Da ohun mímu kan lẹ́yìn ọjọ́ pípẹ́ kí ó sì lè dàbí ìmí-ẹ̀mí jáde. Èjìká ń sọ̀kalẹ̀. Ariwo inú orí rẹ rọlẹ̀ díẹ̀. Fún ọ̀pọ̀ ènìyàn, ìyẹn ni gbogbo ìfàmọ́ra náà, ọ̀nà kékeré, tí a lè gbẹ́kẹ̀lé láti dín ìnira kù.
A kò wá síhìn-ín láti gún ìka. Ọtí ní ìsopọ̀ mọ́ àwọn ọjọ́-ìbí, oúnjẹ-alẹ́, àti àwọn alẹ́ Ẹtì lásán, ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn tí ń mu ọtí kò sì sí nínú wàhálà. Ṣùgbọ́n nítorí pé ọ̀pọ̀ ìgbé-ayé pẹ̀lú ohun mímu ní ọwọ́ ni a ń bá lò bí ẹni pé ó jẹ́ aláìléwu tàbí ìtìjú, ó ṣòro láti rí àkọsílẹ̀ pẹtẹ́ẹrẹ ti ohun tí ó ń ṣẹlẹ̀ ní ti gidi nínú ara rẹ àti ìmọ̀lára rẹ. Nítorí náà, èyí ni ọ̀kan, tí a kọ fún ẹni tí ó kàn fẹ́ ní ìmọ̀lára dídúró ṣinṣin àti dídára.
Ìtùnú náà jẹ́ gidi, bẹ́ẹ̀ sì ni ìfàpadà náà
Ọtí jẹ́ amúnirọ̀, èyí tí ó túmọ̀ síhìn-ín pé ó ń mú iṣẹ́ nínú ọpọlọ rẹ lọ́ra. Ìdí nìyẹn tí ohun mímu ọ̀kan tàbí méjì fi lè ní ìmọ̀lára ìtùnú. Ìnira náà rọ̀ nítorí pé a ń dín ètò iṣan-ara rẹ kù ní ti gidi.
Ohun tí ó wà ní pamọ́ ni ohun tí ó ń wá lẹ́yìn náà. Bí ọtí náà ṣe ń kúrò nínú ara rẹ ní àwọn wákàtí púpọ̀ tí ó tẹ̀ lé e, ọpọlọ rẹ ń yí padà sí ọ̀nà mìíràn láti dọ́gba. Fún ọ̀pọ̀ ènìyàn, ìfàpadà yẹn ń farahàn bí àníyàn ọjọ́-kejì, tí a máa ń pè ní "hangxiety" nígbà mìíràn, ìmọ̀lára gbígbọ̀n, pẹ̀tẹ̀, tí ó wà ní etí tí kò ní nǹkan ṣe pẹ̀lú bí alẹ́ náà ṣe dùn tó. Ohun tí o gbé ọwọ́ lé láti ní ìmọ̀lára ìtùnú lè jẹ́ kí o ní ìmọ̀lára àníyàn sí i ní ọ̀sán ọjọ́ tí ó tẹ̀ lé e.
Yíká kan wà tí ó sápamọ́ síbẹ̀. Bí o bá mu ọtí láti pa àníyàn rọ́, tí mímu náà sì ń ti àníyàn rẹ sókè ní ọjọ́ kejì, ó rọrùn láti gbé ọwọ́ lé ohun mímu mìíràn láti tu ú lẹ́ẹ̀kan sí i. Ṣíṣàkíyèsí ìlànà yẹn, láìsí ìtìjú, sábà jẹ́ ohun tí ó wúlò jù tí ènìyàn lè ṣe.
Ohun tí ó ń ṣe sí oorun rẹ
Èyí ya àwọn ènìyàn lẹ́nu, nítorí pé ohun mímu kan lè jẹ́ kí o sùn ní kíákíá. Ìyẹn ni ẹ̀tàn rẹ̀. Ọtí ń ràn ọ́ lọ́wọ́ láti sùn, lẹ́yìn náà ó ń ba ìdára oorun yẹn jẹ́ kẹ́lẹ́kẹ́lẹ́.
Bí ara rẹ ṣe ń ṣàtúnṣe ọtí náà ní ìdajì kejì òru, oorun di pípínyà àti àìjìn. O ń lo àkókò tí ó kéré nínú àwọn ipele jíjìn, tí ń mú-ara-dá, o ń jí léraléra, o sì ń jí ní àwọn wákàtí ìbẹ̀rẹ̀ ní ojú-ṣíṣí. NIAAA ṣàpèjúwe ìbáṣepọ̀ ìfọ̀rọ̀-papọ̀ láàrín oorun tí kò dára àti mímu ọtí, ẹnìkọ̀ọ̀kan ń bọ́ èkejì. O ń jí gẹ́gẹ́ bí ẹni tí ó sinmi ní ti aago síbẹ̀ tí ó ń kùnú, tí ó rẹ̀, tí ó sì ní ìbínú kíákíá.
