Àwọn Àsíá Aláwọ̀ Ewé: Bí Ìbáṣepọ̀ Tó Ní Ìlera Ṣe Rí ní Ìbẹ̀rẹ̀

Ọ̀pọ̀ ìmọ̀ràn nípa ìfẹ́ tuntun jẹ́ àkójọ àwọn ìkìlọ̀. Ṣọ́ra fún ìkún-ìfẹ́ àṣejù. Kíyèsí ẹni tí kò ní fẹ́ ṣàlàyé àwọn nǹkan. Sá bí wọ́n bá ń hùwà àìní-ọ̀wọ̀ sí ọmọ-ìṣẹ́. Gbogbo èyí wúlò, a sì túmọ̀ ọ̀rọ̀ wa. Ṣùgbọ́n àlàfo àjèjì kan wà nínú rẹ̀. Bí o bá kàn kọ́ ohun tí ewu ń dà bí nìkan, o lè wá ń ṣàwọn ẹnì kan ní ìwọ̀n tó rọrùn, tí inú rẹ ń dùn pé ẹnì kan kì í ṣe òǹrorò tí o sì ń pè é ní ìbámu. Àìsí ìpàrọ́rọ́ kò dọ́gba pẹ̀lú wíwà ohun rere.

Nítorí náà jẹ́ kí a yí i padà. Kí ni àwọn àmì ìbẹ̀rẹ̀ tó fi hàn pé ẹnì kan jẹ́ àìléwu ní tòótọ́ láti máa súnmọ́ síwájú? Kì í ṣe pípé. Kì í ṣe ọkàn-àyà rẹ ní ọ̀sẹ̀ kẹta. Kàn ẹnì kan tí ìwà rẹ̀, léraléra, ń tọ́ka sí ìbáṣepọ̀ tó lè ru ìwúwo ní tòótọ́.

Àwọn wọ̀nyí ni a máa ń pè nígbà mìíràn ní àwọn àsíá aláwọ̀ ewé, wọ́n sì máa ń dákẹ́ jù àwọn pupa lọ. Àsíá pupa ń mì sí ọ. Àsíá aláwọ̀ ewé o fẹ́rẹ̀ẹ́ pàdánù rẹ̀, nítorí ó kàn jẹ́ ẹnì kan tó ń dúró ṣinṣin tó sì ń ṣe inú rere lọ́nà tó ń jẹ́ kí èjìká rẹ rọlẹ̀.

Ìdí tí àwọn àmì rere fi nira láti rírí

Ìdí kan wà tí àwọn àsíá pupa fi ń kó wa lọ́wọ́ tí àwọn àsíá aláwọ̀ ewé sì ń yọ́ kọjá. A ṣe ọpọlọ rẹ láti kíyèsí ewu. Ohùn tó gbé sókè, ìlérí tó fọ́, ìtànná ẹ̀gàn, ìwọ̀nyí ń tan ètò iṣan-ara rẹ nítorí pé, níbìkan ní ìtàn wa, pípàdánù wọn léwu. Dídúró-ṣinṣin kì í ru ìpàrọ́rọ́ yẹn. Ó ń ṣe òdìkejì rẹ̀. Ó ń pa á lọ́kàn balẹ̀. Àwọn nǹkan tó ń mú wa balẹ̀ sì rọrùn láti fojú pa á rẹ́.

Ìdí mìíràn ni pé ọ̀pọ̀ wa kọ́ láti da ìjì-ọkàn pò mọ́ ìsopọ̀. Bí ìbáṣepọ̀ kan ní ìbẹ̀rẹ̀ bá balẹ̀, a máa ń dààmú pé ó túmọ̀ sí pé a kò ní ìmọ̀lára tó. Nítorí náà a máa ń yẹ̀ síhà tí ó kún fún ìjì, irú èyí tó ń lọ sókè-sí-isàlẹ̀, a sì máa ń ka ìdàrúdàpọ̀ sí ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́. Ìbalẹ̀ lè dà bí ohun tí kò ní ìtumọ̀ nígbà tí ìdàrúdàpọ̀ bá jẹ́ ìpìlẹ̀ rẹ. Kì í ṣe ohun tí kò ní ìtumọ̀. Ó jẹ́ ilẹ̀ tó ríbáṣepọ̀ gidi dúró lé lórí.

