Àwọn ìmọ̀ràn kíákíá
- Sọ ọ́ ní gbangba: mo ń fẹ́ àwa padà láìpẹ́.
- Ṣọ́ ẹ̀gàn, pàápàá yíyí ojú.
- Fojú inú wo ọdún tó ń bọ̀, ṣàkíyèsí ìbẹ̀rù tàbí àárẹ̀ lásán.
Àwọn ọ̀sẹ̀ kan, o lè ní ìmọ̀lára jíjìnnà tó wà láàrin yín. Àwọn ìjíròrò dúró lórí ètò lásán. Àwọn àwàdà já sí pẹrẹsẹ, tàbí kì í wá rárá. O rí ara rẹ tí o ń tún àwọn ẹ̀dùn-ọkàn ṣe nínú ilé ìwẹ̀. Lábẹ́ gbogbo rẹ̀ sì ni ìbéèrè kan tí o kò fẹ́ béèrè sókè gan-an wà: ṣé àkókò líle lásán ni èyí, tàbí nǹkan kan ń ṣe àṣìṣe ní tòótọ́?
Ìbéèrè yẹn wọ́pọ̀ ju bí àwọn ènìyàn ṣe ń jẹ́wọ́ lọ. Gbogbo àjọṣepọ̀ tó pẹ́ tó ni ó ń kọjá àwọn àkókò tó dà bí òtútù, àárẹ̀, tàbí dídi. NHS sọ ọ́ ní gbangba: àìfohùnṣọ̀kan jẹ́ àbùdá, ìgbé ayé sì lè fi ẹnikẹ́ni nínú wa sílẹ̀ ní ríru-inú, ìbínú kíákíá, tàbí yíyẹ̀ kúrò fún ìgbà díẹ̀. Àkókò líle kì í ṣe ìdájọ́. Ṣùgbọ́n kì í sì í ṣe òfo, dídìbọ́n kúrò nínú rẹ̀ kì í sábà ṣèrànwọ́. Ọgbọ́n tó tọ́ sí níní ni kíka ìyàtọ̀ náà ní tòótọ́, kí o lè dáhùn sí ohun tó wà níbẹ̀ ní ti gidi dípò ìbẹ̀rù rẹ tó burú jù nípa rẹ̀.
Bí àkókò líle ṣe sábà ń rí
Ọ̀pọ̀ àwọn àkókò líle ní ìrísí kan náà. Ìdí kan wà tí o lè tọ́ka sí, kódà bí o kò bá ṣàkíyèsí rẹ̀ ní àkọ́kọ́. Ọmọ tuntun. Ọ̀sẹ̀-mẹ́tàlá tó le nínú iṣẹ́. Òbí tó ń ṣàìsàn. Ìṣílọ́. Oṣù púpọ̀ ti oorun burúkú. Àjọṣepọ̀ náà kò bàjẹ́ tó bí ó ṣe ń sáré lórí èéfín, nítorí pé ẹ̀yin méjèèjì ni.
Àwọn àmì díẹ̀ pé o wà nínú àkókò dípò ìlànà:
- O ṣì lè fojú inú wo ẹnì kejì ní ìhà tìrẹ. Kódà nígbà tí inú rẹ bá bàjẹ́, apá kan rẹ ń rò pé àwọn náà fẹ́ kí àjọṣepọ̀ náà ṣiṣẹ́.
- Ìforígbárí náà ní àkókò tirẹ̀. Ó bẹ̀rẹ̀ ní àyíká másùnmáwo pàtó kan, o sì lè fojú inú wò ó tí ó ń rọlẹ̀ nígbà tí másùnmáwo náà bá rọlẹ̀.
- O ṣì ń ṣàtúnṣe. O bínú, lẹ́yìn náà o rọ̀. Ẹnìkan tọrọ àforíjì. Ọjọ́ náà parí díẹ̀ dáradára ju bí ìjà náà ṣe ṣe lọ.
- O ń fẹ́ wọn padà. Jíjìnnà dà bí àdánù, kì í ṣe ìtura.
