Ìtàn-àròsọ ti Ẹni Kanṣoṣo Náà: Bí Ìfẹ́ Tó Ń Pẹ́ Ṣe Ń Ṣiṣẹ́ Ní ti Gidi

Ó ṣeéṣe kí o ti nímọ̀lára ìfàsí rẹ̀. Níbìkan lóde níbẹ̀ ni ẹni tó tọ́ wà, ẹni tó bá a mu láìsí ìforígbárí, ẹni tó máa sọ gbogbo èyí di rírọrùn. Torí náà nígbà tí ìfẹ́ bá le, nígbà tí ìwọ àti ẹnì kan tí o bìkítà rẹ̀ ní ti gidi bá ń bá àríyànjiyàn kan náà pàdé léraléra, ohùn kékeré kan bẹ̀rẹ̀ sí béèrè ìbéèrè tó ṣàṣìṣe. Kì í ṣe "báwo ni a ṣe máa tún èyí ṣe," bí kò ṣe "bóyá èyí kì í ṣe ẹni náà."

Ohùn yẹn ní orúkọ nínú àwùjọ ìwádìí. Àwọn onímọ̀-ẹ̀kọ́-ọpọlọ pè é ní ìgbàgbọ́-àyànmọ́ (destiny belief): àbá jẹ́ẹ́ pé ènìyàn méjì bóyá ni a yàn fún ara wọn tàbí bẹ́ẹ̀kọ́, àti pé ìbáramu tó tọ́ yóò kàn ṣiṣẹ́ lọ́pọ̀lọpọ̀. Ó dún bí ohun tí kò léwu. Ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn èrò tó gbajúmọ̀ jù nípa ìfẹ́ tí a ní. Fún ọ̀pọ̀ ènìyàn sì ni, ó ń mú ìfẹ́ le, kì í ṣe rírọrùn.

Èyí kì í ṣe àríyànjiyàn lòdì sí ìfẹ́-oníjẹ̀lẹ́ńkẹ́. Ó jẹ́ àríyànjiyàn fún irú rẹ̀ tó yàtọ̀, tó sì dúró ṣinṣin sí i.

Ọ̀nà méjì láti gba ìfẹ́ gbọ́

Onímọ̀-ẹ̀kọ́-ọpọlọ C. Raymond Knee àti àwọn ẹgbẹ́ rẹ̀ lo ọ̀pọ̀ ọdún ní kíkẹ́kọ̀ọ́ àwọn ìtàn tí àwọn ènìyàn ń rù nípa àwọn àjọṣepọ̀, wọ́n sì rí i pé àwọn ìtàn náà máa ń bọ́ sí ẹgbẹ́ méjì.

Ọ̀kan ni ìgbàgbọ́-àyànmọ́. Àwọn ènìyàn tó ga nínú ìwòye yìí ń ka ìbáramu sí ohun tí o ṣàwárí, bí òtítọ́ tó dúró ṣinṣin nípa tọkọtaya. Ẹ bóyá bá ara mu tàbí ẹ kò bá ara mu. Ìforígbárí ìbẹ̀rẹ̀ dàbí àmì ìkìlọ̀, ẹ̀rí pé o lè ti yàn àṣìṣe.

Èkejì ni ìgbàgbọ́-ìdàgbà (growth belief). Àwọn ènìyàn tó ga nínú ìwòye yìí rí àjọṣepọ̀ bí ohun tí a kọ́ bí àkókò ti ń lọ. Àwọn ìṣòro kì í ṣe ìdájọ́ lórí bóyá ẹ jọ jẹ́ ti ara yín. Wọ́n jẹ́ iṣẹ́ déédéé ti ènìyàn ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ méjì tó ń kọ́ ara wọn.