Ìtumọ̀ tó jinlẹ̀ jù tún wà fún èyí. Ohun tó dà bí ohun déédéé fún wa nínú ìfẹ́ sábà jẹ́ ohunkóhun tí a dàgbà yí ká. Bí ìsúnmọ́ tí o mọ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀ ìgbésí ayé bá jẹ́ àìmọ̀-tẹ́lẹ̀, nígbà náà àìmọ̀-tẹ́lẹ̀ lè dà bí ilé, dídúró-ṣinṣin sì lè dà bí ohun tí kò ní ìtumọ̀ tàbí àní ohun tí a kò lè gbẹ́kẹ̀lé. Kò sí ọ̀kan nínú èyí tó jẹ́ àbùkù ìwà. Ó kàn túmọ̀ sí pé àwọn àmì tí o ń lò lè jẹ́ àìbámu díẹ̀, àti pé ohun ìbalẹ̀, oníwà rere tó wà níwájú rẹ lè jẹ́ ohun tó tọ́ pàápàá àní nígbà tí kò bá ru iná ìbílẹ̀ tó mọ̀mọ̀.

Bí o bá ti lo ọ̀pọ̀ ọdún ní wíwo ohun búburú tó ń bọ̀ kẹ̀hìn, kíkọ́ láti dá àwọn nǹkan rere mọ̀ jẹ́ ọgbọ́n tirẹ̀. Ó yẹ kí a kọ́ ọ.

Àwọn àsíá aláwọ̀ ewé ojoojúmọ́

Èyí ni apá tí àwọn ènìyàn ń ṣàṣìṣe: àwọn àmì tó ṣe pàtàkì jù kì í ṣe ńlá. Wọn kì í ṣe ìpàdé olówó iyebíye tàbí ọ̀rọ̀ ńlá nípa bí o ṣe yàtọ̀ sí gbogbo ènìyàn. Àwọn tó ṣe é gbẹ́kẹ̀lé kéré, wọ́n sì ń tún ara wọn ṣe. Díẹ̀ tó yẹ kí a ṣọ́ ní ìbẹ̀rẹ̀.

Wọ́n jẹ́ ènìyàn kan náà ní àwọn ọjọ́ ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀

Ṣọ́ dídúró-ṣinṣin. Bí wọ́n ṣe ń bá ọ lò ní ọjọ́ rere fara jọ bí wọ́n ṣe ń bá ọ lò ní ọjọ́ àárẹ̀, ìnira, déédéé. Wọ́n máa ń gbóná ọkàn ní Ọjọ́ Ajé, wọ́n sì ṣì gbóná ọkàn ní Ọjọ́bọ. O kò ní rí ara rẹ tí o ń múra láti rí èwo nínú wọn tó farahàn. Àìròtẹ́lẹ̀ yẹn kì í ṣe àìní-ìtumọ̀. Ó jẹ́ ohun tí a fi ń ṣe ìgbẹ́kẹ̀lé ní tòótọ́. American Psychological Association àti àwọn oníṣègùn tó ń bá àwọn tọkọtaya ṣiṣẹ́ máa ń padà sí àkójọ kúkúrú kan náà nígbà tí wọ́n bá ń ṣàpèjúwe àwọn ìbáṣepọ̀ tó ní ìlera, ìgbẹ́kẹ̀lé sì jókòó ní àárín gbùngbùn rẹ̀.

Wọ́n ń yíjú sí ọ ní àwọn àkókò kéékèèké

Ìwádìí kan tó wú ènìyàn lórí jù nínú pápá ìwádìí náà ni èyí gbé lélẹ̀. Fún ọ̀pọ̀ ẹ̀wádún, onímọ̀ ọpọlọ John Gottman wo àwọn tọkọtaya gidi nínú yàrá ìwádìí rẹ̀, ó sì tọpa ohun kan tó pè ní ìfilọ̀ (bid), ìgbìyànjú kékeré láti sopọ̀. Ọ̀rọ̀ kan nípa ẹyẹ kan lóde fèrèsé. Fídíò àwàdà tí a fà sí ẹlòmíràn lórí àga ìjókòó. Ọ̀rọ̀ ìdákẹ́jẹ́ẹ́ pé "hé, wo èyí." Kò sí ohun ńlá. Kàn ẹnì kan tó ń nawọ́, ní ọ̀nà kékeré, sí ẹlòmíràn.

