Bí O Ṣe Lè Ràn Ẹni Tó Ń Jìjàkadì Lọ́wọ́

Ẹni tó wù ọ́ kò wà dáadáa. Bóyá wọ́n sọ fún ọ. Bóyá o kàn ṣàkíyèsí rẹ̀. Wọ́n dákẹ́ jẹ́ẹ́, wọ́n yọ kúrò nínú ọ̀rọ̀ ẹgbẹ́, wọ́n dẹ́kun dídáhùn, tàbí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí í bínú lórí àwọn nǹkan kéékèèké. Báyìí o sì kí lọ́wọ́ àníyàn kan náà tí ọ̀pọ̀ ènìyàn ń kí lọ́wọ́ rẹ̀: kí ni mo tilẹ̀ máa sọ?

Èyí ni apá tó ń dá ọ sílẹ̀. Ohun tó ń ràn ni lọ́wọ́ fẹ́rẹ̀ kì í jẹ́ gbólóhùn tó pé. Ó jẹ́ òtítọ́ pé o ṣàkíyèsí o kò sì yíjú kúrò. O lè jẹ́ aláìmọye o sì ṣì lè jẹ́ gan-an ohun tí ẹnìkan nílò. Àwọn ènìyàn máa ń rántí ẹni tó dúró nínú yàrá náà, kì í ṣe ẹni tó ní ìmọ̀ràn tó gbọ́n jù.

Nítorí náà jẹ́ kí a sọ èyí di ìṣe. Kì í ṣe àkọsílẹ̀-ọ̀rọ̀, ṣùgbọ́n ọ̀nà wíwà tó ń wọlé ní tòótọ́.

Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú gbólóhùn olódodo kan

Apá tó le koko jù ni ìbẹ̀rẹ̀, nítorí náà jẹ́ kí ó kéré kó sì jẹ́ gidi. O kò ní láti dárúkọ àrùn kankan tàbí yanjú ohunkóhun. O kàn ní láti jẹ́ kí wọ́n mọ̀ pé o rí wọn, o kò sì ní lọ síbìkankan.

Àwọn ìbẹ̀rẹ̀ tó dára máa dún bí:

• "O ti dàbí ẹni tó ń yẹsẹ̀ díẹ̀ láìpẹ́ yìí. N kò ń gbìyànjú láti yọ́jú. Mo kàn fẹ́ wádìí bí o ṣe wà."
• "Mo ti ń ronú nípa rẹ. Báwo ni o ṣe wà ní tòótọ́?"
• "O kò ní láti sọ̀rọ̀ bí o kò bá fẹ́. Ṣùgbọ́n mo wà níhìn-ín, mo sì ní àkókò."

Yan àkókò kan láìsí olùwòran àti láìsí aago. Ìrìn ṣe dáadáa, nítorí pé ẹ wà ní ẹ̀gbẹ̀ẹ̀gbẹ́ dípò kíkọjúwo ara yín kọjá tábìlì, ojú-ọ̀nà ìdákẹ́jẹ́ẹ́ sì ń mú ìfúnpá kúrò lórí ìfojúkọjú. Bí wọ́n bá pa ọ́ tì, kò burú. O ti gbin ohun kan. Lọ́pọ̀ ìgbà àwọn ènìyàn máa padà sí i ní ọjọ́ díẹ̀ lẹ́yìn-ọ̀-rẹyìn, nígbà tí wọ́n bá ṣetán.

Tẹ́tí bí ẹni pé òun ni gbogbo iṣẹ́ náà, nítorí bẹ́ẹ̀ ni lọ́pọ̀ ìgbà

Nígbà tí ẹnìkan bá ṣí ọkàn rẹ̀ níkẹyìn, ìtẹ̀sí ni láti tún ṣe. À ń wá ìmọ̀ràn, à ń wá ojú rere, à ń wá ìtàn ìbátan wa tó kojá ohun kan náà. Kọ̀ ọ́. Lọ́pọ̀ ìgbà ènìyàn náà kò nílò ojútùú láti ọ̀dọ̀ rẹ. Wọ́n nílò láti nímọ̀lára pé o gbọ́ wọn.

