Ìjíròrò Ìtúmọ̀-Ìbáṣepọ̀ Láìsí Ìbẹ̀rù

Ọ̀sẹ̀ mẹ́ta nínú rẹ̀. Bóyá oṣù mẹ́ta. Àwọn nǹkan dára, ó pọ̀ jù, lẹ́yìn náà o gbé fóònù rẹ kalẹ̀, èrò tútù kékeré kan sì dé: kí ni àwa jẹ́, ní tòótọ́? O kò béèrè. O sọ fún ara rẹ pé ó tètè jù, tàbí ó fẹ́ jù, tàbí pé gbígbé e dìde máa fọ́ ìfófó náà. Nítorí náà o dúró. Dídúró náà fúnra rẹ̀ sì di ìdún àníyàn tó rẹlẹ̀ tó ń tẹ̀lé ọ jálẹ̀ ọjọ́.

Ìjíròrò yẹn ní orúkọ-ìnagijẹ báyìí. DTR, ìkékúrú fún ìtúmọ̀-ìbáṣepọ̀ (define the relationship). Ìjíròrò níbi tí o ti dáwọ́ àforúkọ tí o sì sọ sókè ohun tí o fẹ́ kí èyí jẹ́. Ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé gbogbo ènìyàn ló ń bẹ̀rù rẹ̀. Ẹ̀rù náà tọ́ láti lóye, nítorí pé ní kété tí o bá rí ohun tó wà lábẹ́ rẹ̀, ìjíròrò náà máa ń dínkù láti máa dẹ́rùba ni.

Ìdí tí àìmọ̀ fi jẹ́ apá tó burú jù

Èyí ni nǹkan kan tó ń yà àwọn ènìyàn lẹ́nu. Ìbẹ̀rù náà kì í ṣe nípa gbígbọ́ bẹ́ẹ̀ kọ́ ní tòótọ́. Ó jẹ́ nípa àìmọ̀.

Ìlà ìwádìí tó lágbára wà lórí ohun tí àwọn onímọ̀-ọpọlọ ń pè ní àìfaradà-àìdánilójú, ìṣòro tí àwọn kan nínú wa ní láti jókòó pẹ̀lú ìbéèrè tó ṣí sílẹ̀. Nígbà tí ọpọlọ kò lè sọtẹ́lẹ̀ ohun tó máa ṣẹlẹ̀ tó kàn, kì í dúró láàárín. Ó máa ń fi ẹ̀yà tó burú jù kún òfo náà tó sì ń wo àforúkọ yẹn bí òtítọ́. Àyẹ̀wò kan nínú ìwé ìròyìn *Neural Plasticity* ṣàpèjúwe bí àìdánilójú nípa ìṣẹ̀lẹ̀ ọjọ́ọ̀la ṣe ń da agbára wa láti retí pẹ̀lú ìtutù rú, èyí tó ń tì wá láti fojú-díwọ̀n àṣejù bóyá àbájáde búburú ṣeé ṣe tó àti bí ó ṣe máa burú tó. Àìmọ̀ máa ń di ohun tó ń dẹ́rùba ni gan-an nítorí pé a kò mọ̀ ọ́n.

Ìdí nìyí tí "a óò rí ibi tó ń lọ" tí kò ṣe kedere fi lè rí burú ju ìdáhùn kedere kan tí o kò fẹ́ràn lọ. Ètò iṣan-ara rẹ ìbá fẹ́ ní òtítọ́ tó dájú ju àyíká tó ṣí sílẹ̀ lọ. Nítorí náà nígbà tí o bá béèrè níkẹyìn, o kò ta tẹ́tẹ́ pẹ̀lú àlàáfíà ọkàn rẹ. Ní ọ̀nà gidi o ń dáàbò bò ó. O ń fi ìsúnkì lọ́ra ti àìmọ̀ pààrọ̀ fún nǹkan tí o lè dúró lé ní ti gidi.

Kí o tó sọ ọ̀rọ̀ kan

Àkókò tó dára àti òtítọ́ díẹ̀ pẹ̀lú ara rẹ ni ó ń ṣe ọ̀pọ̀ nínú iṣẹ́ náà. Àwọn nǹkan díẹ̀ láti yanjú nínú orí ara rẹ lákọ̀ọ́kọ́.

Mọ ohun tí o ń béèrè fún ní ti gidi. "Ibo ni èyí ń lọ?" jẹ́ ìbéèrè tó le láti dáhùn nítorí pé kì í ṣe ìbéèrè ní tòótọ́, àníyàn tó wọ aṣọ ìbéèrè ni. Ṣe pàtó pẹ̀lú ara rẹ. Ṣé o fẹ́ dáwọ́ ríran àwọn ènìyàn mìíràn? Ṣé o fẹ́ àmì-orúkọ? Ṣé o fẹ́ mọ̀ bóyá wọ́n rí ọjọ́ọ̀la, tàbí kìkì láti mọ̀ pé ẹ wà lójú-ìwé kan náà nípa oṣù yìí? O kò ní láti fẹ́ òrùka ìgbéyàwó. O ní láti mọ ohun tí o ń béèrè fúnra rẹ.

