Bíbá Ìhùwàsí Ìṣàkóso Lò Nínú Àjọṣepọ̀

Ó ṣọ̀wọ́n láti bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìjà. Ó máa ń bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àwọn ohun kékeré tó fẹ́rẹ̀ẹ́ dún bí ìbìkítà. Wọ́n fẹ́ kí o má rí ọ̀rẹ́ yẹn, ẹ̀ẹ̀kan yìí péré. Wọ́n fẹ́ mọ̀ pé o dé ilé láìséwu, torí náà ǹjẹ́ o lè pín ibi tí o wà. Wọ́n máa ń dákẹ́ nígbà tí o bá ṣe ètò kan láìbéèrè lọ́wọ́ wọn lákọ̀ọ́kọ́, ìdákẹ́ náà sì ń ná ọ ju bí ohùn tí a gbé sókè ṣe lè ná ọ lọ.

Oṣù dé oṣù, ayé rẹ ń kéré díẹ̀. O bẹ̀rẹ̀ sí í gbé àwọn àṣàyàn kalẹ̀ níwájú wọn nínú orí rẹ kí o tó sọ ohunkóhun sókè. Ọjọ́ kan o sì ṣàkíyèsí pé o kò lè rántí ìgbà ìkẹyìn tí o pinnu ohun tó rọrùn, ohun tí wàá wọ̀, ẹni tí wàá pè, bí wàá ṣe lo ọ̀sán òmìnira kan, láìmúra sílẹ̀ de ìdáhùn wọn.

Bí èyíkéyìí nínú ìyẹn bá kàn ọ́, o kò ń rò ó nínú èrò lásán, o kò sì ní ìmọ̀lára jù. Ìhùwàsí ìṣàkóso jẹ́ ohun gidi, ó ní ìrísí, àwọn nǹkan sì wà tí o lè ṣe.

Bí ìṣàkóso ṣe rí ní tòótọ́

Ìṣàkóso kì í ṣe nípa àkókò búburú kan ṣoṣo. Ìlànà ni. Ẹnì kan ń gba àkóso ìgbésí-ayé ẹnì kejì díẹ̀díẹ̀ tí kò sì ní fún un padà.

Ó lè fara hàn ní ọ̀nà púpọ̀, ó sì sábà máa ń jẹ́ àdàpọ̀:

• Pípinnu àwọn nǹkan tí kì í ṣe tiwọn láti pinnu, ohun tí o wọ̀, ẹni tí o rí, ibi tí o lọ, bí o ṣe ń ná owó.
• Fífà ọ kúrò lọ́dọ̀ àwọn ẹlòmíràn. Gígé àkókò rẹ pẹ̀lú ọ̀rẹ́ àti ìdílé kúrú, sísọ ètò di ohun tó le, kíkorò títí ọ̀nà tó rọrùn jù fi jẹ́ láti dúró sílé.
• Wíwòye. Yíyẹ fóònù rẹ wò, bíbéèrè ibi tí o wà, fífẹ́ àkọsílẹ̀ ọjọ́ rẹ.
• Ìtúnkọ ohun tó ṣẹlẹ̀. O gbé ohun kan tó dùn ọ́ dìde tí o sì fi ọ̀nà kan tàbí òmíràn kúrò ní tọrọ̀ àforíjì, láìdá ọ lójú ohun tí o rántí pàápàá. (Àwọn oníṣègùn-ọpọlọ ń pè é ní gaslighting.)
• Owú tí a wọ̀ láṣọ ìfẹ́. "Mo kàn ń dàámú nípa rẹ" di ìdí tí o kò fi lè ṣe àwọn ohun lásán.
• Ìpa-owó-mọ́. Ṣíṣàkóso owó kí lílọ, tàbí kódà àìfohùn-ṣọ̀kan, lè dà bí ohun tí kò ṣeé ṣe.

