Àwọn ìmọ̀ràn kíákíá
- Just put your shoes on; the rest often follows.
- Five minutes counts as a full win on a hard day.
- Whatever you managed, treat it as enough, not a failure.
Àwọn ọjọ́ kan o ní i nínú. Àwọn ọjọ́ mìíràn, dídìde kúrò lórí àga-ìtẹ́ dà bí ohun ńlá, èrò eré-ìdárayá "gidi" sì fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ èrín. Bóyá o kò sùn dáadáa. Bóyá ìṣesí rẹ ti lọ sílẹ̀ ó sì fẹ̀ẹ́, irú ìsàlẹ̀ tí ohun gbogbo ń ná agbára ju bí ó ṣe yẹ lọ. Ní àwọn ọjọ́ bíi ìyẹn, ìmọ̀ràn tí a sábà ń fún ni pé "kàn ṣe eré-ìdárayá" lè dé bí ẹ̀bi.
Nítorí náà, ẹ jẹ́ ká fi ìmọ̀ràn tí a sábà ń gbọ́ sí apá kan. Ní ọjọ́ tó nira, èròngbà náà kì í ṣe ìlera-ara. Èròngbà náà ni láti nímọ̀lára dáadáa díẹ̀ ju bí o ṣe rí lọ́wọ́lọ́wọ́ báyìí. Ìwọ̀n ìṣíkiri kékeré tó ń yani lẹ́nu sì lè ṣe ìyẹn.
Ìdí tí kódà díẹ̀ fi ń ṣèrànwọ́
Nígbà tí o bá ṣí ara rẹ, kódà jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́, ètò ara rẹ máa ń yí padà. Ìṣíkiri máa ń dín àwọn homóònù másùnmáwo bíi cortisol kù, ó sì ń rọ ara rẹ láti tú àwọn endorphin sílẹ̀, àwọn kẹ́míkà àdánidá tó ń gbé ìṣesí sókè tó sì ń mú ìrora rọ̀. O kò ní láti lóógun tàbí ta ara láti rí apá kan ìyọrísí yẹn. Harvard Health ṣàkíyèsí pé kìkì ṣíṣíkiri sí i, ní àwọn ọ̀nà àbọ̀, ń ṣàǹfààní fún ìlera ọpọlọ, o kò sì nílò eré-ìje gígùn tàbí wákàtí kan eré-àyíká-ẹ̀mí láti rí ìyàtọ̀ nínú bí o ṣe nímọ̀lára.
NHS sọ kókó tó jọra fún àwọn àkókò agbára-kékeré: bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú kékeré bíi ìṣẹ́jú márùn-ún lóòjọ́ ti ìrìn tàbí iṣẹ́ èyíkéyìí tó wù ọ́, kí o sì jẹ́ kí ó dàgbà láti ibẹ̀. Ìṣẹ́jú márùn-ún. Ìyẹn ni ọ̀pá-ìdíwọ̀n. Kì í ṣe nítorí pé púpọ̀ kò dára, ṣùgbọ́n nítorí ní ọjọ́ tó nira, ìṣẹ́jú márùn-ún tí o ṣe ní ti gidi borí wákàtí kan tí o kàn nímọ̀lára búburú nípa fífò rẹ̀.
Àǹfààní tó dákẹ́ sí i tún wà. Àwọn ọjọ́ tó nira ní ọ̀nà tí wọ́n fi ń dín ayé rẹ kù sínú orí ara rẹ. Yíyọ jáde sí òde, nímọ̀lára ìyípadà afẹ́fẹ́, ríran ohun kan yàtọ̀ sí àjà, ìyípadà ibi kékeré yẹn lè tú ìdìmú ìṣesí wíwúwo sílẹ̀, kódà kí ìṣíkiri fúnra rẹ̀ tó bẹ̀rẹ̀.
Rẹ ọ̀pá-ìdíwọ̀n sílẹ̀, mọ̀ọ́mọ̀
Ọgbọ́n náà ní ọjọ́ tó nira ni láti mú ìbéèrè náà kéré tóbẹ́ẹ̀ tí ó fi fẹ́rẹ̀ẹ́ ṣòro láti kọ̀. Bí "lọ rìn" bá dà bí ohun tó pọ̀ jù, dín in kù.
- Wọ bàtà rẹ. Ìyẹn ni. Má ṣèlérí ìrìn. Kàn ṣèlérí bàtà. Nígbà púpọ̀, ní kété tí wọ́n bá wà lẹ́sẹ̀, ilẹ̀kùn kò jìnnà.
- Rìn dé igun kí o padà. Ìṣẹ́jú méjì. Bí o bá fẹ́ máa bá a lọ, ó dára. Bí bẹ́ẹ̀ kọ́, o ṣì ṣíkiri.
