Ìyàtọ̀ Láàrin Ìṣòro Tí a Lè Yanjú àti Èyí Tí Kì í Tán

Ọ̀pọ̀ tọkọtaya ló ní ìjà kan tí wọ́n ti jà ní ọgọ́rùn-ún ìgbà. Ó máa ń wọ aṣọ ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ nígbà kọ̀ọ̀kan. Ní ọ̀sẹ̀ kan ó jẹ́ nípa àwọn àwo, ní èkejì ó jẹ́ ìhìn tí a kò dáhùn, ní ẹ̀ẹ̀kejì ó jẹ́ nípa bí o ṣe lo ọjọ́ Àbámẹ́ta rẹ. Ṣùgbọ́n nísàlẹ̀ rẹ̀, àríyànjiyàn kan náà ni, ẹ̀yin méjèèjì sì mọ̀ ọ́n ní kété tí ó bá bẹ̀rẹ̀, nítorí o lè nímọ̀lára ẹ̀rù àtijọ́ tí o mọ̀ dáadáa yẹn tó ń dé kí ẹnikẹ́ni nínú yín tó parí gbólóhùn àkọ́kọ́.

Tí èyí bá dà bí ìwọ, ohun kan wà tó yẹ kí o gbọ́ ní kùtùkùtù: àǹfààní ńlá wà pé ìjà pàtó yẹn kò ní yanjú láé. Kì í ṣe nítorí pé o wà pẹ̀lú ẹni tí kò yẹ. Kì í ṣe nítorí pé ọ̀kan nínú yín ń ṣòro. Ṣùgbọ́n nítorí pé àwọn àìfohùnṣọ̀kan kan kò wà fún yíyanjú rárá. A ṣe wọ́n láti bójú tó wọn, pẹ̀lú ìrẹ̀lẹ̀, fún ìgbà pípẹ́.

Èrò yẹn wá láti ọ̀dọ̀ olùwádìí àjọṣepọ̀ John Gottman, ẹni tó lo ọ̀pọ̀lọpọ̀ ẹ̀wádún ní wíwo àwọn tọkọtaya gidi tí wọ́n ń jà nínú yàrá ìwádìí, tó sì ń tọpasẹ̀ àwọn tí àjọṣepọ̀ wọn dúró. Ọ̀kan lára àwọn ohun tó rí tí ó tún sọ jù lọ ya ni lẹ́nu. Nǹkan bí ìpín mọ́kàndínláàádọ́rin nínú ọgọ́rùn-ún àwọn ohun tí tọkọtaya ń jà lé lórí ni ohun tí ó pè ní ìṣòro àìlópin, irú tí kì í tán pátápátá. Ìpín tó kéré nìkan ni a lè yanjú ní ti gidi. Ọ̀pọ̀ wa ni a kò sọ èyí fún rí, torí náà a ń kà gbogbo ìjà tó ń tún wáyé sí ìkùnà. Kì í ṣe bẹ́ẹ̀. Ìṣirò ènìyàn méjì tó ń pín ìgbésí ayé kan ni.

Oríṣi ìṣòro méjì tó yàtọ̀ pátápátá

Ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ láti jáde kúrò nínú àríyànjiyàn tó dì ni láti mọ̀ irú àríyànjiyàn tí ó jẹ́ ní ti gidi. Méjì ló wà, wọ́n sì ń béèrè ohun tó yàtọ̀ pátápátá lọ́wọ́ rẹ.

Ìṣòro tí a lè yanjú jẹ́ nípa ipò kan. Ó ní ìrísí tí ẹ̀yin méjèèjì lè rí, níbìkan nínú rẹ̀ sì ni ìdáhùn tó ṣeéṣe wà. Ta ni yóò dá àyè sí ọ̀dọ̀ dókítà eyín. Bí ohùn tẹlifíṣọ̀n ṣe máa ń pariwo tó lẹ́yìn aago mẹ́wàá. Bóyá ìyá rẹ yóò dúró fún òru mẹ́ta tàbí márùn-ún. Àwọn ìṣòro wọ̀nyí lè gbóná ní àsìkò náà, ṣùgbọ́n ojú lásán ni ooru náà wà. Ní kété tí ẹ bá dé orí ètò tí ẹ̀yin méjèèjì lè fara mọ́, ìṣòro náà máa ń dúró bí ẹni pé a ti yanjú rẹ̀. Ó lè tún dìde, ṣùgbọ́n kì í tún ọgbẹ́ àtijọ́ kan náà là ní gbogbo ìgbà.

