Bóyá orúkọ kan lórí fóònù rẹ ni tí o kò mọ̀ mọ́ bí ohun tó láìléwu. Bóyá ọ̀nà tí ikùn rẹ ń bọ́ nígbà tí ẹnìkan tuntun bá ṣàánú díẹ̀ jù, ní kíákíá jù. Lẹ́yìn ìparí onírora, o lè fẹ́ ìtòsí kí o sì fẹsẹ̀ múlẹ̀ lòdì sí i ní àkókò kan náà. Apá kan rẹ dá nìkan wà. Apá mìíràn ti pinnu, ní jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ gan-an, pé a kò ní mú un ní àìmúra sílẹ̀ mọ́.
Apá kejì yẹn kò bàjẹ́. Ó ń ṣe iṣẹ́ rẹ̀.
Nígbà tí ìfẹ́ bá parí nínú ìdìtẹ̀, tàbí nínú ìbàjẹ́ tó lọ́ra, tàbí nínú ìdágbére tí o kò yàn, ọkàn rẹ ń kọ àkọsílẹ̀. Ó ń fi ohun tó ṣe ni níṣe pamọ́ kí ó lè kìlọ̀ fún ọ ní ìgbà mìíràn. Ìgbẹ́kẹ̀lé dà bí ewu nítorí pé ní ìgbà tó kọjá, gbígbẹ́kẹ̀lé ná ọ ní nǹkan gidi. Nítorí náà, kí a tó sọ̀rọ̀ nípa bí a ṣe lè tún ṣí sílẹ̀, ó ṣèrànwọ́ láti lóye ohun tí ìṣọ́ra rẹ jẹ́ ní tòótọ́. Kì í ṣe àléébù nínú ìwà rẹ. Ó jẹ́ ìdáàbòbò tó dúró ju àkókò rẹ̀ lọ.
Ọ̀fọ̀ ni ó kọ́kọ́ wá, ṣáájú ìgbẹ́kẹ̀lé
Àwọn ènìyàn sábà máa ń fo apá yìí kọjá tí wọ́n sì ń ṣe kàyéfì ìdí tí kò sí ohun tó ń rí dáradára. Ìparí àjọṣepọ̀ jẹ́ àdánù, àwọn àdánù sì ń béèrè fún ọ̀fọ̀. Cleveland Clinic sọ ọ́ ní gbangba: ọ̀fọ̀ tó ń tẹ̀lé ìpínyà ní ọ̀pọ̀ ohun ní ìbámu pẹ̀lú ọ̀fọ̀ tó ń tẹ̀lé ikú. Kì í ṣe ẹnìkan nìkan ni o ń fẹ́ padà. O ń fẹ́ ọjọ́ ọ̀la tí o ti kọ́ ìdajì rẹ̀ nínú orí rẹ padà, àwọn àwàdà abẹ́nú, ẹ̀dà ara rẹ tí o jẹ́ ní àyíká wọn.
Ọ̀fọ̀ kì í rìn ní ìlà tó mọ́. O lè ní ìmọ̀lára àlàáfíà ní ọjọ́ Ìsẹ́gun kí ó sì fà ọ́ ya ní ọjọ́ Ọjọ́bọ̀ nípasẹ̀ orin kan nínú ṣọ́ọ̀bù oúnjẹ. Ìkọ̀sílẹ̀, ìbínú, ìdúnàdúrà, ìbànújẹ́, àti nǹkan tó dà bí ìtẹ́wọ́gbà máa ń yíká tí wọ́n sì ń bora dípò dídé lẹ́sẹẹsẹ. Kò sí àkókò tó dúró ṣinṣin, ẹnikẹ́ni tó sì fún ọ ní ọ̀kan ń ṣàròtẹ́lẹ̀ ni.
Èyí ni ìdí tí èyí fi ṣe pàtàkì fún ìgbẹ́kẹ̀lé. O kò lè yára kọjá ọ̀fọ̀ láti dé gbígbẹ́kẹ̀lé lẹ́ẹ̀kansí. Ìgbẹ́kẹ̀lé máa ń hù padà nínú ilẹ̀ kan náà níbi tí a ti gba àdánù láàyè láti wà. Bí o bá tẹ ọ̀fọ̀ náà mọ́lẹ̀, ìṣọ́ra rẹ á dúró sókè fúnra rẹ̀, nítorí pé apá kan rẹ mọ̀ pé a kò tọ́jú ọgbẹ́ náà rí.