Yan àkókò tí àwọn méjèèjì yín bá balẹ̀. The Gottman Institute, tó ti lo ọ̀pọ̀ ẹ̀wádún láti kẹ́kọ̀ọ́ bí tọkọtaya ṣe ń sọ̀rọ̀ ní ti gidi, dámọ̀ràn pé kí a pa àwọn ìjíròrò gidi mọ́ fún àwọn àkókò tí àwọn ìmọ̀lára bá ti balẹ̀, kì í ṣe ooru àkókò kan àti kì í ṣe nígbà tí ẹnìkan ń jáde lọ. Má ṣí DTR náà lórí ọ̀rọ̀-ìránṣẹ́ ní ọ̀gànjọ́ tàbí nínú ilé-ọtí tó kún. Ìrìn tó dákẹ́, òwúrọ̀ lọ́ra, ìwakọ̀. Ibì kan tí àwọn méjèèjì yín lè ronú.

Jọ̀wọ́ àkọsílẹ̀ tí o ti darí ìparí rẹ̀ sílẹ̀. O lè yan bí o ṣe farahàn. O kò lè yan ohun tí wọ́n fẹ́. Pípinnu ṣáájú pé wàá wà dáadáa lọ́nàkọnà, kódà bí "dáadáa" bá gba ọjọ́ díẹ̀, ń mú iye ìkìmọ́lẹ̀ tó ń yani lẹ́nu kúrò nínú yàrá náà.

Bí o ṣe lè sọ ọ́ ní ti gidi

Àfojúsùn náà rọrùn ó sì móoru, kì í ṣe ilé-ẹjọ́. O kò ń gbé àṣẹ-ìkẹyìn kalẹ̀, o kò sì ń tọrọ àforíjì fún níní àwọn àìní. O ń sọ òtítọ́ o sì ń pè wọ́n láti ṣe bákan náà.

Iṣẹ́ ìbánisọ̀rọ̀ Gottman tọ́ka sí ìlànà tó rọrùn, tó sì fẹsẹ̀ múlẹ̀: fi bí o ṣe nímọ̀lára àti ohun tí o fẹ́ ṣáájú dípò ohun tí wọ́n ṣe lọ́nà tí kò tọ́. Ìrísí náà dàbí *Mo nímọ̀lára ___, mo sì fẹ́ ___.* Ó ń dènà kí ẹnì kejì máṣe dáàbò bo ara wọn, nítorí pé a kò fẹ̀sùn kan ẹnìkan lórí ohunkóhun.

Nítorí náà dípò "Ǹjẹ́ àwa yóò di ẹni-ìjẹ́wọ́ rí àbí kí ni?", gbìyànjú:

• "Mo fẹ́ràn ohun tó ń ṣẹlẹ̀ láàrin wa gan-an, mo sì ti rí i pé mo fẹ́ nǹkan tó túmọ̀ sí i. Ṣé a lè sọ̀rọ̀ nípa ibi tí ẹnì kọ̀ọ̀kan wa rí èyí sí?"
• "Mo fẹ́ ṣòótọ́ fún ọ. Ìbáṣepọ̀ ni mò ń wá, kì í ṣe nǹkan-ìgbáféfé, mo sì fẹ́ mọ̀ bóyá ìyẹn jẹ́ nǹkan tí ìwọ náà fẹ́."
• "Kò sí ìkìmọ́lẹ̀ fún ìdáhùn báyìí. Mo kàn kò fẹ́ máa forúkọ, mo sì fẹ́ mọ̀ ju kí n máa ṣe kàyéfì lọ."

Lẹ́yìn náà ọgbọ́n tó le sí i. Fetí sí ìdáhùn gidi náà, kì í ṣe èyí tí o kọ nígbà tí o ń wakọ̀ wá. Àwọn ènìyàn Gottman sọ ọ́ dáadáa: fetí sílẹ̀ láti lóye, kì í ṣe láti fèsì. Jẹ́ kí wọ́n parí. Kọ ìfẹ́ láti rọ ohun tí o ń béèrè fúnra rẹ ní ìṣẹ́jú-àáyá tí o bá rí ìṣiyèméjì. Ìṣẹ́jú-àáyá díẹ̀ ti ìdákẹ́jẹ́ẹ́ dára. Jẹ́ kí òtítọ́ ní afẹ́fẹ́ díẹ̀.

Ìṣàtúntò kékeré kan tó ń ṣèrànwọ́ ní àkókò náà: o kò ń ṣe ìdánwò-ìfihàn. O ń wá mọ̀ bóyá ènìyàn méjì fẹ́ nǹkan kan náà. Ìsọfúnni tí àwọn méjèèjì yín nílò nìyẹn, o sì ń lawọ́ nípa mímú un jáde.