Ìṣòro àìlópin yàtọ̀ láti orí dé ẹsẹ̀. Ó hù jáde láti inú ẹni tí ẹ̀yin méjèèjì jẹ́: ìyàtọ̀ tó dúró pẹ́ nínú ìwà, nínú ẹ̀dá, nínú ohun tí olúkúlùkù yín nílò láti nímọ̀lára àìléwu àti ìtura. Ọ̀kan nínú yín fẹ́ràn ohun tó ṣẹlẹ̀ lójijì, èkejì sì nílò ètò. Ọ̀kan gbóná, ó sì fẹ́ràn ẹgbẹ́, èkejì ń bọ́ sípò nínú ìdákẹ́rọ́rọ́. Ọ̀kan ń ná owó láti gbádùn ayé nísinsìnyí, èkejì ń tọ́jú owó láti nímọ̀lára ààbò lọ́jọ́ iwájú. Kò sí ọ̀kan nínú wọn tó jẹ́ àbùkù. Ìyàtọ̀ gidi tó dúró pẹ́ láàrin ẹ̀dá méjì ni wọ́n, kò sì sí iye ìjà tó lè pa wọ́n rẹ́. O lè sọ̀rọ̀ nípa ìnáwó fún ọgbọ̀n ọdún, síbẹ̀ o ó ṣì jẹ́, ní ìpìlẹ̀, ẹni tó ń ná owó àti ẹni tó ń tọ́jú owó.

Ìwádìí Gottman rí i pé àwọn ìṣòro àìlópin wọ̀nyí ń farahàn nínú gbogbo tọkọtaya, títí kan àwọn tó láyọ̀. Ìyàtọ̀ láàrin àwọn tọkọtaya tó ń gbilẹ̀ àti àwọn tí kò gbilẹ̀ kì í ṣe bóyá wọ́n ní àwọn ìṣòro wọ̀nyí. Gbogbo ènìyàn ló ní wọn. Bí wọ́n ṣe ń rù wọ́n ni.

Ìdí tí gbígbìyànjú láti "borí" fi ń mú kí ó burú sí i

Nígbà tí o bá ka ìṣòro àìlópin sí èyí tí a lè yanjú, o ó máa nawọ́ sí ìlà ìparí kan tí kò sí. Ìjíròrò kọ̀ọ̀kan á di ìgbìyànjú mìíràn láti yanjú rẹ̀ nígbẹ̀yìngbẹ́yín, láti mú kí ọkọ tàbí aya rẹ jẹ́wọ́ pé o tọ̀nà kí ó sì yí padà. Nítorí pé ìyàtọ̀ náà jẹ́ gidi tí kò sì lọ sí ibìkankan, gbogbo ìgbìyànjú ni ó ń kùnà. Ìkùnà náà ń dun ni, torí náà ní àkókò tó kàn o ó wọlé pẹ̀lú líle díẹ̀ sí i, pẹ̀lú ìhámọ́ra díẹ̀ sí i.

Lílemọ́ra lọ́ra yẹn ní orúkọ nínú iṣẹ́ Gottman: ìdílọ́wọ́ (gridlock). Ìjà tó ti dílọ́wọ́ ní ìmọ̀lára pàtó kan. O ń sọ̀rọ̀ o ń sọ̀rọ̀ síbẹ̀ o kò dé ibìkankan. O bẹ̀rẹ̀ sí nímọ̀lára pé ẹni tí o fẹ́ràn jù ti kọ̀ ọ́ sílẹ̀. Ọ̀rọ̀ náà kì í tún jẹ́ ọ̀rọ̀ lásán mọ́, ó di ojú-egbò, ó ru sókè débi pé o ó múra sílẹ̀ kí o tó gbé e sókè rárá. Bí àkókò ti ń lọ, ooru àjọṣepọ̀ náà ń jò jáde. O dá ẹ̀rín dúró, o dá ìfẹ́-mọ̀ dúró, ẹ̀yin méjèèjì sì túbọ̀ wọ igun ara yín lọ. Tí a bá fi sílẹ̀ pẹ́ tó, ìdílọ́wọ́ kì í kàn ba ọ̀rọ̀ kan náà jẹ́. Ó ń tú àjọṣepọ̀ náà tutù lọ́ra bí ẹ̀yin méjèèjì ṣe ń jáwọ́ jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ nínú ìfẹ́ kí a lóye yín.