Ohun tí "àwọn ìṣòro ìgbẹ́kẹ̀lé" jẹ́ ní tòótọ́
A máa ń ju gbólóhùn yẹn ká bí ẹ̀gàn. Kì í ṣe ọ̀kan. Ohun tí àwọn ènìyàn ń pè ní àwọn ìṣòro ìgbẹ́kẹ̀lé sábà máa ń jẹ́ ẹ̀rọ iṣan-ara tó kọ́ ẹ̀kọ́ tó le tí ó sì ń lò ó lọ́nà tó gbòòrò díẹ̀ jù.
Bí àjọṣepọ̀ tó kọjá bá kọ́ ọ pé ìtòsí ń yọrí sí ìrora, ọkàn rẹ ń ṣàkópọ̀. Pípẹ́ lásán ti ẹnìkan tuntun dà bí ìbẹ̀rẹ̀ ìkọ̀sílẹ̀. Ìṣàánú kékeré dà bí ìdẹkùn. O kò ń ṣàìbẹ̀rù àṣejù. O ń tú fíìmù àtijọ́ sórí ojú tuntun, o kò sì lè sọ nígbà gbogbo, ní àkókò náà, èwo ni èwo.
Èròngbà náà kì í ṣe láti pa èyí kúrò. Ènìyàn tí kò ní ìṣọ́ra rárá kò gba ìwòsàn, ó wà ní ìfihàn. Èròngbà náà ni láti dín ariwo náà kù dé ìpele tó bá yàrá tí o wà nínú rẹ̀ ní tòótọ́ mu, dípò èyí tí o fi sílẹ̀.
Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ẹni tí o lè ṣe ìdánrawò lé lórí: ìwọ
Kí o tó lè gbẹ́kẹ̀lé ẹlòmíì lẹ́ẹ̀kansí, ó ṣèrànwọ́ láti gbẹ́kẹ̀lé ara rẹ. Àwọn ìparí onírora sábà máa ń fi ọgbẹ́ kejì jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ sílẹ̀: "Báwo ni mi ò ṣe rí i? Kí ló dé tí mo fi dúró? Ṣé mo tilẹ̀ lè gbẹ́kẹ̀lé ìdájọ́ ara mi?" Ìṣiyèméjì-ara yẹn lè ṣe ìbàjẹ́ ìgbà pípẹ́ tó ju ìpínyà náà fúnra rẹ̀ lọ, nítorí pé ó ń tẹ̀lé ọ wọ inú yàrá gbogbo.
Èyí ni ibi tí àánú-ara ti ń ṣe iṣẹ́ gidi, ìwádìí náà sì lágbára ju bí ó ṣe ń dún lọ. University of Rochester Medical Center, tó ń fa látinú iṣẹ́ onímọ̀-ẹ̀kọ́-ọkàn Kristin Neff, ṣàpèjúwe àánú-ara gẹ́gẹ́ bí nǹkan mẹ́ta papọ̀: jíjẹ́ oníjẹ̀lẹ́ńkẹ́ sí ara rẹ dípò líle, rírántí pé jíjìjàkadì jẹ́ apá kan jíjẹ́ ènìyàn kì í sì í ṣe àléébù ti ara ẹni, àti ṣíṣàkíyèsí àwọn ìmọ̀lára rẹ tó le láìrì nínú wọn tàbí títì wọn dànù. Àwọn tó ń bá ara wọn lò bí èyí sábà máa ń rù àníyàn, ìsoríkọ́, àti másùnmáwo díẹ̀, wọ́n sì ń padà bọ̀ láti inú àwọn ohun líle ní ìrọ̀rùn sí i.
Àwọn ọ̀nà díẹ̀ tí ó ṣe rí ní ìṣe:
- Nígbà tí ìdálẹ́bi-ara bá bẹ̀rẹ̀, béèrè ohun tí o ó sọ fún ọ̀rẹ́ rere kan tó wà ní ipò rẹ gan-an. Lẹ́yìn náà sọ ìyẹn fún ara rẹ, sókè bí o bá lè ṣe. Àlàfo tó wà láàrin bí a ṣe ń bá àwọn ọ̀rẹ́ sọ̀rọ̀ àti bí a ṣe ń bá ara wa sọ̀rọ̀ sábà máa ń tóbi gan-an.
