Nā ʻōlelo aʻo wikiwiki
- E papa inoa i nā lā maʻamau āu e ola hou ai.
- E koho i ʻekolu a ʻehā mea e koʻikoʻi maoli ai.
- E kapa i ke ʻano o ka lawa, me ka manaʻo.
Aia kekahi ʻano nāwaliwali e loaʻa kūpaʻa ʻole i ka poʻe. Loaʻa iā ʻoe ka mea ma hope. Ka hoʻokiʻekiʻe, ke kūlana, ka helu i loko o ka moʻokāki, ka hale me ka lumi āu i makemake mau ai. No hoʻokahi a ʻelua pule, like ia me ka hōʻea. A laila lahilahi ka manaʻo, neʻe mālie nā pou pahuhopu i mua, a ʻike ʻoe iā ʻoe iho e kāhili ana no ka mea aʻe, me ka pīhoihoi iki ʻaʻole i paʻa ka mea hope.
Kūpono ke noho me kēlā nīnau, no ka mea ʻo ia pinepine ʻo ke ʻano e hahai ana ʻoe i kahi wehewehe o ka holomua āu i koho ʻole maoli ai.
Komo ka hapa nui o mākou i ko mākou manaʻo o ka "loaʻa" e like me ko mākou komo ʻana i kahi leo ʻōlelo. Mai nā mākua i ana i ka waiwai ma ke kūpaʻa ma hope o kahi wā kamaliʻi nele. Mai kahi moʻomeheu e kau ana i helu ma luna o nā mea a pau. Mai ka hoa hana i hoʻokiʻekiʻe ʻia mua, ka hoaaloha nona ke ola e ʻike maʻalahi ana ma ka pūnaewele, ka mana ou āu i noʻonoʻo ai i ka makahiki iwakāluakūmālua. I ka manawa āu e ʻoʻo ai e nīnau i kekahi o ia, kani mua ka papa helu e like me ka ʻepekema kino. Mau loa. Maopopo. ʻAʻole no ke kūkākūkā.
Kūpono ia no ke kūkākūkā. A ʻo ka poʻe e maikaʻi loa ana ma luna o kahi ʻoihana lōʻihi, ka poʻe e kū mau ana a he iā lākou iho nō i nā ʻumi makahiki, ua hana pinepine lākou i ka hana nani ʻole o ka hoʻoholo ʻana i ke ʻano o ka pāʻani ma mua o ko lākou hoʻolilo ʻana i ko lākou ola e pāʻani ai.
Ka papa helu hōʻaiʻē
I ke aʻo ʻana o Boris Groysberg lāua ʻo Robin Abrahams i ke ʻano o ka hoʻokolokolo ʻana o ka poʻe ʻoihana i ko lākou ola ponoʻī, ua kaha lāua i kahi laina ma waena o nā ʻano ana ʻelua. He maʻalahi ke helu i nā mea kino: ke kūlana, ka uku, ka hanohano o ka hōʻailona ma kou peʻa, nā kula e komo ai kāu mau keiki. ʻOi aku ka paʻakikī o ke kau ʻana i nā mea naʻau ma kahi pakuhi: ka ʻoluʻolu o ka hoʻoponopono ʻana i kahi pilikia paʻakikī, ka poʻe āu e hana pū ai, inā hauʻoli ʻoe i kou hele ʻana i loko o ka puka ma ka home.
He hoihoi maopopo ko nā mea kino. Hiki ke heluhelu ʻia. Maopopo i nā kānaka a pau he kūlana. ʻAʻole pono e wehewehe kekahi i ka uku. Hiki iā ʻoe ke hoʻohālikelike iā lākou ma waena o nā kānaka i loko o ka hapalua kekona, ʻo ia pono ka mea i maʻalahi ai ke lawe a maʻalahi ke ʻino mālie. He papa helu hiki ke heluhelu ma ka nānā wikiwiki he papa helu i kūkulu ʻia no ka poʻe ʻē aʻe e heluhelu e pili ana iā ʻoe.
