He aha maoli ka noʻonoʻo ʻike piha

I kēia manawa, ua hoʻohana ʻia ka huaʻōlelo e kūʻai i nā mea he nui a maʻalahi ke manaʻo he hakahaka ia. Nā app noʻonoʻo ʻike piha. Ka ʻai me ka ʻike piha. Ke alakaʻi me ka ʻike piha. Aia ma kahi ma lalo o kēlā mau mea a pau he hana maoli a maʻamau, a he pono e ʻike i kona ʻano ma mua o kou hoʻoholo ʻana inā no ʻoe ia.

Eia ka mana pōkole. ʻO ka noʻonoʻo ʻike piha ʻo ka nānā ʻana i ka mea e hana nei i kēia manawa, me ka manaʻo, me ka wikiwiki ʻole e hoʻoholo iā ia. ʻO ia ka manaʻo holoʻokoʻa. ʻIke ʻoe i kou hanu, a i ʻole ka noho ma lalo ou, a i ʻole ka manaʻo i lele aʻe nei, a ʻike ʻoe iā ia e like me kona ʻano, me ka hoʻoholo koke ʻole he maikaʻi a he ʻino a he pilikia e hoʻoponopono ai. Wehewehe ka National Center for Complementary and Integrative Health, he ʻāpana o ka National Institutes of Health o ʻAmelika, i kona kumu ma ke ʻano he mālama ʻana i kou manaʻo ma ka manawa o kēia manawa me ka hoʻoholo ʻole no ia.

E nānā i ka mea ʻaʻole i komo i loko o kēlā wehewehe. ʻAʻole ia e koi i ka mālie. ʻAʻole ia e koi i ka hoʻokahakaha ʻana o kou noʻonoʻo, kahi hiki ʻole. ʻAʻole ia e koi i kahi uluna kūikawā, hoʻokahi hola kaʻawale, a i ʻole kekahi manaʻoʻiʻo. He kahiko ka hana, me nā aʻa e hoʻi ana i nā kaukani makahiki i nā loina noʻonoʻo, akā ʻo ka ʻāpana e aʻo ʻia nei i nā keʻena lapaʻau i kēia lā, ua wehe ʻia a hoʻomanaʻo ʻole: he akamai aʻo ʻia o ka noʻonoʻo.

ʻO ka mea ʻaʻole ia

Keʻakeʻa kekahi mau moʻolelo wahaheʻe ma mua o ka hoʻomaka ʻana o nā kānaka, no laila e hoʻomaʻemaʻe kākou iā lākou.

ʻAʻole ka noʻonoʻo ʻike piha e pili ana i ka hoʻōki ʻana i kou mau manaʻo. E hoʻomau kou noʻonoʻo i ka hana ʻana i nā manaʻo i ka manawa a pau, e like me ka hoʻomau ʻana o kou puʻuwai i ke kuʻi. ʻAʻole ka hana he mālie. ʻO ia ka ʻike ʻana i ka wā āu i ʻauwana ai i loko o kahi manaʻo a hoʻi mai me ke akahai. ʻO kēlā ʻike-a-hoʻi, ʻo ia ka hana hoʻomaʻamaʻa. ʻAʻole ia ka hoʻopau ʻana i ka hoʻoikaika. ʻO ia ka hoʻoikaika.

ʻAʻole hoʻi ia he manaʻo maikaʻi koi ʻia. ʻAʻohe mea e noi nei iā ʻoe e ʻike mālie a mahalo ma ke kauoha. Ua ʻae ʻia ʻoe e ʻike ʻike ʻoe i ka pīhau, ka luhi, ka huhū, a i ʻole ka maʻeʻele. Aia ke akamai i ka nānā ʻana i ka manaʻo me ka hoʻopili ʻole ʻana i kahi moʻolelo ʻelua ma luna ona. Aia ka manaʻo, a laila aia nā mea a pau a kākou e hoʻohui ai: "ʻAʻole pono au e ʻike pēnei," "ʻaʻole loa e pau kēia," "he aha kuʻu hewa." Hana ka noʻonoʻo ʻike piha ma luna o kēlā papa ʻelua.

A ʻaʻole ia he hoʻomaha, ʻiʻo, ʻoiai hiki iā ia ke waiho iā ʻoe me ka mālie aku. I kekahi manawa, he paʻakikī ka nānā pono ʻana i kou ʻike ponoʻī. He maʻamau kēlā. ʻAʻole ka pahuhopu he manaʻo kikoʻī. ʻO ia he pilina akāka aku me kēlā me kēia manaʻo e puka mai.

