Àwọn ìmọ̀ràn kíákíá
- Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìṣẹ́jú márùn-ún lónìí.
- Yan ìṣíṣe tí inú rẹ yóò dùn láti tún ṣe lọ́la.
- Mú ọ̀rẹ́ kan wá ní àwọn ọjọ́ tí agbára bá dín kù.
Ìwúwo kan wà tí kò sí ìye ìrònú tí ó lè ràn ọ́ lọ́wọ́ láti bọ́ nínú rẹ̀. O mọ̀ pé ọjọ́ náà nílò nǹkan kan. Bóyá ìrìn kékeré kan. Ṣùgbọ́n ìrìn náà dà bí ohun tí o kò ní agbára fún rárá, nítorí náà o dúró síbi tí o wà, ìwúwo náà sì dúró pẹ̀lú rẹ.
Èyí ni apá tí ó yani lẹ́nu tí ó sì kún fún ìrètí. Nínú gbogbo ohun tí àwọn ènìyàn ń gbìyànjú nígbà tí ìṣesí wọn bá rẹ̀ sílẹ̀, gbígbé ara sí ni ọ̀kan lára àwọn ìwọ̀nba tí ó máa ń ṣèrànwọ́ nígbà gbogbo, ó sì máa ń bẹ̀rẹ̀ sí ṣiṣẹ́ kí o tó ní ìfẹ́ láti ṣe é. O kò gbọdọ̀ ní ìfẹ́ láti gbé ara. Ohun tí o ní láti ṣe ni pé kí o gbé ara díẹ̀, kí o sì jẹ́ kí ara rẹ yí ọkàn rẹ padà.
Ohun tí ìṣíṣe ń ṣe ní ti gidi níbẹ̀ lókè
Nígbà tí o bá ṣe eré ìdárayá, ìṣàkóso kẹ́míkà nínú ọpọlọ rẹ máa ń yí padà ní ọ̀nà gidi tí a lè wọ̀n. Ìsúnkì tí agbára rẹ̀ lágbára máa ń tú endorphin sílẹ̀, àwọn kẹ́míkà tí ń mú kí ẹni máa ní ìrọ̀rùn tí ó wà lẹ́yìn ohun tí àwọn asáré ń pè ní "high." Ìṣe tí ó dúró ṣinṣin, tí ó sì rọ̀ máa ń ṣe ohun kan tí ó dákẹ́ jẹ́ẹ́ tí ó sì lè ṣe pàtàkì jù bí àkókò ti ń lọ. Ó máa ń rú àwọn okùnfà ìdàgbàsókè sókè, àwọn protein tí ń ran àwọn sẹ́ẹ̀lì iṣan ara lọ́wọ́ láti dàgbà kí wọ́n sì dá àwọn ìsopọ̀ tuntun sílẹ̀.
Apá kejì yẹn ṣe pàtàkì ju bí ó ti ń dún lọ. Harvard Health ṣàkíyèsí pé àwọn ènìyàn tí wọ́n ń gbé pẹ̀lú ìsoríkọ́ sábà máa ń ní hippocampus tí ó kéré sí i, agbègbè ọpọlọ tí ń ran ìṣàkóso ìṣesí lọ́wọ́, àti pé eré ìdárayá déédéé máa ń ṣàtìlẹ́yìn fún ìdàgbàsókè sẹ́ẹ̀lì iṣan ara níbẹ̀. Nítorí náà nígbà tí ìṣíṣe bá gbé ìṣesí rẹ sókè, kì í ṣe ìpín ọkàn tàbí ẹ̀tàn. O ń fún ọpọlọ rẹ ní nǹkan kan tí ó lè lò láti tún ara rẹ̀ ṣe kí ó sì tún ara rẹ̀ so pọ̀.
Àbájáde ìtura kan tún wà. Eré ìdárayá aerobic déédéé dà bíi pé ó ń dín ìhùwàpadà ètò "jà-tàbí-sá" ti ọpọlọ kù. Ọkàn tí ń lù kíkankíkan àti èémí kíákíá tí o ń rí lára nígbà eré-sáré líle jẹ́ àwọn ìmọ̀lára kan náà tí ń farahàn pẹ̀lú àníyàn. Pípàdé wọn ní mọ̀ọ́mọ̀, ní àyíká tí ó ní ààbò, dà bíi pé ó ń ran ara lọ́wọ́ láti dẹ́kun kíka wọn sí ewu.
