Ohun tí O lè Ṣe Nígbà tí Ẹ Bá Máa Ń Jà Nípa Ohun Kan Náà Ní Gbogbo Ìgbà

O fẹ́rẹ̀ẹ́ mọ̀ nígbà tó ń bọ̀. Ohùn kan pàtó, ọ̀rọ̀ kan pàtó, ẹ méjèèjì sì mọ̀ bí ìṣẹ́jú mẹ́wàá tó ń bọ̀ ṣe máa lọ, nítorí ẹ ti ṣe é rí. Bóyá ní ọgọ́rùn-ún ìgbà. Ọ̀rọ̀ kan náà, ọgbẹ́ kan náà, ìdákẹ́rọ́rọ́ kan náà lẹ́yìn náà. Ní báyìí o lè kó ipa méjèèjì fúnra rẹ.

Bí ìyẹn bá jẹ́ ìwọ, fa èémí. Èyí jẹ́ ọ̀kan lára àwọn nǹkan tó wọ́pọ̀ jù nínú ìfẹ́ tó ń pẹ́. Kò túmọ̀ sí pé o ṣàṣìṣe yíyàn, kò sì túmọ̀ sí pé ẹnì kan nínú yín ni ìṣòro náà. Ó túmọ̀ sí pé ẹ ti dé irú àìfohùnṣọ̀kan tí ènìyàn méjì pàtó, tó ní ìtàn méjì pàtó, ì bá kọsẹ̀ sí nígbà gbogbo.

Ọ̀pọ̀ ìjà kì í yanjú, ìyẹn sì jẹ́ ohun tó wọ́pọ̀

Olùwádìí àjọṣepọ̀ náà John Gottman lo ọ̀pọ̀ ọdún láti máa wo bí tọkọtaya ṣe ń jà nínú yàrá-ìwádìí, ó sì tọ̀ wọ́n lẹ́yìn fún ọ̀pọ̀ ọdún láti rí àwọn tó dúró papọ̀. Àbájáde kan yà á lẹ́nu pàápàá. Nǹkan bí ìdá mọ́kàndínlọ́gọ́rin nínú ọgọ́rùn-ún àwọn ohun tí tọkọtaya ń jà nípa rẹ̀ ni ohun tó pè ní ìṣòro tí kì í tán. Wọn kì í yanjú. Wọ́n ti inú ìyàtọ̀ gidi nínú ìwà tàbí nínú ohun tí ẹnìkọ̀ọ̀kan nílò kí ó lè balẹ̀ jáde, wọ́n sì máa ń farahàn léraléra ní gbogbo ìgbésí ayé àjọṣepọ̀ kan.

Nítorí náà, èròngbà láti yanjú ìjà náà pátápátá kò ṣeé ṣe rárá. Tọkọtaya aláyọ̀ náà ní irú ìtakora yìí pẹ̀lú. Ìyàtọ̀ náà ni ohun tí wọ́n ń fi wọ́n ṣe.

Gottman rí i pé àwọn tọkọtaya tó dúró nítòsí ara wọn kì í ṣe àwọn tó pa ìjà tí ń tún ara rẹ̀ ṣe run. Wọ́n jẹ́ àwọn tó lè máa bá a lọ láti sọ̀rọ̀ nípa ọ̀rọ̀ oníwọra náà pẹ̀lú ìtutù díẹ̀ ṣì wà nínú yàrá, ẹ̀rín díẹ̀, ìmọ̀lára pé a wà ní ẹ̀gbẹ́ kan náà bí a tilẹ̀ ń takora. Nígbà tí tọkọtaya bá pàdánù ìyẹn tí ìjíròrò náà sì le koko, ìṣòro náà di ohun tó pè ní ìdìlọ́wọ́. Ìdìlọ́wọ́ jẹ́ ìjà kan náà, ṣùgbọ́n ní báyìí pẹ̀lú ìlẹ̀kùn títì. Ìgbà kọ̀ọ̀kan ń fi yín sílẹ̀ díẹ̀ sí i ní yíyapa kúrò lọ́dọ̀ ara yín.

