Àwọn ìmọ̀ràn kíákíá
- Text an easy friend first to warm up.
- Keep it to three warm sentences.
- Hit send before the editing starts.
Ó ṣeé ṣe kí orúkọ kan máa léfòó nínú orí rẹ ní báyìí. Ọ̀rẹ́ kan láti iṣẹ́ tí o fi sílẹ̀. Ọmọ-ẹ̀gbọ́n tàbí ọmọ-àbúrò tí ẹ jọ sún mọ́ra kí ayé tó fa yín sí ọ̀nà ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀. Ẹnìkan tí o ṣì máa pè ní ọ̀rẹ́ gidi, àyàfi pé ẹ kò sọ̀rọ̀ fún ọdún méjì, báyìí ìdákẹ́rọ́rọ́ náà fúnra rẹ̀ sì dàbí ìdènà.
O ti ronú nípa fífọwọ́ kàn wọn. Bóyá o tilẹ̀ ti ṣí ìjìròrò ìránṣẹ́ náà, o wo ohun tó gbẹ̀yìn tí ọ̀kan nínú yín sọ, o sì tún tì í. Bí ó ṣe ń jókòó pẹ́ tó, bẹ́ẹ̀ ni ó ń wúwo sí i. Ọ̀sẹ̀ kan ti ìdákẹ́ jẹ́ òfo. Ọdún méjì dàbí ògiri.
Ohun tó yẹ ká mọ̀ kí o tó tún sọ ara rẹ jáde kúrò nínú rẹ̀ nìyí: nínú orí rẹ ni ògiri yẹn wà lọ́pọ̀ jù. Ìwádìí lórí èyí ṣe kedere lọ́nà tí kò wọ́pọ̀, ó sì ń tọ́ka sí ọ̀nà kan náà nígbà gbogbo. Àwọn tí a bá pàdánù ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú wọn máa ń yọ̀ láti gbọ́ ọ̀rọ̀ wa jù bí a ṣe ń retí lọ. Àwa ni a ń dí ara wa lọ́nà.
Ọkàn wa máa ń mì láti fọwọ́ kan ọ̀rẹ́ bó ṣe máa ń mì láti fọwọ́ kan àjèjì
Èyí dàbí àsọdùn. Kì í ṣe bẹ́ẹ̀. Ìwádìí kan ní ọdún 2024 nínú *Communications Psychology* láti ọwọ́ Lara Aknin àti Gillian Sandstrom rí i pé àwọn ènìyàn kò múra tán láti fọwọ́ kan ọ̀rẹ́ àtijọ́ ju bí wọ́n ṣe múra tán láti bẹ̀rẹ̀ ìjíròrò pẹ̀lú àjèjì pátápátá lọ. Ìlọ́tìkọ̀ kan náà. Ìfàsẹ́sẹ̀ kan náà. Kódà nígbà tí àwọn olùkópa sọ pé wọ́n fẹ́ tún so pọ̀, àti kódà nígbà tí wọ́n gbà pé ọ̀rẹ́ náà yóò yọ̀ láti gbọ́ ọ̀rọ̀ wọn, èyí tó kéré sí ìdámẹ́ta ni ó ránṣẹ́ ní gidi.
Jẹ́ kí ìyẹn gúnlẹ̀ fún ìṣẹ́jú kan. Àwọn ènìyàn mọ̀ pé ẹni kejì yóò kí i káàbọ̀. Wọ́n ṣì kò ṣe é.
