ʻElua makahiki i hala, ua ʻike ʻoe i nā mea e pili ana i kāu ʻoihana ʻaʻole hiki ke heluhelu ʻia ma kahi ʻē. Ua ʻike ʻoe i ka mea kūʻai e pane mai ana i ka Pōʻalima. Ua ʻike ʻoe i ke ʻano o kekahi pule maikaʻi, a ua loaʻa iā ʻoe kekahi mau pule pēlā. ʻO kēia ka wā e hoihoi maoli ai ka ʻoihana, a ʻo ia nō hoʻi ka wā e hoʻomaka mālie ai kekahi nīnau i loko ou: pehea ka lōʻihi o koʻu hoʻomau ʻana?
ʻAʻole ʻo ka pane ka hoʻōki ʻana i ka nīnau. ʻO ka pane, e pane hoʻokahi wale nō manawa, ma ka palapala, ʻoiai maluhia ʻoe, a laila hoʻōki i ka uku ʻana i ka hoʻolimalima o ia nīnau i kēlā me kēia mahina. ʻO ia pane kākau ʻia he laina hoʻōki: he helu, he lā, a he palena ʻaʻole ʻoe e hele a ʻoi aku. ʻO ia ka palapala liʻiliʻi loa o kou ola. Hāʻawi ia iā ʻoe e hoʻoikaika me ka ikaika a pau, no ka mea ua hoʻoholo mua ʻia ka mea e ʻōlelo mai ai e kū, a ʻaʻole ia ʻo kou manaʻo ma kekahi Pōʻalua.
He aha maoli ka laina hoʻōki?
ʻEkolu mea i kākau mua ʻia: he helu e hōʻike ana e kū, he lā e nānā ai ʻoe i kēlā helu, a he palena ʻaʻole ʻoe e hele a ʻoi aku i mea e hoʻomau ai. ʻO ia wale nō ka palapala, a kūpono ia ma ka laina hoʻokahi o ka pepa.
Eia kekahi laʻana maluhia loa. Inā ʻaʻole i uku ka hale kūʻai i kona mau lilo ponoʻī no ʻeono mahina ma ka lālani ma mua o Iune o kēlā makahiki aʻe, e pani au i ka hale kūʻai a mālama iā ia ma ke ʻano he kūʻai mākeke. ʻAʻole au e hoʻokomo ma mua o ʻelua kaukani kālā o kaʻu kālā ponoʻī. E nānā au i kēia ma ka lā mua o Iune.
Puka mai ka helu mai kāu mau moʻokāki ponoʻī, ʻaʻole mai kekahi manaʻo. ʻO ka loaʻa kālā, ka waiwai, nā kauoha o ka mahina, nā hola hana e kū nei i ke kālā e puka ana, ʻo ka mea e wehewehe maoli ana i kāu ʻoihana. E koho i hoʻokahi. ʻElua helu, he kūkākūkā ia me ʻoe iho, a e lanakila ʻoe ma ke ʻano e manaʻo ai ʻoe i kēlā lā.
ʻO ka lā ka mea e hoʻolilo ai i ka helu i hoʻoholo, ʻaʻole i hoʻoweliweli. Ke ʻōlelo nei ia: ʻaʻole au e hoʻoholo i kēia ma Malaki, e hoʻoholo ana au ma Iune. ʻO nā mea a pau ma waena o kēia manawa a me ia lā, he hana ia, ʻaʻole he hōʻike.
ʻO ka palena ka mea e haʻalele pinepine ʻia e nā kānaka, a ʻo ia ka mea e mālama ana i ke koena o kou ola. Ke kālā ʻaʻole ʻoe e hoʻolilo. Ka ʻaiʻē ʻaʻole ʻoe e lawe. He pilina a he hana paha ʻaʻole ʻoe e mōhai aku i mea e hanu mau ai ka ʻoihana.
No ke aha e kākau ai i kēia manawa, ʻoiai maikaʻi nā mea a pau?
No ka mea ʻo ka mana āu e kākau ai ʻoiai maluhia ʻoe, ʻo ia ka mana āu e ʻae maoli ai, a ʻo ka mana āu e kākau ai i loko o kekahi pule ʻino, na ia pule ʻino i kākau. ʻO ka hoʻoholo mua ʻana i kekahi lula, ʻo ia kekahi o nā ala i noiʻi maikaʻi ʻia e ola ai kekahi hoʻolālā ke hālāwai me kou noʻonoʻo ponoʻī.