Bí ọ̀pọ̀ nínú ìyẹn bá jẹ́ òtítọ́, ohun tí o ṣeé ṣe kí o nílò ni ìsinmi, àkókò, àti àwọn ìjíròrò olóòótọ́ díẹ̀, kì í ṣe pàjáwìrì. Àwọn àkókò líle ń dáhùn dáradára sí ìtọ́jú lásán: oorun púpọ̀ sí i, ìkì díẹ̀, ìjádelọ ìfẹ́ gidi, sísọ ní gbangba pé àwọn nǹkan ti dà bí líle láìpẹ́. American Psychological Association ṣàkíyèsí pé àwọn tọkọtaya tó kàn ń wádìí ara wọn déédéé, kódà fún ìṣẹ́jú díẹ̀ lóòjọ́ nípa nǹkan tó kọjá iṣẹ́ ilé àti ètò-àkókò, sábà máa ń wà ní ìsopọ̀ sí i ní ìgbà pípẹ́. Ọ̀pọ̀ àwọn àkókò líle ń parí kàn láti ọ̀dọ̀ ènìyàn méjì tó ń yíjú padà sí ara wọn ní ìmọ̀ọ́mọ̀.
Ohun tó ń tọ́ka sí nǹkan tó jinlẹ̀ sí i
Ìbéèrè tó le sí i ni nígbà tí ìṣòro náà kò jẹ́ nípa másùnmáwo kankan rárá, ṣùgbọ́n nípa bí ẹ̀yin méjèèjì ṣe ń bá ara yín lò. Níbí àwọn olùwádìí ti fún wa ní nǹkan tó wúlò ní tòótọ́.
Onímọ̀-ẹ̀kọ́-ọkàn John Gottman lo ọ̀pọ̀ ẹ̀wádún ní wíwo tọkọtaya tí wọ́n ń jà nínú yàrá-ìwádìí àti títọpinpin ohun tó ṣẹlẹ̀ sí wọn lẹ́yìn ọ̀pọ̀ ọdún. Ó rí i pé àkóónú ìjà kan kò ṣe pàtàkì tó ọ̀nà tí a gbà jà á. Àwọn àṣà pàtó mẹ́rin farahàn lọ́nà tó ṣeé gbáralé nínú àwọn àjọṣepọ̀ tó wó lẹ́yìn náà débi pé ó pè wọ́n ní Àwọn Ẹlẹ́ṣin Mẹ́rin: àríwísí, ẹ̀gàn, ìdáàbòbò-ara, àti ìdákẹ́rọ́rọ́.
Ìtumọ̀ kíákíá, nítorí pé ìyàtọ̀ náà ni gbogbo kókó náà:
Àríwísí
Kì í ṣe ẹ̀dùn-ọkàn nípa nǹkan tí wọ́n ṣe, ṣùgbọ́n ìkọlù sí ẹni tí wọ́n jẹ́. "O gbàgbé láti pè mí" jẹ́ ẹ̀dùn-ọkàn. "O kì í ronú nípa ẹnikẹ́ni bí kò ṣe ara rẹ láéláé" jẹ́ àríwísí. Ọ̀kan jẹ́ nípa ìṣẹ̀lẹ̀ kan. Èkejì jẹ́ ẹ̀sùn sí ìwà wọn.
Ẹ̀gàn
Èyí ni èyí tó wúwo. Ẹ̀gàn jẹ́ àríwísí pẹ̀lú ìkórìíra lórí rẹ̀: ẹ̀gàn àfẹ̀gàn, pípe orúkọ, ìfibú, yíyí ojú. Gottman rí i pé ẹ̀gàn, ju ohunkóhun mìíràn lọ, ni àsọtẹ́lẹ̀ tó tóbi jù pé tọkọtaya yóò pínyà. Ó ń sọ fún alábàáṣepọ̀ rẹ pé o ti dáwọ́ rírí wọn gẹ́gẹ́ bí ẹni tó dọ́gba tí ó yẹ fún ọ̀wọ̀ dúró. Bí èyí bá ń gbé nínú àjọṣepọ̀ rẹ, gbà á ní tòótọ́.
Ìdáàbòbò-ara
Pípàdé gbogbo ọ̀rọ̀ ìdàníyàn pẹ̀lú ìkọlù-padà tàbí àwáwí, tó bẹ́ẹ̀ tí kò sí ohun tí alábàáṣepọ̀ rẹ gbé dìde tí ó já sí ibìkan gan-an. Ó ṣeé lóye. Ó tún túmọ̀ sí pé àwọn ìṣòro kì í yanjú ní tòótọ́ láéláé, wọ́n kàn ń tún wọn dájọ́.