Ọ̀nà àbáyọ kì í ṣe ojútùú tó dára jù. Ìjíròrò tó dára jù ni. Gbólóhùn Gottman fún àfojúsùn náà ni "láti ìdílọ́wọ́ dé ìfọ̀rọ̀wérọ̀," àfojúsùn ìfọ̀rọ̀wérọ̀ yẹn sì rẹlẹ̀ tó bẹ́ẹ̀ tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ yani lẹ́nu. O kò gbìyànjú láti fohùn ṣọ̀kan. O ń gbìyànjú láti sọ̀rọ̀ nípa ohun náà láìṣe ara yín níṣẹ̀, àti láti lóye ohun tí ó túmọ̀ sí ní ti gidi fún ẹni tó wà lótùnúnla rẹ.

Ohun tó sábà máa ń wà nísàlẹ̀

Àríyànjiyàn nípa ìnáwó kì í sábà jẹ́ nípa owó. Àríyànjiyàn nípa pípẹ́ dé kì í sábà jẹ́ nípa aago. Àwọn ìjà àìlópin sábà máa ń jókòó lórí ohun kan tó jẹ́ ẹlẹgẹ́, ìrètí tàbí ẹ̀rù tàbí àìní tó ṣe pàtàkì gan-an fún ọ̀kan nínú yín tí èkejì kò tíì rí ní kíkún.

Òǹkọ̀wé kan tó ń ròyìn ìwádìí yìí nínú Psychology Today sọ ọ́ ní gbangba: tọkọtaya máa ń jà nípa ohun tó hàn, iṣẹ́ ilé tàbí kàlẹ́ńdà, ṣùgbọ́n àwọn ọ̀rọ̀ ojú-òkè wọ̀nyẹn sábà máa ń bò àìní tó jinlẹ̀ sí i mọ́lẹ̀. Ẹnì kan nímọ̀lára pé à ń fún òmìnira òun pọ́n. Èkejì nímọ̀lára ìdánìkanwà, bí ẹni pé kò ṣe pàtàkì tó. Nígbà tí o bá ń jà nípa ojú-òkè nìkan, ẹ ó máa ṣàìlóye ara yín, nítorí ohun gidi náà kò wà lórí tábìlì rárá.

Torí náà, ìbéèrè tó wúlò jù nínú ìjà tó ń tún wáyé kì í ṣe "báwo ni a ṣe máa yanjú èyí." Ó rọlẹ̀ ju bẹ́ẹ̀ lọ. Kí ló dé tí èyí fi ṣe pàtàkì gan-an fún ọ? Kí lo bẹ̀rù pé yóò ṣẹlẹ̀ tí ó bá lọ ọ̀nà kejì? Kí ni èyí rán ọ létí, nígbà tí o ń dàgbà? Nísàlẹ̀ ẹni tó ń tọ́jú owó, ọmọdé kan sábà máa ń wà tó wo bí ìdílé rẹ̀ ṣe ń jà kiri fún owó. Nísàlẹ̀ ẹni tó ń ná owó, ẹnì kan sábà máa ń wà tó kọ́ pé ayọ̀ jẹ́ ẹlẹgẹ́, ó sì sàn kí o mú un nígbà tí ó wà. Kò sí ọ̀kan nínú wọn tó ṣì rìn. Ènìyàn méjì tó ní ìdí gidi ni wọ́n, tí wọ́n ń dáàbò bo ohun gidi méjì.

Bí o ṣe lè bójú tó ìjà tí o ó máa jà títí

O kò ní mú ìṣòro àìlópin parẹ́. O lè mú kí ó dín ìrora rẹ̀ kù púpọ̀ láti gbé pẹ̀lú rẹ̀. Nǹkan díẹ̀ ń ṣèrànwọ́ ní ti gidi.