Cleveland Clinic ṣe àríwísí kan tó tọ́ láti dì mú níbí: ọ̀pọ̀ ìhùwàsí ìṣàkóso ń wá láti inú àníyàn ẹnì kejì, kì í ṣe láti inú ètò kan láti jọba lé ọ lórí. Ìyẹn kò mú kó dára. Kò sì mú kó di iṣẹ́ tìrẹ láti tún ṣe. Ṣùgbọ́n ó lè rọ ìtẹ̀sí láti fi ìjiyàn la ọ̀nà rẹ kọjá, nítorí o kì í sábà lè fi ọgbọ́n mú ẹnì kan kúrò nínú ìbẹ̀rù tí wọn kò dárúkọ.

Àwọn ààlà kì í ṣe ohun kan náà pẹ̀lú ìṣàkóso

Èyí ń da ọ̀pọ̀ ènìyàn rú, ó sábà máa ń jẹ́ mọ̀ọ́mọ̀. Alábàáṣepọ̀ oníṣàkóso máa ń pe àwọn ohun tí wọ́n ń béèrè ní "ààlà" nígbà mìíràn. Kì í ṣe ohun kan náà, ìyàtọ̀ náà sì ṣe kedere.

Ààlà jẹ mọ́ ìwọ. Ó ń sọ ohun tí wàá ṣe àti èyí tí o kò ní ṣe, ohun tó tẹ́ ọ lọ́rùn, bí o ṣe fẹ́ kí a bá ọ lò. "Inú mi kò dùn sí kíka ìránṣẹ́ ara wa." "Mo nílò ìrọ̀lẹ́ kan lọ́sẹ̀ pẹ̀lú àwọn ọ̀rẹ́ tèmi."

Ìṣàkóso jẹ mọ́ pé wọ́n ń darí rẹ. Ó ń sọ ohun tí a fàyè gbà ọ́ láti ṣe fún ọ.

Àjọ love is respect sọ ọ́ ní kedere: àwọn ààlà tó dára ń dáàbò bò tó sì ń bọ̀wọ̀ fún ènìyàn, nígbà tí àwọn tí kò dára ń gbìyànjú láti ṣàkóso tàbí pa ẹlòmíràn lára. Ọ̀kan ń tú ọ sílẹ̀ díẹ̀. Èkejì ń ti ilẹ̀kùn kan.

Ohun tí o lè gbìyànjú

Bí o bá ka èyí dé ibí tí o sì ní ìmọ̀lára ààbò pẹ̀lú alábàáṣepọ̀ rẹ, tí o kàn ti rẹ̀, àwọn ìgbésẹ̀ gidi wà tó ń ṣèrànwọ́. Kò sí ọ̀kan nínú wọn tó jẹ mọ́ yíyí ẹnì kejì padà. Wọ́n jẹ mọ́ mímú ìdúró-ẹsẹ̀ rẹ padà bọ̀.

Dárúkọ rẹ̀ fún ara rẹ lákọ̀ọ́kọ́

Kí o tó sọ ọ̀rọ̀ kan fún ẹnikẹ́ni, jẹ́ kí ó yé ọ nínú ọkàn ara rẹ ohun tó ń ṣẹlẹ̀ ní tòótọ́. Kọ àwọn àkókò pàtó díẹ̀ sílẹ̀ bí ó bá ṣèrànwọ́. Dídárúkọ ìlànà náà ni bí o ṣe ń dá ìṣiyèméjì lórí ìtumọ̀ tìrẹ dúró, èyí tí í ṣe ohun gan-an tó ń fẹ́sẹ̀ kù nígbà tí ẹnì kan bá ń tún ìtàn náà kọ nígbà gbogbo.

