Kíkọ́ Ohun Gidi Nígbà Tí Ẹ̀yin Méjèèjì Bá Ń Ru Ẹrù-ọkàn

Ní àyíká ìpàdé kẹta tàbí kẹrin, ohun tó ti kọjá máa ń wọlé, ó sì máa ń jókòó sí tábìlì. Bóyá ó jẹ́ ìtàn nípa ẹni tẹ́lẹ̀ tó jáde tó ní ìfọ̀rọ̀rò díẹ̀. Bóyá ó jẹ́ bí ọ̀kan nínú yín ṣe máa ń dákẹ́ jẹ́ẹ́ lẹ́yìn ìjà, tàbí tó máa ń fi ọ̀rọ̀-ìbánisọ̀rọ̀ ránṣẹ́ ní ẹ̀ẹ̀mẹ́ta níbi tí ẹ̀ẹ̀kan bá ti tó. O ń mọ ènìyàn pípé, èyí túmọ̀ sí pé o ń mọ gbogbo ohun tó ṣẹlẹ̀ sí wọn kí o tó dé.

Ìyẹn lè dà bí ìṣòro. Lọ́pọ̀ ìgbà kì í ṣe bẹ́ẹ̀. Èrò pé a ó rí ẹnì kan tí kò ní àpá, tí kò ní àṣà ìdáàbòbò, tí kò ní orí ìwé tó díjú, jẹ́ àlá tó jẹ́ ti àwọn ènìyàn tí kò tíì gbé ìgbé-ayé púpọ̀. Àwọn àgbà gidi máa ń wá pẹ̀lú ohun tó ti kọjá. Ìbéèrè tó yẹ kí a béèrè kì í ṣe bóyá ẹrù-ọkàn rẹ wà. Ó jẹ́ bóyá ẹ̀yin méjèèjì lè kọ́ bí a ṣe ń rù ú láìfi ojú-ọ̀nà sílẹ̀ sórí ara wa.

Níbo ni ẹrù-ọkàn ti wá gan-an

Ọ̀pọ̀lọpọ̀ nínú ohun tí a ń pè ní ẹrù-ọkàn jẹ́ ẹ̀kọ́ lásán. Ètò iṣan rẹ fetí sílẹ̀ dáadáa sí àwọn àjọṣe àkọ́kọ́ rẹ, ó sì pinnu bóyá àwọn ènìyàn wà láìséwu, bóyá ìsúnmọ́ ní ìtùnú, bóyá o lè gbẹ́kẹ̀lé ẹnì kan láti dúró. Àwọn onímọ̀-ọkàn pe àwọn àpẹẹrẹ wọ̀nyí ní attachment styles (ọ̀nà ìsomọ́ra), wọ́n sì máa ń wọ àwọn ọ̀nà mélòó kan: secure (ààbò), níbi tí ìsúnmọ́ ti rọrùn; anxious (ìbànújẹ́), níbi tí o ti ń bẹ̀rù kí wọ́n má ṣẹ́kù ọ̀ tí o sì ń wá ìfọkànbalẹ̀; àti avoidant (ìyẹra), níbi tí ìsúnmọ́ ti dà bí nǹkan tí a fẹ́ jìnà sí. Cleveland Clinic ṣàpèjúwe àwọn wọ̀nyí gẹ́gẹ́ bí ohun tó ń dàgbà ní kùtùkùtù, lọ́pọ̀ ìgbà nípa bí àwọn olùtọ́jú àkọ́kọ́ wa ṣe dáhùn sí wa.

Ṣùgbọ́n ìtàn náà kì í parí ní ìgbà èwe. Àwọn àjọṣe tó tẹ̀lé tún ń tún fáìlì náà kọ. Ìtàjẹ̀sílẹ̀ lè sọ ẹni tó ní ààbò tẹ́lẹ̀ di olùṣọ́ra. Àkókò gígùn tí a ti bìkítà nípa ẹni gidigidi lè mú ọkàn ẹni tó kọ́ láti retí ohun tó burú jù di rírọ̀. Gẹ́gẹ́ bí ìròyìn nípa ìwádìí ńlá kan tó ṣẹ̀ṣẹ̀ wáyé nínú Scientific American ṣe sọ, àwọn àpẹẹrẹ ìsomọ́ra lè yí padà, gẹ́gẹ́ bí olùwádìí kan ṣe sọ pé, "Dájúdájú o kò ṣègbé."