Nígbà tí ìdáhùn kì í ṣe èyí tí o fẹ́

Nígbà mìíràn o béèrè, wọn kò sì fẹ́ ohun tí o fẹ́. Ó ń ta ni jóni. Ó lè ta ni jóni gan-an. Ṣùgbọ́n ṣàkíyèsí ohun tí o ti jẹ́rè. O kì í tú àwọn ọ̀sẹ̀ sínú ìbéèrè kan tí a ti dáhùn jẹ́ẹ́ láti ìpilẹ̀ṣẹ̀ mọ́.

American Psychological Association ṣàkíyèsí pé àwọn tọkọtaya tó ń pẹ́ kì í ṣe àwọn tí kì í yàtọ̀ ní èrò láé. Wọ́n jẹ́ àwọn tó ń bójú tó àwọn àkókò líle láìpariwo, láìgé ara wọn lulẹ̀, tàbí láìpa ìjíròrò náà dé kí wọ́n sì rìn kúrò. DTR jẹ́ ìdánwò-ìfihàn kékeré fún ìyẹn gan-an. Bí ẹnìkan ṣe ń bá ọ lò nígbà tí o bá béèrè fún kedere, bóyá wọ́n fi tiwọn pàdé òtítọ́ rẹ tàbí kí wọ́n di tútù tí wọ́n sì yọ́, ń sọ ọ̀pọ̀ fún ọ nípa bí dídúró máa rí lára. Bẹ́ẹ̀ kọ́ tó lọ́wọ̀ọ̀, tó sì ṣe kedere jẹ́ ẹ̀bùn. "Ní tòótọ́, èmi náà" tó móoru sàn sí i. Àìdáhùn tó rú kú náà jẹ́ ìdáhùn pẹ̀lú, kódà bí ó bá jẹ́ èyí tó ń dun ni.

Ohunkóhun tó bá padà wá, o ṣe ohun onígboyà náà. O sọ ohun tó jẹ́ òtítọ́ o sì béèrè fún ohun tí o nílò. Iṣan ni ìyẹn, ó sì ń lágbára sí i nígbàkúgbà tí o bá lò ó.

Bí ẹ̀rù náà bá ju àkókò náà lọ

Fún àwọn ènìyàn kan, ìbẹ̀rù tó yí ìjíròrò yìí ká máa ń pariwo ju bí ipò náà ṣe ń béèrè lọ. Ìpáyà tó ń dì mọ́lẹ̀ nígbà tí a bá ronú nípa jíjẹ́ ẹni tí a rí, ìdánilójú pé fífẹ́ ohunkóhun máa mú kí a fi ọ́ sílẹ̀, ìlànà dídákẹ́ nínú ìbáṣepọ̀ lẹ́yìn ìbáṣepọ̀ títí tí ìkórìíra yóò fi sọ̀rọ̀ fún ọ. Bí ìyẹn bá dún mọ̀ mọ̀, ìṣòro náà lè má jẹ mọ́ ẹni yìí tó bẹ́ẹ̀ bí kò ṣe ìtàn àtijọ́ kan tí o ń rù wọ inú ìfẹ́.

Ìyẹn jẹ́ nǹkan rere láti mú lọ sọ́dọ̀ oníṣègùn-ọpọlọ. Kì í ṣe nítorí pé nǹkan kan burú lára rẹ, bí kò ṣe nítorí pé a lè ṣiṣẹ́ lórí àwọn ìlànà wọ̀nyí, o kò sì ní láti tú wọn sọ́tọ̀ nìkan. Bí àníyàn náà bá ti tàn kọjá ìṣèfẹ́ wọ inú oorun rẹ, oúnjẹ rẹ, tàbí ìmọ̀lára rẹ pé o wà dáadáa lójoojúmọ́, ìyẹn tọ́ sí ìjíròrò pẹ̀lú dókítà tàbí olùmọ̀ràn pẹ̀lú. Fífẹ́ kedere lọ́wọ́ ẹlòmíràn ní ìlera. Kíkọ́ láti fún ara rẹ ní díẹ̀ nínú rẹ̀, láìka ohun tí wọ́n bá fèsì sí, lè jẹ́ apá tó ń yí ohun gbogbo padà.

O láàyè láti fẹ́ ohun tí o fẹ́. Sísọ ọ́ sókè ni bí o ṣe ń rí àwọn tó fẹ́ ẹ pẹ̀lú.

Àwọn Orísun

• American Psychological Association, Happy couples: How to keep your relationship healthy
• The Gottman Institute, Effective Communication in a Relationship: 5 Ways to Communicate Better
• Neural Plasticity (PubMed Central), From Uncertainty to Anxiety: How Uncertainty Fuels Anxiety in a Process Mediated by Intolerance of Uncertainty