Ọ̀pọ̀ wa ni a ní díẹ̀ nínú méjèèjì. Ṣùgbọ́n èyí tí o gbára lé, pàápàá nígbà tí àwọn nǹkan bá le, ń pinnu ohun tí o ó ṣe tẹ̀lé. Ìwádìí Knee rí i pé àwọn ènìyàn tó ní ìgbàgbọ́-ìdàgbà tó lágbára sí i máa ń bá ìjà lò lọ́nà tó ń ṣiṣẹ́ sí i, wọ́n ń dúró ní ìfọkànsìn sí i nígbà tí ọkọ tàbí aya bá kùnà láti dé àfojúsùn kan, wọ́n sì ń kojú àwọn ìbànújẹ́ tí kò ṣeé yẹ̀ dáadáa sí i. Àwọn tó gba àyànmọ́ gbọ́, ní ìdàkejì, yára ka àkókò líle sí àmì àìbáramu ìpìlẹ̀, wọ́n sì yára lọ sí ìlẹ̀kùn.

Ìdẹ̀kùn tó wà nínú ìtàn ẹni-ọkàn nùyí. Ó gbé ìdánwò kalẹ̀ tí ìfẹ́ gidi kò lè kọjá láé. Ìfẹ́ gidi ní ènìyàn kan tó ń jẹun pariwo, tó ń dìbò lọ́nà tó yàtọ̀ sí bí o ṣe fẹ́ lórí ẹ̀rọ-ìdarí-ooru, tó sì máa ń ṣe ọ́ níṣẹ̀ lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan láìmọ̀ọ́mọ̀. Tí ìtumọ̀ àdáni rẹ ti "ẹni náà" bá jẹ́ ẹni tí kò dá ìforígbárí sílẹ̀ láé, o ó parí èrò níkẹyìn pé gbogbo ènìyàn ni ẹni tó ṣàṣìṣe.

Ohun tí àwọn ìwádìí gígùn rí ní ti gidi

Tí ìbáramu kì í ṣe àṣírí náà, kí ni?

Fún ìyẹn, ó ṣèrànwọ́ láti wo àwọn tọkọtaya tó ń ṣàṣeyọrí. Olùwádìí John Gottman àti àwọn ẹgbẹ́ rẹ̀ lo ọ̀pọ̀ ẹ̀wádún ní wíwo àwọn tọkọtaya gidi tí wọ́n ń bára wọn sọ̀rọ̀ nínú yàrá ìwádìí, lẹ́yìn náà wọ́n tẹ̀lé wọn fún ọ̀pọ̀ ọdún láti rí ẹni tí ó jọ dúró àti ẹni tí ó pínyà. Láti inú àwọn àkọsílẹ̀ yẹn wọ́n lè sọ àsọtẹ́lẹ̀, pẹ̀lú ìpéye tó yani lẹ́nu, ìgbéyàwó tí yóò dúró.

Ohun tó ya àwọn tọkọtaya tó ń gbilẹ̀ sọ́tọ̀ kúrò lára àwọn tó túká kì í ṣe bí wọ́n ṣe bára mu tó, tàbí bí wọ́n ṣe ń jà ṣọ̀wọ́n tó. Àwọn tọkọtaya tó ń gbilẹ̀ jà pẹ̀lú. Ìyàtọ̀ náà ni ìwọ̀nba ooru sí ìforígbárí. Nínú àwọn àjọṣepọ̀ tó dúró, tó láyọ̀, àwọn àsìkò rere pọ̀ ju àwọn tó burú lọ ní nǹkan bí márùn-ún sí ọ̀kan, kódà láàrin àìfohùnṣọ̀kan. Ìgbìyànjú àtúnṣe. Ẹ̀rín díẹ̀. Ọwọ́ lé apá. "O lè tọ̀nà" kékeré.

Gottman ṣàpèjúwe oríṣi tọkọtaya méjì. Àwọn kan ń wo àjọṣepọ̀ wọn fún àwọn ohun láti mọyì, wọ́n sì ń sọ ọ́ sókè. Àwọn míì ń wo fún àwọn àṣìṣe, wọ́n ń ka àmì tó ń ṣàn ti ohun tí ọkọ tàbí aya wọn ṣàṣìṣe. Ẹgbẹ́ àkọ́kọ́ ń kọ́ ìṣúra ìfẹ́-rere tó ń gbé wọn kọjá àwọn àkókò líle. Èkejì ń tú u gbẹ lọ́ra.