Ìtọ́sọ́nà Mayo Clinic fún ìtìlẹ́yìn ọ̀rẹ́ tó ń jìjàkadì wọlé sí ojú kan náà tí àwọn oníṣègùn ń padà sí: jẹ́ alárìnà-tẹ́tí, má sì sáré gbé èrò tàbí ìdájọ́ kalẹ̀. Ìfetísílẹ̀ fúnra rẹ̀ ni òògùn náà.

Bí èyí ṣe rí ní ìṣe:

1. Jẹ́ kí ìdákẹ́jẹ́ẹ́ wà. Má kún gbogbo àlàfo. Ìdúró fún wọn ní àyè láti rí ohun tó le koko jù, tó sì jẹ́ òtítọ́ jù tí wọ́n fẹ́ sọ ní tòótọ́.
2. Túndọ́ ohun tí o gbọ́ padà sí wọn. "Ó dàbí pé ó ti rẹ̀ ọ́ o kò sì lè rí i tó ń dára sí i." Ìgbésẹ̀ kan yẹn ń sọ fún wọn pé o ń tẹ̀lé, kì í ṣe kìkì pé o ń dúró fún ìyípadà rẹ.
3. Bá ìyára wọn rìn. Bí wọ́n bá ń sọ̀rọ̀ lọ́ra àti pẹ̀lú ìwúwo, lọ́ra pẹ̀lú wọn. Má yára kí o sì máa yọ̀ọ̀nu sí ẹni tó ṣẹ̀ṣẹ̀ ń di ara mú.
4. Béèrè, má rò. "Kí ni apá tó le koko jù?" ju "Ó kéré tán o ṣì ní iṣẹ́ rẹ" lọ.

Ṣàkíyèsí ohun tó kù nínú àkójọ yẹn: ètò, ọ̀rọ̀ ìmúnilọ́kànle, àfiwé sí ìgbésí ayé tìrẹ. Àwọn wọ̀nyẹn lè wá lẹ́yìn, bí ó bá tilẹ̀ wá rárá. Ìfọ̀rọ̀wérọ̀ àkọ́kọ́ wà fún ìmọ̀, kì í ṣe fún ṣíṣèdá.

Yẹra fún àwọn ọ̀rọ̀ tó ń pa ènìyàn lẹ́nu mọ́

Àwọn ọ̀rọ̀ olówò-rere díẹ̀ ń ṣe ìpalára gidi, nítorí pé wọ́n ń sọ fún ẹni tó ń jìjàkadì pé ìrora wọn jẹ́ ìdíwọ́. Àwọn tó wọ́pọ̀: "Kàn máa ronú dáadáa." "Àwọn ẹlòmíràn ní ti burú jù." "Ṣé o ti gbìyànjú lọ síbi ìdárayá?" "Yọ ara rẹ kúrò nínú rẹ̀." Kódà "ohun gbogbo ń ṣẹlẹ̀ fún ìdí kan" lè dùn nígbà tí ẹnìkan bá wà nínú àárín rẹ̀.

Wọ́n máa wọlé bí ìlẹ̀kùn títì. Ènìyàn náà ń gbọ́: èyí pọ̀ jù fún ọ, nítorí náà parí rẹ̀. Pààrọ̀ wọn fún ohun tó ń jẹ́ kí ìlẹ̀kùn ṣí sílẹ̀. "Ìyẹn dùn ún gan-an." "Inú mi dùn pé o sọ fún mi." "N kò lóye dáadáa bí èyí ṣe rí, ṣùgbọ́n mo fẹ́ mọ̀." O kò fọwọ́ sí àìnírètí nípa sísọ àwọn nǹkan wọ̀nyẹn. O kàn kọ̀ láti bá ẹnìkan jiyàn nípa àwọn ìmọ̀lára tirẹ̀, èyí tí kì í ṣiṣẹ́ láé bákan náà.