Ìdákẹ́rọ́rọ́
Títì ara ẹni pa àti dídákẹ́. Ògiri sókè, ojú síbòmíràn, kò sí ìdáhùn. Ó sábà máa ń jẹ́ ohun tí ẹnìkan ń ṣe nígbà tí àárẹ̀ àṣejù bá bò ó mọ́lẹ̀, ṣùgbọ́n ní ìhà olùgbà ó dà bí ilẹ̀kùn tó ń tì.
Èyí ni ìdí tí èyí fi ṣe pàtàkì fún ìbéèrè tí o dé pẹ̀lú. Àkókò líle jẹ́ àjọṣepọ̀ tó wà lábẹ́ ìnira. Ìṣòro gidi jẹ́ àjọṣepọ̀ níbi tí àwọn ìlànà mẹ́rin wọ̀nyí ti wọlé tí wọ́n sì kọ́ ilé, níbi tí wọ́n ti ń farahàn láìka ohun tí ẹ ń jà nípa rẹ̀ ní tòótọ́ sí. Àwọn àkókò líle ń kọjá. Àwọn ìlànà ń le, àyàfi tí nǹkan kan bá yí wọn padà.
Àwọn ìbéèrè olóòótọ́ díẹ̀ láti jókòó pẹ̀lú
O kò nílò àyẹ̀wò-àìsàn. O nílò kíka tó ṣe kedere sí i. Àwọn ìbéèrè kan tó sábà ń gé kọjá ìkùukùu:
- Nígbà tí mo bá fojú inú wo àwa ní ọdún kan láti ìsinsìnyí láìsí ohun tó yí padà, ṣé mo ní ìmọ̀lára ìbẹ̀rù tàbí àárẹ̀ lásán? Àárẹ̀ sábà máa ń túmọ̀ sí àkókò líle. Ìbẹ̀rù tọ́ sí gbígbọ́.
- Ṣé a ṣì lè ṣàtúnṣe lẹ́yìn ìjà, tàbí ṣé àwọn ìmọ̀lára búburú kàn ń kóra jọ láìsọ?
- Ṣé mo ṣì bọ̀wọ̀ fún wọn, ṣé mo sì ní ìmọ̀lára pé a bọ̀wọ̀ fún mi? Ìfẹ́ni lè rẹlẹ̀ kí ó sì tún padà bọ̀. Ọ̀wọ̀ ni ògiri tó ń ru ẹrù.
- Ṣé jíjìnnà náà jẹ́ nípa nǹkan tó ń ṣẹlẹ̀ sí wa, tàbí nípa bí a ṣe ń bá ara wa wà?
- Ṣé mo lè gbé ìṣòro kan dìde kí a sì gbọ́ ọ, kódà láìpé?
Kò sí àwọn àmì-àbájáde níbí. Ṣùgbọ́n bí àwọn ìdáhùn rẹ bá ń tọ́ka léraléra sí bí ẹ ṣe ń bá ara yín lò dípò sí ìkì tó ń kọjá kan, ìyẹn ni àmì láti gbà á ní tòótọ́ nígbà tí ó ṣì ṣeé ṣiṣẹ́ lé lórí.
Ohun tí o ó ṣe ní tòótọ́ nípa rẹ̀
Fún àkókò líle, bẹ̀rẹ̀ ní kékeré kí o sì bẹ̀rẹ̀ láìpẹ́. Sọ apá tó dákẹ́: "A ti ní ìmọ̀lára jíjìnnà sí ara wa láìpẹ́, mo sì ń fẹ́ àwa padà." Dáàbò bo àkókò díẹ̀ tí kì í ṣe nípa àkọsílẹ̀ iṣẹ́-ṣíṣe. Rí oorun àti àtìlẹ́yìn tí másùnmáwo abẹ́nú náà jí lọ́wọ́ rẹ. Ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìgbà, yíyíjú sí ara yín ní ìgbà díẹ̀ ní ìmọ̀ọ́mọ̀ ń ṣe púpọ̀ ju àfarahàn ńlá kankan lọ.