Aia kekahi hilinaʻi kapakahi i lalo o kēia. Noho nā kānaka i loko o kekahi ala hana ma muli o nā mea a lākou i hoʻolilo mua ai, a ua ʻike ʻia ma ka noiʻi ʻana i kēlā hopena, ʻo ka huki o ka manawa a me ke kālā i hoʻolilo mua ʻia, ʻoi loa kona ikaika i ka manawa e noʻonoʻo hou ai kekahi i kahi kuʻikahi i ʻino. ʻO ia ka mahina āu e makemake ʻole loa ai e hoʻoholo hou mai ka hoʻomaka.
He ʻoiaʻiʻo nō hoʻi ka huli ʻana, a ʻaʻole ia i kamaʻilio pinepine ʻia. Nui nā kānaka e pani nei i kekahi ʻoihana olakino maikaʻi i loko o kekahi mahina ʻino, no ka mea ua hāʻule kekahi pule lohi ma luna o kekahi pule paʻakikī a ʻaʻohe lula e ʻōlelo mai ana he mahina maʻamau ia. Mālama ka laina kākau ʻia iā ʻoe ma nā ʻaoʻao ʻelua, a ʻo ka lua o ka ʻaoʻao ka mea e hoʻopakele ai i nā ʻoihana he nui aʻe.
He mea maikaʻi ka hola hoʻokahi o ka pre-mortem ma ʻaneʻi. ʻO ke ʻano hana, i wehewehe ʻia e Gary Klein ma ka Harvard Business Review, ʻo ia ka noʻonoʻo ʻana ʻelua makahiki mai kēia mai, ua pau ka ʻoihana, a laila kākau i ke kumu. ʻO nā kumu āu e loaʻa ai, ʻo ia ka mea maka no kāu helu, kāu lā a me kāu palena.
Inā kākau au i laina hoʻōki, ʻoi aku anei koʻu hoʻōki koke ʻana?
Ma ka ʻoiaʻiʻo, ʻokoʻa ka hopena. ʻAʻole ka laina hoʻōki he hoʻolālā e haʻalele ai. ʻO ia ka mea e hiki ai iā ʻoe ke hoʻōki i ka wehe hou ʻana i ka ʻoihana holoʻokoʻa i kēlā me kēia mahina, a hoʻolilo i kēlā mahina i ke kūʻai aku.
E helu pololei i nā hola, ma kou ola ponoʻī ʻaʻole ma kekahi helu noiʻi. He lilo ko ka wehe hou ʻana i ka nīnau, a hiki iā ʻoe ke nānā i kona hana ʻana: ka ʻauinalā lele hewa, ka huli ʻana, ke kamaʻilio me ʻoe iho i ke aumoe. ʻO ka huina o ia mau mea i loko o ka makahiki, mai loko pololei mai ia o ka hana hoʻokahi e neʻe ai ka helu.
Aia kekahi hopena ʻelua i paʻakikī ke ana a ʻoi aku paha ka nui. ʻO ke koa. E kau ʻoe i ke kumu kūʻai kiʻekiʻe, e hōʻole i ka mea kūʻai hewa, a e hoʻokomo kālā i ka ʻāpana o ka ʻoihana e pono ai, ke ʻike pono ʻoe i kou papahele. ʻO ka ʻike ʻole inā e hoʻomau ana ʻoe, hoʻopili ia i nā kānaka i ka hoʻokaʻawale ʻana, a he mea pipiʻi ia.
A laila e haʻi i hoʻokahi kanaka i ka laina. E ʻōlelo leo nui, hoʻokahi manawa, i kekahi e hoʻomanaʻo ana. ʻO ka laina i mālama ʻia i loko wale nō o kou poʻo, e hoʻoponopono mālie ʻia a e emi mau ana. ʻO ka laina i lohe ʻia e kekahi, e noho ana ia ma ka nui āu i hana ai.
He aha ka hana ke ʻōlelo mai ka helu e kū?
E hana ʻoe i ka mea āu i kākau ai, a ʻo ka hoʻomaha ʻana kekahi ʻano hana. ʻO ka hapa nui o nā laina hoʻōki, ʻaʻole ia he koho ma waena o ka hoʻomau a me ka pani mau loa. He koho ia ma waena o ke ʻano o kēia manawa a me kekahi ʻano liʻiliʻi aʻe i emi loa ka lilo e ola ai.