Ohun tó fa ìyàtọ̀ náà wá sí ọ̀rọ̀ kan: ìfaramọ́. Bí ọ̀rẹ́ àtijọ́ ṣe dàbí ẹni tí a kò faramọ́ tó, bẹ́ẹ̀ ni àwọn ènìyàn kò ṣeé ṣe kí wọ́n fọwọ́ kàn wọn. Àkókò ṣe ohun kan tó jẹ́ẹ́ tí kò sì tọ́ níbí. Kò pa ọ̀rẹ́ náà rẹ́, ṣùgbọ́n ó ń sá ìmọ̀lára ìsúnmọ́ra tó rọrùn, tó ń wá fúnra rẹ̀ dín kù, títí tí fífi ránṣẹ́ sí ẹni tí o ti sọ ohun gbogbo fún nígbà kan fi dàbí pípe orúkọ àjèjì lórí àkọsílẹ̀ lọ́nà àjèjì. Ọ̀rẹ́ náà ṣì wà. Ọ̀nà àbáwọlé sí i kàn dàbí ẹni tó ti bàjẹ́ láti àìlò.
Ìdí tí àlàfo náà fi dàbí èyí tó tóbi ju bí ó ṣe rí
Àwọn nǹkan díẹ̀ ń kójọpọ̀ nínú ìdákẹ́ yẹn, ó sì ṣàǹfààní láti rí wọn bí wọ́n ṣe jẹ́ gan-an.
Àkọ́kọ́ jẹ́ àṣìṣe kékeré tí a lè sọ àsọtẹ́lẹ̀ rẹ̀ nínú bí a ṣe ń fojú díwọ̀n ìmọ̀lára àwọn ẹlòmíràn. Nígbà tí o bá fojú inú wo fífi ìránṣẹ́ yẹn ránṣẹ́, o mọ̀ nípa àìnítùnú ti ara rẹ jù, ìdàrúdàpọ̀ náà, àníyàn pé yóò dàbí ohun àìlétò tàbí àìní. Ohun tí o kò lè nímọ̀lára láti inú ni ìdùnnú tó ń jì lójijì ní òpin kejì. Àwọn olùwádìí tó ń kẹ́kọ̀ọ́ àwọn ìfọwọ́kànni ìyàlẹ́nu wọ̀nyí ti rí i pé a máa ń fojú kéré bí wọ́n ṣe wúlò tó nígbà gbogbo, ní apá kan nítorí a gbàgbé bí ó ṣe ń dùn tó láti jẹ́ ẹni tí a rántí. Ìyàlẹ́nu náà ni ó pọ̀ jù nínú ẹ̀bùn náà, ẹni tó ránṣẹ́ sì ni ẹni kan ṣoṣo tí kò lè ní ìrírí rẹ̀.
Èkejì jẹ́ ìtàn tí a ń rò láti ṣàlàyé ìdákẹ́ náà. Bí wọ́n bá fẹ́ sọ̀rọ̀, wọ́n ìbá ti ránṣẹ́ sí mi. Ó ṣe kedere pé wọ́n ti tẹ̀síwájú. Èmi yóò kàn ń yọ ara mi sí. Àwọn wọ̀nyí dàbí òtítọ́. Ìfojúsùn ni wọ́n, tí kò sì sábà ní àánú, nítorí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ dájú pé ẹni kejì náà ń rò ìtàn kan náà gan-an nípa rẹ. Ènìyàn méjì lè dúró ní ẹ̀gbẹ́ ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ ti ìdákẹ́ kan, tí ọ̀kọ̀ọ̀kan ń pinnu ní ìkọ̀kọ̀ pé ẹnìkejì kò bìkítà, nígbà tí òtítọ́ ni pé àwọn méjèèjì kàn ń dúró de àṣẹ.
Ẹ̀kẹta jẹ́ ọ̀ràn ìgbésí-ayé lásán tí a wọ̀ ní aṣọ ìtumọ̀. Àwọn ènìyàn máa ń dí. Àwọn ọmọ, iṣẹ́, ìṣípòpadà, àìsàn, ìdàrúdàpọ̀ ìgbésí-ayé lásán. Ọ̀pọ̀ ìbáṣepọ̀ tí a pàdánù kì í ṣe ìdájọ́. Ó jẹ́ yíyẹ̀ jìnnà díẹ̀díẹ̀. Yíyẹ̀ jìnnà yìí sì lè yí padà pẹ̀lú ìránṣẹ́ kan ṣoṣo, èyí tó jẹ́ ìṣe tó kéré gan-an ju ìwúwo tí a ti fi fún un lọ.
