Àwọn ìmọ̀ràn kíákíá
- Set a timer to stand up every half hour or so.
- Take phone calls and refills on your feet.
- Stretch your hips and hamstrings a few times a day.
O jókòó ní aago mẹ́sàn-án. Ìgbà tí o tún gbé ojú sókè gan-an, ó ti kọjá aago méjì. Ẹ̀yìn rẹ ń dun ọ́, ẹsẹ̀ rẹ ń wúwo, orí rẹ kún fún kùrukùru, ó sì rẹ̀ ọ́ lọ́nà kan kódà bí o kò tilẹ̀ ṣe nǹkan tara rárá. Apá ìkẹyìn yẹn ni èyí tó ṣàjèjì. Báwo ni jíjókòó jẹ́ẹ́ ṣe lè fi ọ́ sílẹ̀ ní ìrẹ̀wẹ̀sì báyìí?
Ó wá jẹ́ pé a dá ara rẹ láti mira, ó sì ń ṣàkíyèsí nígbà tí o kò bá ṣe é. Àwọn àsìkò gígùn ti jíjẹ́ẹ́ kì í ṣe àìlábòsí. Wọ́n ń ṣiṣẹ́ lòdì sí ọ jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́, ìmọ̀lára kùrukùru, ìrẹ̀wẹ̀sì náà sì ni ọ̀nà ara rẹ láti sọ bẹ́ẹ̀.
Apá tó ń fún ni níṣìírí ni pé àtúnṣe náà kéré. O kò nílò láti yí iṣẹ́ rẹ tàbí ìgbésí ayé rẹ padà pátápátá. O sábà nílò láti dá jíjókòó náà dúró, jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ àti léraléra.
Ohun tí jíjẹ́ẹ́ ń ṣe sí ara rẹ
Nígbà tí o bá jókòó fún ìgbà pípẹ́, àwọn iṣan rẹ tó tóbi jù, àwọn tó wà ní ẹsẹ̀ rẹ àti ìdí rẹ, ń pa ara wọn dúró báṣáṣá. Àwọn iṣan tó ti sinmi kì í fa ṣúgà jáde nínú ẹ̀jẹ̀ rẹ tó, nítorí náà ṣúgà-ẹ̀jẹ̀ rẹ àti bí ara rẹ ṣe ń bójú tó ọ̀rá méjèèjì ń lọ sí ọ̀nà tí kò ní ìlera lákòókò ọjọ́ jíjókòó gígùn.
Àwọn olùwádìí ní Harvard ti tọpa ibi tí èyí ń lọ. Jíjókòó gígùn ní ìsopọ̀ mọ́ ewu tó ga sí i ti àtọ̀gbẹ irú keji, àìsàn ọkàn, ẹ̀gbà, àti ikú tó ń wá ní kánrí sí i, àwọn àbájáde náà sì ń hàn kedere sí i ní kété tí o bá ń jókòó ní nǹkan bí wákàtí mẹ́sàn-án tàbí jù bẹ́ẹ̀ lọ lóòjọ́. Jíjókòó fún ìgbà tó gùn tó bẹ́ẹ̀ láìsí ìmíra gidi, ni àyẹ̀wò kan rí i pé, ó ru ewu sí ìlera rẹ ní ìwọ̀n àwọn okùnfà-ewu pàtàkì mìíràn.
Ìpalára tó sún mọ́ni sí i tún wà, èyí tí o ń ní ìmọ̀lára rẹ̀ gan-an. Àwọn wákàtí nínú àga ń dín àwọn iṣan tó wà níwájú ìbàdí rẹ kù ó sì ń dì àwọn iṣan-itan rẹ, èyí tó ń mú kí oríkèé rẹ le tí ó sì ń fa ẹ̀yìn-ìsàlẹ̀ rẹ àti orúnkún rẹ jáde kúrò ní ipò ìdùnnú wọn. Ìyẹn jẹ́ orísun gidi ti ìrora ọ̀sán.
Ìdí tí ọkàn rẹ fi ń ní ìmọ̀lára rẹ̀ pẹ̀lú
Èyí jẹ́ ojú-òpó ìlera ọpọlọ, jíjókòó sì ṣe pàtàkì níbí fún ìdí kan tó kọjá ìbàdí rẹ. Ìmíra ń ti ẹ̀jẹ̀ tuntun àti afẹ́fẹ́-ọ̀fẹ́ sí ọpọlọ rẹ. Jíjẹ́ẹ́ ń sọ ìṣàn yẹn di lọ́ra. Nígbà tí o bá ti gbé sínú àga fún ọ̀pọ̀ wákàtí, àfiyèsí, ìrántí, àti mímú-ọpọlọ máa ń dinku, èyí tó jẹ́ apá kan ìdí tí kùrukùru fi ń dé ní àárín ọ̀sán.
Apá ìṣesí kan tún wà. Àwọn ọjọ́ àìnímíra gígùn ní ìsopọ̀ mọ́ ìwọ̀n ìsoríkọ́ àti àníyàn tó ga sí i. Ara àti ọkàn kì í ṣe ètò ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ níbí. Mímú kí ara rẹ mira kódà fún ìgbà díẹ̀ jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọ̀nà tó dúró ṣinṣin jù, tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé jù láti gbé orí tó wúwo sókè àti láti mú ọkàn tí kò balẹ̀ tù. Ìgbésí ayé tó fara balẹ̀, tó dọ́gba ṣòro láti gbé dúró láti orí àga tí o kì í kúrò lórí rẹ̀ láé.