Ṣàkíyèsí ohun tó ń yani lẹ́nu jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ nínú èyí. Kò sí ọ̀kan nínú rẹ̀ tó dá lórí níní ìbáramu pípé. Àkójọ àṣà ni. Àwọn àṣà tí o lè kọ́, pẹ̀lú ènìyàn tí o ti fẹ́ràn.

Àwọn nǹkan kékeré ni àwọn nǹkan ńlá

Ìgbàgbọ́ tó ń dẹwò kan wà pé àwọn ìṣe ńlá ni a fi ń pa ìfẹ́ mọ́ láàyè: ìrìnàjò òjijì, ìtọrọ̀-àforíjìn tó gbóná, ọdún-ìrántí tó ń mú kí àwọn míì jowú. Ẹ̀rí tọ́ka sí ibì kan tó rẹlẹ̀ sí i.

Nínú àpilẹ̀kọ kan fún Greater Good Science Center ní UC Berkeley, àwọn olùwádìí àjọṣepọ̀ Suzann Pileggi Pawelski àti James Pawelski ṣàpèjúwe bí àwọn tọkọtaya tó ń pẹ́ ṣe ń tọ́jú àwọn àsìkò lásán lọ́nà tó ń ṣiṣẹ́ dípò kí wọ́n dúró de àwọn ìmọ̀lára ńlá láti dé fúnra wọn. Ohun kan tí wọ́n rí tí wọ́n tẹnu mọ́ ṣe kedere tó láti fi sí orí firíìjì: àwọn tọkọtaya tí àwọn ènìyàn méjèèjì ń ṣàkíyèsí tí wọ́n sì ń ṣàfihàn ìmoore déédéé fún ohun tí ẹnì kejì ń ṣe ṣeéṣe gan-an sí i láti jọ dúró.

Ìyẹn ni apá tí ìtàn-àròsọ ẹni-ọkàn yí padà. Ó sọ fún ọ pé iṣẹ́ náà ni wíwá ẹni tó tọ́, àti pé ní kété tí o bá ṣe é, ìfẹ́ á tọ́jú ara rẹ̀. Àwọn ìwádìí dábàá pé ìfẹ́ ni iṣẹ́ náà. Kì í ṣe iṣẹ́ tó le, tí kò ní ayọ̀. Irú kékeré ojoojúmọ́ lọ́pọ̀lọpọ̀.

Nǹkan díẹ̀ tó ń ṣe ìyàtọ̀ ní ti gidi:

• Yíjú sí, kì í ṣe kúrò. Nígbà tí ọkọ tàbí aya rẹ bá dárúkọ ẹyẹ àjèjì tó wà lóde tàbí tí ó mí ìdábùú sí àpótí-ìmẹ́lì wọn, ìyẹn jẹ́ ìbéèrè kékeré fún àfiyèsí rẹ. Wíwo òkè kí o sì dáhùn, kódà ní ṣókí, jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ìfipamọ́ tí a lè gbẹ́kẹ̀ lé jù tí o lè ṣe.
• Sọ ohun ìmoore náà sókè. Èrò náà "mo láǹfààní láti ní wọn" kì í ṣe nǹkan kan tí ó bá dúró lọ́kàn rẹ. Ìmoore kàn já mọ́ nǹkan nígbà tí ó bá kàn ẹnì kejì.
• Ka àtúnṣe sí ọgbọ́n, kì í ṣe ìdìbò-ìpinnu. Lẹ́yìn ìjà, ìbéèrè tó ṣe pàtàkì kì í ṣe ẹni tó tọ̀nà. Ó jẹ́ bóyá ẹ lè padà papọ̀ pẹ̀lú oore. Àwọn tọkọtaya tó ń ṣàtúnṣe dáadáa kì í ṣe aláìní-ìjà. Wọ́n mọ̀ ọ́n láti tún parapọ̀ dáadáa.
• Rò pé èrò rere ni nígbà tí o bá lè ṣe é. Iṣẹ́-ìránṣẹ́ kan náà tí a gbàgbé ni a lè kà sí "wọn kò bìkítà" tàbí "ọjọ́ búburú ni wọ́n ní." Àwọn tọkọtaya tó ní èrò-ìdàgbà máa ń yan ìtumọ̀ tó ní ọ̀làwọ́ sí i, ó sì máa ń jẹ́ èyí tó jẹ́ òtítọ́ sí i.

