Fojú inú wo ìgbà ìkẹyìn tí o sọ bẹ́ẹ̀ ni nígbà tí gbogbo apá rẹ fẹ́ sọ bẹ́ẹ̀kọ́. Bóyá alábàáṣiṣẹ́pọ̀ kan ju ohun kan sí i sí orí àwo rẹ. Bóyá ọ̀rẹ́ kan béèrè fún ìrànlọ́wọ́ ní alẹ́ òmìnira kan ṣoṣo tí o ní ní gbogbo ọ̀sẹ̀. O rí bẹ́ẹ̀kọ́ náà tí ó dìde, lẹ́yìn náà o wo ara rẹ tí ó ń sọ "dájúdájú, kò sí ìṣòro" bóyáwo, tí o ti ń bẹ̀rù rẹ̀ tẹ́lẹ̀.
Ọ̀pọ̀ wa ṣe èyí fún ìdí olóore. A kò fẹ́ kọ àwọn ènìyàn sílẹ̀. A ń dàmú pé bẹ́ẹ̀kọ́ yóò gúnni bí ìkọ̀sílẹ̀, pé ẹlòmíràn yóò ṣ'ọgbẹ́ tàbí bínú tàbí rò pé a kéré. Nítorí náà a fi wákàtí kan ti àlàáfíà wa pààrọ̀ fún ìṣẹ́jú àáyá díẹ̀ ti àìrọ̀rùn tí a yẹ̀, a sì ń ṣe é léraléra títí a fi na wa fẹ́ẹ́rẹ́ tí ìbínú jẹ́ẹ́ sì kún wa.
Àdéhùn tí ó dára ju wà. O lè sọ bẹ́ẹ̀kọ́ ní ọ̀nà tí ó jẹ́ olóore ní gidi, tí ó dáàbò bo ìbátan náà, tí kò sì béèrè àròkọ àforíjì. Ó gba àdánwò díẹ̀. Ó tọ́ sí i.
Ìdí tí bẹ́ẹ̀kọ́ fi le bẹ́ẹ̀
Tí kíkọ àwọn ènìyàn sílẹ̀ bá mú inú rẹ já, o kò bàjẹ́ o kò sì kú-ọkàn. O ní ìfèsì kan tí ó wọ́pọ̀ gidigidi.
Ẹ̀bi, àìrọ̀rùn, kódà ìmọ́nàmọ́ná ìtìjú jẹ́ deédéé nígbà tí o bá gbé àlà kalẹ̀, pàápàá tí o bá dàgbà ní gbígba ìyìn fún jíjẹ́ olùgbàfọwọ́. Rírí ẹ̀bi lára kò túmọ̀ sí pé o ṣe nǹkan tó burú. Ọ̀pọ̀ ìgbà ó kàn túmọ̀ sí pé ò ń ṣe ohun kan tí kò wọ́pọ̀ fún ọ. Àìrọ̀rùn náà máa ń dín kù bí o ṣe ń ṣàdánwò sí i, lọ́nà kan náà tí ọgbọ́n tuntun kankan ṣe ń dáwọ́ rírí-lára-àjèjì dúró nígbà tí ara rẹ bá ti ṣe é ní ẹ̀ẹ̀mẹ́ta díẹ̀.
Àṣìṣe ìrònú jẹ́ẹ́ kan tún wà tí ó ń ṣiṣẹ́ lòdì sí ọ. A máa ń ṣe àpọ́júwọ̀n bí àwọn ènìyàn yóò ṣe dá àwọn ìkọ̀ wa lẹ́jọ́ líle tó gan-an. Greater Good Science Center ní Berkeley pe èyí ní àbùkù-ìdá-ẹjọ́-líle, ìwádìí tí ó tọ́ka sí sì ń mú ìtùnú: ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn kò ní rò pé o kéré fún sísọ bẹ́ẹ̀kọ́, ọ̀pọ̀ yóò sì bọ̀wọ̀ fún ọ síwájú sí i ní gidi fún jíjẹ́ kedere nípa àwọn àlà rẹ. Àjálù tí ò ń múra dìmọ́ fún kì í sábà dé.
