Ọ̀kan sábà máa ń wà nínú gbogbo àwùjọ. Kì í ṣe ẹni tó pariwo jù, kì í sì í ṣe ẹni tó dàgbà jù nígbà gbogbo. Nígbà tí nǹkan kan bá burú, orí díẹ̀ máa ń yí sí ọ̀dọ̀ wọn láìsí pé ẹnikẹ́ni pinnu pé ó yẹ kó ṣẹlẹ̀. Ìbéèrè kan máa ń lọ sí ọ̀dọ̀ wọn. Ìránṣẹ́ tó kún fún ìdàníyàn máa ń kọ́kọ́ dé inú àpótí-ìfìwéránṣẹ́ wọn. Ó dà bíi pé àwọn ènìyàn kàn máa ń nímọ̀lára dáradára díẹ̀ nígbà tí ẹni yẹn bá wà nínú yàrá.
Bóyá o ti wo ẹnìkan tó ń ṣe bẹ́ẹ̀ tí o sì ṣe kàyéfì bí. Bóyá o ti di ẹni yẹn fúnra rẹ jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ tí o kò sì dáni lójú bí ó ṣe ṣẹlẹ̀. Lóòótọ́ ọ̀nà yìí, ohun tí wọ́n ní kì í ṣe ojúgbọ́, kì í sì í ṣe ipò. Ìgbẹ́kẹ̀lé ni. Ìgbẹ́kẹ̀lé sì jẹ́ kíkọ́ láti inú àwọn nǹkan tí o lè kọ́ láti ṣe ní tòótọ́.
Èyí ṣe pàtàkì jù kí o tó ní àṣẹ aláṣẹ kankan, nítorí ìyẹn gan-an ni ìgbà tí a gbọ́dọ̀ jẹ́ kí a jèrè ipa dípò pé a fún ní. Àpẹẹrẹ ètò-iṣẹ́ lọ́ra. Ìṣesí àwọn ènìyàn yára. Wọ́n ń wọn ọ́ tipẹ́tipẹ́ kí ìgbéga kankan tó jẹ́ kó di ìfọwọ́sí.
Ohun tí àwọn ènìyàn ń kà nínú rẹ
Nígbà tí a bá pàdé ẹnìkan tuntun, a máa ń ṣe àyẹ̀wò kíákíá méjì lójú-ẹsẹ̀ kọ̀rọ̀. Ọ̀kan jẹ́ bíi: ǹjẹ́ ẹni yìí lè bìkítà nípa mi? Èkejì ni: ǹjẹ́ ẹni yìí lè ṣe nǹkan náà ní tòótọ́? Àwọn olùwádìí pe àwọn wọ̀nyí ní ìgbóná-ọkàn àti agbára-iṣẹ́, àti pé ọ̀pọ̀ ẹ̀wádún ti ìmọ̀ ọkàn àwùjọ sọ pé a ń dájọ́ ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ gbogbo ènìyàn lẹ́gbẹ̀ẹ́ ìlà méjèèjì yẹn.
Èyí ni apá tó ń yanilẹ́nu. A ń kà ìgbóná-ọkàn lákọ̀ọ́kọ́, a sì ń fún un ní ìwọ̀n tó wúwo sí i. Nínú àpilẹ̀kọ Harvard Business Review kan tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ "Connect, Then Lead," Amy Cuddy àti àwọn alábàáṣiṣẹ́pọ̀ rẹ̀ gbé àkójọpọ̀ ìwádìí ńlá kalẹ̀ tó fihàn pé ìgbóná-ọkàn, kì í ṣe agbára, ni ojú-ọ̀nà tí ipa ń gbà rìn. Àwọn ènìyàn ń pinnu bóyá wọ́n gbẹ́kẹ̀lé ọ kí wọ́n tó pinnu bóyá o lè ṣe é. Nígbà tí ìgbẹ́kẹ̀lé bá wà, agbára-iṣẹ́ rẹ máa ń kà bíi ẹ̀bùn. Nígbà tí kò sí, agbára-iṣẹ́ kan náà yẹn lè kà bíi ìhalẹ̀.
Èyí túnto ìmọ̀ràn tó wọ́pọ̀ padà. Ọ̀pọ̀ wa, pàápàá ní ìbẹ̀rẹ̀pẹ̀pẹ̀, máa ń sapá gidi láti fihàn pé a gbọ́n tí a sì wúlò. Wúlò, bẹ́ẹ̀ni. Ṣùgbọ́n bí o bá fi ọgbọ́n àti ìmọ̀-iṣẹ́ síwájú nígbà tí o ń farahàn bíi ẹni tó tutù tàbí ẹni tó ń wá ire ara rẹ̀ nìkan, àwọn ènìyàn máa ń pa ìjìnnà mọ́ àní nígbà tí wọ́n ń bọ̀wọ̀ fún ọ. Ọ̀nà tó dúró ṣinṣin sì ń gba ọ̀nà mìíràn. Fi hàn àwọn ènìyàn pé o wà ní ẹ̀gbẹ́ wọn ní tòótọ́, wọn yóò sì jẹ́ kí agbára-iṣẹ́ rẹ wọlé.
