Ọjọ́ náà ń kún kí o tó parí kọfí rẹ. Iṣẹ́, àwọn ènìyàn tó nílò rẹ, àwọn iná kékeré tó ń ru sókè láti òfìfo. Ní àkókò tí ilé bá dákẹ́, ohun ìkẹyìn tí o lè fojú inú wò ni yíyí padà sínú aṣọ eré-ìdárayá. Nítorí náà, eré-ìdárayá náà yọ́ lọ sí ọ̀la. Lẹ́yìn náà ọ̀la ṣe ohun kan náà.
Èyí ni apá tí kò sẹ́ni tó sọ fún ọ. Eré-ìdárayá tó gùn tó wákàtí kì í ṣe ọ̀nà kan ṣoṣo láéláé. Fún ọ̀pọ̀ ọdún, òfin tí a kò sọ ni pé eré-ìdárayá gbọ́dọ̀ wá nínú ìdìpọ̀ mímọ́ kan tàbí kò kà. Òfin yẹn pa ọ̀pọ̀ ènìyàn tó ń ṣiṣẹ́ púpọ̀, tó ti rẹ̀ mọ́ ẹ̀gbẹ́, tí wọ́n ń ríra wọn bí olùkùnà fún nǹkan tí kì í ṣe òtítọ́ láé.
Ìmíra ń kójọpọ̀. Ìṣẹ́jú méjì ti àtẹ̀gùn, ìrìn yára sí àpótí-ìmẹ́lì, ìsàro-jíjókòó díẹ̀ nígbà tí kẹ́tù ń hó. Ara rẹ kì í pa ìwé-àkọsílẹ̀ ọ̀tọ̀ mọ́ fún eré-ìdárayá "gidi" àti "èyí tí kò tó." Ó ń ka ìsapá náà, ibikíbi tó bá ti wá.
Ohun tí sáyẹ́ǹsì sọ gan-an
Àwọn olùwádìí ní orúkọ fún àwọn ìtújáde kékeré wọ̀nyí báyìí: ìpápánu eré-ìdárayá. Àwọn àsìkò kúkúrú, sábà lábẹ́ ìṣẹ́jú mẹ́wàá, tí a tàn káàkiri ọjọ́. Àyẹ̀wò 2024 kan nínú *American Journal of Lifestyle Medicine* wo ìwádìí méjìlá ó sì rí ohun tó yẹ láti dì mú. Àwọn àsìkò kúkúrú mú ìtẹ̀síwájú gidi jáde nínú ṣúgà-ẹ̀jẹ̀, ìfúntí-ẹ̀jẹ̀, àti ìlera-ara, àwọn àǹfààní náà sì farahàn láìka bí àsìkò kọ̀ọ̀kan ṣe pẹ́ tó sí.
Nọ́ńbà tó ń sọ̀rọ̀ jù ni nípa dídúró tì í. Nígbà tí àwọn ènìyàn ṣe ìṣesí wọn nínú àwọn àsìkò kúkúrú tó dá lórí ilé, dídúró-tì-í ga tó ìdá méjìdínlọ́gọ́rùn-ún dé ọgọ́rùn-ún nínú ọgọ́rùn-ún. Àwọn eré-ìdárayá tó gùn sí i, tó ní ìlànà sí i? Àwọn ènìyàn ń kúrò lọ́pọ̀ ìgbà sí i. Ìyẹn bọ́gbọ́n mu. Nǹkan ìṣẹ́jú méjì ṣòro láti fọ̀rọ̀ yí ara rẹ padà kúrò nínú rẹ̀. Nǹkan ìṣẹ́jú márùndínláàádọ́ta ní ọ̀nà-àbájáde ọgọ́rùn-ún.
Ìtọ́sọ́nà òṣìṣẹ́ ti bá èyí mu. Àwọn àjọ ìlera dámọ̀ràn nǹkan bí ìṣẹ́jú àádọ́jọ ti ìṣesí alábọ̀dé lọ́sẹ̀, wọ́n sì ṣe kedere pé o lè fọ́ ọ sí ẹ̀ka èyíkéyìí tó bá ìgbésí ayé rẹ mu. Ìṣẹ́jú mẹ́wàá níhìn-ín, márùn-ún lọ́hùn-ún. Gbogbo rẹ̀ ń bọ́ sí àpamọ́wọ́ kan náà.