Ìyẹn ṣe pàtàkì fún ìdí méjì. Lákọ̀ọ́kọ́, àwọn ìṣẹ̀lẹ̀ ìbínú tàbí ìjìnà tàbí ìfaramọ́ ti alábàákẹ́gbẹ́ rẹ kì í sábà jẹ́ nípa rẹ. Wọ́n jẹ́ ìpè-ìdánilójú àtijọ́ tó ń dún. Èkejì, níwọ̀n bí àwọn àpẹẹrẹ wọ̀nyí ti lè yí padà, o kò forúkọ sílẹ̀ láti tọ́jú ìbàjẹ́ títí láé ti ẹnì kan. O ń pàdé wọn ní àárín ìtàn.

Dárúkọ tìrẹ lákọ̀ọ́kọ́

Ó dùn láti di amọ̀ràn lórí àwọn ìṣòro alábàákẹ́gbẹ́ rẹ. Kọjú ìjà sí i. Ohun tó wúlò jù tí o lè ṣe ní ìbẹ̀rẹ̀ ni láti sọ òtítọ́ nípa àwọn àpẹẹrẹ tìrẹ, nítorí ìwọ̀nyẹn nìkan ni o lè ṣe nǹkan kan nípa rẹ̀.

Àwọn ìbéèrè díẹ̀ tó yẹ kí a ronú lé:

• Nígbà tí o bá nímọ̀lára àìní-ààbò nínú èyí, kí ni o ń wá? Fífi ọ̀rọ̀ ránṣẹ́ síi, fífà séyìn, dídá ìjà sílẹ̀, dídákẹ́ jẹ́ẹ́?
• Kí ni ẹ̀rù tó wà lábẹ́ ìgbésẹ̀ yẹn? Kí wọ́n kọ ọ́ sílẹ̀? Kí wọ́n darí rẹ? Kí wọ́n rí ọ gẹ́gẹ́ bí ohun tó pọ̀ jù?
• Nínú àwọn ìdáhùn wọ̀nyí, èwo ló jẹ́ ti ènìyàn yìí, àti èwo ló jẹ́ àtúntún láti ọ̀dọ̀ ẹlòmíì?

O kò ní láti ní àwọn ìdáhùn tó péye. Wíwo àpẹẹrẹ náà bí ó ṣe ń ṣẹlẹ̀, kódà lẹ́yìn náà, fún ọ ní àyè díẹ̀ láti yan nǹkan mìíràn ní ìgbà tó tẹ̀lé. Ìmọ̀-jinlẹ̀ ni gbogbo ìbẹ̀rẹ̀. O kò lè yí ìṣesí tí o kò lè rí padà.

Ìgbẹ́kẹ̀lé ni a kọ́ nínú àwọn ohun kéékèèkéé

Nígbà tí àwọn ènìyàn bá ń ṣàníyàn nípa àjọṣe tuntun, wọ́n máa ń ronú nípa àwọn ìdánwò ńlá. Ìtàjẹ̀sílẹ̀ ńlá, ìṣípayá ńlá. Nínú àṣà, ìgbẹ́kẹ̀lé ni a kọ́ tí a sì ń fọ́ ní àwọn ìṣẹ̀jú kéékèèkéé débi pé o kò ní rí wọn nínú àkọsílẹ̀.

Onímọ̀-ọkàn náà John Gottman lo ọ̀pọ̀ ọdún tó ń wo àwọn tọkọtaya nínú ilé-ìwádìí, ọ̀kan nínú àwọn àbájáde tó ṣe kedere jù ni nípa ohun tó pè ní "bids" (àwọn ìpè) fún ìsopọ̀. Ìpè jẹ́ kékeré: ìmí-ẹ̀dùn, ìbéèrè, ọwọ́ lórí èjìká, "wò ó, wò èyí." Ohun tó ṣe pàtàkì ni bóyá ẹnìkejì yíjú sí i tàbí ó pa á tì. Nínú ìwádìí rẹ̀, àwọn tọkọtaya tó ṣì wà pẹ̀lú ìdùnnú lẹ́yìn ọ̀pọ̀ ọdún ti yíjú sí àwọn ìpè ara wọn ní nǹkan bí ìpín 86 nínú ọgọ́rùn-ún àkókò. Àwọn tọkọtaya tó pínyà ṣe é ní nǹkan bí ìdámẹ́ta àkókò nìkan.

