Àwọn ìmọ̀ràn kíákíá
- When you're stuck, walk before you push harder.
- Even ten minutes counts as a real dose.
- Try leaving the headphones off to let ideas surface.
Ó ṣeé ṣe kí o ti gbé èyí láìsí pé o dárúkọ rẹ̀. Ohun kan ti dì ọ mú, ìmẹ́lì tí o kò lè kọ, ìpinnu tí o ń yíká, kókó àníyàn tí kò ní tú. O tẹjú mọ́ ọn. O fipá mú un. Kò sí ohun tó dé. Lẹ́yìn náà o jáde sóde láti tú orí rẹ sílẹ̀, ní ibì kan nítòsí adúgbò kejì èrò tí o nílò á sì dé, láìpè, bí ẹni pé ó ti ń dúró de ọ láti dáwọ́ dídì-mú kíkankíkan dúró.
Ìyẹn kì í ṣe àdìpúpọ̀ tàbí ìwà àrà-ọ̀tọ̀ ẹnìkọ̀ọ̀kan. Ìrìn máa ń ṣe ohun gidi kan sí bí ọkàn ṣe ń ṣiṣẹ́, ó sì jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ohun-èlò tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé jù, tó sì náni jù tí o ní fún ìrònú tó ṣe kedere sí i àti ìṣesí tó dúró ṣinṣin sí i. Kò sí ohun-èlò-ẹ̀rọ, kò sí ọmọ-ẹgbẹ́, kò sí ọgbọ́n tí a ó kọ́. O ti mọ̀ ọ́n.
Ohun Tí Ìrìn Ń Ṣe Fún Ọkàn Tó Dì
Ẹ̀rí tó mú jù níbí wá láti inú ọ̀wọ́ àwọn àdánwò kan láti Stanford láti ọwọ́ Marily Oppezzo àti Daniel Schwartz. Wọ́n fún àwọn ènìyàn ní iṣẹ́-ìrònú-àtinúdá nígbà tí wọ́n jókòó àti nígbà tí wọ́n ń rìn, àlàfo náà sì ṣòro láti fojú fò. Ìrìn gbé ìtújáde àtinúdá sókè gidigidi; nínú àdánwò kan, àwọn ènìyàn fẹ́rẹ̀ẹ́ ṣe ìlọ́po méjì iye àwọn èrò tuntun tí wọ́n ṣe ní ìfiwéra pẹ̀lú nígbà tí wọ́n jókòó. Ẹgbẹ́ Stanford tẹ iṣẹ́ náà jáde lábẹ́ àkọlé tó bójú mu, *Give Your Ideas Some Legs*.
Àwọn kúlẹ̀kúlẹ̀ méjì láti inú ìwádìí yẹn tọ́ láti dì mú.
Lákọ̀ọ́kọ́, kì í ṣe nípa ìran-ẹwà. Wọ́n fi rírìn lórí ẹ̀rọ-ìrìn tí ó kọjú sí ògiri òfìfo wé rírìn lóde, àwọn ẹgbẹ́ méjèèjì sì ronú borí àwọn tó jókòó jẹ́ẹ́. Ìrìn fúnra rẹ̀ ni ó ń ṣe iṣẹ́ náà, kì í ṣe ìran náà. Nítorí náà o kò nílò igbó tàbí ọ̀nà tó lẹ́wà. Ọ̀nà-àbáwọlé, ibi ìgbọ́kọ̀sí, ìyíká díẹ̀ yíká adúgbò, gbogbo rẹ̀ ń kà.
Ẹlẹ́ẹ̀kejì, ipa náà dúró pẹ́. Àwọn tó rìn tí wọ́n sì tún jókòó padà ń bá a lọ láti ronú lọ́nà àtinúdá sí i fún ìgbà díẹ̀ lẹ́yìn náà. Ìrìn kí a tó ní ìjíròrò líle tàbí ojú-ìwé òfìfo lè múra ọ sílẹ̀ fẹ́rẹ̀ẹ́ dáadáa bí rírìn nígbà tó ń ṣẹlẹ̀. Ìyẹn jẹ́ ẹ̀bùn fún ẹnikẹ́ni tí àwọn èrò rẹ̀ tó dára jù nílò láti fara hàn lórí tábìlì.
Ìrìn fúnra rẹ̀ ni ó ń ṣe iṣẹ́ náà, kì í ṣe ìran náà.
