Bí O Ṣe Lè Bá Ọ̀rẹ́ Kan Tó Ń Gbà Nìkan Lò

Irú àárẹ̀ kan pàtó wà tó ń wá láti inú ọ̀rẹ́ kan pàtó. O ti gbé fóònù sílẹ̀ lẹ́yìn wákàtí kan, o sì rí i pé gbogbo ìpè náà jẹ́ tiwọn. Ìṣòro wọn, iṣẹ́ wọn, ẹni tó jẹ́ tiwọn tẹ́lẹ̀, àwọn ètò wọn. O fún wọn ní àfiyèsí rere, irú tí o ìbá fẹ́ fún ara rẹ, ní àárín gbogbo rẹ̀ ọ̀sẹ̀ tìrẹ kò wá síta rárá. Kò wá síta nígbà tó kọjá náà pẹ̀lú.

Bóyá o ti bẹ̀rẹ̀ sí ní jẹ́ kí àwọn ìpè wọn lọ sí ohùn-ìfọ̀rọ̀-sí-sílẹ̀. Bóyá o ní ìmọ̀lára ẹ̀bi díẹ̀ fún kíkàn ronú èyí, nítorí pé wọn kì í ṣe ènìyàn búburú, o sì bìkítà nípa wọn lóòótọ́. Àwọn nǹkan méjèèjì lè jẹ́ òtítọ́. O lè nífẹ̀ẹ́ ẹnìkan, kí o sì ṣì máa ń sá àárẹ̀ tán ní àyíká wọn.

Àpilẹ̀kọ yìí jẹ́ fún ibi yẹn gan-an. Kì í ṣe fún gígé àwọn ènìyàn kúrò, kì í sì í ṣe fún rẹ́rìn-ín àti rírù u kẹ́rí títí láé. Fún àárín tó le, tó wúlò jù: lóye ìdí tó fi jẹ́ pé ọ̀rẹ́ kan ń yẹ̀ sí ọwọ́ kan, béèrè fún púpọ̀ síi láìjáfara, àti kíka àwọn àmì tó ń sọ fún ọ bóyá kí o dúró kí o sì tún u ṣe tàbí kí o yẹ̀ padà jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́.

Ohun tí "ń gbà nìkan" sábà máa ń túmọ̀ sí

Ó tọ́ láti dẹ́wọ́ díẹ̀ kí o tó so àmì kan mọ́ ẹnìkan. Ọ̀rẹ́ kan tó ń gbà nìkan lè jẹ́ àwọn ipò tó yàtọ̀ síra gan-an tó ń wọ aṣọ kan náà.

Nígbà mìíràn ìgbà àkókò ni. Àwọn ènìyàn tó ń kọjá nínú ìkọ̀sílẹ̀, ọmọ tuntun, òbí tó ń ṣàìsàn, ìpàdánù iṣẹ́, lè parẹ́ lóòótọ́ sínú ìgbésí ayé tiwọn fún ìgbà díẹ̀, kí wọ́n má sì ní púpọ̀ láti fúnni. Èyí kì í ṣe àbùkù ìwà. Ọdún tó le ni. Ọ̀rẹ́ tó yẹ̀ sí ọwọ́ kan fún ìgbà díẹ̀ tó sì wá tọ́ ara rẹ̀ sí ìhà títọ́ kì í ṣe ọ̀rẹ́ tó wà ní ọwọ́ kan. Ọ̀rẹ́ déédéé ni, tí a mú ní àkókò búburú.

Nígbà mìíràn ìṣesí kan tí kò sí lára yín tó dárúkọ rí ni. O di olùtẹ́tí ní ìbẹ̀rẹ̀, wọ́n di olùsọ̀rọ̀, ìlànà náà sì le tán. Wọ́n lè má mọ̀ rárá pé ìwé-ìṣirò náà rí bí ó ṣe rí. Ó sábà máa ń yà àwọn ènìyàn lẹ́nu lóòótọ́ láti mọ̀ pé ọ̀rẹ́ kan ní ìmọ̀lára pé a kò rí òun, nítorí pé láti inú rẹ̀ wá, ìmọ̀lára pé a ti gbé òun lékè ni wọ́n nírìírí rẹ̀.

Àti nígbà mìíràn, bẹ́ẹ̀ ni, ìṣesí dúró-ṣinṣin kan ni tí kì í yí pàdà bí ohunkóhun bá ṣe ń ṣẹlẹ̀ nínú ìgbésí ayé rẹ. O lè wà nínú ilé-ìwòsàn, ìjíròrò náà yóò sì ṣì wá ọ̀nà rẹ̀ padà sí ọ̀dọ̀ wọn láàárín ìṣẹ́jú márùn-ún. Ìyẹn ni irú tó tọ́ láti gbé ní pàtàkì.