Ohun tó rí ni pé o fẹ́rẹ̀ẹ́ lè sọ àsọtẹ́lẹ̀ ọjọ́-iwájú ìbáṣepọ̀ kan nípa bí ẹnì kọ̀ọ̀kan ṣe ń yíjú sí àwọn ìfilọ̀ wọ̀nyẹn dípò gbígbà wọ́n kọjá. Nínú ìwádìí rẹ̀, àwọn tọkọtaya tó ṣì wà pọ̀ lẹ́yìn ọ̀pọ̀ ọdún ti ń yíjú sí ìnáwọ́ kéékèèké ara wọn ní nǹkan bí ìpín 86 nínú ọgọ́rùn-ún àkókò. Àwọn tọkọtaya tó pínyà ti ń ṣe é ní nǹkan bí ìdá-mẹ́ta àkókò. Ìyàtọ̀ láàrin àwọn méjèèjì kì í ṣe àwọn ìjà ńlá. Ó jẹ́ àwọn àkókò ìdákẹ́jẹ́ẹ́ ọgọ́rùn-ún lójúmọ́ nígbà tí ẹnì kan nawọ́ tí èkejì sì yálà kíyèsí tàbí kò kíyèsí.

Nítorí náà ní ìfẹ́àjọràn ìbẹ̀rẹ̀, fún àfiyèsí sí àwọn nǹkan kéékèèké. Nígbà tí o bá tan ìmọ́lẹ̀ nípa ohun kan, ṣé wọ́n ń tẹ̀ síwájú sọ́dọ̀ rẹ? Nígbà tí o bá mẹ́nu kan ohun tó ń dà ọ́ láàmú, ṣé wọ́n rántí láti béèrè nígbà tó yá? Ẹni tó ń yíjú sí ọ ní àwọn àkókò tí kò ní ewu púpọ̀ ń fi ohun tí wọ́n máa ṣe ní àwọn àkókò tó ní ewu ńlá hàn ọ́.

Ìgbésí ayé rẹ ń di ńláńlá, kì í ṣe kékeré

Àmì ìbẹ̀rẹ̀ rere kan ni pé o ṣì ní ìgbésí ayé rẹ. O ń rí àwọn ọ̀rẹ́ rẹ. O ń pa àwọn àṣà rẹ mọ́, àwọn eré ìnàjú rẹ, àwọn igun ara rẹ tí kò ní nǹkan ṣe pẹ̀lú wọn. Alábàákẹ́gbẹ́ tó ní ìlera máa ń yọ̀ nípa ìyẹn. Wọ́n ní ìfẹ́-àwáríkiri nípa àwọn ènìyàn rẹ. Wọn kì í kùnnà-ọkàn nígbà tí o bá ṣe ètò láìsí wọn tàbí kí wọ́n máa bá àwọn nǹkan tí o nífẹ̀ẹ́ sí díje ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́. Àwọn orísun bíi ìtọ́sọ́nà Ìpínlẹ̀ New York lórí àwọn ìbáṣepọ̀ tó ní ìlera fi ìwúwo gidi sórí èyí: àwọn alábàákẹ́gbẹ́ ń bọ̀wọ̀ fún òmìnira ara wọn, wọ́n sì lè ṣe àwọn ìpinnu tiwọn láìsí ìbẹ̀rù. Bí ìbáṣepọ̀ tuntun kan bá ń dín ayé rẹ kù dúró ṣinṣin dípò fífẹ̀ ẹ́, ìyẹn yẹ àfiyèsí, àní nígbà tí a bá fi ìfọkànsìn bò ó.