Nā ʻano ʻaʻole ia he pani: lilo ka hale kūʻai i kūʻai mākeke, lilo ka papa kuhikuhi holoʻokoʻa i ʻekolu huahana, lilo ka lawelawe i mea āu e hana ai i ʻelua ahiahi o ka mahina no nā mea kūʻai āu e makemake maoli ai. He ʻoihana ola kēlā me kēia o ia mau mea me ka lilo mahina haʻahaʻa a me kekahi hapa liʻiliʻi o ke kaumaha, a hiki i kēlā me kēia ke ulu hou ke loli kekahi mea.
Inā he pani maoli, e pani pono a i loko o hoʻokahi pule, ʻaʻole ma waena o kekahi makahiki o ka noʻonoʻo hapa. E haʻi i nā mea kūʻai ma mua o ko lākou ʻike ʻana. E hoʻopiha i nā kauoha āu i lawe ai. E uku mua i ka poʻe āu e ʻaiʻē nei. E ʻōlelo i ka mea i hana ʻia ma ka ʻōlelo lehulehu maʻalahi hoʻokahi, me ke kala ʻole a me ka moʻolelo ʻole, a e mālama i ka inoa.
A laila e lawe i hoʻokahi mahina ma mua o kou hoʻoholo ʻana i kou manaʻo e pili ana. ʻO ka ʻoihana i pau, ʻaʻole ia he hoʻokolokolo iā ʻoe. He hoʻāʻo ia i holo a hiki i ka hopena e kekahi kanaka i ʻoi aku kona ʻike i kāna ʻoihana ma mua o ka hapa nui o ka poʻe āna e hālāwai ai, a nui nā kānaka i kūkulu hope aku i kekahi mea holo pono me kēia ʻano mea ma hope o lākou.
Ka pilikia o ka lua o ka makahiki, a me ka mālama ʻana i ka laina o kekahi
ʻAʻole ʻo ka manaʻo ka mea e pau ai i ka lua o ka makahiki. ʻO ke koʻokoʻo. Ke ʻōlelo nei ka mea nāna i hoʻokumu ʻo KEEP CALM, ua hoʻoikaika ʻo ia i kona ola holoʻokoʻa a ua loaʻa iā ia nā ala e noho maluhia ai i loko o ia mau mea, a ʻo ia hoʻomaʻamaʻa kekahi o nā ala āna i hali ai i ke kaumaha o ke kūkulu ʻana i ʻoihana. ʻO ia kāna moʻolelo ponoʻī no kona iwakālua makahiki, ʻaʻole he kauoha, akā he mea kūpono ke ʻano o ia mea ke hoʻohana: ʻo ka mālama maʻamau, ka hiamoe, ka neʻe kino, ka meaʻai, ʻaʻole ia he mea kaʻawale mai ka ʻoihana. ʻO ia ka mīkini e holo ai ka ʻoihana.
ʻO ka hapa ʻelua o ka haʻi ʻana i hoʻokahi kanaka i kāu laina, ʻo ia ka mālama ʻana i kāna. E nīnau i kekahi āu e mahalo ai i kāna helu a me kāna lā, e kākau i nā mea ʻelua, a e kau i kekahi memo ma kāu kalena e nīnau iā ia ma ia lā. He hoʻokahi memo ʻelua manawa o ka makahiki kou lilo. ʻO ka mea e hoʻi mai, ʻaʻole ia he mea walewale: ʻo ke kanaka i ʻike e nīnau ana kekahi iā ia, e heluhelu ʻoiaʻiʻo aʻe ʻo ia i kāna laina ponoʻī, a pēlā nō hoʻi ʻoe.
A laila e heluhelu hou i kāu i hoʻokahi manawa o ka makahiki, ma kekahi lā āu e koho ai i kēia lā. I ka hapa nui o nā makahiki, ʻaʻole ʻoe e loli i kekahi mea a e hoʻi ana i ka hana. ʻO ia ka pono o ka laina hoʻōki. ʻAʻole ia he ʻōlelo aʻo no ka makemake nui loa. ʻO ia ka palapala e hiki ai iā ʻoe ke makemake nui loa, me ka leo nui, no kekahi manawa lōʻihi loa.
Nā kumu
- Communications Biology, Sunk cost sensitivity during change-of-mind decisions is informed by both the spent and remaining costs
- Harvard Business Review, Performing a Project Premortem
- Frontiers in Psychology, A Meta-Analysis of the Effects of Mental Contrasting With Implementation Intentions on Goal Attainment