Gbóná ara rẹ kí o tó bẹ̀rẹ̀ tútù
Ìwádìí Aknin àti Sandstrom kò kàn ṣàyẹ̀wò ìṣòro náà nìkan. Ó rí ohun kan tó ṣàǹfààní, ó sì yẹ ká gbà á.
Nígbà tí àwọn olùwádìí mú kí àwọn ènìyàn kọ́kọ́ fi ìránṣẹ́ kíákíá ránṣẹ́ sí ọ̀rẹ́ tí wọ́n ní báyìí, ẹni tó rọrùn, ẹni tí wọ́n ń bá sọ̀rọ̀ nígbà gbogbo, kí wọ́n tó ní kí wọ́n kàn sí ọ̀rẹ́ àtijọ́ náà, iye àwọn tó ṣe é gan-an ga láti nǹkan bí ìdámẹ́ta dé díẹ̀ ju ìdajì lọ. Ìgbóná-ara tó rọrùn. Bá ẹni tó láìléwu sọ̀rọ̀, mú kí apá ìbáṣepọ̀ ti ọpọlọ rẹ máa ṣiṣẹ́, ìfọwọ́kànni tó le sì dáwọ́ dídàbí ẹni tó ń gbé ẹsẹ̀ jáde láti orí àpáta.
O lè ṣe èyí fúnra rẹ nínú nǹkan bí ìṣẹ́jú márùn-ún. Kí o tó fi ránṣẹ́ sí ẹni tí o ti ń yẹra fún, fi ìránṣẹ́ ránṣẹ́ sí ẹni tí ó rọrùn fún ọ. Ẹnikẹ́ni. Arákùnrin tàbí arábìnrin, alábàáṣiṣẹ́, ọ̀rẹ́ tí o lè pè láìronú lẹ́ẹ̀mejì. Kò ní láti jinlẹ̀. Ohun pàtàkì ni láti rán ètò iṣan-ara rẹ létí pé bíbá ènìyàn sọ̀rọ̀ jẹ́ ohun gbáàrà, tí a lè là á kọjá, tí o ń ṣe nígbà gbogbo. Lẹ́yìn náà, nígbà tí o ti gbóná, ṣí ìjìròrò tó le náà.
Èyí jẹ́ ọgbọ́n gidi, kì í ṣe ọ̀rọ̀ ìṣírí lásán. Ìlọ́tìkọ̀ náà jẹ́ ìṣòro ìbẹ̀rẹ̀-tútù ní apá kan, nítorí náà má ṣe bẹ̀rẹ̀ ní tútù.
Ohun tí o lè sọ ní gidi
Àpótí ìránṣẹ́ tó ṣófo ni ibi tí ọ̀pọ̀ ìfọwọ́kànni ti ń kú sí. Àwọn ènìyàn rò pé àtúnsopọ̀ nílò ìpínrọ̀ ńlá kan tó ń ṣàlàyé fún ìdákẹ́ náà, ìwọ̀n iṣẹ́ tí a fojú inú wò yẹn sì ni ó ń mú kí àpótí náà wà ní òfo.
Kò nílò rẹ̀. Kúkúrú sàn. Onítutù sàn. Èyí ni àpẹẹrẹ ohun tó ń ṣiṣẹ́:
- Dárúkọ wọn, lọ́nà tó rọrùn. Orúkọ wọn gan-an. "Bàwo ni Dana" ṣe ju bí o ṣe rò lọ. Ó sọ pé èyí kì í ṣe ìránṣẹ́ tí a fi ránṣẹ́ sí ọ̀pọ̀ ènìyàn.