No ke aha e paʻakikī ai ka noʻonoʻo ʻauwana i nā mea

E noʻonoʻo i ke ʻano e holo ʻiʻo ai kahi ʻano pīhau a haʻahaʻa. Kakaʻikahi ia he manaʻo maʻemaʻe hoʻokahi. He pōʻai ia. Hoʻouluhua ʻoe i ke kamaʻilio, a laila kuhi ʻoe i ka mea aʻe, a laila hoʻi ʻoe e hoʻouluhua hou i ka mea mua. Kapa nā loea olakino noʻonoʻo i ka mana nānā hope ʻo ka nau noʻonoʻo a me ka mana nānā mua ʻo ka hopohopo, a kaʻana nā mea ʻelua i kahi ʻano: ua haʻalele loa ʻoe i ka manawa o kēia manawa a hele e noho i loko o kahi manaʻo.

Aʻo ka noʻonoʻo ʻike piha i ka neʻe hoʻokahi e uhaki ai i ka pōʻai. Aʻo ʻoe e hopu iā ʻoe iho i waena o ka huila a ʻike, ʻē, ke hana hou nei au i ka mea, a lawe mai i kou manaʻo i kekahi mea maoli a o kēia manawa, kou hanu, kou mau wāwae, nā kani i loko o ka lumi. ʻAʻole ʻoe e hoʻopaʻapaʻa ana me ka manaʻo a i ʻole hoʻāʻo e lanakila iā ia. Ke hōʻole wale nei ʻoe i ke kono e hoʻomau i ka holo ma luna ona.

Kūlike ka noiʻi me kēlā. Kuhikuhi ka American Psychological Association i nā loiloi o ʻoi aku ma mua o ʻelua haneli noiʻi i nā mākua olakino, kahi i pono nui ai nā ala e kumu ana ma ka noʻonoʻo ʻike piha no ka hoʻohaʻahaʻa ʻana i ke kaumaha, ka pīhau, a me ke kaumaha noʻonoʻo. Ua ʻike pū ka poʻe noiʻi i ka hōʻike waena ʻo ka poʻe i aʻo ʻia i kēia mau ʻano, ʻoi aku ko lākou hiki ke noho i ka manawa o kēia manawa a ʻoi aku ka liʻiliʻi o ka hoʻomau ʻana i kahi manaʻo ʻino i kēlā me kēia manawa. ʻAʻole ke ʻano he kupua. ʻO ia ke akamai liʻiliʻi hoʻokahi, i hoʻomaʻamaʻa ʻia a lawa nā manawa a hoʻomaka ia e puka mai ma kona ʻano.

Pehea ka ikaika o ka hōʻike

He pono e ʻoiaʻiʻo ma ʻaneʻi, no ka mea ua kūʻai nui ʻia ka noʻonoʻo ʻike piha. ʻAʻole ia he lāʻau no nā mea a pau, a ʻaʻole ʻōlelo nā noiʻi he pēlā.

Kahi i ikaika ʻiʻo ai ka hōʻike, ʻo ke kaumaha, ka pīhau, a me ke kaumaha noʻonoʻo. Ua nānā kekahi loiloi nui i kākoʻo ʻia e ka NIH i 142 hui o nā kānaka me nā maʻi i ʻike ʻia, ʻoi aku ma mua o ʻumikumamālua tausani komo i nā mea a pau, a ua ʻike ʻo nā ala e kumu ana ma ka noʻonoʻo ʻike piha i lanakila ma luna o ka hana ʻole a hana ma kahi like me nā mālama ʻē aʻe i hoʻokumu ʻia no ka pīhau a me ke kaumaha noʻonoʻo. He hopena koʻikoʻi kēlā. Hoʻokomo ia i ka noʻonoʻo ʻike piha i ka māhele o kahi mea hana maoli, ʻaʻole he hoʻonani olakino.

ʻO ka mea ʻaʻole ia e manaʻo ai, ʻo ia ʻaʻole e pani ka noʻonoʻo ʻike piha i ka mālama lapaʻau. Hana pinepine ia i ka maikaʻi loa ma ke ʻano he ʻāpana o kahi ala piha aku, me ka mālama kamaʻilio, a i ʻole ka lāʻau, a i ʻole nā mea ʻelua, e pili ana i ka mea āu e mālama nei. E noʻonoʻo iā ia ma ke ʻano he akamai e kākoʻo ana i kāu mālama, ʻaʻole he pani no ia.

He hana mua, ʻoi aku ka liʻiliʻi ma mua o kou manaʻo

ʻAʻole pono iā ʻoe nā minuke iwakālua a i ʻole kahi lumi mālie e hoʻomaka. Pono iā ʻoe ma kahi o kanaono kekona a me ka makemake e luhi iki. E hoʻāʻo i kēia:

1. E noho a kū e like me kou ʻano. E hoʻokuʻu i kou mau maka e pani a hoʻomaha mālie ma kahi kiko i mua ou.
2. E ʻimi i kou hanu. Mai hoʻololi iā ia, e ʻimi wale, ma kahi āu e ʻike maopopo loa ai, ka ihu, ka umauma, ka ʻōpū.
3. E hahai i hoʻokahi hanu piha i loko, a hoʻokahi hanu piha i waho, me kou manaʻo. ʻO ia wale nō.
4. E ʻauwana kou noʻonoʻo, i loko paha o nā kekona. I ke kekona āu e ʻike ai ua ʻauwana, ua lanakila ʻoe. ʻO kēlā ʻike ke akamai.
5. Me ka nuku ʻole iā ʻoe iho, e lawe i kou manaʻo i ka hanu aʻe. A laila ka mea aʻe.
6. E hana i kēlā no hoʻokahi minuke. A laila e hoʻomau i kou lā.