Pèsè ohun kan tó dájú

"Jẹ́ kí n mọ̀ bí o bá nílò ohunkóhun" jẹ́ ìṣeun, ó sì fẹ́rẹ̀ kì í wúlò láé. Ènìyàn tó ti rẹ̀ kò lè ṣe àkọsílẹ̀ àwọn nǹkan-ṣe fún ìgbàlà ara rẹ̀. Ìpinnu náà jẹ́ ohun kan mìíràn tí wọn kò ní agbára fún.

Nítorí náà ṣe é ní dájúdájú àti ní ọ̀nà tó rọrùn láti gbà. "Mo ń mú oúnjẹ alẹ́ wá ní Ọjọ́bọ, ǹjẹ́ aago mẹ́fà dára?" "Mo lómìnira ní òwúrọ̀ Ọjọ́-Àbámẹ́ta bí o bá fẹ́ alábàákẹ́gbẹ́ fún ìrìn." "Ṣé o fẹ́ kí n jókòó pẹ̀lú rẹ nígbà tí o bá ń ṣe ìpè náà tí o ti ń bẹ̀rù?" Kékeré, gidi, dájúdájú. O gba ètò kúrò lórí àwo wọn o sì fún wọn ní ohun kan tí wọ́n lè kàn gbà.

Bí wọ́n bá sì ti wà nínú ìtọ́jú, ipa tó wúlò ni ètò-ìṣẹ̀ jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́. Gígbé wọn lọ síbi ìpàdé dókítà. Ìránnilétí tí a gbé kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìtọ́jú, kì í ṣe ìrojú. Kìkì jíjẹ́ wíwà tó dúró ṣinṣin ní ọjọ́ búburú. O kì í ṣe oníṣègùn-ọpọlọ wọn. Ìwọ ni ẹni tó ń mú kí ìgbésẹ̀ tó tẹ̀lé tó tọ́ rọrùn díẹ̀ láti gbé.

Nígbà tó bá tóbi ju ìlàkà líle lọ

Nígbà mìíràn àkókò líle kàn jẹ́ àkókò líle, alábàákẹ́gbẹ́ rẹ sì tó láti mú ẹnìkan kọjá rẹ̀. Nígbà mìíràn ó pọ̀ jù, ohun ìṣeun sì ni láti ràn wọ́n lọ́wọ́ láti dé ọ̀dọ̀ ìtìlẹ́yìn akọṣẹ́mọṣẹ́. Fi ìjẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ tọ́ wọn síhà dókítà, oníṣègùn-ọpọlọ, tàbí olùdámọ̀ràn, kí o sì pèsè láti ràn lọ́wọ́ pẹ̀lú apá tó dàbí èyí tí kò ṣeé ṣe (rírí orúkọ kan, ṣíṣe ìpè náà, lílọ pẹ̀lú wọn síbi ìbẹ̀wò àkọ́kọ́).

Ṣọ́ àwọn àmì pé èyí ti kọjá ohun tí ọ̀rẹ́ kan lè gbé nìkan: ìjàkadì náà ti lọ fún ọ̀sẹ̀ púpọ̀, wọ́n ti yẹsẹ̀ kúrò lọ́dọ̀ fẹ́rẹ̀ gbogbo ènìyàn, wọn kì í jẹun tàbí sùn, wọ́n ń lo ọtí àmupara tàbí oògùn olóró láti kojú, tàbí ìwúwo náà kàn kò gbé sókè. Kò sí ọ̀kankan nínú èyí tó túmọ̀ sí pé o ti kùnà wọn. Ó túmọ̀ sí pé wọ́n yẹ sí ju ohun tí ènìyàn kan lè pèsè lọ, ríràn wọ́n lọ́wọ́ láti so mọ́ ìyẹn sì jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ohun tó ní ìfẹ́ jù tí o lè ṣe.