Àwọn nǹkan mẹ́ta tí a fi ń kọ́ ìgbẹ́kẹ̀lé
Frances Frei àti Anne Morriss, tí wọ́n ń kẹ́kọ̀ọ́ èyí ní Harvard, ṣàpèjúwe ìgbẹ́kẹ̀lé gẹ́gẹ́ bí ohun tó dúró lórí ìtìlẹ́yìn mẹ́ta. Àwọn ènìyàn ń gbẹ́kẹ̀lé ọ nígbà tí wọ́n bá nímọ̀lára pé ìwọ gidi ń farahàn, nígbà tí wọ́n bá ní ìgbàgbọ́ nínú ìdájọ́ rẹ, àti nígbà tí wọ́n bá gbàgbọ́ pé o bìkítà nípa wọn. Wọ́n pe àwọn wọ̀nyí ní ìjótòótọ́, ọgbọ́n-èrò, àti ìkáàánú. Nígbà tí ìgbẹ́kẹ̀lé bá fọ́, o sábà máa lè tọpa rẹ̀ sí ọ̀kan nínú àwọn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta tó ti mì.
Ìyẹn jẹ́ ohun ìṣàyẹ̀wò tó wúlò, nítorí ó sọ ibi tí o gbọ́dọ̀ wò nígbà tí nǹkan kan kò bá dára.
- Ìjótòótọ́ ni bóyá àwọn ènìyàn nímọ̀lára pé wọ́n ń rí ìwọ gan-an, kì í ṣe ìṣeré kan. Ìwòsàn náà kì í ṣe láti pín ju àfojúsùn lọ. Ó jẹ́ láti dáwọ́ ṣíṣàkóso àwòrán ara rẹ líle débi pé kò sí nǹkan gidi tó ń kọjá.
- Ọgbọ́n-èrò ni bóyá àwọn ènìyàn gbẹ́kẹ̀lé ìronú rẹ àti agbára rẹ láti mú ìpinnu wá. Bí èyí bá jẹ́ ibi àìlera, ó sábà jẹ́ kì í ṣe nípa ṣíṣe àṣìṣe ju nípa bí o ṣe ń sọ ìronú rẹ. Sọ àkòrí lákọ̀ọ́kọ́, lẹ́yìn náà àwọn ìdí.
- Ìkáàánú ni bóyá àwọn ènìyàn gbàgbọ́ pé o ń fún wọn ní àfiyèsí kì í sì í ṣe ara rẹ nìkan. Èyí ni èyí tó ń mì jù lábẹ́ ìnira, nítorí ìdààmú ń fa àfiyèsí wa wọ inú.
O kò nílò àwọn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta ní ìpele tó ga jù. O nílò pé kò sí ọ̀kan nínú wọn tó ń kùnà ní gbangba.
Ìgbáralé ń ṣe iṣẹ́ jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ náà
Béèrè lọ́wọ́ àwọn ènìyàn ẹni tí wọ́n gbẹ́kẹ̀lé ní tòótọ́ ní ibi-iṣẹ́, wọn kì í sábà ṣàpèjúwe ẹni tó gbọ́n gidi. Wọ́n ń ṣàpèjúwe ẹni tó ń ṣe ohun tó sọ pé òun yóò ṣe. Ẹni tó ń dáhùn ìránṣẹ́. Ẹni tó ń wá ọ̀nà kan náà ní ọjọ́ búburú gẹ́gẹ́ bí ọjọ́ rere.
Ìgbáralé kò ní ojúgbọ́ ó sì ń kóra jọ. Nígbàkígbà tí ìṣe rẹ bá bá ọ̀rọ̀ rẹ mu, o ń ṣe ìfowópamọ́ kékeré kan. Àwọn ènìyàn dáwọ́ ṣíṣe kàyéfì nípa rẹ, àìní kàyéfì yẹn sì jẹ́ ẹ̀bùn gidi. Ó tú àfiyèsí wọn sílẹ̀ fún iṣẹ́ dípò fún ṣíṣàkóso rẹ.
Ìṣe rẹ̀ ní ìṣẹ̀dálẹ̀ kékeré ó sì jẹ́ aláìnífẹ̀ẹ́ díẹ̀:
- Ṣe àdéhùn tó kéré ju bí ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ rẹ ṣe ń ti ọ́ lọ, kí o sì pa àwọn tí o bá ṣe mọ́.