ʻAʻole kēia a pau e ʻōlelo ʻaʻole koʻikoʻi ke kālā a me nā kūlana. He koʻikoʻi nō. ʻOi aku ka hoihoi o ka noiʻi ʻoiaʻiʻo ma ka loaʻa ma mua o ka ʻōlelo paukū ʻaʻole hiki i ke kālā ke kūʻai i ka hauʻoli. Ma kahi haʻawina akahele i hoʻoponopono i kahi kūʻē lōʻihi ma ke kahua, ua ʻike ʻo Matthew Killingsworth, Daniel Kahneman, lāua ʻo Barbara Mellers no ka hapa nui o ka poʻe, ke piʻi mau nei ka hauʻoli o kēlā me kēia lā me ka loaʻa, ʻaʻohe palena maopopo kahi e hoʻōki ai. Akā aia kahi paʻakikī e hūnā ana i loko o ka awelika. No ka māhele hauʻoli liʻiliʻi loa o ka poʻe, kūʻai ka nui aku o ke kālā i ka hoʻomāmā mai nā mea e paʻakikī ai ke ola, a hoʻopaʻa kēlā hoʻomāmā. Ma hope o kekahi wahi, hoʻōki ia i ka hoʻoneʻe ʻana i ka mea. Inā ʻo ke kālā wale nō ka mea āu e huki ai ma luna o kahi kaumaha hohonu aʻe, hoʻōki ia i ka hana ma hope.
No laila ʻaʻole ʻo ke kiʻi ʻaʻole koʻikoʻi ka holomua. ʻO ia ʻo kahi wehewehe hōʻokahi, hōʻaiʻē, helu ʻia ma waho o ka holomua he mea lahilahi e kau ai i kahi ola holoʻokoʻa.
He kumukūʻai ko ka hoʻoholo ʻole loa i ka nīnau, a maʻalahi ke nalo no ka mea he kumukūʻai ia o ka hoʻolele wale. Me ka wehewehe ʻole ponoʻī ou, hāʻule ʻoe i ka mea i ka ea a puni ʻoe, a he kāpekepeke ko kēlā hāʻule. Huki ia i nā mea i ʻike ʻia, hiki ke hoʻohālikelike, a hoʻohanohano i nā malihini. Hāʻule mālie ia i nā mea ʻaʻole kiʻi maikaʻi: he home mālie, he hana akamai āu i loaʻa maikaʻi, he pilina āu i mālama no nā makahiki he kanakolu, ka nele o ka makaʻu i ka pō Lāpule. Hiki iā ʻoe ke lanakila i kēlā me kēia pōʻai i ʻike ʻia a nalowale mālie i nā ʻāpana o kou ola ʻaʻohe kanaka e helu nei. ʻO ka poʻe e hōʻea i kekahi makahiki piha i ka mihi, kakaikahi e mihi i kahi kūlana liʻiliʻi aʻe. Mihi lākou i nā makahiki a lākou i hoʻolilo ai e hoʻokiʻekiʻe i kahi ana a lākou i koho ʻole maoli ai.
No ke aha e neʻe mau ai nā pou pahuhopu
Aia kekahi kumu e nalo wikiwiki ai kēlā lanakila i loaʻa paʻakikī, ʻaʻole ia he hemahema ou.
Hoʻololikū ke kanaka. ʻO ka mea āu e maʻa ai, lilo ia i ka maʻamau hou me ka wikiwiki pīhoihoi, he mea nani kēlā ke paʻakikī ke ola (hoʻololi ʻoe, hana ʻoe, hoʻihoʻi ʻoe) a he mea hoʻonāukiuki ke maikaʻi ke ola (lilo ka hoʻonui i ke kahua, lilo ka hana moeʻuhane i Pōʻalua). Kapa nā loea noʻonoʻo i kēia he hoʻololikū. Ma ka ʻōlelo maʻalahi, piʻi ka papahele e hālāwai me kahi e kū ai ʻoe, no laila hoʻōki ka nānā mai luna mai he hoʻokō a hoʻomaka i ka manaʻo he wahi āu i noho wale ai.
