Ní ibìkan lọ́nà, ọ̀pọ̀ nínú wa dáwọ́ gbígbẹ́kẹ̀lé araàwa nípa oúnjẹ. A kọ́ láti jẹun nípa aago, nípa àwọn òfin, nípa ètò tuntun tí ó kẹ́yìn. A kọ́ àwọn oúnjẹ tí ó jẹ́ "dáradára" àti àwọn tí ó jẹ́ "burú," a sì kọ́ láti ní ìmọ̀lára ẹ̀bi kékeré nípa àwọn burú náà. Fún nǹkan tí ó yẹ kí ó jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ìdùnnú pẹtẹ́ẹrẹ ìgbé-ayé, jíjẹun lè ru ìwúwo tí ó yani lẹ́nu.
Jíjẹun onímọ̀lára ń fún ọ ní ibi-ìbẹ̀rẹ̀ tí ó yàtọ̀. Dípò bíbéèrè ohun tí oúnjẹ-ìdín-ara sọ pé o yẹ kí o jẹ, ó ń béèrè ohun tí ara rẹ ń sọ fún ọ ní ti gidi. Èrò náà ni a ṣe sí àwọn ìlànà amọ̀nà mẹ́wàá láti ọwọ́ amọ̀ràn-oúnjẹ Evelyn Tribole àti onísègùn-oúnjẹ Elyse Resch, ní ọkàn rẹ̀ sì ni ó jẹ́ nípa àtúngbé-ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú oúnjẹ tí kò ń ṣiṣẹ́ lórí òfin àti ìtìjú.
Ohun tí ó túmọ̀ sí ní ti gidi
Ó ń ràn án lọ́wọ́ láti ṣàlàyé ohun tí jíjẹun onímọ̀lára kì í ṣe. Kì í ṣe oúnjẹ-ìdín-ara tí a fi awọ̀ bò. Kò sí àtòkọ oúnjẹ, kò sí àmì, kò sí ọ̀wọ̀n mímọ́ àti èérí. Bẹ́ẹ̀ ni kì í ṣe "jẹ ohunkóhun tí o fẹ́, nígbàkígbà, títí láé" láìronú rárá. Ó súnmọ́ àtúnkọ́ èdè tí o sọ lọ́nà àpọ́n bí ọmọdé kékeré tí o sì gbàgbé díẹ̀díẹ̀.
Àwọn èrò pàtàkì díẹ̀:
- Bọlá fún ebi rẹ. Nígbà tí ara rẹ bá fi àmì hàn pé ó nílò epo, fún un, dípò dídúró títí tí ebi yóò fi pa ọ́ pátápátá tí o sì gbé ohun àkọ́kọ́ tí o rí.
- Ní àlàáfíà pẹ̀lú oúnjẹ. Nígbà tí kò bá sí oúnjẹ tí a kọ̀, ó pàdánù díẹ̀ nínú agbára rẹ̀. Kúkì tí o jẹ́ kí araàrẹ ní sábà kì í ṣe ìjà tó èyí tí o búra mọ́ pé o kò ní jẹ.
- Ṣàkíyèsí kíkún. Dúró ní àárín oúnjẹ kí o sì ṣàyẹ̀wò. Ǹjẹ́ ebi ṣì ń pa ọ́ ní ti gidi, tàbí o ń jẹun nítorí pé ó wà níbẹ̀?
- Wá àwọn ọ̀nà onínúrere láti gba inú àwọn ìmọ̀lára. Oúnjẹ lè tu ni nínú, ìyẹn sì jẹ́ ti ẹ̀dá-ènìyàn. Àfojúsùn náà ni láti ní àwọn ohun-èlò mìíràn pẹ̀lú, kì í ṣe láti búra mọ́ ìtùnú.
- Jẹ́ kí oúnjẹ-àrà jẹ́ jẹ́jẹ́. O lè bìkítà nípa jíjẹun dáradára dájúdájú. Jíjẹun onímọ̀lára kàn ń fi ìbìkítà yẹn sí ẹ̀gbẹ́ ìtẹ́lọ́rùn dípò lókè rẹ̀.
Ṣàkíyèsí ohun tí ó sọnù nínú àtòkọ yẹn: ìjìyà, ìṣàkóso líle, ìmọ̀lára pé ìṣubú kan ba gbogbo nǹkan jẹ́. Gbogbo kókó náà ni láti mú ìdíyelé ìwà-rere kúrò nínú oúnjẹ náà.
Ǹjẹ́ ó dúró?
Èyí kì í ṣe èrò ìmọ̀lára-dáradára nìkan. Àwọn olùwádìí ti kẹ́kọ̀ọ́ jíjẹun onímọ̀lára dáadáa, àwòrán náà sì ń mú ìṣírí wá. Àwọn àtúnyẹ̀wò ìwádìí so jíjẹun onímọ̀lára pọ̀ mọ́ ìlera-ọkàn tí ó dára jù, pẹ̀lú àwọn ìpele kékeré ti àníyàn àti àwọn àmì ìsoríkọ́, àti pẹ̀lú àwọn ìṣesí jíjẹun aláìṣètò tí ó dín kù. Ìkẹ́kọ̀ọ́ tí ó ń lọ pẹ́ kan tí ó tẹ̀lé àwọn ènìyàn fún ọ̀pọ̀ ọdún rí pé àwọn tí ó jẹun lọ́nà onímọ̀lára sí i sábà ní ìlera-ọkàn tí ó dára jù wọn kò sì ṣeé ṣe láti lo àwọn ìṣesí jíjẹun aṣèpalára ní ọjọ́ iwájú.