Sọ ohun tí í ṣe tìrẹ, pẹ̀lú ìtutù àti ní àkókò náà

O kò gbọ́dọ̀ sọ ọ̀rọ̀ gígùn. Ẹ̀yà ààlà tó wúlò jù kúrú, tí a sọ nítòsí ìgbà tí nǹkan náà bá ṣẹlẹ̀, tó sì jẹ mọ́ ìwọ dípò àwọn àléébù wọn. "Èmi yóò pa àwọn alẹ́ Ọjọ́bọ̀ mọ́ fún àwọn ọ̀rẹ́ mi." "Èmi kò ní pín àwọn ọ̀rọ̀-ìpamọ́ mi." Ṣàkíyèsí pé kò sí ọ̀kan nínú wọn tó jẹ́ ẹ̀gàn tàbí ìhalẹ̀-ìgbẹ̀yìn. Wọ́n kàn jẹ́ òtítọ́ nípa ìwọ.

Retí àtakò díẹ̀ ní àwọn ìgbà àkọ́kọ́ díẹ̀. Ààlà tí a kò dánwò rí kì í ṣe ààlà ní tòótọ́ síbẹ̀. Dídúró ṣinṣin, pẹ̀lú oore àti láìsí ìjiyàn gígùn, ni gbogbo ọgbọ́n-ẹ̀ṣọ́ náà.

Dáwọ́ bíbéèrè àṣẹ fún ìgbésí-ayé tìrẹ dúró

Nígbà tí ẹnì kan bá ti kọ́ ọ láti máa gbé ohun gbogbo kalẹ̀ níwájú wọn, o lè dáwọ́ dúró jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́. Sọ àwọn nǹkan dípò kí o béèrè wọn. "Mo máa pàdé Sam fún oúnjẹ ọ̀sán ní Àbámẹ́ta" ń balẹ̀ lọ́nà tó yàtọ̀ sí "Ǹjẹ́ ó máa dáa bí mo bá lè rí Sam bóyá?" O kò ń hùwà tútù. O ń gba ìwọ̀n àyè déédéé padà.

Pa àwọn ènìyàn rẹ mọ́

Ìdánìkanwà ni ẹ̀rọ ìṣàkóso, torí náà ìsopọ̀ ni òògùn-àbọ̀. Má jẹ́ kí àwọn ọ̀rẹ́ dákẹ́. Pa ènìyàn kan tàbí méjì mọ́ nínú ìgbésí-ayé rẹ tó mọ̀ ọ́ dáadáa tí wọn yóò sì sọ òtítọ́ fún ọ. Bí o bá ti fà kúrò lọ́dọ̀ wọn, ìránṣẹ́ olóòótọ́ kan ṣoṣo ń tún ilẹ̀kùn ṣí lọ́nà tó rọrùn ju bí o ṣe rò lọ.

Má retí láti ṣẹ́gun ìjiyàn náà

Ó ṣeé ṣe kí o má lè sọ̀rọ̀ mú alábàáṣepọ̀ oníṣàkóso rí i lọ́nà tìrẹ, gbígbìyànjú sì sábà máa ń mú kí nǹkan burú sí i. O lè pinnu bí wàá ṣe dáhùn, ohun tí wàá ṣe àti èyí tí o kò ní ṣe, kí o sì jẹ́ kí ìyẹn dúró láìnílò kí wọ́n fohùn-ṣọ̀kan. Ìfohùn-ṣọ̀kan wọn kì í ṣe ohun tó ń pa ọ́ mọ́ láìléwu rí.

Nígbà tí èyí bá tóbi ju àkókò líle díẹ̀ lọ

Ìlà tó ṣe pàtàkì jù nìyí, ó sì tọ́ láti jẹ́ olóòótọ́ nípa rẹ̀. Ìyàtọ̀ wà láàrin alábàáṣepọ̀ tó ní àníyàn tó sì ń dì mọ́ ìṣàkóso, àti alábàáṣepọ̀ tí ìṣàkóso rẹ̀ ti di ohun kan tó ń dẹ́rù bà ọ́.