1. Sọ ọ́ ní ohun tó jẹ́, sókè, papọ̀. Ìtura wà nínú kíkàn sọ pé, "Mi ò rò pé a ó yanjú èyí, mi ò sì rò pé ó pọn dandan." Pípe ìjà ní àìlópin mú ẹ̀rù díẹ̀ kúrò nínú rẹ̀. O dá kíka ìgbà kọ̀ọ̀kan sí ìdààmú ńlá dúró, o sì bẹ̀rẹ̀ sí kà á sí ojú-ọjọ́ tí o mọ̀ dáadáa.
2. Ní ìfẹ́-mọ̀ kí o tó ní ìyíniléròpadà. Ní ìgbà tó kàn tí ó bá dìde, kọ ìfàsẹ́yìn láti yí ni lérò padà. Béèrè ìbéèrè gidi kan nípa ìdí tí ó fi ṣe pàtàkì fún wọn, kí o sì fetí sí ìdáhùn ní ti gidi dípò kí o kó ìdáhùn rẹ jọ. Ìwọ ń kó ìsọfúnni jọ nípa ẹni tí o fẹ́ràn, kì í ṣe kíkọ́ ẹ̀sùn.
3. Tu ara rẹ nínú ná. Àwọn ìjíròrò wọ̀nyí máa ń ru ètò iṣan-ara sókè kíákíá. Tí ọkàn rẹ bá ń lù gbọ̀nmùgbọ̀nmù tí èrò rẹ sì ti há tí ó sì burú, o ti pàdánù ààyè sí ara rẹ tó dára jù, kò sì sí ohun rere tí a lè pinnu láti ibẹ̀. Ó dára láti sọ pé, "Mo fẹ́ máa bá a lọ láti sọ̀rọ̀ nípa èyí, mo kàn nílò ìṣẹ́jú ogún láti fara balẹ̀." Kí o sì fara balẹ̀ ní ti gidi, kí o sì padà wá.
4. Wá ibi kékeré tí ẹ pàdé sí. O kò nílò ìfohùnṣọ̀kan pátápátá. O nílò àárín tó ṣeéṣe tó bọ̀wọ̀ fún ohun tí olúkúlùkù yín kò lè fi sílẹ̀. Mọ apá kan tí o kò lè tẹ̀ lóòótọ́, sọ àwọn apá tí o ní àyè, kí o sì kọ́ ìṣètò ìgbà díẹ̀ yí i ká. Kí o sì tún padà sí i. Ìṣòro àìlópin ni a máa ń tún dá àdéhùn lé lórí ní gbogbo ìgbésí ayé, kì í ṣe yíyanjú ní ẹ̀ẹ̀kan.
5. Jẹ́ kí ìfẹ́ wà nínú yàrá náà. Ooru díẹ̀ ń yí gbogbo ìjíròrò padà. Ọwọ́ lé apá, ẹ̀rín díẹ̀ tí ẹ jọ ní nípa bí ìjà yìí ṣe di èyí tí a lè fojú sọ́nà fún, ìránnilétí pé ẹ wà nínú ẹgbẹ́ kan náà kódà nígbà tí ẹ kò fohùn ṣọ̀kan. Àwọn tọkọtaya tó ń bójú tó àwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyí dáadáa ni àwọn tó lè sọ̀rọ̀ nípa ohun tó le láìpàdánù ìfẹ́.

Jẹ́ kí ọkàn rẹ yí padà díẹ̀

Apá kan sí i wà tó ń so gbogbo èyí papọ̀ jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́, Gottman sì fún un ní orúkọ tó ṣe kedere: gbígba ìdarí. Ó túmọ̀ sí dídúró ní ṣíṣí sílẹ̀ ní ti gidi sí ojú-ìwòye ọkọ tàbí aya rẹ, kí o múra tán láti jẹ́ kí ohun tí wọ́n sọ fún ọ yí ọ padà díẹ̀, kódà nínú àwọn ọ̀rọ̀ tí ẹ kò ní fohùn ṣọ̀kan lé lórí pátápátá. Ìyàtọ̀ ni láàrin fífetí sílẹ̀ láti wá àbùkù nínú ohun tí wọ́n ń sọ àti fífetí sílẹ̀ láti gba díẹ̀ nínú rẹ̀ ní ti gidi.

Èyí dà bí ohun pẹ̀lẹ́, ó sì lòdì sí eré-ìtàgé. Ṣùgbọ́n ó ń ru ẹrù. Nígbà tí o bá jẹ́ kí ojú-ìwòye ọkọ tàbí aya rẹ yí ọ padà kódà díẹ̀, gbogbo ohùn ìjà tó ń tún wáyé náà á yí padà. Wọ́n dá nímọ̀lára pé àwọn ń bá ògiri sọ̀rọ̀, èyí sì túmọ̀ sí pé wọn kò ní láti gbé ohùn sókè kí a tó gbọ́ wọn, èyí sì túmọ̀ sí pé o kò ní láti gbèjà. Ìjà náà á kéré sí. O ṣì jẹ́ ẹni tó ń tọ́jú owó àti ẹni tó ń ná owó. Ẹ kàn jẹ́ ènìyàn méjì tí olúkúlùkù ń ṣí àyè fún òtítọ́ ẹnì kejì, dípò ènìyàn méjì tí olúkúlùkù ń dúró de ẹnì kejì láti juwọ́ sílẹ̀ níkẹyìn.