Hoʻoninini ka hoʻohālikelike i ka wahie ma luna o kēia. ʻAʻole mākou e hoʻokolokolo i ko mākou ola ma kahi ʻole. Hoʻokolokolo mākou iā lākou e kūʻē i ka poʻe a puni mākou, a hāʻawi ka pūnaewele i kahi lako pau ʻole, i mālama ʻia, o ka poʻe e ʻike ʻia ana e hana maikaʻi aʻe ana. ʻIke ka poʻe noiʻi e aʻo i ka hoʻohālikelike pilikanaka i ka wā āu e ana iā ʻoe iho e kūʻē i kekahi āu e ʻike ai ma mua, a heluhelu ʻoe iā ia he hoʻoholo no kou waiwai ponoʻī, hoʻopau ia iā ʻoe me ka manaʻo ʻino aʻe, ʻaʻole ka hoʻoikaika. Lawa ʻole. Hoʻokahi neʻe ma hope. Hiki i ka hoʻohālikelike like ke hoʻoikaika iā ʻoe i kekahi manawa, akā ke heluhelu ʻoe iā ia he hōʻike hiki ka mea iā ʻoe pū, ʻaʻole he hōʻike e eo ana ʻoe.
E hui i ka hoʻololikū a me ka hoʻohālikelike a loaʻa iā ʻoe ka huila e holo nei kokoke i ka poʻe a pau ma luna ona. Hōʻea ʻoe i ka pahuhopu, hoʻololi ʻoe iā ia, nānā ʻoe i ka ʻaoʻao i kekahi i mua iki, a neʻe ka pahuhopu. Hiki iā ʻoe ke holo i kēlā heihei no nā makahiki he kanahā me ka manaʻo ʻole ua hōʻea ʻoe, no ka mea ʻaʻole ka laina pau he wahi paʻa. He "ʻoi aku iki ma mua o kēia manawa" mau ia.
ʻO ke ala e puka ai mai ka huila ʻaʻole ia ke hoʻōki ʻana i ka makemake i nā mea. ʻO ia ke koho noʻonoʻo ʻana i nā mea āu e makemake maoli ai.
Ke kākau ʻana i kāu wehewehe ponoʻī
ʻO kēia ka mahele e kani palupalu ai a lilo i mea kūpono loa o ka palapala. Hana maoli kahi wehewehe o ka holomua hiki iā ʻoe ke kapa. Haʻi ia iā ʻoe i nā manawa kūpono e ʻae ai. Haʻi ia iā ʻoe i ka manawa ua lawa kāu hana a hiki ke hoʻōki. Hoʻopaʻa ia iā ʻoe ke hoʻoweliweli ka lanakila o kekahi e hoʻokahuli iā ʻoe, no ka mea hiki iā ʻoe ke nānā iā ia me kāu papa inoa ponoʻī ma kahi o ko ka lumi.
Eia kahi ala e kūkulu ai i kekahi. Lawe ia i hoʻokahi ʻauinalā, ʻaʻole he hoʻomaha lōʻihi.
- E nānā i kou mau lā maikaʻi, ʻaʻole i kou mau hoʻokō. E noʻonoʻo hou i ka makahiki i hala a ʻimi i kekahi mau lā maʻamau āu e ola hou hauʻoli ai. ʻAʻole nā mea koʻikoʻi nui. ʻO nā lā maʻamau i kani pono. E kākau i ka mea āu i hana ai, me wai ʻoe, ke aha maoli ka mea i loko o nā hola. Hōʻike wikiwiki nā ʻano, a kakaikahi lākou nā mea ma kāu palapala hōʻike hana.