- Ṣàkíyèsí àwọn ìlérí kékeré tí o pa mọ́ fún ara rẹ. Lílọ sùn nígbà tí o sọ pé o ó ṣe. Kíkọ̀ láti fi ọ̀rọ̀ ránṣẹ́ sí ẹni tí o búra pé o kò ní fi ránṣẹ́ sí. Ìlérí kọ̀ọ̀kan tí a pa mọ́ jẹ́ bíríkì kan nínú ìpìlẹ̀ ìgbẹ́kẹ̀lé-ara.
- Dáwọ́ ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò ara rẹ àtijọ́ dúró. O ṣe ìpinnu tó dára jù tí o lè ṣe pẹ̀lú ohun tí o mọ̀ nígbà náà. Ìríran-ẹ̀yìn kì í ṣe ẹ̀rí pé o jẹ́ adájọ́ búburú fún àwọn ènìyàn.
O ń tún ìgbàgbọ́ náà kọ́ pé o ó dúró tì ara rẹ ní ìgbà mìíràn. Ìgbàgbọ́ yẹn ni ohun tó ń mú kí ó wà láìléwu láti fi ara wéwu lẹ́ẹ̀kansí.
Títọ́jú àdánù náà nígbà tí ó ń wòsàn
Ìgbẹ́kẹ̀lé ń hù kíákíá nígbà tí ìyókù rẹ bá dúró ṣinṣin. Àwọn ìpìlẹ̀ náà fẹ́rẹ̀ẹ́ dún lásán jù láti sọ, èyí sì gan-an ni ìdí tí àwọn ènìyàn fi ń fò wọ́n kọjá nígbà tí wọ́n bá ń rí ìrora jù.
Cleveland Clinic àti HelpGuide dé àkọsílẹ̀ tí kò lẹ́wà kan náà, nítorí pé ó ń ṣiṣẹ́:
- Jẹ́ kí ara rẹ ní ìmọ̀lára rẹ̀. Ẹkún, kíkọ ìwé-ìrántí, dídárúkọ ìbínú náà, kò sí ọ̀kankan nínú ìyẹn tó jẹ́ àìlera. Ọ̀fọ̀ tí a yẹ̀ kúrò kì í pòórá. Ó lọ sábẹ́ ilẹ̀ ó sì ń darí àwọn ìpinnu rẹ láti ibẹ̀.
- Di ìtòlẹ́sẹẹsẹ náà mú. Oorun, oúnjẹ, ìṣíṣe, ìmọ́lẹ̀ oòrùn díẹ̀. Nígbà tí ayé abẹ́nú rẹ bá jẹ́ ìdàrúdàpọ̀, ìtòlẹ́sẹẹsẹ òde tó ṣeé sọtẹ́lẹ̀ ń fún ara rẹ ní nǹkan tó lágbára láti dúró lé lórí.
- Gbáralé àwọn ènìyàn tó dà bí àìléwu. Sọ àwọn apá tó ń dójú tini sókè fún ẹnìkan tí kò ní ṣàjìà. Dídánìkanwà ń sọ ìtàn tó ń mú ọ gbàgbọ́ fún ọ pé ìwọ nìkan ni ẹni tó ti ní ìmọ̀lára èyí rí. Kì í ṣe ìwọ.
- Lọ́ra pẹ̀lú ìtòsí tuntun. Kò sí ẹ̀bùn fún gbígbẹ́kẹ̀lé kíákíá, àjọṣepọ̀ ìtúndìde tí a kọ́ lórí ọgbẹ́ tí kò wòsàn sì sábà máa ń tún un ṣí padà nìkan.
Jíjẹ́ kí ẹnìkan wọlé, ohun òtítọ́ kan lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan
Ìgbẹ́kẹ̀lé kì í ṣe ohun tí o ń tan lẹ́ẹ̀kan tí o bá ní ìmọ̀lára ìmúrasílẹ̀. O kò ní ní ìmọ̀lára ìmúrasílẹ̀. A ń kọ́ ọ nínú àwọn àdánwò kékeré, tí ó ṣeé faradà.