- Sọ ohun tó mú kí o ronú nípa wọn. Ìdí kan máa ń fún ìránṣẹ́ náà ní ìdúró ó sì ń mú ìpọ́njú kúrò. "Mo gba ọ̀nà ilé wa àtijọ́ kọjá lónìí." "Orin yìí bẹ̀rẹ̀ mo sì ronú nípa rẹ." "Mo ń sọ ìtàn yẹn nípa ìrìn-àjò àgọ́ fún ẹnìkan." Bí ó ṣe kéré tí ó sì pàtó sí i, bẹ́ẹ̀ ni ó ṣe dàbí òtítọ́ sí i.
- Sọ òtítọ́ nípa àlàfo náà, láfẹ̀ẹ́. Ìlà kan, láìfi ara balẹ̀ jù. "N kò gbàgbọ́ pé ó ti pẹ́ tó báyìí" tàbí "Má bínú pé mo dákẹ́." O kò jẹ ẹ́nì kankan ní àlàyé kíkún, fífún ní ọ̀kan sì máa ń mú kí nǹkan wúwo ju bí ó ṣe yẹ lọ.
- Fi ilẹ̀kùn sílẹ̀ ní ṣíṣí, kì í ṣe ìbéèrè tó le. "Kò sí ìpọ́njú láti dáhùn kíákíá, mo kàn fẹ́ kí ọ ni" tàbí "Inú mi yóò dùn láti bára wa sọ̀rọ̀ nígbà kan bí o bá fẹ́." Ìpè tí wọ́n lè gbà wọlé lórí ètò tiwọn ju ìbéèrè tó dàbí ìdánwò lọ.
Ní àpapọ̀, ìyẹn jẹ́ gbólóhùn mẹ́ta tàbí mẹ́rin. Ohun kan bíi: *"Bàwo ni Marcus. Mo gbọ́ orin wa lórí rédíò ó sì mú kí n mọ̀ bí ó ṣe ti pẹ́ tó. Má bínú pé mo yẹ̀ kúrò. Kò sí ìpọ́njú rárá, mo kàn fẹ́ sọ ní tòótọ́ pé mo ń ṣàárò rẹ mo sì ń retí pé àláàfíà ni ọ́."*
Ìyẹn ni. O kò nílò láti gbọ́n. O nílò láti ní àánú kí o sì kúrú, lẹ́yìn náà o nílò láti tẹ̀ "fi ránṣẹ́" kí àtúnṣe tó bẹ̀rẹ̀. Àtúnṣe ni ibi tí àwọn ìránṣẹ́ rere ti ń lọ kú sí.
Nígbà tí ìdákẹ́ náà bá ní ìwúwo
Kì í ṣe gbogbo ìbáṣepọ̀ tí a pàdánù ni yíyẹ̀ jìnnà aláìlẹ́ṣẹ̀, yóò sì jẹ́ àìṣòótọ́ láti ṣe àfarawé mìíràn.
Nígbà mìíràn, ààlà náà hù jáde láti inú ìjà, ìpalára tí a kò dárúkọ rí, ọ̀rọ̀ tó gúnlẹ̀ lọ́nà tí kò tọ́ tí a kò sì tún ṣe rí. Bí ìyẹn bá ni ohun tí o jókòó pẹ̀lú, "bàwo ni àjèjì" tó fẹ́rẹ̀ẹ́ lè dàbí irọ́ fún ẹ̀yin méjèèjì. O ṣì lè fọwọ́ kàn wọn. Kàn jẹ́ olóòótọ́ díẹ̀ sí i kí o sì lọ́ra díẹ̀ sí i. Gba ohun gidi náà láì sọ ọ́ padà: "Mo ti ronú nípa bí a ṣe fi nǹkan sílẹ̀, mo sì fẹ́ sọ̀rọ̀ bí o bá ṣí sílẹ̀ sí i." Lẹ́yìn náà, jẹ́ kí wọ́n gbé ìwọ̀n eré náà kalẹ̀. Fífọwọ́kànni jẹ́ ìfilọ̀, kì í ṣe ìdánilójú ìdáhùn tí o fẹ́.