Nígbà tí a bá lo ìlànà náà láti sọ ọ́ di kékeré, láti ké ọ kúrò, láti tọ ọ́ lẹ́yìn, láti fìyà jẹ ọ́, ìyẹn ní orúkọ. Ní UK ó jẹ́ ẹ̀ṣẹ̀ ọ̀daràn tí à ń pè ní coercive control, NHS sì ṣàpèjúwe rẹ̀ bí ìlànà àwọn ìṣe tí a pinnu láti dá ẹlòmíràn nìkan, láti lo ó jẹ, àti láti ṣàkóso ìgbésí-ayé ojoojúmọ́ rẹ̀. Àmì-ìdámọ̀ náà ṣe pàtàkì nítorí ó ń sọ ohun tòótọ́ kan fún ọ: èyí kì í ṣe ìṣòro ìbánisọ̀rọ̀ tí o lè tún ṣe pẹ̀lú ìjíròrò tó sàn.

Àwọn àmì díẹ̀ pé àkókò ti tó láti mú ìrànwọ́ láti òde wá, kì í ṣe kìkì láti gbìyànjú sí i:

• O ń bẹ̀rù bí wọ́n ṣe máa hùwà bí o bá gbé ààlà kékeré kan pàápàá kalẹ̀. love is respect dárúkọ èyí tààrà, bí o bá ń bẹ̀rù láti gbé àìní tìrẹ dìde nítorí wọ́n lè fi ìbínú dáhùn, ìyẹn jẹ́ àmì ìkìlọ̀ fúnra rẹ̀.
• Ìhùwàsí ìṣàkóso náà ń wá pẹ̀lú ìhalẹ̀mọ́ni, ìdẹ́rùbani, tàbí ohunkóhun tó jẹ mọ́ ara.
• O ní ìmọ̀lára pé o kò lè kúrò láìléwu, tàbí tí o kò ní ààyè sí owó tìrẹ.
• O ti bẹ̀rẹ̀ sí í pàdánù ìmọ̀lára ohun tó jẹ́ òótọ́, tàbí ẹni tí o jẹ́.

Bí o bá dá àwọn wọ̀nyẹn mọ̀, jọ̀wọ́ má gbìyànjú láti dá a nìkan ṣe, jọ̀wọ́ kí o sì má fún alábàáṣepọ̀ oníṣàkóso ní àmọ̀ràn pé o ń wá ọ̀nà àbájáde kí o tó bá ẹnì kan tó ń ṣe èyí gẹ́gẹ́ bí iṣẹ́ sọ̀rọ̀. Agbani-lágbàwí ìwà-ipá abẹ́lé tàbí olùmọ̀ràn lè ràn ọ́ lọ́wọ́ láti ronú lé e lórí kí o sì ṣe ètò kan tó máa pa ọ́ mọ́ láìléwu. Kò sí ọ̀kan nínú èyí tó túmọ̀ sí pé o kùnà nínú ìfẹ́. Ó túmọ̀ sí pé o bá ìhùwàsí ẹlòmíràn pàdé, o sì tọ́ sí àtìlẹ́yìn pẹ̀lú rẹ̀.

Ìṣàkóso máa ń gbìyànjú láti yí ọ lọ́kàn padà pé ìwọ ni ìṣòro náà. Kì í ṣe ìwọ. Fífẹ́ àwọn ọ̀rẹ́ tìrẹ, àwọn àṣàyàn tìrẹ, àti alábàáṣepọ̀ tó ń wo bẹ́ẹ̀kọ́ rẹ bí ohun gidi, ìyẹn kì í ṣe bíbéèrè fún púpọ̀ jù. Ó jẹ́ ìpìlẹ̀ ìṣàpẹẹrẹ. Òtítọ́ pé o ń ka èyí rárá fi hàn pé apá kan rẹ ti mọ̀ ìyẹn.

Àwọn Orísun

• Cleveland Clinic, How To Deal With a 'Control Freak'
• love is respect, What are my boundaries?
• love is respect, Relationship Spectrum
• NHS, Getting help for domestic violence and abuse