Ìyẹn ń tù ni nínú lọ́nà àjèjì nígbà tí ẹ̀yin méjèèjì bá ní ìtàn. Ó túmọ̀ sí pé o kò ṣàtúnṣe àwọn ọgbẹ́ àtijọ́ pẹ̀lú ìjíròrò pípé kan. O kọ́ ààbò nínú àwọn ìṣẹ̀jú lásán mọ́kàndínlọ́gọ́rùn-ún níbi tí ẹnìkọ̀ọ̀kan yín ti farahàn, tí ẹ fetí sílẹ̀, tí ẹ sì dáhùn. Àwọn ohun kéékèèkéé ni ohun gidi.

Bí yíjú sí ẹnìkejì ṣe rí

1. Wọ́n mẹ́nu ba ohun kan tó ti wà nínú ọkàn wọn. O gbé fóònù náà sílẹ̀ o sì fetí sílẹ̀ ní tòótọ́, kódà bí kò bá ṣe nǹkan ńlá.
2. O ń bínú o sì fọ̀rọ̀-rò. Lẹ́yìn náà, o padà sọ pé: "Kì í ṣe nípa rẹ ni. Ọjọ́ gígùn ni."
3. Wọ́n sọ nǹkan tó le nípa ohun tó ti kọjá fún ọ. O kò fọ́n tàbí gbìyànjú láti tún un ṣe. O kàn dúró.
4. O sọ ohun tó nílò rẹ ní gbangba, dípò kí o retí pé wọn yóò mọ̀, kí o sì kórìíra wọn nígbà tí wọn kò bá mọ̀.

Kò sí ọ̀kan nínú ìwọ̀nyẹn tó jẹ́ ńlá. Tí a kó wọn jọ lórí ọ̀pọ̀ ọ̀sẹ̀, èyí ni bí àwọn ènìyàn olùṣọ́ra méjì ṣe ń pinnu pẹ̀lẹ́pẹ̀lẹ́ pé ẹnìkejì wà láìséwu.

Ìfarahàn, ní ìwọ̀n tó péye

Kò sí ìsúnmọ́ láìsí ewu díẹ̀. A kò lè mọ̀ ọ́ ní tòótọ́ nígbà tí o bá ń fi gbogbo ohun rírọ̀ pamọ́. Ní àkókò kan náà, dída gbogbo ìtàn rẹ sórí ẹnì tí o ti mọ̀ fún ọ̀sẹ̀ mẹ́ta kì í ṣe ìsúnmọ́, ó jẹ́ irú ìfipá-mú kan.

Ọ̀nà tó dára jù ni díẹ̀díẹ̀. O pín nǹkan tó jẹ́ gidi díẹ̀ o sì wo bí wọ́n ṣe ń bójú tó o. Ṣé wọ́n di rírọ̀, tàbí wọ́n di àjèjì? Ṣé wọ́n pa á mọ́, tàbí wọ́n lò ó lẹ́yìn náà gẹ́gẹ́ bí ohun-ìjà? Gẹ́gẹ́ bí Psych Central ṣe ṣàkíyèsí, ṣíṣílẹ̀kùn máa ń pe ẹnìkejì láti ṣílẹ̀kùn pẹ̀lú, èyí ni bí ìgbẹ́kẹ̀lé ṣe ń jinlẹ̀ ní ẹ̀gbẹ́ méjèèjì. O jẹ́ kí díẹ̀ jáde, wọ́n pàdé rẹ, o jẹ́ kí díẹ̀ síi jáde.

Rò ó gẹ́gẹ́ bí ọ̀wọ́ àwọn àdánwò kéékèèkéé dípò ìjẹ́wọ́ ńlá kan. Bá ìgbẹ́kẹ̀lé tí ẹ ti rí ní tòótọ́ pa pọ̀ rìn, kì í ṣe ìgbẹ́kẹ̀lé tí o fẹ́ pé o ti ní tẹ́lẹ̀.