Bí ó ṣe kéré tó tí ó nílò
Nọ́mbà tí ń yà àwọn ènìyàn lẹ́nu ni bí ó ṣe kéré tó. O kò nílò láti ṣe ìdárató fún ohunkóhun. Ìmọ̀ràn Harvard Health fún lílo eré ìdárayá lòdì sí ìṣesí tí ó rẹ̀ sílẹ̀ fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pẹ̀lẹ́: bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìṣẹ́jú márùn-ún ìrìn lójúmọ́, tàbí ìṣe èyíkéyìí tí ó wù ọ́. Láìpẹ́, márùn-ún yóò di mẹ́wàá, mẹ́wàá yóò sì di mẹ́ẹ̀ẹ́dógún.
Àwọn àǹfààní fún ìṣesí sábà máa ń farahàn láàrin ọ̀sẹ̀ díẹ̀ lẹ́yìn tí a bẹ̀rẹ̀, kì í ṣe oṣù. Àti pé a ti rí i, nínú àwọn ọ̀ràn kan, pé eré ìdárayá lágbára gẹ́gẹ́ bí òògùn àtakò-ìsoríkọ́ fún ìsoríkọ́ tí ó fẹ́ẹ́rẹ̀ẹ́ dé àárín. Ìyẹn kì í ṣe ìdí láti dáwọ́ ìtọ́jú èyíkéyìí tí o wà lórí rẹ̀. Ó jẹ́ ìdí láti mú ìrìn kúkúrú ní pàtàkì.
Fún ìlera gbogbogbòò, àfojúsùn ìgbà pípẹ́ tí ọ̀pọ̀ àwọn akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ ń tọ́ka sí jẹ́ nǹkan bí ìṣẹ́jú 150 ti ìṣe àárín ní ọ̀sẹ̀ kan, tí ó dọ́gba pẹ̀lú bí ìṣẹ́jú 30 ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọjọ́. Ṣùgbọ́n jọ̀wọ́ má ṣe jẹ́ kí nọ́mbà yẹn di ohun mìíràn tí o ń kùnà nínú rẹ̀. Èrè ìlera-ọpọlọ kì í dúró títí tí o fi dé àpapọ̀ ọ̀sẹ̀. Ó ń bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àwọn ìṣẹ́jú àkọ́kọ́ díẹ̀.
Wíwá ọ̀nà tí ó jẹ́ tìrẹ
Eré ìdárayá tí ó dára jù fún ọkàn rẹ ni èyí tí ìwọ yóò tún ṣe ní ti gidi lọ́la. Ìyẹn ni gbogbo àṣírí náà. Ìwádìí ti rí àwọn àǹfààní ìṣesí káàkiri gbogbo onírúurú ìṣíṣe.
- Ìrìn, pàápàá níta gbangba, níbi tí ìmọ́lẹ̀ àti ìyípadà àyíká ti ń fi ìgbéga tiwọn kún un.
- Ìdárató okun, tí ó sábà máa ń ṣèrànwọ́ jù pẹ̀lú ìsoríkọ́ ní pàtàkì.
- Yoga àti àwọn ìṣíṣe ọkàn-àti-ara mìíràn, tí ó dà bíi pé ó ń ṣèrànwọ́ jù pẹ̀lú àníyàn.
- Ijó, wíwẹ̀ omi, gígun kẹ̀kẹ́, iṣẹ́ ọgbà, ṣíṣeré pẹ̀lú àwọn ọmọ rẹ nínú àgbàlá.
Ṣàkíyèsí ohun tí kò sí lórí àtòjọ náà gẹ́gẹ́ bí ohun tí a béèrè. Ìrora. Ìjìyà. Ọ̀wọ́ àṣepé tí kò já. Bí eré-ìdárayá kan bá jẹ́ kí o ní ìmọ̀lára tí ó burú sí i nípa ara rẹ, ìyẹn jẹ́ ìròyìn, kì í ṣe ìṣírí. Yan nǹkan kan tí ó dà bí ìtura ju bí àdánwò lọ.