Ìyípadà tó ń ṣèrànwọ́ kéré ó sì ń yí ohun gbogbo padà. O dá dúró láti gbìyànjú láti borí ìjà náà o sì bẹ̀rẹ̀ sí gbìyànjú láti dúró ní ìsopọ̀ nígbà rẹ̀.

Ohun tí ẹ ń jà nípa rẹ̀ gan-an

Èyí ni ìbéèrè tó yẹ láti jókòó pẹ̀lú. Nígbà tí ìjà nípa àwo-nínú-ìsìnkú bá ṣẹlẹ̀ fún ìgbà kẹrìndínlógójì, ṣé nípa àwo náà gan-an ni?

Ọ̀pọ̀ ìgbà kọ́. Ọ̀rọ̀ orí ilẹ̀ náà jẹ́ gidi, ṣùgbọ́n nísàlẹ̀ rẹ̀ ni ohun tó rọ̀ sí i wà. Ẹnì kan ń gbọ́ ṣé o ṣe pàtàkì sí mi. Ẹnì kejì ń gbọ́ ṣé mo tó dáadáa láéláé. Àwo náà kàn ni ibi tí àwọn ìbéèrè àtijọ́, tó jinlẹ̀ jù náà ti jáde wá jà.

Ìdí nìyí tí ìjà náà fi ń tún ara rẹ̀ ṣe bí ẹ ti wúlẹ̀ ń ṣètò iṣẹ́ ilé tó. Ẹ ń fi ìgbà gbogbo yanjú ìpele tó kù. Àtòjọ náà ń bójú tó àwo. Kò fọwọ́ kan ìmọ̀lára pé o ń ru èyí nìkan, tàbí ìmọ̀lára pé wọ́n ń ṣàríwísí rẹ nínú ilé ara rẹ.

Nítorí náà, kí ìgbà tó kàn tó dé, ní ìfẹ́ láti mọ ìpele tó wà nísàlẹ̀ ọ̀rọ̀ náà. O lè ṣe èyí fúnra rẹ, kìkì nípa bíbi ara rẹ pé: kí ni mo nílò gan-an níhìn-ín? Ọ̀wọ̀. Ìfọ̀kànbalẹ̀. Láti nímọ̀lára pé a jẹ́ ẹgbẹ́ kan. Láti má jẹ́ àgbà kan ṣoṣo tó ń kíyèsí aṣọ ìdọ̀tí. Sísọ ìyẹn, àní ní ìdákẹ́, ń yí bí o ṣe ń wọ ìjíròrò náà padà.

Ara rẹ gbọ́dọ̀ wà lára rẹ̀

Ìdí ti ara wà tí àwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyí fi ń jáde lọ́nà, ó sì yẹ láti mọ̀ nítorí kì í ṣe nípa agbára-ìfẹ́.

Nígbà tí ìjà bá gbóná, ètò iṣan-ara rẹ lè yípo sínú ìpayà. Gottman pè é ní ìkún-omi. Ìlù ọkàn rẹ ń gòkè, ìmí rẹ ń yára, ara rẹ sì ń múra sílẹ̀ bí ẹni tí ó ń dojú kọ ewu. Nínú ipò yẹn o pàdánù àǹfààní sí àwọn apá rẹ tó ń gbọ́ dáadáa, tó ń ṣàánú, tó sì ń rí ọ̀rọ̀ ní tòótọ́. Kì í ṣe pé o ń ṣòro mọ̀ọ́mọ̀. Wọ́n ti gba ọ lọ́wọ́.

Nígbà tí ọ̀kan tàbí méjèèjì yín bá kún fún ìdààmú, kò sí ohun rere tó ń pinnu. Nítorí náà, ìgbésẹ̀ tó wúlò jù nínú ìjà gbígbóná ni láti dá a dúró.