Ìdí láti pín àwọn wọ̀nyí ya rọrùn. Àtúnṣe náà yàtọ̀ fún ọ̀kọ̀ọ̀kan, o kò sì lè yan èyí tó tọ́ títí o fi mọ̀ èyí tí o wà nínú rẹ̀.

Ìdí tí àìṣedéédéé náà fi ń mú ọ rẹ̀

Èyí kì í ṣe pé o ní àìní jù tàbí pé o ń tọ́jú ìṣirò. Ìdí gidi kan wà tó fi jẹ́ pé ọ̀rẹ́ tó wà ní ọwọ́ kan ń sá agbára rẹ tán, ó sì hàn nínú ìwádìí lórí bí ìtìlẹ́yìn ṣe ń ṣiṣẹ́ láàárín àwọn ènìyàn.

Ọ̀rẹ́ jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ohun tó dára jù tí o lè ṣe fún ìlera rẹ. Àwọn ọ̀rẹ́ rere ń dín másùnmáwo rẹ kù, wọ́n ń gbé ìnú rẹ sókè, a sì so wọ́n mọ́ ìgbésí ayé tó gùn jù, tó ní ìlera jù. Mayo Clinic tẹnu mọ́ ọn pé ìjẹmọ́ àwọn ọ̀rẹ́ yẹn ni ó ṣe pàtàkì, kì í ṣe iye àwọn orúkọ tó wà nínú fóònù rẹ. Àwọn ènìyàn díẹ̀ tó wà lẹ́yìn rẹ lóòótọ́ ju àyíká fífẹ̀ kan tí kò sí lọ.

Èyí ni apá tó ṣe pàtàkì fún ipò rẹ. Èrè náà dàbí pé ó dá lórí kíkún àti gbígbà tó ń lọ ní ọ̀nà méjèèjì. Ìwádìí ńlá kan tó tẹ̀lé ẹgbẹẹgbẹ̀rún àwọn àgbàlagbà fún ọ̀dún mọ́kàndínlógún ó lé rí i pé àwọn ènìyàn tí kíkún àti gbígbà ìtìlẹ́yìn wọn fẹ́rẹ̀ẹ́ déédéé ní ewu kíkú tó kéré lórí àwọn ọdún ju àwọn ènìyàn tó ń fúnni jù tàbí tó ń gbà jù lọ. Kíkún ní ọ̀nà kan ṣoṣo títí láé kì í ṣe àṣàyàn tó ní ìlera. Ìwọ̀ntúnwọ̀nsì ni.

Nítorí náà ìwúwo tí o ń rí kì í ṣe àbùkù nínú ìwà rẹ. Ara rẹ àti ọkàn rẹ ń forúkọ nǹkan tó jẹ́ òtítọ́: ìbátan kan níbi tí ìtìlẹ́yìn ti ń ṣàn ní ọ̀nà kan ṣoṣo ń ná ọ. Dídárúkọ ìyẹn yọ ẹ̀bi kúrò nínú ìfẹ́ láti gba nǹkan padà.

Kí o tó sọ ohunkóhun, béèrè ìbéèrè méjì lọ́wọ́ ara rẹ

Ìbínú nífẹ̀ẹ́ láti fò ìgbésẹ̀ yìí kọjá kí ó sì lọ tààrà sí ìjà. Dẹ́wọ́ fún ìṣẹ́jú kan.

Àkọ́kọ́: ǹjẹ́ mo ti béèrè fún ohunkóhun lóòótọ́? Ọ̀pọ̀lọpọ̀ nínú wa ń fúnni, ń fúnni, a sì ń dúró jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ kí a rí wa, a wá ní ìmọ̀lára ìbànújẹ́ nígbà tí ẹnìkejì kò ka ọkàn wa. Bí o kò bá tíì sọ rí pé "Mo ní ọ̀sẹ̀ tó le, ǹjẹ́ mo lè sọ̀rọ̀ nípa nǹkan kan?" nígbà náà ọ̀rẹ́ náà kò tíì kùnà ìdánwò kan tí o ṣètò. Wọn ò tíì gba ìdánwò náà rí ni. Nígbà mìíràn gbogbo àtúnṣe náà ni béèrè ní ohùn, ní kedere, kí o sì wo ohun tó ń ṣẹlẹ̀.