Olóore kì í ṣe ohun kan náà pẹ̀lú wíwà-fún-ọ̀rọ̀
Ó ṣe ìrànlọ́wọ́ láti túka ohun méjì tí a máa ń lẹ̀ papọ̀: jíjẹ́ ènìyàn olóore àti jíjẹ́ ẹni tí ó wà fún ọ̀rọ̀ láìlópin.
Oore jẹ́ nípa bí o ṣe ń bá ẹnìkan lò. Wíwà-fún-ọ̀rọ̀ jẹ́ nípa iye ara rẹ tí o fi lélẹ̀. O lè jẹ́ olóore jíjìn sí ènìyàn kan kí o sì ṣì sọ bẹ́ẹ̀kọ́ fún wọn. Ní tòótọ́, ẹ̀yà tirẹ tí ó wà-fún-ọ̀rọ̀ déédéé kì í ṣe ẹni tí ó jẹ́ olóore jù lọ ní gidi. Nígbà tí o bá sọ bẹ́ẹ̀ ni láti inú àárẹ̀, o máa ń farahàn ní agara, ní àìfiyèsí, ní ìbínú jẹ́ẹ́ díẹ̀, àwọn ènìyàn tí o nífẹ̀ẹ́ sì lè rí i. Bẹ́ẹ̀kọ́ tí ó hàn kedere, tí a fún ní gbígbóná, sábà máa ń ní ọ̀wọ̀ ju bẹ́ẹ̀ ni tí o yóò máa fi dí wọn lọ́kàn jẹ́ẹ́.
Ẹ̀rí wà pé kíkọ́ láti sọ̀rọ̀ fún ara rẹ lọ́nà yìí dára fún ọ, kì í ṣe fún àkójọ-iṣẹ́ rẹ nìkan. Nínú àdánwò àìṣe-yíyàn-pẹ̀lú-èrò kan pẹ̀lú àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ilé-ẹ̀kọ́ gíga, àwọn ènìyàn tí ó la ìdánilẹ́kọ̀ọ́ ìdúró-ṣinṣin já, èyí tí ó kàn jẹ́ àdánwò tí a ṣètò ní sísọ àwọn nǹkan ní tààrà àti lọ́nà olóore, jáde pẹ̀lú ìdààmú, àníyàn, àti ìsoríkọ́ tí ó dín kù ju àwọn tí kò ṣe é. Ọgbọ́n bẹ́ẹ̀kọ́ olóòótọ́ dàbí ẹni pé ó san èrè nínú bí o ṣe rí lára, kì í ṣe nínú bí ọ̀sẹ̀ rẹ ṣe rí nìkan.
Àpẹrẹ bẹ́ẹ̀kọ́ olóore
Bẹ́ẹ̀kọ́ tí ó dára ní apá kékeré mẹ́ta, o sì lè la wọn já nínú gbólóhùn kan tàbí méjì.
- Ìgbóná. Bẹ̀rẹ̀ nípa gbígba ènìyàn náà tàbí ìbéèrè náà mọ̀. "O ṣeun fún rírònú nípa mi." "Mo lè rí i pé èyí ṣe pàtàkì sí ọ." Ò ń fi àmì hàn pé ìbátan náà wà ní pípé kí o tó fún ní àlà náà.
- Bẹ́ẹ̀kọ́ fúnra rẹ̀, tí a sọ ní kedere. Èyí ni apá tí àwọn ènìyàn máa ń yára tàbí sin. Sọ ọ́ ní kedere. "Mi ò lè gba èyí lọ́wọ́." "Ìyẹn kò ṣiṣẹ́ fún mi." Gbólóhùn kan tí ó mọ́ borí márùn-ún tí ó dàrú.
- Ìlẹ̀kùn àyànfẹ́, tí o bá túmọ̀ sí i. Nígbà mìíràn o fẹ́ pèsè ohun kékeré kan. "Mi ò lè ṣe gbogbo ètò náà, ṣùgbọ́n inú mi dùn láti ràn lọ́wọ́ láti ṣètò fún wákàtí kan." Pèsè kìkì ohun tí inú rẹ yóò dùn ní gidi láti fún. Ìlẹ̀kùn tí o kò túmọ̀ sí kàn ń dá ìdẹkùn tó kàn sílẹ̀.
