Àwọn ìmọ̀ràn kíákíá
- Notice how you feel about yourself.
- Picture six more months unchanged.
- Have the talk out loud, not inside.
Ó sábà máa ń bẹ̀rẹ̀ bí ìbéèrè kékeré, jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ tí o kò lè fi lélẹ̀ dáadáa. Nǹkan dáa lọ́pọ̀lọpọ̀. Síbẹ̀, apá kan nínú rẹ ń bá a lọ láti béèrè bóyá èyí tọ̀nà. O tún ìjíròrò kan ṣe. O ṣàkọsílẹ̀ abala kan sí ọ̀rẹ́ kan lẹ́yìn náà o pa á rẹ́. O ṣe kàyéfì bóyá iyèméjì náà túmọ̀ sí pé nǹkan kan burú, tàbí bóyá iyèméjì kàn ni bí ìfẹ́ ìbẹ̀rẹ̀ ṣe ń rí lára gbogbo ènìyàn.
Lákọ̀ọ́kọ́, ìtura díẹ̀: àìdánilójú kò túmọ̀ sí pé o ń kùnà nínú èyí. Àwọn olùwádìí tó ń kẹ́kọ̀ọ́ bí àwọn ènìyàn ṣe ń pinnu bóyá kí wọ́n dúró pẹ̀lú alábàáṣepọ̀ rí i pé nǹkan bíi ìdajì àwọn ènìyàn tí wọ́n ṣèwádìí lé lórí ní ìdí gidi láti dúró àti ìdí gidi láti lọ ní àkókò kan náà. Ìwádìí yẹn, tí onímọ̀-ọpọlọ Samantha Joel darí, ṣàwárí ìdí ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ mẹ́tàdínlọ́gbọ̀n tí àwọn ènìyàn fúnni fún dídúró àti mẹ́tàlélógún fún lílọ. Ìdajì àwọn ènìyàn nímọ̀lára ìyapa-ọkàn ní ti gidi. Nítorí náà bí o bá ń gbé bẹ́ẹ̀ni àti bẹ́ẹ̀kọ́ nínú àyà kan náà, o wà nínú ẹgbẹ́ tó wọ́pọ̀ gidigidi.
Ohun tí o fẹ́ kì í ṣe ìdánilójú. Ìdánilójú ṣọ̀wọ́n láti farahàn ní àkókò, dídúró dè é sì lè pa ọ́ mọ́ síbìkan fún ọ̀pọ̀ ọdún. Ohun tí o fẹ́ ni láti ronú nípa èyí kedere tó bẹ́ẹ̀ tí àṣàyàn tí o ṣe fi jẹ́ tìrẹ ní ti gidi, dípò ohunkóhun tí ọ̀nà ìtakò-tí-kéré-jù bá yàn fún ọ.
Ìdí tí èyí fi ṣòro láti kà tó bẹ́ẹ̀
Àwọn ìbáṣepọ̀ tuntun máa ń pariwo. Ètò iṣan-ara rẹ ń ṣe ọ̀pọ̀ lẹ́ẹ̀kan náà. Ìdùnnú, ìfẹ̀mọ́ra, ẹ̀rù lásán ti ṣíṣe é lọ́nà tí kò tọ́. Lékè ìyẹn, àwọn oṣù ìbẹ̀rẹ̀ jẹ́ àfojúsun tó ń rìn. O ṣì ń kọ́ ẹni tí ènìyàn yìí jẹ́ nígbà tí ó bá rẹ̀ ẹ́, tí másùnmáwo bá dé, tàbí tí ọkàn rẹ̀ bàjẹ́, wọ́n sì ń kọ́ ohun kan náà nípa rẹ.
Àkójọ ìwádìí kan náà yẹn ṣàkíyèsí nǹkan tó wúlò. Nígbà tí àwọn nǹkan rere àti àwọn nǹkan tó le bá kò dọ́gba, ìpinnu máa ń dà bíi ohun tó hàn kedere. Àwọn ọ̀ràn tó fẹ́rẹ̀ẹ́ dọ́gba ni ó ń dun ni. Nígbà tí àwọn àǹfààní àti àìlófànfàní bá fẹ́rẹ̀ẹ́ dọ́gba, o jókòó nínú ìyapa-ọkàn, ìyapa-ọkàn fúnra rẹ̀ sì bẹ̀rẹ̀ sí í dà bíi ìdájọ́. Kì í ṣe. Ó kàn jẹ́ ariwo ọ̀ràn oníhà-méjì ní ti gidi.