Nígbà tí ohun tó ti kọjá bẹ̀rẹ̀ sí darí

Àwọn ìtàn kan wúwo ju ohun tí alábàákẹ́gbẹ́ tó dára àti àṣà tó dára lè rù lọ. Ìyẹn kì í ṣe ìkùnà, kì í sì í ṣe ìdájọ́ lórí àjọṣe náà. Ó jẹ́ ìmọ̀ lásán.

Ó lè jẹ́ àkókò láti pe ìrànlọ́wọ́ kan tí o bá ṣàkíyèsí àwọn nǹkan bíi wọ̀nyí:

• Ìjà onírora kan náà ń ṣẹlẹ̀ léraléra, ọ̀kankan nínú yín kò sì lè rí ọ̀nà àbáyọ.
• Ọ̀kan nínú yín ń tún ìtàjẹ̀sílẹ̀ àtijọ́ kan rí dáadáa débi pé alábàákẹ́gbẹ́ tí ó wà nísinsìnyí kò lè ní ìgbọ́rọ̀-ẹjọ́ tó tọ́.
• Owú, ṣíṣàyẹ̀wò, tàbí ìṣesí ìṣàkóso ń wọlé, láti ẹ̀gbẹ́ kọ̀ọ̀kan.
• O rí ara rẹ tó ń kéré, tó ń rìn lórí ẹyin, tàbí tó ń bẹ̀rù láti sọ ohun tí o nímọ̀lára ní tòótọ́.
• Àjọṣe tẹ́lẹ̀ kan fi àpá sílẹ̀ tó ń farahàn bí ìbẹ̀rù, ìṣàìmọ̀lára, tàbí ẹ̀rù tí kò lọ.

Olùtọ́jú-ọkàn tọkọtaya tó dára lè ràn ẹ̀yin méjèèjì lọ́wọ́ láti rí àpẹẹrẹ tí ẹ ti dìmọ́, kí ẹ sì máa ṣe ìṣe mìíràn. Ìtọ́jú-ọkàn ẹnìkọ̀ọ̀kan lè ràn ọ́ lọ́wọ́ láti ṣiṣẹ́ lórí apá tí o mú wá. Bí àjọṣe èyíkéyìí bá sì mú kí o nímọ̀lára àìséwu, ìyẹn kì í ṣe ẹrù-ọkàn tí ẹ ó jọ ṣiṣẹ́ lé. Ìyẹn jẹ́ ìdí láti bá ẹni tí o gbẹ́kẹ̀lé tàbí ọ̀jọ̀gbọ́n sọ̀rọ̀ nípa jíjáde.

Wíwá ìrànlọ́wọ́ kì í ṣe àmì pé àjọṣe náà ti bàjẹ́. Lọ́pọ̀ ìgbà ó jẹ́ àmì pé ẹ̀yin méjèèjì mú un ní pàtàkì débi tí ẹ fẹ́ kó dúró pẹ́.

Ènìyàn méjì tó ní ìtàn lè kọ́ nǹkan tó dúró ṣinṣin ní tòótọ́. Kì í ṣe nípa pípa ohun tó ti kọjá rẹ́, kì í sì í ṣe nípa dída bí ẹni pé kò sí nínú yàrá náà, bí kò ṣe nípa sísọ òtítọ́ nípa ohun tí ẹnìkọ̀ọ̀kan yín ń rù àti kíkọ́, nínú ọgọ́rọ̀ọ̀rún àwọn ìṣẹ̀jú kéékèèkéé, láti jẹ́ pẹ̀lẹ́ pẹ̀lú rẹ̀. Ìyẹn kì í ṣe irú ìfẹ́ tó kéré. Fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ wa, ìyẹn nìkan ni irú ìfẹ́ tó wà.

Àwọn Orísun

• Cleveland Clinic, Attachment Styles: Causes, What They Mean
• Scientific American, How Childhood Relationships Affect Your Adult Attachment Style, according to Large New Study
• The Gottman Institute, An Introduction to Emotional Bids and Trust
• Psych Central, Vulnerability in Relationships: Benefits and Tips