- Nara lórí ibùsùn tàbí lórí ilẹ̀. Yí èjìká rẹ, na apá rẹ sókè, jẹ́ kí ẹ̀yìn rẹ gùn. Jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́, lọ́ra, láìsí òfin.
- Ṣíkiri nígbà tí o ń ṣe nǹkan mìíràn. Jó sí orin kan. Rìn nígbà tí o wà lórí ìpè fóònù. Dìde kí o sì nara nígbà eré-àwòrán.
- Yọ jáde sí òde fún ìṣẹ́jú kan. Afẹ́fẹ́ tútù àti ìmọ́lẹ̀-ọjọ́ díẹ̀, kódà láti ẹnu ọ̀nà, lè ṣe ju bí o ṣe retí lọ.
Ṣàkíyèsí pé kò sí ọ̀kan nínú ìwọ̀nyí tó jẹ́ eré-ìdárayá. Ìwé-ìyọ̀ǹda ni wọ́n. Kókó náà ni láti fọ́ ìdúró-jẹ́ẹ́, kì í ṣe láti dé àmì kan.
Máa ṣàánú nípa rẹ̀
Èyí ni apá tó ṣe pàtàkì jù. Bí ọjọ́ tó nira bá parí tí ìṣíkiri kanṣoṣo tí o ṣàkóso jẹ́ rírìn dé àpótí-ìwé, ìyẹn já mọ́ nǹkan. Kà á sí ìṣẹ́gun, kì í ṣe ìkùnà láti ṣe púpọ̀ sí i. Fífi ìtìjú tì ara rẹ sínú eré-ìdárayá sábà máa ń yọrí sí ohun tí kò dára, nítorí ó ń so ìṣíkiri pọ̀ mọ́ ìmọ̀lára búburú, ọpọlọ rẹ sì máa ń rántí ìyẹn.
Àwọn ọjọ́ kan kódà ìṣẹ́jú márùn-ún kì yóò ṣẹlẹ̀, ìyẹn sì ní àṣẹ pẹ̀lú. Ìsinmi kì í ṣe ọ̀tá. O kò wà lẹ́yìn. Ọjọ́ mìíràn yóò wà, ara rẹ kì í sì í di ìbínú mú.
Ohun tí o ń kọ́ ní ti gidi ní àkókò kì í ṣe ìlera-ara tó bẹ́ẹ̀ bí ìmọ̀lára pẹ̀lẹ́ kan: nígbà tí nǹkan bá wúwo, ṣíkiri díẹ̀. Kì í ṣe láti tún ohun gbogbo ṣe. Kàn láti fún ètò iṣan-ara rẹ ní àmì gidi kékeré kan pé o ṣì wà níbí tí o sì ṣì ń la inú rẹ̀ kọjá.
Nígbà tí ìwúwo náà kò bá gbé
Ìṣíkiri jẹ́ àtìlẹ́yìn gidi fún ìṣesí tó lọ sílẹ̀, ìwádìí sì ṣe àtìlẹ́yìn fún ìyẹn. Kì í ṣe ìwòsàn fún ìsoríburúkú, a kò sì gbé e kalẹ̀ láti rù ẹrù yẹn nìkan láé. Bí àwọn ọjọ́ tó fẹ̀ tó sì wúwo bá ń kójọ, bí o bá ti pàdánù ìfẹ́ sí àwọn ohun tí o máa ń gbádùn tẹ́lẹ̀, bí ó bá nira láti la ìgbésí ayé àbọ̀ kọjá fún ọ̀sẹ̀ púpọ̀ lẹ́sẹ̀ẹsẹ, jọ̀wọ́ kà á sí ohun tó tọ́ sí àfiyèsí gidi. Bá dókítà tàbí oníṣègùn-ọpọlọ sọ̀rọ̀. Bíbéèrè fún ìrànwọ́ kì í ṣe àmì pé ìrìn náà kùnà. Ó jẹ́ ìwọ tí o mú ìjàkadì ara rẹ ní pàtàkì, èyí tó jẹ́ ohun tó tọ́ gan-an láti ṣe.
Ṣùgbọ́n fún òní, ọ̀pá-ìdíwọ̀n náà rẹlẹ̀ mọ̀ọ́mọ̀. Bàtà lẹ́sẹ̀. Ilẹ̀kùn ṣí. Ìṣẹ́jú kan ti afẹ́fẹ́. Wo bí o ṣe nímọ̀lára láti ibẹ̀.
Àwọn Orísun
- NHS, Be active for your mental health
- Harvard Health Publishing, How simply moving benefits your mental health
- Harvard Health Publishing, More evidence that exercise can boost mood