Ibi tí àwọn ìṣẹ́jú ti fara sin
Ọ̀pọ̀ ọjọ́ ní àwọn àlàfo tó ní ìrísí-ìmíra ju bí a ṣe ń ṣàkíyèsí lọ. Ọgbọ́n náà ni láti dáwọ́ dídúró de wákàtí tó ṣófo dúró kí o sì bẹ̀rẹ̀ sí í lo àwọn àlàfo.
- Àyè kẹ́tù tàbí máíkúrówéèfù. Nígbà tí nǹkan kan ń gbóná, ṣe ìsàro-jíjókòó lọ́ra, ìgbé-ẹ̀gbọ̀n-ẹsẹ̀-sókè, tàbí ìtì-ara-sí-orí-tábìlì. O ń dúró síbẹ̀ báyìí bíkòṣe.
- Àwọn ìpè fóònù. Rìn nígbà tí o ń sọ̀rọ̀. Àyíká rírìn yíká yàrá tàbí àdúgbò ń yí àkókò òfo padà sí ìṣísẹ̀.
- Àtẹ̀gùn, mọ̀ọ́mọ̀. Gbà á nígbà tí o bá máa gba ẹ̀rọ-agbélékè déédéé. Kódà àtẹ̀gùn kan, ní yíyára, ń gbé ọkàn rẹ sókè.
- Àyè ìpolówó lórí tẹlifíṣọ̀n, tàbí òpin apá kan. Iye orin kan ti títẹ̀-ẹsẹ̀-síbìkan, ìnàra, tàbí jíjó lọ́nà tí kò dára nínú ilé-ìdáná.
- Ṣáájú ìwẹ̀. Àyíká ìṣẹ́jú méjì ti fífò-sókè tàbí àwọn ìṣesí ìwúwo-ara, níwọ̀n bí o ti fẹ́ wẹ̀ báyìí bíkòṣe.
Kò sí ọ̀kan nínú àwọn wọ̀nyí tó ń béèrè kí o wá àkókò. Wọ́n ń béèrè kí o yá a láti inú àsìkò tó ti ń kọjá lọ.
Àwọn ìṣesí kúkúrú díẹ̀ láti pa mọ́ sí àpò-ẹ̀yìn rẹ
Nígbà tí o bá rí àyè kékeré, ètò rírọrùn kan sàn ju dídúró síbẹ̀ tí o ń ronú ohun tí o máa ṣe lọ. Gbìyànjú ọ̀kan lára àwọn wọ̀nyí.
- Ìtúntò-ìṣẹ́jú-márùn-ún. Ìṣẹ́jú kan ti títẹ̀-ẹsẹ̀-síbìkan láti gbóná, lẹ́yìn náà ìṣẹ́jú-àáyá ọgbọ̀n ọ̀kọ̀ọ̀kan ti ìsàro-jíjókòó, ìtì-ara (orúnkún sí ilẹ̀ dára), ìdì-plánkì, àti ìnàra jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́. Tún àwọn ìṣesí agbára ṣe lẹ́ẹ̀kan. Ó parí.
- Àkàbà àtẹ̀gùn. Rìn sókè àti sísàlẹ̀ àtẹ̀gùn kan fún ìṣẹ́jú méjì tàbí mẹ́ta, tí o ń mú iyára pọ̀ nígbà tí o bá ti ṣetán. Ẹsẹ̀ rẹ àti ẹ̀dọ̀fóró rẹ máa mọ̀ pé wọ́n ṣiṣẹ́.
- Àyíká àga. Jíjókòó-sí-dídìde láti orí àga tó fẹsẹ̀ múlẹ̀, mẹ́wàá nínú wọn. Lẹ́yìn náà ìtì-ara-sí-ògiri díẹ̀. Lẹ́yìn náà títẹ̀-ẹsẹ̀-síbìkan fún ìṣẹ́jú kan. Ó jẹ́ ọ̀rẹ́ sí àwọn ara tó le àti àwọn àyè kékeré.