Ibi tí èyí fi ọ́ sí

Tí o bá jẹ́ àpọ́n, ìròyìn tó ń tú ni sílẹ̀ ni pé o kò ń wá ìbáramu aláìlábùkù tó máa sọ ìfẹ́ di aláìnílàkàkà. O ń wá ẹnì kan tó ní oore, tó fẹ́, tí ó sì fẹ́rẹ̀ẹ́ ń lọ ọ̀nà kan náà pẹ̀lú rẹ, ẹnì kan tí o ó fẹ́ láti kọ́ pẹ̀lú. Ìbáramu jẹ́ gidi, ṣùgbọ́n ó dàbí ọwọ́ ìbẹ̀rẹ̀ ju ìdánilójú lọ. Eré náà wà nínú bí ẹ̀yin méjèèjì ṣe ń ṣe é.

Tí o bá ti wà pẹ̀lú ẹnì kan tí ohùn iyèméjì kékeré yẹn sì ń sọ̀rọ̀ kẹ́lẹ́kẹ́lẹ́, ó yẹ láti mọ̀ pé iyèméjì fúnra rẹ̀ kì í ṣe àmì pé o yàn àṣìṣe. Ó jẹ́ ẹ̀yà déédéé ti fífẹ́ràn ènìyàn gidi bí àkókò ti ń lọ. Ìgbésẹ̀ tó ní ìlera jù sábà máa ń jẹ́ láti yíjú sí àjọṣepọ̀ náà kí o sì tọ́jú rẹ̀, kì í ṣe láti máa ṣàyẹ̀wò bóyá ẹni náà bá ẹni pípé àròsọ kan mu.

Nígbà mìíràn ìdáhùn olóòótọ́ le sí i. Títọ́jú àjọṣepọ̀ kì í ṣe ohun kan náà pẹ̀lú fífaradà ọ̀kan tó ń ṣe ọ́ níṣẹ̀. Tí o bá nímọ̀lára ẹ̀rù ọkọ tàbí aya rẹ, tí a ṣàkóso rẹ, tí a rẹ̀ ọ́ sílẹ̀, tàbí àìléwu, ìyẹn kì í ṣe ìṣòro ìdàgbà láti yanjú fúnra rẹ, kò sì sí iye àkójọ ìmoore tó máa tún un ṣe. Ìyẹn jẹ́ àsìkò láti wá àtìlẹ́yìn gidi, láti ọ̀dọ̀ ẹni tí a gbẹ́kẹ̀lé, oníṣègùn-ọpọlọ tọkọtaya tàbí ẹnì kọ̀ọ̀kan tó ní ìwé-àṣẹ, tàbí lẹ́ẹ̀kún-un ìrànlọ́wọ́ tó jẹ́ àṣírí. Fífẹ́ ohun tó pọ̀ sí i fún ara rẹ ju ohun tí àjọṣepọ̀ náà ń fún ọ lọ́wọ́lọ́wọ́ lọ kì í ṣe ìkùnà ìfẹ́. Ó lè jẹ́ ohun tó kún fún ìfẹ́ jù tí o ṣe.

Ìtàn-àròsọ náà ṣèlérí ènìyàn pípé kan. Òtítọ́ tó wà lọ́wọ́ dára jù, ó sì wà fún àwọn ènìyàn tó pọ̀ jù lọ: ìfẹ́ tó ń pẹ́ jẹ́ ohun tí ènìyàn lásán méjì tí kò pé ń ṣe mọ̀ọ́mọ̀, díẹ̀díẹ̀, nípa dídúró ní oore nígbà tí ó bá rọrùn láti má ṣe bẹ́ẹ̀.

Àwọn Orísun

• The Gottman Institute, The Magic Relationship Ratio, According to Science
• Oxford Handbook of Close Relationships, Implicit Theories of Relationships: Destiny and Growth Beliefs
• Greater Good Science Center (UC Berkeley), How Science Can Help Your Love to Last