Àìfohùnṣọ̀kan kì í dà bí ewu

Kò sí tọkọtaya tó fohùnṣọ̀kan lórí gbogbo nǹkan, àìsí ìjà ní ìbẹ̀rẹ̀ sì kì í ṣe àsíá aláwọ̀ ewé, ó kàn túmọ̀ sí pé ẹ kò tíì kọlu ohun gidi kankan. Àsíá tó yẹ kí a ṣọ́ ni ohun tó ń ṣẹlẹ̀ ní ìgbà àkọ́kọ́ tí ẹ bá ṣe bẹ́ẹ̀. Ṣé o lè sọ pé "ìyẹn ba ìmọ̀lára mi jẹ́" kí wọ́n sì gbọ́ ọ ní tòótọ́ dípò kíkó ìdáàbòbò tàbí kíkún yìnyín? Ṣé ìfàya kékeré kan ní àtúnṣe, pẹ̀lú "o tọ̀nà, má bínú," dípò kí á fi sílẹ̀ kí ó rà? Àìléwu nínú ìbáṣepọ̀ kì í ṣe àìsí ìforígbárí. Ó jẹ́ mímọ̀ pé nígbà tí ìforígbárí bá dé, ẹ̀yin méjèèjì máa rí ọ̀nà yín padà.

Wọ́n ń ṣí àyè fún ìwọ gidi

Kíyèsí bóyá o lè jẹ́ olóòótọ́. Ṣé o lè sọ pé àárẹ̀ ń ṣe ọ́, tàbí pé o kò fẹ́ jáde lóru òní, tàbí pé ohun tí wọ́n sọ gúnlẹ̀ lọ́nà tó ṣàṣìṣe, láìsí ìṣàkóso ìfèsì wọn? Ṣé o lè jẹ́ kí wọ́n rí ìran tí kò dán mọ́rán ti ara rẹ kí o sì wo wọ́n tó dúró? Ìfẹ́ ìbẹ̀rẹ̀ sábà máa ń sá lórí ìṣeré, ẹ̀yin méjèèjì lórí ìwà rere jùlọ. Àsíá aláwọ̀ ewé ni àkókò tí ìṣeré náà lè rọlẹ̀ díẹ̀ tí ìsopọ̀ sì ń dúró báyìí.

Akitiyan ń lọ ní ọ̀nà méjèèjì

Ní ìbẹ̀rẹ̀, ó rọrùn láti jẹ́ ẹni tí ń ṣe iṣẹ́ náà, tí ń ṣètò àwọn ìpàdé, tí ń bẹ̀rẹ̀ àwọn ọ̀rọ̀-ìfọ̀rọ̀wérọ̀, tí ń ru ìfọ̀rọ̀wérọ̀, kí o sì pè é ní jíjẹ́ alábàákẹ́gbẹ́ rere. Ṣọ́ dípò bóyá wọ́n ń pàdé rẹ. Ṣé wọ́n ń ṣètò àwọn nǹkan pẹ̀lú, tàbí ìwọ ni o ń ṣe gbogbo ìdarí? Nígbà tí o bá nawọ́ sí wọn, ṣé wọ́n ń nawọ́ padà pẹ̀lú ìgbóná-ọkàn kan náà, tàbí o máa ń rí ara rẹ ní ìdajì-ìgbésẹ̀ síwájú, ní ìrètí? Cleveland Clinic, nígbà tó ń ṣàkójọ àwọn àmì ìbáṣepọ̀ tó ní ìlera, ń padà sí ìnáwó ara-ẹni: àwọn ènìyàn méjèèjì ń fi ìbáṣepọ̀ ṣáájú, àwọn méjèèjì ń fi nǹkan sínú rẹ̀. Ìsopọ̀ tí ẹnì kan ń lépa tí èkejì sì gbà á láàyè kì í ṣe ìwọ̀ntúnwọ̀nsì, àní nígbà tí ẹni tó ń gbà á láàyè bá dára gan-an. O kò gbọdọ̀ ní láti dán ara rẹ wò fún ìfẹ́ ẹnì kan. Nínú ìbámu rere, ìfẹ́ náà jẹ́ ti ara-ẹni, o sì lè rí i lára.