Pín nǹkan tó ní ìṣubà díẹ̀ kí o sì wo bí ẹnì kejì ṣe ń kojú rẹ̀. Ṣé wọ́n dúró ní oníjẹ̀lẹ́ńkẹ́? Ṣé wọ́n rántí? Wo ohun tí àwọn ènìyàn ń ṣe pẹ̀lú àkókò, kì í ṣe ohun tí wọ́n kàn sọ ní àsìkò rere. Fiyèsí bóyá àwọn ọ̀rọ̀ àti ìṣe wọn bá ara wọn mu káàkiri àwọn ọ̀sẹ̀, kì í ṣe bóyá wọ́n lè fi oúnjẹ alẹ́ kan tàn ọ́. Ìgbẹ́kẹ̀lé tí a jẹ ní ọ̀nà yìí dákẹ́ sí i ó sì le sí i láti mì.
Ó ṣèrànwọ́ láti dárúkọ ìṣọ́ra rẹ dípò kí o fi pamọ́. "Mo fẹ́ràn èyí gan-an, mo sì ń lọ́ra díẹ̀ láti gbẹ́kẹ̀lé lẹ́yìn àjọṣepọ̀ mi tó kọjá" kì í ṣe àsíá pupa. Sí ẹni tó dúró ṣinṣin, ó jẹ́ ìsọfúnni tó wúlò, bí wọ́n ṣe dáhùn sì sọ púpọ̀ fún ọ. Ẹni tó tọ́ kò nílò kí o má ní ìṣọ́ra ní ọjọ́ kìíní. Wọ́n múra tán láti jẹ́ ẹ.
Ẹ̀rù ó ṣì máa bà ọ́. Fíìmù àtijọ́ ó ṣì máa tàn kẹ́lẹ́kẹ́lẹ́. Iṣẹ́ náà kì í ṣe láti dáwọ́ ìmọ̀lára ẹ̀rù dúró. Ó jẹ́ láti dáwọ́ jíjẹ́ kí ẹ̀rù dìbò lórí ìpinnu gbogbo dúró.
Ìgbà tí a ó mú ìrànlọ́wọ́ púpọ̀ sí i wọlé
Àwọn ọgbẹ́ kan jinlẹ̀ jù láti fi rìn kúrò dá nìkan, wíwá ìrànlọ́wọ́ sì jẹ́ àmì okun, kì í ṣe ìkùnà. Bí ìbànújẹ́ náà kò bá ń fẹ́ lẹ́yìn ọ̀sẹ̀ àti oṣù, bí o kò bá lè jẹun tàbí sùn tàbí kọjá àwọn ọjọ́ lásán, bí o bá rí ara rẹ tí o ń fi ọtí àti oògùn pa ìrora náà lára tàbí tí o ń yẹ̀ kúrò lọ́dọ̀ gbogbo ènìyàn, ìyẹn jẹ́ àwọn àmì láti bá dókítà tàbí oníṣègùn-ọpọlọ sọ̀rọ̀. Bákan náà ló rí bí àjọṣepọ̀ tó kọjá bá ní ìlòkulò tàbí ìdìtẹ̀ tí o ń tún gbé nínú lóòrèkóòrè, tàbí bí ìpínyà náà bá ń mú ọ ní ìmọ̀lára àìnírètí nípa wíwà ní àlàáfíà láéláé. Oníṣègùn-ọpọlọ tó dára lè ràn ọ́ lọ́wọ́ láti ya fíìmù àtijọ́ kúrò lọ́dọ̀ ìsinsìnyí, ní ìyára tí kò ní borí rẹ.
Gbígbẹ́kẹ̀lé lẹ́ẹ̀kansí kì í túmọ̀ sí gbígbàgbé ohun tó ṣẹlẹ̀ tàbí dídìbọ́n pé a kò ṣe ọ́ ní ìpalára. Ó túmọ̀ sí pé ọgbẹ́ náà dáwọ́ jíjẹ́ ohun kan ṣoṣo tó ń darí dúró. O lè gbé ohun tí o kọ́ kí o sì ṣì fi ilẹ̀kùn sílẹ̀. Kì í ṣe ní ṣíṣí gbagada. Kàn ṣí tó fún ẹni tó tọ́ láti kọjá nígbà tí wọ́n bá fi hàn, pẹ̀lú àkókò, pé wọ́n wà láìléwu.
Àwọn Orísun
- Cleveland Clinic, How To Get Over a Breakup: 11 Tips for Healing
- Cleveland Clinic, Understanding the 5 Stages of Grief After a Breakup
- University of Rochester Medical Center, Self-Compassion and Your Mental Health
- HelpGuide, Coping with a Breakup or Divorce