- Bí o bá fẹ́ pàdánù nǹkan kan, sọ bẹ́ẹ̀ ní kíákíá, kí ẹnikẹ́ni tó ní láti lépa rẹ.
- Pa àwọn ìyíká rẹ. "Ó ti tán, ó nìyí" àti "Mi ò lè dé èyí, ibí ni ó dúró sí" méjèèjì ń kọ́ ìgbẹ́kẹ̀lé. Ìdákẹ́jẹ́ẹ́ ń ba á jẹ́.
- Jẹ́ ẹni kan náà ó fẹ́rẹ̀ẹ́ jákèjádò àwọn yàrá. Àwọn ènìyàn ń fi àkíyèsí wéra, ìdúró-ṣinṣin sì ni ohun tó ń jẹ́ kí wọ́n lè ṣe é.
Kò sí èyíkéyìí nínú ìyẹn tó nílò ẹ̀bùn àbínibí. Ó nílò ìbìkítà, tí a túnṣe. Lórí àwọn oṣù ó máa ń di orúkọ rere jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́, orúkọ rere sì jẹ́ kìkì ìgbẹ́kẹ̀lé tí àwọn ènìyàn mìíràn kọ́ lórúkọ rẹ nígbà tí o kò wo ọ̀nà yẹn.
Mú kó léwu fún wọn láti tọ̀ ọ́ wá
Ìdí kan wà tí àwọn ènìyàn kan fi ń di ẹni tí àwọn ẹlòmíràn ń mú ìṣòro wá ní kíákíá, nígbà tí àwọn ìṣòro ń pamọ́ ní àyíká àwọn mìíràn títí tí wọ́n fi ń bú gbàù. Ìyàtọ̀ náà ní orúkọ kan. Amy Edmondson, ọ̀jọ̀gbọ́n ní Harvard Business School, lo ọdún púpọ̀ ní kíkẹ́kọ̀ọ́ ohun tó pè ní ààbò ọpọlọ, ìmọ̀lára àjọṣe pé o lè béèrè ìbéèrè kan, jẹ́wọ́ àṣìṣe kan, tàbí gbé ìdàníyàn kan dìde láìsí pé a mú ọ nímọ̀lára kékeré.
Ìwádìí rẹ̀ rí ohun kan tó lòdì sí ohun tí a rò. Àwọn ẹgbẹ́ tí wọ́n ròyìn àṣìṣe jù lọ kì í ṣe àwọn ẹgbẹ́ tó burú jù lọ. Wọ́n sábà jẹ́ àwọn tó dára jù lọ. Kì í ṣe nítorí pé wọ́n ṣàṣìṣe sí i, ṣùgbọ́n nítorí pé wọ́n nímọ̀lára ààbò tó láti gbé wọn jáde dípò sísin wọn. Lórí àwọn ẹgbẹ́ tí ìgbẹ́kẹ̀lé wọn kéré, àwọn àṣìṣe ṣì ń ṣẹlẹ̀. Wọ́n kàn dúró ní pípamọ́ títí tí wọ́n fi di olówó-iyebíye.
O ń dá ààbò yẹn nínú bí o ṣe ń fèsì ní ìṣẹ́jú-àáyá mẹ́ta àkọ́kọ́ lẹ́yìn tí ẹnìkan bá mú ìròyìn búburú tàbí ìbéèrè òmùgọ̀ wá fún ọ. Bí o bá nírìírí dípò ìbínú, bí o bá sọ "ó dára pé o ṣàfihàn rẹ̀" dípò "báwo ni èyí ṣe ṣẹlẹ̀," o di ẹni tí àwọn ènìyàn ń tọ̀ wá ní kíákíá. Ìwọlé kíákíá yẹn ni ọ̀pọ̀ ohun tí gbígbáralé jẹ́ ní tòótọ́.
Àwọn nǹkan díẹ̀ tó ń kọ́ ọ:
- Nígbà tí ẹnìkan bá jẹ́wọ́ àṣìṣe kan, fèsì sí òtítọ́ kí o tó fèsì sí àṣìṣe náà.
- Béèrè àwọn ìbéèrè gidi kí o sì jẹ́ kí àìmọ̀ ti ara rẹ farahàn. Ó fún gbogbo ẹlòmíràn ní àṣẹ.
- Gba àwọn àìṣe ti ara rẹ ní gbangba. "Mo ṣe ìyẹn lọ́nà tó burú, èyí ni mò ń yí padà" jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn gbólóhùn tó ń kọ́ ìgbẹ́kẹ̀lé jù lọ tó wà.