Bí o bá ṣàníyàn nípa ààbò wọn

Bí o bá nímọ̀lára pé ẹnìkan lè ń ronú nípa ìpara-ẹni, ìgbésẹ̀ tó ní ìgboyà jù tó sì ràn ni lọ́wọ́ jù ni láti béèrè tààrà. "Ṣé o ń ronú nípa fífi òpin sí ìgbésí ayé rẹ?" Ó dàbí ohun ńlá láti sọ ọ́ sókè. Ṣùgbọ́n ẹ̀rí náà hàn gbangba ó sì ń tù ni nínú: bíbéèrè kì í gbin èrò náà tàbí mú àwọn nǹkan burú sí i. Lọ́pọ̀ ìgbà ó ń ṣe ìdàkejì. Ó ń sọ fún ènìyàn náà pé ìrora wọn ṣeé sọ, àti pé ẹnìkan lè gbọ́ ọ láìsí ìjáyà.

NIMH gbé àwọn ìgbésẹ̀ tó rọrùn kalẹ̀ fún àwọn àkókò wọ̀nyí. Béèrè ìbéèrè tààrà náà. Wà níbẹ̀ kí o sì tẹ́tí láìdájọ́. Ràn wọ́n lọ́wọ́ láti wà láìséwu nípa fífi àlàfo sáàrin wọn àti ohunkóhun tó léwu. Ràn wọ́n lọ́wọ́ láti so mọ́ ìtìlẹ́yìn tó ń bá a lọ, pẹ̀lú 988 Suicide and Crisis Lifeline, tí ẹnikẹ́ni ní U.S. lè pè tàbí kọ ọ̀rọ̀ sí, lọ́sàn-án tàbí lóru, pẹ̀lú ìwọ, bí o bá kàn nílò láti sọ̀rọ̀ nípa bí o ṣe lè ràn lọ́wọ́. Lẹ́yìn náà tẹ̀lé e. Ọ̀rọ̀-ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò ní ọjọ́ díẹ̀ lẹ́yìn-ọ̀-rẹyìn kì í ṣe ohun kékeré. Dídúró ní ìfọ̀rọ̀wérọ̀ jẹ́ apá kan ohun tó ń mú àwọn ènìyàn wà láìséwu.

Bí o bá gbàgbọ́ pé ẹnìkan wà nínú ewu lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, má gbìyànjú láti ṣàkóso rẹ̀ nìkan. Dúró pẹ̀lú wọn kí o sì wá ìrànlọ́wọ́ pàjáwìrì.

Má gbàgbé pé ìwọ náà jẹ́ ènìyàn

Gígbé ẹnìkan kọjá ìlàkà òkùnkùn jẹ́ iṣẹ́ gidi, ó sì lè rẹ̀ ọ́ jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́. O ní àṣẹ láti ní àwọn àlà. O ní àṣẹ láti nímọ̀lára ìbẹ̀rù tàbí ìbànújẹ́ tàbí ohun tó kọjá agbára rẹ. Títọ́jú ìdúró ti ara rẹ, oorun rẹ, àwọn ènìyàn rẹ, àyè ìsinmi rẹ, kì í ṣe ìmọ̀tara-ẹni-nìkan níhìn-ín. Ó jẹ́ ohun tó ń jẹ́ kí o máa wà síbẹ̀ láìjóná tàbí kí o má rì pẹ̀lú wọn.

A kò pinnu rí pé kí o jẹ́ gbogbo ètò ìtìlẹ́yìn ẹnìkan. Ìwọ jẹ́ ènìyàn kan tó dúró ṣinṣin nínú ohun tó yẹ kí ó jẹ́ àwọ̀n tó gbòòrò. Jẹ́ ìyẹn, tọ́jú ara rẹ, kí o sì ràn wọ́n lọ́wọ́ láti rí ìyókù. Ìyẹn kì í ṣe ohun tó kéré jù tí o lè ṣe. Ní ọjọ́ líle, fún ẹni tó nímọ̀lára pé òun nìkan ni, ó lè jẹ́ ohun gbogbo.

Àwọn Orísun

• National Institute of Mental Health, 5 Action Steps to Help Someone Having Thoughts of Suicide
• Mayo Clinic, Depression: Supporting a family member or friend
• 988 Suicide & Crisis Lifeline, Help Someone Else