"Bẹ́ẹ̀kọ́" kan gúnlẹ̀ dáadáa

Èyí ń sọ ohun gbogbo fún ọ fẹ́rẹ̀ẹ́. Sọ bẹ́ẹ̀kọ́ sí ohun kékeré kan ní ìbẹ̀rẹ̀, ọtí kejì kan, àsùnlé kan, ìparí-ọ̀sẹ̀ tó ti ní ìpinnu, kí o sì wo ohun tó ń ṣẹlẹ̀. Ẹni tó dára fún ọ máa ń gba bẹ́ẹ̀kọ́ náà láìsí ìjà. Kò sí ìmú-ẹ̀bi, kò sí kíkùnnà-ọkàn, kò sí ìpolongo lọ́ra láti rẹ̀ ọ́ sílẹ̀. Àwọn ìbáṣepọ̀ tó ní ìlera ń ka ìfọwọ́sí sí ohun tí a ti fi fún tí a sì ń tún ń yẹ̀ wò, kì í ṣe ìdènà tí a gbọdọ̀ kọjá lẹ́ẹ̀kan. Ìtọ́sọ́nà Ìpínlẹ̀ New York pe ìfọwọ́sí ní ọ̀kan nínú àwọn ìpìlẹ̀ ìbáṣepọ̀ tó ní ìlera, lẹ́gbẹ̀ẹ́ ìgbẹ́kẹ̀lé àti ìbánisọ̀rọ̀, kì í sì í ṣe nípa àwọn ìlà ti ara nìkan. Ó jẹ́ nípa ìyára, àkókò, owó, bí àwọn nǹkan ṣe ń yára lọ. Ẹni tó bọ̀wọ̀ fún ààlà kékeré báyìí ń fi hàn ọ́ pé wọ́n máa bọ̀wọ̀ fún ọ̀kan ńlá nígbà tó yá. Ẹni tó ń ka bẹ́ẹ̀kọ́ rẹ sí ìṣòro láti yanjú ń sọ nǹkan fún ọ pẹ̀lú.

Àyẹ̀wò inú tó ń ṣiṣẹ́ ní tòótọ́

Bí àwọn àkójọ bá dàrú papọ̀, èyí ni àdánwò tó rọrùn jù. Kíyèsí bí o ṣe ń rí lára nínú ara rẹ pẹ̀lú ẹni yìí ní ọ̀sẹ̀ díẹ̀.

Pẹ̀lú ẹni tó dára fún ọ, ètò iṣan-ara rẹ máa ń balẹ̀. O ń sùn dáadáa. O kì í ṣe títún àwọn ìránṣẹ́ wọn ṣe pẹ̀lú kókó nínú inú rẹ. O ń rí ara rẹ bí ara rẹ sí i, kì í ṣe kéré sí i. O balẹ̀ sí i nínú ìyókù ìgbésí ayé rẹ, kì í ṣe ìdàrúdàpọ̀ sí i. Ìmọ̀lára ìbalẹ̀ yẹn jẹ́ data gidi. Ara rẹ ń pa àkọsílẹ̀ bóyá o wà ní àìléwu mọ́ kí ọkàn rẹ tó ní àwọn ọ̀rọ̀ náà.

Òdìkejì rẹ̀ tún yẹ kí a mú ní pàtàkì. Bí, lẹ́yìn ọ̀sẹ̀ díẹ̀, o bá ní àníyàn ju bí o ṣe balẹ̀ lọ, tí o ń rìn lórí ẹyin, tí o ń dín ara rẹ kù láti pa àlàáfíà mọ́, ìyẹn ṣe pàtàkì àní bí o kò bá lè tọ́ka sí ohun ìyàlẹ́nu kan ṣoṣo tí wọ́n ṣe. Ìbáṣepọ̀ tó tọ́ fún ọ yẹ kí ó dà bí ìtura lọ́pọ̀, kì í ṣe bí àdánwò tí o wà nínú ewu kíkùnà rẹ̀ nígbà gbogbo.