Ìfàniró jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ kan tún wà sí ìhà dídúró nítorí kìkì pé dídúró rọrùn ju lílọ lọ. Bí o bá ṣe pẹ́ tó nínú nǹkan kan, bẹ́ẹ̀ ni ìfàniró yẹn ṣe ń wúwo tó. Ó tọ́ sí dídárúkọ, kí o lè sọ ìyàtọ̀ tó wà láàrin *mo fẹ́ èyí* àti *mi ò kàn fẹ́ ìjíròrò tó le náà.*
Ya àwọn ohun tó ń fọ́ ìbáṣepọ̀ kúrò lára ìrora ìdàgbà
Kì í ṣe gbogbo ìṣòro ló ru ìwúwo kan náà, bíbá wọn lò bí ẹni pé wọ́n ṣe bẹ́ẹ̀ sì jẹ́ ọ̀nà kíákíá láti wà nínú ìdàrúdàpọ̀. Ó ṣèrànwọ́ láti ya àwọn nǹkan tó máa ń ṣeé yanjú kúrò lára àwọn tó kì í sábà ṣeé yanjú.
Ìforígbárí kan kàn jẹ́ iye tí ènìyàn gidi méjì ń san láti súnmọ́ra. Ìlù ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Ìjà àkọ́kọ́ tí kò rọrùn. Ṣíṣàwárí bí a ṣe ń fi ìhìn ránṣẹ́ tó. Ọ̀sẹ̀ àìmọ́gbọ́n kan. Ìwọ̀nyí sábà jẹ́ ìrora ìdàgbà, a sì lè sọ̀rọ̀ nípa ìrora ìdàgbà títí dé òpin.
Àwọn àpẹẹrẹ mìíràn wúwo jù, wọ́n sì tọ́ sí kí a mú lọ́nà pàtàkì kódà ní ìbẹ̀rẹ̀. Olùwádìí ìbáṣepọ̀ John Gottman lo ọ̀pọ̀ ẹ̀wádún ó ń wo àwọn tọkọtaya ó sì dá àwọn àṣà ìbánisọ̀rọ̀ mẹ́rin mọ̀ tó ń bàjẹ́ tó bẹ́ẹ̀ tó pè wọ́n ní Ẹlẹ́ṣin Mẹ́rin: àríwísí tó ń kọlu ìwà dípò ìhùwàsí pàtó kan, ẹ̀gàn, ìdààbòbò ara, àti ìdìnà-ọ̀rọ̀ (fífòpin sí ọ̀rọ̀ àti dídi tòtútù). Nínú mẹ́rẹ̀ẹ̀rin náà, ó rí i pé ẹ̀gàn (ẹ̀fẹ̀-ìyẹ̀sí, ìfojútẹ́ńbẹ́lú, ìyírí ojú, mímú kí ẹni rí bíi kékeré) ni àsọtẹ́lẹ̀ tó lágbára jù pé ìbáṣepọ̀ kì yóò pẹ́.
Ìyàtọ̀ kan látinú iṣẹ́ rẹ̀ tó ń ṣàlàyé ní ti gidi nìyí. Ẹ̀dun-ọkàn jẹ́ nípa nǹkan tó ṣẹlẹ̀: "Mo nímọ̀lára àníyàn nígbà tí o kò fi ìhìn ránṣẹ́ tí mi ò sì mọ̀ pé o wà dáadáa." Àríwísí ń lépa ẹni náà: "O jẹ́ oníkúùkuu gan-an, o kì í ronú nípa mi rí." Ọ̀pọ̀ tọkọtaya ni ó ń ṣe ẹ̀dun-ọkàn. Àpẹẹrẹ tó yẹ kí a ṣọ́ ni ìyọ̀ láti ṣíṣe ẹ̀dun-ọkàn nípa ìṣòro sí kíkọlu ara wọn.
Nítorí náà nígbà tí àníyàn kan bá dìde, o lè bi ara rẹ ìbéèrè tó mú ju *ṣé èyí burú?* lọ. Béèrè: ṣé ìṣòro tí à ń yanjú ni èyí, tàbí ọ̀nà tí à ń gbà bá ara wa lò?