Inā ʻo hoʻokahi minuke o ka nānā hanu he ʻaʻaʻa iā ʻoe, e heleuma ma kekahi mea ʻē aʻe. ʻO ka ʻike o kou mau wāwae ma ka papahele. ʻO ka mahana o ka ea. ʻO nā kani āu e hiki ai ke lohe me ka hoʻāʻo ʻole. ʻAʻole loa ka manaʻo ʻo ka hanu kikoʻī. ʻO ia ka loaʻa ʻana o hoʻokahi mea o kēia manawa e hoʻi ai i ka wā e holo ai ka noʻonoʻo.

Ke hoʻokomo ʻana iā ia i kahi lā maʻamau

ʻO ka hana kūlana ka mana keʻena hoʻoikaika, akā hiki iā ʻoe ke aʻo i ka ʻiʻo hoʻokahi i ka neʻe. E koho i hoʻokahi mea mau āu e hana mua nei a e hana iā ia me kou manaʻo holoʻokoʻa no kona lōʻihi a pau. Ka holoi pā. Nā mukamuka mua o kou kope. Ka hele wāwae mai ke kaʻa i ka puka. E ʻike i ka mahana, ke kaumaha, ke kani, nā ʻanuʻu. Ke haʻalele kou noʻonoʻo, e hele iā ia i hope. Ke hana ʻia he mau manawa i ka lā, hoʻonui kēlā mau ʻāpana, a he manuahi lākou.

He mau ʻōlelo aʻo ʻoiaʻiʻo

He pōʻino haʻahaʻa ka noʻonoʻo ʻike piha no ka hapa nui o nā kānaka, akā ʻaʻole pōʻino ʻole, a he maopopo ka hui noiʻi no ia. Ma kekahi loiloi, ma kahi o ʻewalu pākēneka o ka poʻe komo i hōʻike i kekahi ʻike ʻino mai ka noʻonoʻo, ʻo ia ma kahi like me ka pākēneka i ʻike ʻia me nā mālama kamaʻilio. ʻO ka mea maʻamau loa, ʻo ka piʻi ʻana o ka pīhau a i ʻole ke ʻano haʻahaʻa.

He koʻikoʻi kēlā no kekahi hui kikoʻī. No kekahi poʻe, ʻoiai ka poʻe e halihali ana i ka ʻeha kahiko (trauma), ʻo ka huli ʻana o ka manaʻo i loko a me ka noho ʻana me nā ʻano ʻike o loko, hiki ke hoʻāla i ke kaumaha ma kahi o ka hoʻomāmā iā ia. Inā ʻo ia ʻoe, ʻaʻole ʻoe e hana hewa ana a ʻaʻohe mea i haki me ʻoe. He pane maoli a ʻike ʻia. Hiki i nā kau pōkole aku, nā maka hāmama, kahi heleuma o waho e like me ke kani, a i ʻole ke kāpae ʻana i ke kālele hanu ke kōkua. Hiki nō hoʻi i ka hana ʻana me kahi kahu olakino i aʻo ʻia i nā ala maʻalahi i ka ʻeha kahiko, e hiki ai ke hoʻomāhuahua iā ia nou.

Ma ke ʻano ākea aku, inā kaumaha kou hopohopo, kaumaha, a i ʻole kaumaha a lawa ka paʻa e keʻakeʻa ai i kou hiamoe, kāu hana, a i ʻole nā kānaka āu e aloha ai, e ʻoluʻolu mai e kali ʻole no kahi hana noʻonoʻo e hoʻoponopono iā ia. E kamaʻilio me kahi kauka a i ʻole kahi loea olakino noʻonoʻo. Hiki i ka noʻonoʻo ʻike piha ke lilo i hoa paʻa o kēlā mālama. ʻAʻole loa ia i manaʻo ʻia e pani iā ia.

E hoʻomaka liʻiliʻi. ʻO hoʻokahi hanu, i nānā ʻia me ka manaʻo, he hana piha ia. ʻO nā mea ʻē aʻe a pau, ʻo ia ka hana hou aʻe.

Nā kumu

• National Center for Complementary and Integrative Health, Meditation and Mindfulness: Effectiveness and Safety
• National Center for Complementary and Integrative Health, 8 Things to Know About Meditation and Mindfulness
• American Psychological Association, Mindfulness meditation: A research-proven way to reduce stress