• Pè é kí o tó gbàjọ. Ẹ fohùn ṣọ̀kan ṣáájú lórí àmì tó rọrùn, ọ̀rọ̀ kan tàbí ọwọ́ tó gòkè, tí ọ̀kọ̀ọ̀kan yín lè lò láti túmọ̀ sí mo kún fún ìdààmú, mo nílò ìsinmi. Ìtìjú kò rọ̀ mọ́ ọn, kò sí ẹni tó wà nínú wàhálà.
• Fi àkókò gidi sílẹ̀. Ó sábà máa ń gba nǹkan bí ìṣẹ́jú ogún fún ara tó kún fún ìdààmú láti tù sílẹ̀ padà. Fi ìyẹn sílẹ̀ o kéré tán. Lẹ́yìn náà lọ ṣe nǹkan tó ń tù ọ́ nínú ní tòótọ́, ìrìn, orin, ìwẹ̀, ohunkóhun tí kì í ṣe ìjà náà.
• Má ṣe àdásọtẹ́lẹ̀ nígbà ìsinmi. Èyí ni apá tí ọ̀pọ̀ ènìyàn ṣàṣìṣe. Bí o bá ná ìṣẹ́jú ogún náà láti kọ́ ẹjọ́ rẹ tí o sì ń tún ọ̀rọ̀ wọn tó burú jù ṣe, ara rẹ ń dúró nínú ìpayà o sì padà wá gbóná sí i. Ìsinmi náà ṣiṣẹ́ nìkan bí o bá jẹ́ kí ó lọ ní tòótọ́ fún ìgbà díẹ̀.
• Ṣèlérí láti padà. Ìsinmi kì í ṣe ọ̀nà láti sá fún ìjíròrò náà. Sọ àkókò tí o máa gbé e sókè padà, àní kìkì "lẹ́yìn oúnjẹ alẹ́," kí ẹnì kejì má bàa dúró láìrí.

Bí o ṣe lè ṣí i padà láìtún ogun bẹ̀rẹ̀

Nígbà tí ẹ méjèèjì bá ti balẹ̀, èròngbà ìṣàtúnṣe náà kì í ṣe ìdájọ́. Òye ni. Nǹkan méjì ló ń mú ìyẹn ṣeé ṣe sí i.

Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lẹ́

Ọ̀nà tí ìjíròrò kan ṣe ń ṣí sọ ọ̀pọ̀lọpọ̀ nípa bí yóò ṣe parí. Ẹ̀dùn-ọkàn tó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ohun tí o nímọ̀lára àti ohun tí o nílò máa ń gúnlẹ̀ ní ọ̀nà tó yàtọ̀ gédégédé sí èyí tó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ohun tó bàjẹ́ nípa ẹnì kejì. "Mo nímọ̀lára pé mo dá wà pẹ̀lú ọ̀rọ̀ àkókò-orun ní ọ̀sẹ̀ yìí mo sì fẹ́ràn ìrànwọ́" ń ṣí ìlẹ̀kùn. "O kì í ràn mí lọ́wọ́ pẹ̀lú àwọn ọmọ láéláé" ń tì í. Ọ̀rọ̀ kan náà. Alẹ́ tó yàtọ̀ pátápátá.

Ní ìfẹ́ láti mọ̀ dípò kíkọ́ ẹjọ́ rẹ

Nígbà tí o bá tún ìjà náà ṣe, kọ ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ láti dájọ́ ẹni tó tọ́. Gbìyànjú láti lóye ìdí tí èyí fi kọlù ẹnìkọ̀ọ̀kan yín le tó bẹ́ẹ̀. Bèèrè ohun tí wọ́n ń nímọ̀lára, ohun tí wọ́n ń bẹ̀rù, ohun tí wọ́n nílò ní àkókò yẹn. Lẹ́yìn náà sọ tirẹ. O kò ní láti fohùnṣọ̀kan kí o tó lóye ẹnì kan. Kí a sì lóye wa ni ọ̀pọ̀ ohun tí ènìyàn ń jà fún gan-an.

Ẹgbẹ́ Àwọn Onímọ̀ nípa Ọpọlọ ti Amẹ́ríkà (American Psychological Association) sọ ọ́ ní gbangba: àwọn tọkọtaya tó ń ṣe dáadáa kì í ṣe àwọn tí kò ní ìjà, wọ́n jẹ́ àwọn tó ń bójú tó o pẹ̀lú ìgbọ́rọ̀ àti ìsapá tòótọ́ láti rí ẹ̀gbẹ́ ẹnì kejì, dípò kígbe, ẹ̀gàn, tàbí ìdákẹ́. Ìyípadà kékeré kan nínú èdè ń ṣèrànwọ́ ju bí o ti ń retí lọ. Sọ̀rọ̀ nípa ìṣòro náà gẹ́gẹ́ bí tiwa, ohun tí ẹ méjèèjì ń dojú kọ papọ̀, dípò ohun tí ọ̀kan nínú yín ń ṣe sí èkejì.