Àwọn ìbéèrè olóòótọ́ díẹ̀ láti jókòó pẹ̀lú
O kò nílò táàbù-ìṣirò. O nílò àwọn ìbéèrè díẹ̀ tí wàá dáhùn ní òtítọ́, tó dára jù bí a bá kọ wọ́n sílẹ̀ kí àwọn ìmọ̀lára tó pariwo má bàa lè máa yí wọn padà.
- Báwo ni mo ṣe nímọ̀lára nípa ara mi nínú èyí? Kì í ṣe bí mo ṣe nímọ̀lára nípa wọn, ṣùgbọ́n bí mo ṣe nímọ̀lára nípa *èmi* nígbà tí mo bá wà pẹ̀lú wọn, àti ní àwọn wákàtí tó tẹ̀lé. Dà bíi ara mi sí i, tàbí kéré sí i? Ìtura sí i, tàbí híhà sí i?
- Ṣé mo lè mú nǹkan tó le wá sí ọ̀dọ̀ wọn? Nígbà tí nǹkan kan bá ń dà mí láàmú, ṣé mo nímọ̀lára àìléwu tó bọ́ sí ọ̀nà láti sọ ọ́, ṣé a sì ń gbọ́ ọ? Tàbí mo ń rí ara mi tí mo ń dín àwọn ìjíròrò kù láti yẹra fún àbájáde rẹ̀?
- Ṣé ìgbẹ́kẹ̀lé náà ń lọ sí ìhà tó tọ́? Ìgbẹ́kẹ̀lé ìbẹ̀rẹ̀ jẹ́ àpá kan nípa ìṣẹ̀dá. Ìbéèrè náà ni bóyá ó ń kọ́ ra rẹ̀ díẹ̀díẹ̀ nípasẹ̀ àwọn ìlérí kékeré tí a pa mọ́, tàbí ó ń bàjẹ́ jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́.
- Ṣé mo ń fèsì sí wọn, tàbí sí nǹkan tó ti pẹ́ jù? Nígbà mìíràn alábàáṣepọ̀ òde-òní ni ó ń gba ìgbóná láti ọgbẹ́ àtijọ́. Ó tọ́ sí kí a ṣòótọ́ nípa rẹ̀, ní ọ̀nà méjèèjì.
- Ṣé mo máa fẹ́ kí ọ̀rẹ́ tímọ́tímọ́ dúró nínú èyí? A sábà máa ń ṣe kedere gan-an nípa ìgbésí ayé àwọn ẹlòmíràn ju tiwa. Yá kíkedere yẹn.
Kíyèsí ohun tí o ń wọ̀n. O kò ń ṣàyẹ̀wò bóyá wọ́n pé. O ń ṣàyẹ̀wò bóyá ìbáṣepọ̀ náà dáa fún ẹni tí o jẹ́ nínú rẹ̀.
Bí ìbáṣepọ̀ tó dúró ṣinṣin ṣe máa ń rí
Ó rọrùn láti tẹ ojú mọ́ àwọn àmì ewu nìkan kí o sì gbàgbé ohun tí o ń fojú sun ní ti gidi. Cleveland Clinic ṣàpèjúwe àwọn àmì ìbáṣepọ̀ tó dáa ní ọ̀rọ̀ tó túbọ̀ ṣe kedere ju bí ilé-iṣẹ́ ìfẹ́ ṣe sábà ń yọ̀ǹda: ọ̀wọ̀ fún ara wọn àti ààlà gidi, ìgbẹ́kẹ̀lé tó ń dàgbà pẹ̀lú àkókò, ìbánisọ̀rọ̀ tó ń dúró nígbà tí nǹkan bá le, inúrere tó ń fi ọ́ sílẹ̀ ní ìmọ̀lára àìléwu àti bíi ohun pàtàkì, àti àyè tó tó láti wà ní ènìyàn pípé pẹ̀lú àwọn ọ̀rẹ́ àti àfojúsùn ara rẹ.
Èyí tó gbẹ̀yìn yẹn ṣe pàtàkì ju bí àwọn ènìyàn ṣe retí. Ìbáṣepọ̀ tó dáa ń fi kún ìgbésí ayé rẹ. Kì í dín in kù jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́.
Kò sí ọ̀kan nínú èyí tó béèrè pé kí ìbáṣepọ̀ náà jẹ́ aláìní-akitiyan. Àwọn tó dáa gba akitiyan. Ìyàtọ̀ ni pé akitiyan náà ń lọ sínú kíkọ́ nǹkan kan papọ̀, dípò sínú ṣíṣàkóso bí a ṣe máa bá ọ lò.