Ìkejì: kí ni mo fẹ́ gan-an níbí? Ìwọ̀ntúnwọ̀nsì síi pẹ̀lú ẹni yìí? Ààyè kékeré síi fún wọn nínú ìgbésí ayé mi? Ìparí kan? O kò ní láti mọ̀ dájúdájú. Ṣùgbọ́n gbígbé ojú sí "Mo fẹ́ ní ìmọ̀lára àárẹ̀ tó kéré lẹ́yìn tí a bá sọ̀rọ̀" yóò mú ọ lọ síbì kan. Gbígbé ojú sí "Mo fẹ́ kí wọ́n lóye nígbẹ̀yìngbẹ́yín ohun tí wọ́n ti mú mi kọjá" sábà máa ń tan ìjà nìkan.

Bí o ṣe lè béèrè fún nǹkan padà

Ìdí ni láti jẹ́ kedere àti onínúure ní àkókò kan náà, èyí tó le ju jíjẹ́ ọ̀kan ṣoṣo lọ. Ìtọ́sọ́nà Cleveland Clinic lórí àwọn òpin tó ní ìlera jẹ́ kọmpasì tó dára níbí: jẹ́ pàtó dípò títọ́ka, kí o sì sọ̀rọ̀ láti inú ìrírí ara rẹ dípò kíkọ́ ẹjọ́ sí ẹnìkejì. Àwọn gbólóhùn "Mo" ń ṣe iṣẹ́ púpọ̀, nítorí pé wọ́n ń sọ fún ẹnìkan bí àwọn nǹkan ṣe ń bà ọ́ láìfi wọ́n sí ìdájọ́.

Àwọn ọ̀nà díẹ̀ tó lè dún bẹ́ẹ̀ nínú ọ̀rẹ́ gidi:

• Béèrè tààrà nígbà tí o nílò ìtìlẹ́yìn. "Mo ní ọ̀sẹ̀ tó le gan-an mo sì nílò láti sọ̀rọ̀ lóòótọ́. Ǹjẹ́ o ní ìṣẹ́jú ogún fún mi lálẹ́ yìí?" O kò ń tọ́ka. O ń fún wọn ní àyè kedere láti farahàn.
• Dárúkọ ìṣesí náà jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́, láìsí ẹ̀sùn. Gbìyànjú "Mo ti ṣàkíyèsí pé mo ń ṣe ọ̀pọ̀ tẹ́tí nígbà tí a bá sọ̀rọ̀, láìpẹ́ yìí sì ni mo ti nílò ohun tó ń lọ ní ọ̀nà méjèèjì síi," dípò "ìwọ kì í béèrè nípa ìgbésí ayé mi rárá." Àkọ́kọ́ ń pe ìyípadà. Ìkejì ń pe ìgbèjà.
• Sọ ohun tí o nílò, kì í ṣe ohun tó burú nìkan. "Yóò túmọ̀ sí púpọ̀ tí o bá máa ń bi mí léèrè nígbà mìíràn bí mo ṣe ń bi ọ́ léèrè" ń fún wọn ní ìlẹ̀kùn gidi láti gba.
• Jẹ́ kí ó ní ìdìbàjẹ́ díẹ̀. Ìdákẹ́jẹ́ẹ́ kúkúrú lẹ́yìn tí o sọ nǹkan gidi kì í ṣe àjálù. Ohùn ẹnìkan tó ń gbà á sí inú ni.

Lẹ́yìn náà wo ohun tí wọ́n ṣe, kì í ṣe ohun tí wọ́n sọ nìkan. Ọ̀rẹ́ tó tọ́ láti pa mọ́ lè yà lẹ́nu, kódà kí ojú tì wọ́n díẹ̀, lẹ́yìn náà wọn yóò gbìyànjú. Gbígbìyànjú náà ni àmì náà. Kì yóò pé pérépéré, kò sì nílò láti rí bẹ́ẹ̀. O ń wá ìṣísẹ̀, kì í ṣe ìbéèrè-ìdáríjì tí kò ní àìpé.

Nígbà tí ìṣesí náà kò bá yí pàdà

Nígbà mìíràn o béèrè ní kedere, ní onínúure, ju ẹ̀ẹ̀kan lọ, kò sí ohun tó yí pàdà. Ìjíròrò náà yọ́ padà sí ọ̀dọ̀ wọn. Ọ̀sẹ̀ rẹ tó le di "ìyẹn burú" kíákíá kí wọ́n tó padà sí tiwọn. Lẹ́yìn ìgbà díẹ̀ o ní ìdáhùn rẹ, ó sì jẹ́ òtítọ́.