Gbígba ìdarí tún jẹ́ àṣà tí o lè kọ́. Ní ìgbà tó kàn tí àríyànjiyàn àtijọ́ bá bẹ̀rẹ̀, gbìyànjú láti rí ohun kan nínú ohun tí ọkọ tàbí aya rẹ ń sọ tí o lè fohùn ṣọ̀kan lé lórí lóòótọ́, kí o sì sọ ọ́ kí o tó sọ ohunkóhun mìíràn. "O tọ̀nà pé mo máa ń bínú lórí èyí." "Ìyẹn tọ́, mo ti jìnnà sí ọ." Ìfòyà kékeré, tí a fún ní àkọ́kọ́, sábà máa ń mú gbogbo ìjíròrò rọ̀ ní ọ̀nà tí kò sí ìjẹ́wọ́-lòdì ọlọ́gbọ́n kankan tí yóò ṣe.

Kò sí ọ̀kan nínú èyí tó túmọ̀ sí pé gbogbo ìyàtọ̀ ni a lè bójú tó, kò sì túmọ̀ sí pé o ní láti gba pé kí a ṣe ọ́ láìdáa. Ẹ̀gàn, ìṣàkóso, àti ìkà kì í ṣe ìṣòro àìlópin tí a lè bójú tó. Ìdí ni wọ́n láti wá ìrànlọ́wọ́ tàbí láti tún àjọṣepọ̀ náà rò. Ìlànà tó wà níbí jẹ́ fún ènìyàn méjì tó ní ìfẹ́ rere ní ìpìlẹ̀ tí wọ́n ń bá ìyàtọ̀ olóòótọ́ kan náà pàdé léraléra.

Ìgbà tó yẹ láti wá ìrànlọ́wọ́ sí i

Nígbà mìíràn, ìjà kan ti dílọ́wọ́ pẹ́ tó bẹ́ẹ̀ tí o kò lè rí ọ̀nà padà sí ìjíròrò gidi fúnra rẹ. Ọ̀rọ̀ náà ti gbóná janjan, gbogbo ìgbìyànjú ni ó ń parí sí ògiri kan náà, o sì ti bẹ̀rẹ̀ sí nímọ̀lára bí ẹni tó ń bá ẹ gbé ilé tí inú wọn kò dùn. Ìyẹn kì í ṣe ìdájọ́ lórí àjọṣepọ̀ náà. Àmì ni pé ọ̀rọ̀ náà ti le kọjá ibi tí ẹ̀yin méjèèjì lè rọ̀ ọ́ láìsí ìrànlọ́wọ́.

Oníṣègùn-ọpọlọ tọkọtaya tó dára ń ṣe irú iṣẹ́ yìí gan-an, ó ń ràn ọ́ lọ́wọ́ láti mú ìrora kúrò nínú ọ̀rọ̀ tó dì kí ẹ lè tún sọ̀rọ̀. Tí ìṣesí ọkàn rẹ bá jẹ́ apá kan ohun tó ń mú ìjà le tó bẹ́ẹ̀, tí o bá ń ru àníyàn, ìsoríburúkú, tàbí àwọn ọgbẹ́ àtijọ́ tó ń tún ru sókè ní àwọn àsìkò wọ̀nyí, sísọ̀rọ̀ pẹ̀lú dókítà tàbí oníṣègùn-ọpọlọ fúnra rẹ tún wúlò. Bí àjọṣepọ̀ kan bá sì fi ẹ̀rù tàbí àìléwu sílẹ̀ fún ọ nígbà kan, ìyẹn ti kọjá ìjà lásán, wíwá ọ̀dọ̀ akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ tàbí lẹ́ẹ̀kún-un ìrànlọ́wọ́ jẹ́ ohun rere tí o lè ṣe fún ara rẹ.

Àwọn tọkọtaya tó ń rìn ọ̀nà títí dé òpin kì í ṣe àwọn tó rí ọkọ tàbí aya tí kò ní ìforígbárí. Àwọn tó kọ́ láti jà nípa ohun àtijọ́ kan náà pẹ̀lú ìrẹ̀lẹ̀ díẹ̀ sí i ní ẹ̀wádún kọ̀ọ̀kan ni wọ́n. O lè fẹ́ràn ẹnì kan síbẹ̀ kí o ní ìjà tí kì í tán. Ọ̀pọ̀ àwọn tó fẹ́ràn ara wọn ló ní i.

Àwọn Orísun

• The Gottman Institute, Managing Conflict: Solvable vs. Perpetual Problems
• The Gottman Institute, Managing Conflict: Recognizing Gridlock
• Psychology Today, Why 69 Percent of Couples' Conflict Will Never Go Away