Kíyèsí ohun tí ó sọnù: àkójọpọ̀ àwọn ìdáláre. O kò jẹ ẹnikẹ́ni ní gbèsè ìgbèjà-ilé-ẹjọ́ ti àkókò rẹ. Cleveland Clinic dábàá sísọ àlà rẹ ní tààrà, pẹ̀lú èdè "Mo" àti láìsí àlàyé àṣejù. "Mi ò ṣ'àyẹ̀wò ímeèlì iṣẹ́ lẹ́yìn àkókò iṣẹ́" pé fúnra rẹ̀. Ìmọ̀lára inú láti máa fi àwọn ìdí kún sábà máa ń wá láti inú àníyàn, àwọn àlàyé gígùn sì máa ń ka bí ṣíṣílẹ̀kùn láti jírẹ̀ẹ́. Sọ ohun tí ó jẹ́ òótọ́. Lẹ́yìn náà dáwọ́ sísọ̀rọ̀ dúró.
Àwọn ọ̀rọ̀ tí o lè yá
Tí ojú bá dí ọ ní àkókò náà, ó ṣe ìrànlọ́wọ́ láti ní àwọn gbólóhùn díẹ̀ tí ó ti ṣetán kí o tó nílò wọn. Àwọn olùwádìí ti rí i pé a ní àǹfààní jù láti dúró lórí àlà nígbà tí a bá ti pinnu àwọn ọ̀rọ̀ wa gan-an ṣáájú, dípò ṣíṣe àláìrótẹ́lẹ̀ lábẹ́ ìfunpá. Pa díẹ̀ nínú ìwọ̀nyí mọ́ síbi tí o lè na ọwọ́ sí wọn:
- "Mo fẹ́ pé mo lè ṣe é, ṣùgbọ́n mi ò lè gba ohunkóhun sí i lọ́wọ́ báyìí."
- "Ìyẹn kò ní ṣiṣẹ́ fún mi, ṣùgbọ́n o ṣeun fún bíbéèrè."
- "Jẹ́ kí n ṣàyẹ̀wò kí n tó fọwọ́ sí ohunkóhun." (Ìdúró kan jẹ́ ìdáhùn pípé. Ó ra àyè fún ọ láti yan.)
- "Mi ò lè ṣe ìyẹn. Mo retí pé yóò lọ dáadáa, síbẹ̀."
- "Bẹ́ẹ̀kọ́, ṣùgbọ́n inú mi yóò dùn láti wá àkókò mìíràn tí ó ṣiṣẹ́."
Sọ wọn ní ohùn tí ó balẹ̀, tí ó dọ́gba. Ohùn náà ń ṣe púpọ̀ nínú oore náà. Bẹ́ẹ̀kọ́ tí a fún ní jẹ́ẹ́ tí a kò sì yẹ̀ ń sọ fún ẹlòmíràn pé o dúró ṣinṣin, pé èyí kì í ṣe ìkọ̀sílẹ̀ wọn, àti pé wọn kò nílò láti darí ẹ̀bi rẹ fún ọ.
Nígbà tí wọ́n bá tako rẹ
Nígbà mìíràn ènìyàn náà kì í gba bẹ́ẹ̀kọ́ rẹ ní ìgbà àkọ́kọ́. Wọ́n ń tẹ̀, wọ́n ń jírẹ̀ẹ́, wọ́n ń ṣ'ọgbẹ́ díẹ̀. Èyí ni àkókò tí a fi ń dán àlà rẹ wò ní gidi, ó sì jẹ́ àkókò tí ọ̀pọ̀ wa ń tẹrí ba pẹ̀lú.
O kò ní láti jiyàn o kò sì ní láti bá agbára wọn dọ́gba. Àtúnsọ tí ó balẹ̀ ń ṣe púpọ̀ ju àlàyé tuntun lọ. "Mo lóye, ó sì ṣì jẹ́ bẹ́ẹ̀kọ́." "Mo gbọ́ ọ. Mi ò lè ṣe é." Àtúnsọ ara rẹ láìsí ooru ni a máa ń pè ní ọ̀nà-àkọsílẹ̀-fífọ́ nígbà mìíràn, ó sì ń ṣiṣẹ́ nítorí kò sí ohunkóhun láti tẹ̀ lòdì sí. O kì í gbèjà ipò kan. O kàn ń sọ òtítọ́ kan nípa àwọn àlà ti ara rẹ, lẹ́ẹ̀kan sí i.