Kí o tó pinnu ní ọ̀nàkọ̀nà
Ìpinnu tí a ṣe nínú ìru-sókè ìmọ̀lára sábà máa ń di àtúnṣe lẹ́yìn náà, nítorí náà fún ara rẹ ní àlàfo díẹ̀ ní àkọ́kọ́.
- Bá ẹni gidi náà sọ̀rọ̀, bí ó bá wà láìséwu láti ṣe bẹ́ẹ̀. Ọ̀pọ̀ iyèméjì ń wá láti inú ìjíròrò tí o ti ń ṣe nínú orí rẹ dípò sókè. Ohun tí ẹ̀rù ń bà ọ́ láti sọ sábà ni ohun tó nílò sísọ.
- Rí ojú ìwòye ìta kan láti ọ̀dọ̀ ẹni tó fẹ́ ohun tó dára jù fún ọ, kì í ṣe ẹni tó kàn fẹ́ kí o wà ní àpọ́n tàbí tó kàn fẹ́ kí o ní ilé.
- Kíyèsí àwọn àpẹẹrẹ ju àwọn ìṣesí-ọkàn lọ. Alẹ́ búburú kan jẹ́ àkọsílẹ̀, ṣùgbọ́n kì í ṣe gbogbo ìtàn náà. Àpẹẹrẹ tó ń padà léraléra ní àwọn ọ̀sẹ̀ ni ohun tó yẹ kí a wọ̀n.
- Fojú inú wo oṣù mẹ́fà sí i ti gan-an èyí, láìsí ìyípadà ńlá. Bí àwòrán yẹn bá mú ìtura wá, ìyẹn ń sọ nǹkan fún ọ. Bí ó bá mú ìbẹ̀rù wá, ìyẹn tún ń sọ nǹkan fún ọ.
Ìgbà tí a ó na ọwọ́ fún ìrànlọ́wọ́ sí i
Díẹ̀ nínú èyí tóbi ju àkójọ àǹfààní-àti-àìlófànfàní lọ, o kò sì gbọ́dọ̀ to ó nìkan. Bí o bá ń yí ìpinnu kan náà ká fún oṣù tí o kò sì lè ṣí, oníṣègùn-ọpọlọ lè ràn ọ́ lọ́wọ́ láti gbọ́ ìrònú ara rẹ kedere sí i. Bí ìbáṣepọ̀ náà bá ń pa oorun rẹ run, oúnjẹ-jíjẹ rẹ, èrò rẹ nípa ẹni tí o jẹ́, tàbí bí o ṣe ń farahàn fún àwọn ènìyàn tí o nífẹ̀ẹ́, ìyẹn tọ́ sí kí a sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀ pẹ̀lú akọ́ṣẹ́mọṣẹ́.
Kí o sì jọ̀wọ́ fa ìlà tó fẹsẹ̀ múlẹ̀ yíká ààbò. Bí alábàáṣepọ̀ kan bá ń ṣàkóso ibi tí o ń lọ tàbí ẹni tí o ń rí, tí ó ń kì ọ́ kọjá bẹ́ẹ̀kọ́ rẹ, tí ó ń dẹ́rùbà ọ́, tàbí tí ó ń pa ọ́ lára ní ti ara, ní ti ọkàn, tàbí ní ti owó, ìyẹn kì í ṣe àlọ́ dúró-tàbí-lọ láti yanjú fúnra rẹ. Ìrànlọ́wọ́ ìkọ̀kọ̀ wà, níní ọwọ́ mú un sì jẹ́ nǹkan tó lágbára, tó ní orí kedere láti ṣe.
Ohunkóhun tí o bá pinnu, jẹ́ kí ó jẹ́ ìpinnu tí o ṣe ní ti gidi, pẹ̀lú ojú rẹ ní ṣíṣí, dípò èyí tó ṣẹlẹ̀ sí ọ nígbà tí o ń dúró láti dá ọ lójú. A yọ̀ǹda fún ọ láti yan èyí. A tún yọ̀ǹda fún ọ láti yan ara rẹ.
Àwọn Orísun
- University of Utah, Should I Stay or Go? (research by Samantha Joel)
- The Gottman Institute, The Four Horsemen: Criticism, Contempt, Defensiveness, and Stonewalling
- Cleveland Clinic, 12 Signs You're in a Healthy Relationship