Àtúnṣe náà ni ìmíra, kì í ṣe jíjókòó tààrà sí i
Èyí ni apá tó yẹ láti dì mú. O kò gbọ́dọ̀ ṣàtúnṣe ọjọ́ àìnímíra pẹ̀lú eré-ìdárayá tó ń jẹni níyà. Ohun tó ń ṣèrànwọ́ jù ni fífọ́ jíjókòó náà, ní ẹ̀ka kékeré, ní gbogbo ọjọ́.
Àbá tó wọ́pọ̀ ni láti mira fún ìṣẹ́jú díẹ̀ ní nǹkan bí ìdajì wákàtí kọ̀ọ̀kan. Àwọn olùwádìí Harvard jẹ́ olóòótọ́ pé nọ́ńbà gangan "ní gbogbo ìṣẹ́jú ọgbọ̀n" jẹ́ àṣà tó bọ́gbọ́n mu dípò òfin pàtó kan. Ìlànà tó wà lábẹ́ rẹ̀ fẹsẹ̀ múlẹ̀ ṣùgbọ́n: ìdádúró kúkúrú, léraléra ṣe pàtàkì. Dídìde dúró, rírìn lọ sí ilé-ìdáná, àti ìpadà ń tún àwọn iṣan tó pa ara wọn dúró bẹ̀rẹ̀ ó sì ń mú ẹ̀jẹ̀ rẹ mira lẹ́ẹ̀kan sí i.
Àwọn ọ̀nà díẹ̀ láti mú ìyẹn di àṣesílẹ̀:
- Ṣètò aago-ìkìlọ̀ jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ kan. Ní ìdajì wákàtí kọ̀ọ̀kan tàbí bẹ́ẹ̀, dìde dúró fún ìṣẹ́jú méjì tàbí mẹ́ta. Rìn lọ pọn omi kún ago. Wo òde láti fèrèsé. Padà jókòó.
- So ìmíra mọ́ àwọn nǹkan tí o ti ń ṣe. Dúró fún gbogbo ìpè fóònù. Rìn lọ sí ọ̀dọ̀ ẹlẹgbẹ́ kan dípò fífi ìránṣẹ́ ránṣẹ́. Gba àtẹ̀gùn.
- Kọ́ ọ sínú àwọn àlàfo. Gbé ọkọ̀ rẹ sí ibi tó jìnnà díẹ̀ sí i. Sọ̀kalẹ̀ ní ibùdó kan ní ìṣáájú. Rìn yíká ọ́fíìsì tàbí àdúgbò náà láàrin àwọn iṣẹ́.
- Nà àwọn ibi tó dì. Ìnàra ìbàdí àti iṣan-itan lóòró ní wákàtí méjì kọ̀ọ̀kan ń tu àwọn apá tí jíjókòó ń fún papọ̀.
Kò sí ọ̀kan nínú èyí tó nílò yíyí aṣọ rẹ padà tàbí wíwá wákàtí kan tí o kò ní. Ó jẹ́ kíkán jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ ti àwọn ìmíra kékeré, kíkán yẹn sì ń ṣe iṣẹ́ gidi.
Ọ̀rọ̀ kan lórí àwọn tábìlì-ìdúró
Àwọn tábìlì-ìdúró ń ran àwọn kan lọ́wọ́, ṣùgbọ́n dídúró jẹ́ẹ́ pátápátá ní gbogbo ọjọ́ kì í ṣe ìdáhùn náà pẹ̀lú. Ó lè mú ìrora ẹ̀yìn àti wíwú ẹsẹ̀ tirẹ̀ wá. Ìṣẹ́gun náà kì í ṣe dídúró dípò jíjókòó. Ó jẹ́ *yíyí ipò padà àti mímira* dípò dídì ìdúró kankan mú fún ọ̀pọ̀ wákàtí. Máa yí padà, máa ṣí, kí o sì máa rìn.
Ìgbà tí a ó fi bá ẹnìkan sọ̀rọ̀
Ọ̀pọ̀ nínú wíwọ́ tó ń wá láti jíjókòó máa ń rọ̀ ní kété tí o bá bẹ̀rẹ̀ sí í mira sí i lọ́jọ́, ó sì ṣeé ṣe kí o ní ìmọ̀lára ìyàtọ̀ náà láàrin ọ̀sẹ̀ kan tàbí méjì. Ṣùgbọ́n fún àfiyèsí sí àwọn àmì kan. Ìrora ẹsẹ̀ tuntun, wíwú, ìgbóná, tàbí pípọ́n, pàápàá nínú ọ̀kan lára ẹ̀gbọ̀n-ẹsẹ̀ lẹ́yìn àsìkò gígùn ti jíjẹ́ẹ́ bíi ọkọ̀-òfuurufú tàbí ọjọ́ àìsàn, lè tọ́ka sí dídì-ẹ̀jẹ̀ ó sì yẹ láti ṣàyẹ̀wò kíákíá. Ìrora ẹ̀yìn, ìbàdí, tàbí orúnkún tó ń tẹ̀síwájú tí ìmíra kò rọ̀ tọ́ sí wíwò látọ̀dọ̀ oníṣègùn tàbí oníṣègùn-ara. Bí o bá sì ní àìsàn ọkàn, àtọ̀gbẹ, tàbí àníyàn ìlera mìíràn, béèrè lọ́wọ́ oníṣègùn rẹ irú ìmíra tó tọ́ fún ọ kí o tó yí ọ̀pọ̀ nǹkan padà.
Ara rẹ ti ń béèrè láti mira ní gbogbo ìgbà. Àtúnṣe náà kàn jẹ́ ìgbọ́rọ̀ jù lọ, ìṣẹ́jú díẹ̀ lóòókan.
Àwọn Orísun
- Mayo Clinic, Sitting risks: How harmful is too much sitting?
- Harvard T.H. Chan School of Public Health, Make sitting less and moving more a daily habit for good health
- NIH News in Health, Don't Just Sit There!