Fún ẹnikẹ́ni tí ń lo eré ìdárayá, ìtùnú, àti oorun dáradára láti pa ọkàn rẹ̀ ní ìwọ̀ntúnwọ̀nsì, èyí ṣe pàtàkì. Oorun tí a bàjẹ́ ń mú gbogbo nǹkan le ní ọjọ́ kejì, ìmọ̀lára rẹ, ìfaradà rẹ, eré rẹ, ìfẹ́-jẹun rẹ fún àwọn nǹkan dáradára tí o pinnu láti ṣe.
Ìmọ̀lára, lórí ìgbà tí ó gùn sí i
Lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan ohun mímu kan láti tu ara sílẹ̀ jẹ́ nǹkan kan. Ìgbẹ́kẹ̀lé dídúró ṣinṣin sí ọtí láti ṣàkóso bí o ṣe ní ìmọ̀lára jẹ́ òmíràn, ó sì máa ń ṣiṣẹ́ lòdì sí ọ bí àkókò ti ń lọ.
WHO so mímu ọtí pọ̀ mọ́ àwọn àìsàn ọkàn pẹ̀lú ìsoríkọ́ àti àníyàn. Ìbáṣepọ̀ náà ń lọ ní ọ̀nà méjèèjì. Ìmọ̀lára pẹ̀tẹ̀ àti àníyàn lè fa àwọn ènìyàn lọ síbi ọtí fún ìtùnú, mímu wíwúwo déédéé sì lè jẹ́ kí ìmọ̀lára pẹ̀tẹ̀ àti àníyàn jìn sí i. Ó di àdíjú láti sọ èwo ló bẹ̀rẹ̀ rẹ̀, èyí tí ó jẹ́ ìdí gan-an tí fífọ́ yíká náà ní ibikíbi nínú àyíká náà fi sábà ń ràn gbogbo rẹ̀ lọ́wọ́.
Ọ̀pọ̀ àwọn ènìyàn tí ó dín kù, kódà díẹ̀, ń ṣàkíyèsí pé ìmọ̀lára ìpilẹ̀ wọn ń gòkè tí oorun wọn sì ń dúró ṣinṣin láàrín ọ̀sẹ̀ méjì. Kì í ṣe nítorí pé wọ́n ṣe nǹkan akọni. Wọ́n kàn dáwọ́ jíjà afẹ́fẹ́-ìdojúkọ kékeré ojoojúmọ́ kan.
Nítorí náà kí ni iye tí ó bọ́gbọ́nmu
Níbí ni òtítọ́ ti ṣe pàtàkì ju ìtùnú lọ. Ipò WHO lọ́wọ́lọ́wọ́ jẹ́ pẹtẹ́ẹrẹ: kò sí iye ọtí kan tí ó láìséwu, kódà iye kékeré ní ewu díẹ̀. Ọtí jẹ́ okùnfà tí a fìdí múlẹ̀ ti ọ̀pọ̀ jẹjẹrẹ, ọ̀pọ̀ ìpalára tó burú sì ń wá látinú mímu wíwúwo tàbí déédéé.
Síbẹ̀, ewu kì í ṣe gbogbo-tàbí-kò-sí, "ewu díẹ̀" kò sì jọ "léwu fún gbogbo ènìyàn." Bí o bá yan láti mu, ìtọ́sọ́nà ewu-kékeré fún ọ ní àwòṣe:
- CDC ṣàpèjúwe mímu níwọ̀ntúnwọ̀nsì gẹ́gẹ́ bí ohun mímu kan lójúmọ́ fún àwọn obìnrin àti méjì fún àwọn ọkùnrin, ó sì ṣàkíyèsí pé kíkéré dára jù fún ewu ju púpọ̀ lọ.
- Mímọ̀ ohun tí ohun mímu déédéé kan jẹ́ ní ti gidi ṣe pàtàkì, nítorí pé dída ohun púpọ̀ ní ilé lè jẹ́ méjì kẹ́lẹ́kẹ́lẹ́. Ní àfojúsùn: bíà déédéé 12-ounce, gíláàsì wáìnì 5-ounce, tàbí shot ọtí líle 1.5-ounce.
- Àwọn ọjọ́ kan tí kò ní ọtí ní ọ̀sẹ̀ kọ̀ọ̀kan, àti àìfi àwọn ohun mímu rẹ pamọ́ fún alẹ́ wíwúwo kan, àwọn méjèèjì ń dín ìnira lórí ara rẹ kù.
Kò sí ọ̀kan nínú èyí tí ó jẹ́ ìdájọ́ lórí rẹ. Ó kàn jẹ́ ìṣètò ilẹ̀ náà, kí àwọn àṣàyàn rẹ lè jẹ́ tìrẹ àti tí a fún ní ìmọ̀.