Tí ẹnìkan bá ń tọ́jú bẹ́ẹ̀kọ́ rẹ déédéé bí ìpèsè ìbẹ̀rẹ̀ nínú ìjírẹ̀ẹ́, ìyẹn tọ́ láti kíyèsí. Ènìyàn tí ó bọ̀wọ̀ fún ọ yóò gbọ́ ọ nígbẹ̀yìn. Ẹni tí kò ṣe bẹ́ẹ̀ rárá ń sọ ohun kan fún ọ nípa ìbátan náà.
Bẹ̀rẹ̀ níbi tí ó rọrùn
O kò ní láti bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ènìyàn tó le jù lọ nínú ìgbésí ayé rẹ. Ṣàdánwò lórí àwọn tí ewu rẹ̀ kéré ní àkọ́kọ́. Kọ ọjà-ìta-àfikún ní ṣọ́ọ̀bù. Sọ fún ojúlùmọ̀ tí kò jinlẹ̀ pé o kò lè wá láìpilẹ̀ àwáwí. Jẹ́ kí ara rẹ rí ìgbì ẹ̀bi kékeré náà, kí o sì wò ó tí ó ń kọjá láìsí ohun búburú tí ó ṣẹlẹ̀. Nígbàkúgbà, ò ń kọ́ ètò iṣan rẹ pé bẹ́ẹ̀kọ́ ṣe é là, pé ìbátan náà dúró, pé a yọ̀ǹda fún ọ láti gba àyè.
Ẹ̀bi náà lè má pòórá pátápátá, kò sì nílò láti pòórá. O lè rí ìfòyà àìrọ̀rùn kan kí o sì dúró lórí bẹ́ẹ̀kọ́ rẹ lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo. Ohun méjì wọ̀nyẹn lè jókòó lẹ́gbẹ̀ẹ́ ara wọn. Pẹ̀lú àkókò, ìfòyà náà máa ń dákẹ́ sí i, ẹ̀yà rẹ tí ó ti sinmi tí ó sì jẹ́ olóòótọ́ sì yóò di alábàákẹ́gbẹ́ tí ó dára gan-an ju ẹni tí ó sọ bẹ́ẹ̀ ni sí ohun gbogbo tí kò sì túmọ̀ sí ọ̀kankan lọ.
Nígbà tí ó le ju ìṣesí lọ
Fún àwọn ènìyàn kan, àìlè-sọ bẹ́ẹ̀kọ́ jinlẹ̀ ju àìní àdánwò lọ. Tí sísọ bẹ́ẹ̀kọ́ bá kún ọ pẹ̀lú ìbẹ̀rù gidi, tí o bá rí ara rẹ ní fífọwọ́sí àwọn ohun tí ó ń dẹ́rù bà ọ́ tàbí ń pa ọ́ lára nítorí pé kíkọ̀ rí lára àìṣe-é-ṣe, tàbí tí ìbátan kan pàtó bá ń jẹ ọ́ ní ìyà nígbàkúgbà tí o bá gbìyànjú láti gbé àlà kankan kalẹ̀ rárá, ìyẹn tọ́ láti mú ní pàtàkì. Oníṣègùn ọkàn lè ràn ọ́ lọ́wọ́ láti lóye ibi tí àpẹẹrẹ náà ti wá kí ó sì kọ́ ọgbọ́n náà ní àyíká tí ó rí lára ní ààbò. Tí ẹnìkan nínú ìgbésí ayé rẹ bá sì fèsì sí àwọn àlà rẹ pẹ̀lú ìpayà tàbí ìhalẹ̀, jọ̀wọ́ na ọwọ́ sí amọ̀ràn tàbí ìlà-ìtìlẹ́yìn kan. Fífẹ́ jẹ́ olóore kò gbọdọ̀ túmọ̀ sí pé a kò yọ̀ǹda fún ọ láti ní ààbò.
Àwọn Orísun
- Greater Good Science Center, UC Berkeley, Five Research-Based Ways to Say No
- Cleveland Clinic, How To Set Healthy Boundaries
- American Psychological Association, Assertiveness (APA Dictionary of Psychology)
- National Library of Medicine / PMC, Efficiency of assertiveness training on the stress, anxiety, and depression levels of college students (Randomized control trial)