Fún ìlànà tó jinlẹ̀ sí i, ìgbésẹ̀ náà jẹ́ ọ̀kan náà tí àwọn tọkọtaya sábà máa ń ṣe lọ́nà tí kò tọ́: má dúró. Tọkọtaya déédéé máa ń jẹ́ kí àwọn ìṣòro sáré fún ọ̀pọ̀ ọdún kí wọ́n tó wá ìrànlọ́wọ́, ní àkókò yẹn àwọn ìlànà náà ti gbọ́nlẹ̀ sí i gan-an. Ìtọ́jú ọpọlọ tọkọtaya kì í ṣe àmì pé àjọṣepọ̀ rẹ kùnà. Ó jẹ́ yàrá ìkọ́gbọ́n, oníṣègùn-ọpọlọ tó dára sì lè kọ́ àwọn àwòógùn pàtó sí àwọn ìlànà mẹ́rin yẹn, àwọn ọ̀nà tó pẹ̀lẹ́ sí i láti gbé ọ̀rọ̀ ìdàníyàn dìde, gbígba ojúṣe dípò dídáàbò bo ara ẹni, kíkọ́ ọ̀wọ̀ padà. APA tọ́ka sí i pé kíkọ́ àwọn ọgbọ́n wọ̀nyí, nípasẹ̀ ìmọ̀ràn tàbí kódà ẹ̀kọ́ àjọṣepọ̀ tó ní ìtòlẹ́sẹẹsẹ, ń dín àǹfààní kù ní ìwọ̀n tó ṣeé díwọ̀n pé tọkọtaya yóò pínyà. O tún lè lọ dá nìkan. Ṣíṣiṣẹ́ lórí àwọn ìhùwàpadà tìrẹ ń yí ijó náà padà yálà alábàáṣepọ̀ rẹ bá ọ lọ tàbí kò bá ọ lọ.
Nígbà tó bá tóbi ju àkókò líle lọ
Ìlà kan tí kì í ṣe nípa kíka àwọn àmì tí kò hàn kedere. Bí ìwà-ipá ti ara, ìhàlẹ̀, ìdẹ́rùbà, ìwà ìṣàkóso bá wà, tàbí bí ẹ̀rù bá ń bà ọ́ nínú ilé tìrẹ, ìyẹn kì í ṣe àkókò líle bẹ́ẹ̀ ni kì í ṣe ọ̀rọ̀ ìbáraẹnisọ̀rọ̀ tí a ó jọ ṣiṣẹ́ lé lórí. NHS sọ ọ́ ní gbangba: ó dára láti fi àjọṣepọ̀ tí kò dà bí èyí tó tọ́ tàbí tí ń ṣe àlàáfíà rẹ níṣe sílẹ̀, ìrànlọ́wọ́ pàtàkì sì wà fún ìlòkulò tó yàtọ̀ sí iṣẹ́ tọkọtaya lásán. Ààbò rẹ ni ó kọ́kọ́ wá, nígbà gbogbo, wíwá irú ìrànlọ́wọ́ yẹn sì jẹ́ irú okun ti ara rẹ̀.
Ọ̀pọ̀ àwọn àjọṣepọ̀ kò sí ní agbègbè yẹn. Ọ̀pọ̀ wà níbìkan ní àárín lásán, tí ó rẹ̀, tí ó sì ya díẹ̀, tí ó ń béèrè ìbéèrè tó tọ́ nípa ara rẹ̀. Bí ìyẹn bá jẹ́ ìwọ, òtítọ́ pé o ń fiyèsí rárá jẹ́ àmì rere. Àwọn tó ń ṣàkíyèsí jíjìnnà náà tí wọ́n sì pinnu láti ṣe nǹkan nípa rẹ̀ sábà máa ń jẹ́ àwọn ènìyàn tí àjọṣepọ̀ wọn tọ́ sí ìsapá náà. O kò gbọ́dọ̀ ti mọ ọ̀nà rẹ̀ lónìí. O kàn gbọ́dọ̀ yíjú sí i dípò kúrò lọ́dọ̀ rẹ̀.
Àwọn Orísun
- American Psychological Association, Happy couples: How to keep your relationship healthy
- The Gottman Institute, The Four Horsemen: Criticism, Contempt, Defensiveness, and Stonewalling
- NHS, Maintaining healthy relationships and mental wellbeing