Nígbà tí o kò lè mú ara rẹ bẹ̀rẹ̀
Ìṣírí ni apá tí ó le koko jù nínú èyí, nítorí ìṣesí tí ó rẹ̀ sílẹ̀ máa ń fa agbára gan-an tí ìṣíṣe yóò ràn wá lọ́wọ́ láti mú padà bọ̀ sípò. Nǹkan díẹ̀ máa ń mú kí ọ̀nà náà rọrùn láti kọjá.
- Fún un ní kékeré títí tí ó fi fẹ́rẹ̀ẹ́ máa mú ẹ̀rín. Wọ bàtà rẹ kí o sì dúró níta ẹnu-ọ̀nà. Ìyẹn ni gbogbo àfojúsùn náà. Nígbà púpọ̀ ìwọ yóò máa tẹ̀síwájú tí o bá ti wà níta, ṣùgbọ́n o kò gbọdọ̀.
- Rẹ ọ̀pá-ìdiwọ̀n ohun tí a kà sí sílẹ̀. Ìṣẹ́jú méjì ti nínà ara kà. Ìrìn lọ sí àpótí-ìwé kà. Kò sí ìṣíṣe tí ó kéré jù láti níláárí.
- So ó pọ̀ mọ́ nǹkan kan tí o ti ń ṣe tẹ́lẹ̀. Ìrìn kúkúrú lẹ́yìn oúnjẹ ọ̀sán. Ìtẹrí-ìdúró díẹ̀ nígbà tí kọ́fí ń hó.
- Jẹ́ kí ó jẹ́ ti àjọṣepọ̀ bí ìyẹn bá ṣèrànwọ́. Ọ̀rẹ́ kan, kíláàsì kan, ajá kan. Ẹgbẹ́ lè gbé ọ ní àwọn ọjọ́ tí okun-ìfẹ́ kò ní ṣe é.
Bí o bá ní àìsàn ọkàn, ọgbẹ́, tí o lóyún, tàbí tí o kò tí ì ṣiṣẹ́ ara fún ìgbà pípẹ́, bá dókítà rẹ sọ̀rọ̀ kí o tó bẹ̀rẹ̀ nǹkan tuntun, kí o sì bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lẹ́. Gbígbé ara lọ́nà tí ó ní ààbò nìkan ni irú gbígbé ara tí ó ń ṣèrànwọ́.
Ohun tí eré ìdárayá lè rù àti èyí tí kò lè rù
Ìṣíṣe jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ohun-èlò tí ó lágbára jù, tí ó pọ́n jù, tí kò sì ní àbájáde ẹ̀gbẹ́ púpọ̀ tí o ní fún ìṣesí rẹ. Bákan náà kì í ṣe ìwòsàn fún ohun gbogbo, kò sì gbọdọ̀ jẹ́ bẹ́ẹ̀. Fún ìsoríkọ́ tí ó le koko, fún ìrònú láti ṣe ara rẹ ní ìpalára, fún àníyàn tí kò ní tú ìdìmú rẹ̀ sílẹ̀, ìrìn jẹ́ alábàáṣepọ̀ rere sí ìtọ́jú, kì í ṣe àrọ́pò rẹ̀.
Bí ìṣesí rẹ tí ó rẹ̀ sílẹ̀ bá ti pẹ́ ju ọ̀sẹ̀ méjì lọ, tàbí tí ó ń dí oorun, iṣẹ́, tàbí àwọn ènìyàn tí o fẹ́ràn lọ́wọ́, ìyẹn tọ́ sí jíjíròrò pẹ̀lú dókítà tàbí oníṣègùn-ọpọlọ. Nínàró fún ìrànlọ́wọ́ púpọ̀ sí i kì í ṣe àmì pé ìrìn náà kò ṣiṣẹ́. Ó jẹ́ àmì pé o yẹ sí àtìlẹ́yìn púpọ̀ ju bí ohun kan ṣoṣo ṣe lè fúnni lọ. Àti ní àwọn ọjọ́ tí o bá ṣàṣeparí ìṣẹ́jú márùn-ún pàápàá níta, ìyẹn kà. Jẹ́ kí ó kà.
Àwọn Orísun
- Harvard Health, Exercise is an all-natural treatment to fight depression
- Harvard Health, More evidence that exercise can boost mood
- Centers for Disease Control and Prevention, Adult Activity: An Overview