Kí ló dé tí gbígbé ẹsẹ̀ rẹ yóò dá orí rẹ sílẹ̀? Apá kan rẹ̀ jẹ́ ìṣesí. Ìṣíkiri ń tì ara rẹ sí ipò tó túra sí i, tó sì ṣí sílẹ̀ sí i, ọkàn tí kò dúró ṣọ́ra fún ewu sì ní àyè púpọ̀ sí i láti rìn kiri kí ó sì ṣàjọpọ̀. Apá kan rẹ̀ jẹ́ ìlù jẹ́ẹ́ náà fúnra rẹ̀, tó dà bí ẹni pé ó ń tú ìdìmú tó le, tó ń gba akitiyan tí a máa ń mú wá bá ìṣòro nígbà tí a bá ń gbìyànjú jù. O dáwọ́ ìfipá-mú dúró, ìdáhùn náà á sì yọ́ wọlé láti ẹnu-ọ̀nà ẹ̀gbẹ́.
Apá Ìṣesí Náà Jẹ́ Gidi Bákan Náà
Ìrònú tó ṣe kedere jẹ́ ìdajì ìtàn náà nìkan. Ìrìn jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọ̀nà tí a ti ṣàwárí jù láti mú ọkàn tó wúwo tàbí tó ní àníyàn dúró ṣinṣin, ìwọ̀n ẹ̀rí náà sì ń tuni nínú.
Àyẹ̀wò ńlá kan tí a tẹ̀ jáde ní 2024 kó ìdánwò 75 papọ̀ pẹ̀lú ènìyàn tó ju ẹgbẹ̀rún mẹ́jọ lọ ó sì rí i pé ìrìn so mọ́ àwọn àmì ìrẹ̀wẹ̀sì-ọkàn àti àníyàn tó dín kù ní pàtàkì. Àwọn tó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìjìjàkadì jù sábà máa ń jàǹfààní jù. Àwọn olùwádìí sì ṣàkíyèsí ohun onínúure kan: kódà ìrìn kúkúrú sí i so mọ́ èrè ìlera-ọpọlọ gidi. O kò ní láti fi ẹsẹ̀ rìn fún wákàtí kan kí o tó rí ohun kan nínú rẹ̀.
Ìyẹn ṣe pàtàkì ní àwọn ọjọ́ tí jíjáde nípasẹ̀ ilẹ̀kùn bá dà bí ohun tó pọ̀. Ọ̀pá-ìdiwọ̀n náà rẹlẹ̀ lọ́nà mọ̀ọ́mọ̀. Ìrìn ìṣẹ́jú mẹ́wàá kì í ṣe ẹ̀bùn-ìtùnú. Ìwọ̀n tó bófin mu ni.
Bí O Ṣe Lè Lo Èyí Ní Ti Gidi
Ọgbọ́n náà ni láti mú ìrìn kéré bí eré ìdárayá tí o ní láti ṣètò tí ó sì pọ̀ bí ohun-èlò tí o ń nawọ́ sí ní àwọn àkókò pàtó. Àwọn ọ̀nà díẹ̀ láti ṣà á kún:
- Nígbà tí o bá dì, fi tábìlì náà sílẹ̀. Má dúró títí tí o fi yanjú rẹ̀. Ìrìn ni ọgbọ́n náà, kì í ṣe èrè fún parí rẹ̀. Ìṣẹ́jú mẹ́wàá ti pọ̀.
- Rìn kí ohun líle náà tó dé, kì í ṣe lẹ́yìn rẹ̀ nìkan. Ìyíká kan yíká ilé kí ìpàdé tó le tàbí iṣẹ́ àtinúdá tó dé máa ń fún ọ ní èrè tó ń dúró pẹ́ tí Stanford rí.
- Mú ìṣòro náà wá, lẹ́yìn náà jọ̀wọ́ rẹ̀ sílẹ̀. Di ìbéèrè náà mú jẹ́ẹ́ nínú ọkàn rẹ bí o ṣe ń bẹ̀rẹ̀, lẹ́yìn náà dáwọ́ jíjẹ ẹ́ dúró kí o sì kàn rìn. Jẹ́ kí àfiyèsí rẹ máa lọ. Àwọn ìdáhùn sábà máa ń yọjú nígbà tí o kò bá tẹjú mọ́ wọn.
- Pa ohùn kúrò nígbà mìíràn. Podcast jẹ́ ẹgbẹ́ tó dáa, ṣùgbọ́n bí o bá ń gbìyànjú láti tú ohun kan, ìdákẹ́ (tàbí kìkì ìró òpópó) máa ń fún àwọn èrò rẹ ní ibì kan láti lọ.