Nígbà tí ìtúnṣe ṣe pàtàkì ju ìpinnu lọ

Ẹ ó ṣì máa ṣàṣìṣe. Gbogbo ènìyàn ni ó ń bínú, tí ń sọ ọ̀rọ̀ mímú, tí ń lọ nígbà tí kò yẹ. Ohun tó ya àwọn tọkọtaya dídúró sọ́tọ̀ kì í ṣe àìtú-rẹ̀ láéláé. Ìtúnṣe lẹ́yìn náà ni.

Ìtúnṣe lè kéré. "Mo mú koko lóòrèkọ́ọ́kan, má bínú." Ọwọ́ kan lórí èjìká. Àwàdà búburú tó jẹ́ kí ẹ méjèèjì fa èémí. Àwọn ìṣesí kékeré wọ̀nyí ni bí ẹ ṣe ń sọ fún ara yín pé ìdè náà ṣì wà bó tilẹ̀ jẹ́ pé ìjà náà burú. Àwọn tọkọtaya tó lè ṣe èyí, tó lè yí padà sí ọ̀dọ̀ ara wọn lẹ́yìn ìbúgbàù, ni àwọn tó máa ń dúró. Ìjà náà kì í ṣe ewu náà. Dídi tútù láìpadà ni.

Nítorí náà, bí o bá mú ohun kan lára gbogbo èyí: fojúsùn láti fi ìjà tí ń tún ara rẹ̀ ṣe parí pẹ̀lẹ́, kì í ṣe láti fi wọ́n parí títí láé. Apá tí ń tún ara rẹ̀ ṣe náà lè má lọ pátápátá láéláé. Ìkà, ẹ̀gàn, ìjìnnà tí ó tutù lẹ́yìn náà, àwọn ìyẹn lè lọ.

Nígbà tí a ó mú ìrànwọ́ wá

Nígbà mìíràn ìyípo náà lágbára jù láti fọ́ fúnra rẹ, ìyẹn kì í sì í ṣe ìkùnà. Bí ìjà yín bá máa ń yí padà sí ẹ̀gàn tàbí ìpèòrúkọ déédéé, bí ẹ bá ti dá sọ̀rọ̀ ní tòótọ́ dúró, bí ó bá ń bà yín lẹ́rù láti wà nínú yàrá kan náà, tàbí bí ẹ bá kàn ń gbìyànjú àwọn nǹkan tí a mẹ́nu kàn lókè tí kò sí ohun tó ń yí padà, oníṣègùn-ọpọlọ tọkọtaya lè ràn yín lọ́wọ́ láti rí àpẹẹrẹ tí ẹ méjèèjì súnmọ́ jù láti rí. Mímú ìrànwọ́ wá ní kùtùkùtù, kí nǹkan tó le koko, máa ń ṣiṣẹ́ dáadáa ju dídúró de ìdààmú lọ.

Bí ìjà náà bá sì dá ìmọ̀lára àìléwu dúró, bí ìdẹ́rùbà, ìdarí, tàbí irú ìnira ti ara tàbí ti ọkàn èyíkéyìí bá wà, ìyẹn jẹ́ ipò tó yàtọ̀ ó sì tọ́ sí àtìlẹ́yìn tí a pèsè pàtó fún ìyẹn. O kò ní láti pinnu bóyá ó "kà" kí o tó mú ìrànwọ́. Rírọ̀wọ́ jáde jẹ́ ìyọ̀ǹda, nígbà gbogbo, o kò sì ní láti ṣe é nìkan.

Àwọn Orísun

• The Gottman Institute, Managing Conflict: Solvable vs. Perpetual Problems
• The Gottman Institute, Does Flooding Play a Role in Your Perpetual Conflict?
• American Psychological Association, Happy couples: How to keep your relationship healthy