Ìkìlọ̀ ẹ̀tọ́ kan. Bí o bá ń gbé pẹ̀lú àníyàn, ètò ìpàrọ́rọ́ rẹ lè máa ṣàṣìṣe, ó ń ka ìbalẹ̀ sí ohun tí kò ní ìtumọ̀ tàbí ó ń ṣàmì sí àwọn ènìyàn àìléwu gẹ́gẹ́ bí ewu. Bí a sì ti pa ọ́ lára tẹ́lẹ̀, ìsúnmọ́ déédéé lè dà bí ẹ̀rù pàápàá nítorí pé kò mọ̀. Nítorí náà àyẹ̀wò ara jẹ́ àmì, kì í ṣe ìdájọ́. Lò ó pẹ̀lú ohun tí o bá rí ẹni náà ṣe ní tòótọ́, ní àkókò.

Dì wọ́n mú pẹ̀lẹ́, ṣùgbọ́n ṣọ́ wọn

Àwọn ààlà olóòótọ́ díẹ̀ lórí gbogbo èyí. Àwọn àsíá aláwọ̀ ewé ní ìbẹ̀rẹ̀ jẹ́ àmì rere, kì í ṣe ìdánilójú. Àwọn ènìyàn lè dúró-ṣinṣin fún oṣù méjì kí wọ́n sì yí padà. Ìwà-ọ̀yàyà lè fara wé inú rere fún ìgbà díẹ̀. Nítorí náà ka ìwọ̀nyí sí ẹ̀rí tó ní àyè láti máa kóra jọ, kì í ṣe ìdájọ́ tí o ń tì pa ní ọjọ́-ìbáṣepọ̀ kẹrin. A ń kọ́ ìgbẹ́kẹ̀lé gidi lọ́ra, nípa wíwo ohun tí ẹnì kan ń ṣe káàkiri àwọn ipò tó tó láti gbàgbọ́ pé bẹ́ẹ̀ ni wọ́n.

Àwọn àsíá aláwọ̀ ewé kì í sì í pa àwọn pupa rẹ́. Bí ohun kan bá dẹ́rù bà ọ́ ní tòótọ́, bí ìṣàkóso, ẹ̀gàn, ìpániláṣẹ, tàbí ìlànà kan tó ń jẹ́ kí o rí ara rẹ ní àìléwu bá wà, kò sí iye dídùn níbòmíràn tó lè mú kí ìyẹn dára. O kò jẹ ẹnikẹ́ni ní àǹfààní iyèméjì ní ìnáwó àìléwu ara rẹ.

Bí o bá rí i pé o kò lè gbẹ́kẹ̀lé àwọn àmì rere rárá, pé ìbalẹ̀ máa ń dà bí ohun fura tàbí gbogbo ìsúnmọ́ ń mú ọ sá lọ, ìyẹn kì í ṣe àbùkù nínú rẹ, kì í sì í ṣe ohun tí o ní láti tú sọ́tọ̀ nìkan. Olùtọ́jú-ọkàn rere lè ràn ọ́ lọ́wọ́ láti kọ́ láti rí àìléwu pẹ̀lú àwọn ènìyàn àìléwu, èyí tó nira ju bí ó ṣe ń dún tí ó sì ṣeé ṣe ní pàtó. Bí o bá sì ń gbìyànjú láti mọ ìyàtọ̀ láàrin ìbáṣepọ̀ tó kàn le àti èyí tó ń pa ọ́ lára, jọ̀wọ́ bá ẹni tí o gbẹ́kẹ̀lé tàbí akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ tó lè wo ó pẹ̀lú rẹ sọ̀rọ̀. O tọ́ sí láti wà pẹ̀lú ẹni tó ń jẹ́ kí ìgbésí ayé rẹ rí ńláńlá tí èjìká rẹ sì ń rọlẹ̀. Mímọ ohun tí ìyẹn dà bí ni bí o ṣe ń bẹ̀rẹ̀ sí yàn án.

Àwọn Orísun

• Cleveland Clinic, 12 Signs You're in a Healthy Relationship
• The Gottman Institute, Turning Toward Bids Creates Better Relationships
• New York State, What Does a Healthy Relationship Look Like?