Nígbà tí ìyẹn bá ṣẹlẹ̀, o ní àṣàyàn síi ju "rù ú" tàbí "fi í dópin" lọ.

O lè dín ipa náà kù láìsí ìdágbére tó lágbára. Pẹ́ síi láti dáhùn. Fún wákàtí kan dípò ọ̀sán kan gbáko. Dáwọ́ jíjẹ́ ẹni tó máa ń kàn àkọ́kọ́ nígbà gbogbo dúró kí o sì wo ohun tó kù nígbà tí o kò bá ṣe bẹ́ẹ̀. Ọ̀pọ̀ ọ̀rẹ́ tó wà ní ọwọ́ kan ń tún ìwọ̀n ara wọn ṣe jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ ní ọ̀nà yìí, láìsí ẹnikẹ́ni nílò ìran ìkẹyìn.

O tún lè pa wọ́n mọ́, ṣùgbọ́n dáwọ́ títọ́jú wọn bí ẹni tí wọn kì í ṣe dúró. Bí ọ̀rẹ́ kan bá dùn ní àjọyọ̀ ṣùgbọ́n tí kò wúlò nígbà tó ń dun ọ́, o lè gbádùn àjọyọ̀ náà kí o sì mú àwọn ìṣòro gidi rẹ lọ síbòmíràn. Kì í ṣe gbogbo ènìyàn ni a kọ́ láti gbé gbogbo nǹkan. Ìrora náà sábà máa ń wá láti inú dídúró de ìtìlẹ́yìn jíjinlẹ̀ láti ọ̀dọ̀ ẹnìkan tí kò fún ọ rí bí kò ṣe apá tó fẹ́lẹ̀.

Àti nígbà mìíràn ohun onínúure, fún ọ, ni láti jẹ́ kí ó kú lọ. Ìyẹn kò mú ọ tutù tàbí mú wọn jẹ́ ẹni búburú. Àwọn ènìyàn ń dàgbà ní àwọn ìtọ́sọ́nà tó yàtọ̀. Ọ̀rẹ́ kan lè ti jẹ́ gidi àti rere kí ó sì ṣì ti parí.

Ọ̀rọ̀ kan lórí ẹ̀bi náà

Bí ìwọ ni olùfúnni, ó ṣeé ṣe kí a ti yìn ọ́ ní gbogbo ìgbésí ayé rẹ fún un. Ẹni tó ṣeé gbára lé. Aláìnímọtara-ẹni-nìkan. Ẹni tó lóye láti farahàn dáadáa. Yíyẹ̀ padà lè dàbí dídà apá tó dára jù lára ara rẹ.

Kò rí bẹ́ẹ̀. Dídáàbò bo agbára ara rẹ ni ohun tó ń jẹ́ kí o máa bá a lọ láti jẹ́ aláìnímọtara-ẹni-nìkan sí àwọn ènìyàn tó ń dá a padà. Òpin kì í ṣe ìyà tí o fún ẹnìkan. Ó jẹ́ ìlà tó ń pa ọ́ mọ́ ní odindi tó tó láti dúró nínú àwọn ọ̀rẹ́ tó dára fún ọ lóòótọ́.

Bí ìsá agbára tán nínú àwọn ìbátan rẹ bá jinlẹ̀ ju ọ̀rẹ́ kan lọ, bí o bá rí ara rẹ tó ń fúnni jù níbi gbogbo tí o kò sì lè sọ rárá, tàbí bí àdánìkanwà àti ìbínú bá ti bẹ̀rẹ̀ sí jókòó lórí àyà rẹ ní ọjọ́ púpọ̀, ìyẹn tọ́ láti sọ̀rọ̀ rẹ̀ pẹ̀lú onísègùn-ọkàn. Àwọn ìṣesí bíi ìyẹn sábà máa ń tọpa padà jìnnà ju ọ̀rẹ́ kan ṣoṣo lọ, ọ̀jọ̀gbọ́n tó dára sì lè ràn ọ́ lọ́wọ́ láti rí gbòǹgbò rẹ̀. Mímú irú ìrànlọ́wọ́ bẹ́ẹ̀ kì í ṣe àmì pé o ti kùnà nínú ọ̀rẹ́. Ó jẹ́ bí o ṣe ń sunwọ̀n síi nínú rẹ̀, pẹ̀lú apá tí o jẹ́ kí a tọ́jú ọ pẹ̀lú.

Àwọn Orísun

• Cleveland Clinic, How To Set Healthy Boundaries
• Mayo Clinic, Friendships: Enrich your life and improve your health
• Proceedings of the National Academy of Sciences, The balance of giving versus receiving social support and all-cause mortality in a US national sample