Nígbà mìíràn, ìdáhùn tó tọ́ ni láti má ṣe fọwọ́ kàn wọn rárá. Bí àjọṣepọ̀ náà bá jẹ́ ìpalára, bí àtúnsopọ̀ bá túmọ̀ sí ṣíṣí ilẹ̀kùn tí o tì fún ààbò tàbí àlàáfíà ara rẹ, o ní ẹ̀tọ́ láti fi í sílẹ̀ ní títì. Fífi sílẹ̀ jẹ́ ọ̀nà ìfẹ́ tó dára jù nígbà mìíràn tí àjọṣepọ̀ lè béèrè lọ́wọ́ rẹ. Kò sí èyí tó jẹ́ òfin tó sọ pé gbogbo ìdè àtijọ́ ni a gbọ́dọ̀ jí dìde. Àfojúsùn ni ìbáṣepọ̀ tó dára fún ọ, kì í ṣe àkọsílẹ̀ tó mọ́.
Bí wọ́n kò bá dáhùn bí o ṣe retí
Èyí ni ẹ̀rù tó wà lábẹ́ ẹ̀rù náà, nítorí náà, ẹ jẹ́ ká dárúkọ rẹ̀ ní kedere. O fi ìránṣẹ́ náà ránṣẹ́, wọn kò sì dáhùn. Tàbí wọ́n dáhùn pẹ̀lú ìtutù lẹ́yìn náà kò sí ohun tó jáde nínú rẹ̀. Ó máa ń ṣẹlẹ̀.
Àwọn ohun díẹ̀ láti dì mú bí ó bá ṣẹlẹ̀. Ìdáhùn tó lọ́ra sábà túmọ̀ sí ìgbésí-ayé tó dí, kì í ṣe ìkọ̀sílẹ̀. Àwọn ènìyàn máa ń fo ìránṣẹ́ rékọjá, wọ́n ní èrò láti dáhùn, wọ́n sì gbàgbé. Àkọsílẹ̀ kejì tó fúyẹ́, ní ọ̀sẹ̀ kan tàbí méjì lẹ́yìn náà, dára pátápátá, ó sì sábà máa ń jẹ́ ohun tó ń gúnlẹ̀. Kódà nínú ọ̀ràn tó burú jù, níbi tí ẹnìkan kò ti fẹ́ tún so pọ̀ ní gidi, o kò pàdánù ohunkóhun tí o ní lánàá. O ti wà láìní ìbáṣepọ̀ tẹ́lẹ̀. Ìránṣẹ́ náà kò gba ọ̀rẹ́ náà lọ́wọ́ rẹ. Ọ̀rẹ́ náà ti wà ní ìdúró tẹ́lẹ̀.
Ohun tí o jèrè nípa fífi í ránṣẹ́, kódà bí ìdáhùn bá jẹ́ ìdákẹ́, ni ìtura jẹ́ẹ́ ti gbígbìyànjú. Àyíká tó ṣí sílẹ̀ yẹn nínú àyà rẹ á tì. O dáwọ́ gbígbé ìwúwo kékeré, ojoojúmọ́ ti ohun tí o ń pète láti ṣe dúró.
Ìdí tí èyíkéyìí nínú èyí fi tọ́ sí àìnítùnú náà
Ó máa ń dán ni wò láti kó gbogbo èyí sábẹ́ ohun-tó-dára-láti-ní, irú ìtẹ̀síwájú-ara-ẹni tí o máa dé nígbẹ̀yìn. Ẹ̀rí sọ mìíràn. Ìbáṣepọ̀ kì í ṣe ohun-ọ̀ṣọ́ tí a gé lé orí ìgbésí-ayé tó ní ìlera. Ó jẹ́ apá kan ìpìlẹ̀.