Ṣe èyíkéyìí nínú àwọn wọ̀nyí ní ẹ̀ẹ̀mejì tàbí mẹ́ta láàrin ọjọ́, o sì ti mira ju bí ọ̀pọ̀ ènìyàn ṣe ń ṣe nínú àsìkò kan tí wọ́n ń fò lọ.
Mú kí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ rọrùn jù láti fò
Ọ̀tá níbí kì í ṣe ọ̀lẹ. Ó jẹ́ ìforígbárí. Gbogbo ìgbésẹ̀ tó wà láàrin ìwọ àti ìmíra jẹ́ àǹfààní fún ọjọ́ náà láti borí.
Fi bàtà tó ní ìtura sí ẹ̀gbẹ́ ìlẹ̀kùn. Pa eré-ìdárayá tí o ní lọ́kàn mọ́ ní kúkúrú gan-an, kúkúrú tó bẹ́ẹ̀ tí ṣíṣe é fi rí bí ohun tó rọrùn ju ẹ̀bi àìṣe é lọ. So ìmíra náà mọ́ nǹkan tí o ti ń ṣe láìronú, kí fífọ eyín rẹ di àmì-ìtọ́ka fún ìgbé-ẹ̀gbọ̀n-ẹsẹ̀-sókè mẹ́wàá. Láàrin ọ̀sẹ̀ mélòó kan, àmì-ìtọ́ka náà ń ṣe ìrántí náà fún ọ.
Kí o sì jáwọ́ nínú èrò náà pé ìsapá kúkúrú jẹ́ èyí tó rẹlẹ̀. Ìṣẹ́jú márùn-ún yára tí o ṣe gan-an sàn ju wákàtí pípé tí o ń sún síwájú lọ. Ìdúró-ṣinṣin ni gbogbo eré náà, ìdúró-ṣinṣin sì nífẹ̀ẹ́ kékeré.
Ọ̀rọ̀ ìkìlọ̀ jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ kan
Kúkúrú àti léraléra kò túmọ̀ sí àìbìkítà. Bí o bá ti jẹ́ẹ́ jù fún ìgbà pípẹ́, tàbí bí o bá ní àìsàn ọkàn, àwọn ìṣòro oríkèé, tí o bá lóyún, tàbí ohunkóhun tó ń mú ọ ronú, ó yẹ láti ṣàyẹ̀wò kíákíá pẹ̀lú oníṣègùn rẹ kí o tó mú ìgbóná náà pọ̀. Bẹ̀rẹ̀ ní jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ ju bí o ṣe rò pé o nílò lọ. Yan àpẹẹrẹ ìṣesí kọ̀ọ̀kan tí ara rẹ lè ṣe lónìí, kì í ṣe èyí tí o lè ṣe ní ọdún márùn-ún sẹ́yìn.
Bí nǹkan tó gún tàbí tó burú bá farahàn, dúró kí o sì fún un ní àfiyèsí. Rírora jẹ́ ohun àbùdá. Ìrora tó sọ pé bẹ́ẹ̀ kọ́ jẹ́ ìsọfúnni.
Èròngbà kì í ṣe láti fi nǹkan kan mìíràn tí kò ṣeé ṣe kún àkọsílẹ̀ rẹ láé. Ó jẹ́ láti ṣàkíyèsí pé ọjọ́ náà ti kún fún àwọn àyè kékeré, àti láti wọ inú díẹ̀ nínú wọn. Ọ̀pọ̀ ọ̀sẹ̀ kì yóò mọ́ tòṣì. Wọn kò gbọ́dọ̀ jẹ́ bẹ́ẹ̀. O kàn ní láti máa rí àwọn ìṣẹ́jú tó ti wà níbẹ̀ ní gbogbo ìgbà.
Àwọn Orísun
- National Center for Biotechnology Information, Health-Related Benefits and Adherence for Multiple Short Bouts of Aerobic Physical Activity Among Adults
- CDC, Health Benefits of Physical Activity for Adults
- CDC, Benefits of Physical Activity