Ìwádìí ìkẹyìn yẹn ṣe pàtàkì. Ọ̀pọ̀ "ojútùú" jíjẹun kẹ́lẹ́kẹ́lẹ́ ń mú àwọn ènìyàn ní àníyàn nípa oúnjẹ sí i bí àkókò ti ń lọ. Ẹ̀rí lórí jíjẹun onímọ̀lára tọ́ka sí ọ̀nà mìíràn, sí ìbáṣepọ̀ tí ó dúró ṣinṣin, tí ó tutù sí i pẹ̀lú tábìlì. Ìyẹn ni irú nǹkan tí ó tọ́ sí kíkọ́ ìgbé-ayé lé.
Ibi jẹ́jẹ́ láti bẹ̀rẹ̀
O kò ní tún àwọn ìṣesí ọdún ṣe nínú ìparí-ọ̀sẹ̀ kan, o kò sì gbọ́dọ̀ gbìyànjú. Yan àdánwò kékeré kan.
- Ṣàyẹ̀wò ara rẹ kí o tó jẹun. Lórí òṣùwọ̀n láti ebi-rírọrùn-pa-ni dé òfo-ní-ti-gidi, ibo ni o wà? O kò ń gbé ara rẹ ní àmì. O kàn ń fetísí ni.
- Jẹun láìsí ìháàrá lẹ́ẹ̀kan lójúmọ́. Oúnjẹ kan ṣoṣo tí o ti tọ́ oúnjẹ náà wò ní ti gidi. Ó yani lẹ́nu bí oúnjẹ ṣe ń tẹ́ni lọ́rùn sí i nígbà tí o bá wà níbẹ̀ fún un.
- Sọ òfin oúnjẹ kan sílẹ̀ kí o sì ṣàkíyèsí ohun tí ó ṣẹlẹ̀. Yan oúnjẹ tí o ti pè ní ohun-èèwọ̀ kí o sì jẹ́ kí araàrẹ ní iye déédéé rẹ̀, láìsí ọ̀rọ̀-ẹ̀bi. Ọ̀pọ̀ ìgbà, ìfẹ́-ọkàn náà ń rọlẹ̀ nígbà tí ògiri náà bá wó.
Lọ lọ́ra. Àwọn ọjọ́ kan, ìwọ yóò jẹun kọjá kíkún, tàbí jẹun láti àárẹ̀-ìṣe, tàbí gbàgbé láti ṣàyẹ̀wò ara rẹ rárá. Ìyẹn kì í ṣe àìkùnlára. Ìyẹn jẹ́ ènìyàn tí ń kọ́, kíkọ́ sì ní àwọn ọjọ́ rúkèrúdò nínú rẹ̀.
Ìkìlọ̀ òtítọ́ kan
Jíjẹun onímọ̀lára béèrè kí o gbẹ́kẹ̀lé àwọn àmì ara rẹ, fún ọ̀pọ̀ ènìyàn ni ìgbẹ́kẹ̀lé yẹn sì lè tún kọ́ pẹ̀lú sùúrù. Fún àwọn ènìyàn kan, bí ó ti wù kí ó rí, àwọn àmì wọ̀nyẹn le láti kà tàbí le láti gbẹ́kẹ̀lé, pàápàá ẹnikẹ́ni tí ó ní ìtàn àìsàn jíjẹun tàbí ìbáṣepọ̀ àdíjú pẹ̀lú oúnjẹ àti àwòrán-ara. Bí ìyẹn bá jẹ́ ìwọ, èyí tọ́ sí ṣíṣe pẹ̀lú ìrànlọ́wọ́ dípò nìkan. Amọ̀ràn-oúnjẹ tí a forúkọ-sílẹ̀ tàbí onísègùn-ọkàn tí ó ń ṣiṣẹ́ ní agbègbè yìí lè ràn ọ́ lọ́wọ́ láti ṣe é láìséwu àti ní ìyára tí ó tọ́, ìyẹn sì jẹ́ okun, kì í ṣe ọ̀nà-kúkúrú.
Àfojúsùn níhìn-ín kì í ṣe ọ̀nà jíjẹun pípé. Ó jẹ́ ọkàn tí ó tutù sí i ní àkókò oúnjẹ, àti ìgbẹ́kẹ̀lé díẹ̀ sí i nínú ara tí o ń gbé. Ọ̀pọ̀ nínú wa lè lo àwọn méjèèjì.
Àwọn orísun
- Cleveland Clinic, Intuitive Eating: Benefits and Principles
- National Library of Medicine (PMC), Review: Relationships between intuitive eating and health indicators
- National Library of Medicine (PMC), Intuitive Eating Longitudinally Predicts Better Psychological Health and Lower Use of Disordered Eating Behaviors