Edmondson ṣọ́ra nípa ohun kan, ó sì yẹ kí a túnsọ. Ààbò kì í ṣe ìrọ̀. Kì í ṣe sísọ ọ̀pá sílẹ̀ tàbí jíjẹ́ onínúrere láìdáwọ́dúró. Ó jẹ́ dídá àwọn ọ̀pá-ìdiwọ̀n gíga pọ̀ mọ́ òmìnira láti jẹ́ olóòótọ́ nípa bí iṣẹ́ náà ṣe ń lọ ní tòótọ́. Àwọn ènìyàn ń wo àwọn tó di méjèèjì mú.
Ìgbóná-ọkàn láìsí pàdánù ẹ̀yìn rẹ
Ìdàníyàn tó tọ́, nígbà kíkà gbogbo èyí, ni pé o lè di ẹni tí a ń tì kiri. O kò ní, bí o bá pa ìyàtọ̀ kan mọ́ ní kedere. Jíjẹ́ onígbóná-ọkàn jẹ́ nípa bí o ṣe ń tọ́jú àwọn ènìyàn. Níní àwọn ọ̀pá-ìdiwọ̀n jẹ́ nípa ohun tí o bá retí láti ọ̀dọ̀ iṣẹ́. Àwọn wọ̀nyí kì í díje. Àwọn ènìyàn tí a gbẹ́kẹ̀lé jù tí o mọ̀ sábà máa ń jẹ́ onínúrere tí a sì ṣòro láti tàn lẹ́ẹ̀kan náà.
Ohun tó ń ba ìgbẹ́kẹ̀lé jẹ́ kì í ṣe àìfọwọ́sowọ́pọ̀. Ó jẹ́ jíjẹ́ aláìṣeé-fojúsọ́nà nípa rẹ̀, tàbí jíjẹ́ kó di ti ara-ẹni. O lè di ìlà tó dúró ṣinṣin mú kí o sì ṣì jẹ́ ẹni tí ẹnìkan fẹ́ nínú yàrá nígbà tí nǹkan bá ṣẹ̀, níwọ̀n bí wọn kò bá ní ní láti fojúsọ́nà bóyá o bọ̀wọ̀ fún wọn. Ṣàìfọwọ́sí èrò náà, dúró ní kedere ní ẹ̀gbẹ́ ènìyàn náà.
Ìkìlọ̀ jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ kan
Ìṣe kan wà ti dídi ẹni tí a gbáralé tó máa ń yí padà jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ di gbígbé gbogbo ènìyàn. Bí o bá rí pé àwọn ènìyàn ń tọ̀ ọ́ wá kìkì láti dasilẹ̀ ẹrù, pé o kò lè sọ rárá, pé iṣẹ́ àti ìsinmi ti ara rẹ ń jẹ́ jíjẹ nípasẹ̀ àwọn pàjáwìrì àwọn ẹlòmíràn, ìyẹn yẹ àkíyèsí. Gbígbáralé yẹ kí ó fẹ̀ ayé rẹ, kì í ṣe láti jẹ ẹ́. Ìṣe tó lágbára jù lọ ti èyí ní àwọn ààlà tó dára. "Mi ò lè gbà èyí lọ́wọ́ báyìí" jẹ́ ohun tí àwọn ènìyàn tí a gbẹ́kẹ̀lé ń sọ nígbàgbogbo, kò sì ná wọn ní ìgbẹ́kẹ̀lé.
Àti bí ẹrù tí o ń gbé bá ti bẹ̀rẹ̀ sí dàbí ohun tó ju àkókò àjọ̀dún lọ, bí ó bá ń ta sínú oorun rẹ tàbí ìṣesí rẹ tàbí àwọn ènìyàn tí o fẹ́ràn, ìyẹn kì í ṣe ìṣòro ìdarí láti tì lọ́nà. Ìyẹn jẹ́ àkókò láti bá dókítà tàbí olùtọ́jú-ọpọlọ sọ̀rọ̀. Ríran ara rẹ lẹ́yìn jẹ́ apá kan jíjẹ́ ẹni tí àwọn ẹlòmíràn lè máa gbáralé.
Àwọn ènìyàn tí àwọn ẹlòmíràn ń wò sí kì í ṣe àyànṣe. Wọ́n di bẹ́ẹ̀, àdéhùn kan tí a pa àti ìfèsì dúró-ṣinṣin kan lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan, sábà kí ẹnikẹ́ni tó wò ní pẹ̀kípẹ̀kí. O lè bẹ̀rẹ̀ lónìí, pẹ̀lú ìránṣẹ́ tó kàn tí o dáhùn àti ẹni tó kàn tó tọ̀ ọ́ wá pẹ̀lú nǹkan tó nira.
Àwọn Orísun
- Harvard Business Review, Connect, Then Lead (Amy J.C. Cuddy, Matthew Kohut, John Neffinger)
- Harvard Business Review, Begin with Trust (Frances X. Frei and Anne Morriss)
- TED, Amy C. Edmondson, speaker profile on psychological safety