- Jẹ́ kí ó rọrùn gan-an láti bẹ̀rẹ̀. Bàtà lẹ́gbẹ̀ẹ́ ilẹ̀kùn. Àyè ìṣẹ́jú márùn-ún tó dúró ṣinṣin lẹ́yìn oúnjẹ ọ̀sán. Àwọn ìrìn tó ń ṣèrànwọ́ ni àwọn tí o ń rìn ní ti gidi, èyí tó túmọ̀ sí pé ètò náà gbọ́dọ̀ là ọjọ́ Ìsẹ́gun tí o ti rẹ̀ já.
Bí Ìrìn Gígùn Kò Bá Ṣeé Ṣe
O kò nílò àyè gbalasa tàbí àkókò òmìnira láti rí èrè náà. Rìn ní ọ̀nà-àbáwọlé nígbà tí o bá ń ronú nípa ìpè. Gba ọ̀nà gígùn lọ sí ilé-ìgbọ̀nsẹ̀. Gòkè sí báálíkónì tàbí sọ̀ kalẹ̀ sí gbọ̀ngàn ìdúró kí o sì padà. Ìṣẹ́jú mẹ́ta ìṣíkiri borí ìṣẹ́jú ọgbọ̀n tí a fi ń pa eyín pọ̀ níwájú àwòrán-ẹ̀rọ. Ara kì í fún ọ ní àmì lórí ìjìnnà.
Àwọn Ìkìlọ̀ Òtítọ́ Díẹ̀
Ìrìn túra ó sì láìséwu fún ọ̀pọ̀ ènìyàn, ṣùgbọ́n àwọn àkíyèsí díẹ̀ ń mú kí ó rí bẹ́ẹ̀. Bí o bá ní àìsàn ọkàn, ìṣòro oríkèé tàbí ìdọ́gba, tàbí bí o bá ń padà sí ìṣíṣẹ́ lẹ́yìn ìpalára tàbí àìsàn, bá dókítà rẹ ṣàyẹ̀wò ohun tó yẹ fún ọ, kí ojú sì má tì ọ́ láti lo ọ̀pá-ìtìlẹ̀, ẹ̀rọ-ìrìn tó ní àwọn ọ̀pá-ìdìmú, tàbí alábàárìn. Kò sí ìwà rere kankan nínú fífarada rẹ̀ lílekoko.
Bí ìrìn tilẹ̀ ń ṣèrànwọ́ ní tòótọ́ fún ìṣesí tó rẹlẹ̀ tàbí tó ní àníyàn, kì í ṣe ìrọ́pò fún ìtọ́jú nígbà tí o bá nílò rẹ̀. Bí ìbànújẹ́, àìnírètí, tàbí àníyàn bá ń dúró fún ọ̀sẹ̀ pípọ̀, tí ó ń dí oorun rẹ, iṣẹ́ rẹ, tàbí àjọṣepọ̀ rẹ lọ́wọ́, tàbí tí ó ń mú kí ó ṣòro láti ṣiṣẹ́, ìyẹn tọ́ láti mú wá bá dókítà tàbí oníṣègùn-ọpọlọ. Nínàwọ́ fún ìrànlọ́wọ́ jẹ́ oríṣi agbára tirẹ̀, àwọn méjèèjì sì lè jókòó lẹ́gbẹ̀ẹ́ ara wọn. Rìn ìrìn náà kí o sì pe ìpè náà.
Ẹwà jẹ́ẹ́ ti èyí ni bí ó ṣe wọ́pọ̀ tó. Kò sí ohun èlò, kò sí ọ̀gbọ́n-àkọ́ṣẹ́mọ́ṣẹ́, kò sí ohun tí a ó rà. Nígbà tó bá tún kàn tí àwọn èrò rẹ dìpọ̀ tí àwòrán-ẹ̀rọ sì dáwọ́ ìrànwọ́ dúró, ìgbésẹ̀ náà rọrùn. Dìde. Jáde sóde, tàbí kìkì lọ sí ọ̀nà-àbáwọlé. Jẹ́ kí ẹsẹ̀ rẹ ṣe apá kan ìrònú náà fún ìṣẹ́jú díẹ̀. Ní ọ̀pọ̀ ìgbà ju bí o ṣe ń retí lọ, nígbà tí o bá tún jókòó padà, ohun kan á ti tú.
Àwọn Orísun
- American Psychological Association, Taking a walk may lead to more creativity than sitting, study finds
- National Library of Medicine (PMC), The Effect of Walking on Depressive and Anxiety Symptoms: Systematic Review and Meta-Analysis