Àwọn àdánwò kékeré tí ó tọ́ sí ìgbìyànjú
Bí ìfẹ́-mọ̀ bá ń bá ọ bóyá ọtí ń ràn ọ́ lọ́wọ́ tàbí ń ná ọ kẹ́lẹ́kẹ́lẹ́, o kò ní láti tún ohunkóhun ṣe. Gbìyànjú àyẹ̀wò kókó-kékeré kan.
- Yan fèrèsé kan. Ọ̀sẹ̀ méjì tàbí mẹ́ta láìsí ọtí, tàbí tí ó kéré púpọ̀, gùn tó láti ní ìmọ̀lára ìyàtọ̀.
- Ṣọ́ oorun rẹ àti àárọ̀ rẹ. Ọ̀pọ̀ ènìyàn ń ṣàkíyèsí pé wọ́n sùn díẹ̀ lọ́ra ṣùgbọ́n wọ́n ń jí ní kíkún, pẹ̀lú agbára dídúró ṣinṣin àti ẹ̀rù-àárọ̀ ìpele-kékeré tí ó dín kù.
- Ní ìpààrọ̀ múra-sílẹ̀. Omi-onítòkì pẹ̀lú orombó, bíà aláìní-ọtí, tíì gbígbóná, tàbí ààtò ìtu-ara-sílẹ̀ gidi bíi ìrìn tàbí ìwẹ̀ gbígbóná lè kún àlàfo ìparí-ọjọ́ kan náà tí ohun mímu náà máa ń kún.
- Dárúkọ ohun tí ohun mímu náà ń ṣe. Bí ó bá ń ru ìtùnú-wàhálà rẹ, ìrọ̀rùn àwùjọ rẹ, tàbí àárẹ̀-ìṣe rẹ, ó ń ràn án lọ́wọ́ láti fún iṣẹ́ yẹn ní nǹkan mìíràn lọ́nà mọ̀ọ́mọ̀ dípò kíkàn yọ ohun mímu náà kúrò tí o sì ń nírètí.
O lè pinnu pé gíláàsì wáìnì kan ní ìparí-ọ̀sẹ̀ jẹ́ ìdùnnú gidi tí ó yẹ kí o pamọ́. O lè rí pé o kò pàdánù rẹ̀. Àwọn méjèèjì dára. Kókó náà ni láti yàn, kì í ṣe láti rẹ̀wẹ̀sì lọ.
Nígbà tí ó ju ìṣesí lọ
Nígbà mìíràn ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ọtí dáwọ́ jíjẹ́ ìmọ̀lára àṣàyàn. Àwọn àmì òtítọ́ díẹ̀ tí ó tọ́ sí bíbá ẹnìkan sọ̀rọ̀: o ti gbìyànjú láti dín kù tí o kò sì lè ṣe é, mímu ń da ìbáṣepọ̀ rẹ, iṣẹ́ rẹ, tàbí ìlera rẹ rú, o nílò púpọ̀ sí i láti ní àbájáde kan náà, tàbí o ní ìmọ̀lára gbígbọ̀n, àníyàn, tàbí àìlera nígbà tí o kò bá mu.
Bí èyíkéyìí nínú ìyẹn bá bá ọ mu, jọ̀wọ́ mọ nǹkan méjì. Lákọ̀ọ́kọ́, èyí wọ́pọ̀, ó wọ́pọ̀ jù bí ìdákẹ́ tí ó yí i ká ṣe ń fihàn, kì í sì ṣe àbùkù ìwà. Èkejì, ó ṣeé wòsàn gan-an, o kò sì ní láti ṣàkóso rẹ̀ nìkan. Dókítà jẹ́ ibi tí ó dára, tí kò ní ìdájọ́ láti bẹ̀rẹ̀, wọ́n sì lè tọ́ ọ sí ìrànlọ́wọ́ tí ó bá ọ mu. Bí dídáwọ́ lọ́jijì bá mú ọ ṣàìsàn ní ti ara, ìyẹn jẹ́ ipò ìṣègùn, kì í ṣe ti agbára-ìfẹ́, oníṣègùn sì gbọ́dọ̀ darí rẹ̀ láìséwu.
Fífẹ́ ní ìmọ̀lára ìtùnú àti dídúró ṣinṣin ní ìparí ọjọ́ líle kan jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn nǹkan tí ó ń ti ẹ̀dá-ènìyàn jù tí ó wà. Àfojúsùn náà kì í ṣe láti gba ìyẹn kúrò. Ó jẹ́ láti rí i dájú pé ohun tí o gbé ọwọ́ lé ń fún ọ ní ti gidi.
Àwọn orísun
- World Health Organization, Alcohol (fact sheet)
- Centers for Disease Control and Prevention, Moderate Alcohol Use
- National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism, Alcohol's Effects on Sleep