Ní ọdún 2022, CDC rí i pé nǹkan bí ìdámẹ́ta àwọn àgbàlagbà ní orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ròyìn pé àdánìkanwà ń dà wọ́n láàmú, nǹkan bí ìdámẹ́rin sì sọ pé wọn kò ní ìtìlẹ́yìn ìbáṣepọ̀ àti ti ìmọ̀lára tí wọ́n nílò. Àwọn wọ̀nyẹn kì í ṣe ìmọ̀lára àìnítùnú lásán. Àdánìkanwà tó ń pẹ́ máa ń bá àbájáde tó burú jù fún ọkàn, fún ọpọlọ, àti fún bí àwọn ènìyàn ṣe ń pẹ́ láàyè tó rìn. A ṣẹ̀dá wa láti nílò ara wa, ìparẹ́ ìbáṣepọ̀ tó ń lọ díẹ̀díẹ̀ sì ń ṣèpalára gidi, kódà nígbà tí ìránṣẹ́ kan ṣoṣo tí a fo rékọjá kò dàbí ohun pàtàkì.
Ẹ̀gbẹ́ tó ń fúnni níṣìírí ni pé àtúnṣe náà kéré ó sì wà ní àrọ́wọ́tó. O kò ní láti tún gbogbo ayé ìbáṣepọ̀ kọ́. O fọwọ́ kan ẹnìkan ṣoṣo. Lẹ́yìn náà, bóyá, o fi àkọsílẹ̀ tí ó máa ń padà wá sínú kàlẹ́ńdà rẹ kí ìjíròrò tó kàn má bàa sinmi lé ìgboyà lójijì. Àtúntòsípọ̀ ìsúnmọ́ra gba sùúrù díẹ̀, ìyẹn sì jẹ́ ohun gbáàrà. Ọ̀rẹ́ tí o jẹ́ kó yẹ̀ jìnnà kò dá sílẹ̀ ní òru kan, kò sì ní padà bọ̀ pátápátá ní òru kan pẹ̀lú. Ṣùgbọ́n yóò gbóná yára ju bí o ṣe rò, nítorí ìtàn náà ṣì wà nísàlẹ̀.
Níbìkan lóde ọ̀hún, ẹnìkan tí o bìkítà nípa rẹ̀ ó ṣeé ṣe kí ó ń ronú nípa rẹ pẹ̀lú, tí ó sì ń rò pé o ti tẹ̀síwájú. O kò tẹ̀síwájú. O ń ka èyí. Ìránṣẹ́ tí o ń kọ̀ láti fi ránṣẹ́ lè jẹ́ ohun tó dára jù nínú ọ̀sẹ̀ wọn. Ìwọ nìkan ni ó lè mọ̀.
Ohun kan sí i, láfẹ̀ẹ́. Bí ìdí tí o fi fà ara rẹ kúrò lọ́dọ̀ gbogbo ènìyàn bá jẹ́ pé o ń tiraka lọ́nà tó gbòòrò, bí ayé bá dàbí ohun tó wúwo tí àwọn ènìyàn sì dàbí ohun tó pọ̀ jù láìpẹ́ yìí, ó yẹ ká gbà á ní pàtàkì, kí a má sì gbé e dá nìkan. Dókítà tàbí onímọ̀-ìtọ́jú-ọkàn lè ṣèrànwọ́, bẹ́ẹ̀ náà ni ẹni tó o gbẹ́kẹ̀lé tó ti mọ̀ ọ́ tẹ́lẹ̀. Fífà padà sí ọ̀nà ìbáṣepọ̀ jẹ́ ìgboyà bóyá ọwọ́ àkọ́kọ́ tí o mú jẹ́ ti ọ̀rẹ́ àtijọ́ tàbí ti ògbógi. Àwọn méjèèjì kà.
Àwọn Orísun
- Communications Psychology (Nature), People are surprisingly hesitant to reach out to old friends
- National Center for Biotechnology Information (PMC), People are surprisingly hesitant to reach out to old friends (full text)
- American Psychological Association, Making new friends and keeping existing ones is hard. Here's some science-backed tips to help
- Centers for Disease Control and Prevention (MMWR), Loneliness, Lack of Social and Emotional Support, and Mental Health Issues, United States, 2022