- E kapa i ka mea āu e hoʻomaikaʻi ai, ma kāu mau ʻōlelo ponoʻī. E hoʻāʻo e hoʻopau ʻoiaʻiʻo i kēia ʻōlelo: "He ola maikaʻi, noʻu, he nui aku o ____ a liʻiliʻi aku o ____ i loko ona." He hana hohonu aku a hōʻike liʻiliʻi aku paha. He manawa hou aku me kāu mau keiki ʻoiai makemake mau lākou iā ʻoe. He hana hou aku, liʻiliʻi aku ka mālama i ka hana ʻana o ka hana. E paʻa kikoʻī lawa e hana ai.
- E hoʻokaʻawale i kāu mau ana i nā mea i koho ʻia a me nā mea hoʻoilina. E hana i ʻelua kolamu. Ma kekahi ʻaoʻao, nā mea āu e makemake mau ai inā ʻaʻole hiki i kekahi ke ʻike. Ma kekahi, nā mea āu e makemake nui ai no ka mea ʻo wai e hoʻihiʻi ʻia. E ʻoiaʻiʻo loa i ka kolamu hea e kau ai nā mea hanohano. ʻAʻole pono ʻoe e haʻalele iā ia. Pono wale ʻoe e ʻike aia ia.
- E koho i kahi helu liʻiliʻi o nā mea e koʻikoʻi ai. ʻEkolu a ʻehā, ʻaʻole he ʻumikūmālima. He wehewehe e komo i nā mea a pau, ʻaʻohe ana. ʻO kēia nā mea āu e nānā maoli ai i kāu mau hoʻoholo.
- E hoʻoholo i ke ʻano o ka "lawa." ʻO kēia ka mea a kokoke i ka poʻe a pau e kāʻalo ai, a ʻo ka mea e puka ai ʻoe mai ka huila. No hoʻokahi ʻāpana koʻikoʻi ma kahi liʻiliʻi loa, e kapa i kahi helu a kūlana e lawa maoli ai, i hiki ai i ke ola ʻana ma luna ona ke hoʻohuli i kou ikehu i kahi ʻē ma kahi o ka hoʻokiʻekiʻe hou wale i ka laina.
Kūpono ʻo kēlā neʻe hope i ka nānā hou aku, no ka mea ʻo "lawa" he huaʻōlelo paʻakikī i ka hapa nui o ka poʻe ʻiʻini e ʻōlelo ai ma ka leo. Hiki ke kani he noho mālie wale, a he nele i ka ʻiʻini. ʻAʻole kekahi. ʻO ke kapa ʻana i kahi lawa ka mea e hoʻololi ai i kahi pōloli hāmama i kahi pahuhopu pau, a ʻo kahi pahuhopu pau ka ʻano hoʻokahi hiki iā ʻoe ke hōʻea maoli. Me ka ʻole ona, hoʻololi maoli kēlā me kēia lanakila i ka laina hoʻomaka hou, a ʻaʻole ʻoe e ʻike i ka mea āu i hana ai. ʻAʻole pono ʻoe e kapa i kahi lawa no nā mea a pau. E koho i ka ʻāpana hoʻokahi a ʻelua kahi e manaʻo ai ʻoe e piʻi mau ʻoe inā ʻaʻole kekahi e hoʻōki iā ʻoe, a e kaha i kahi laina i laila me ka manaʻo. Hiki ke neʻe ka laina ma hope. E hana wale iā ia he hoʻoholo ma kahi o ka lana wale.
Mai kuhi i kahi palapala kauoha hemolele. E kuhi i kekahi mea ʻoiaʻiʻo lawa e hoʻohana ai, i kākau maopopo lawa ai e ʻike hou ai ʻoe iā ʻoe iho i hoʻokahi makahiki mai kēia.
I ka wā e alakaʻi ai ʻoe i kekahi poʻe
Inā nānā kekahi iā ʻoe (he hui, he ʻoihana, he keiki e nānā ana i ke ʻano o kāu hoʻolilo ʻana i ka Pōʻaono), lilo mālie kāu wehewehe o ka holomua i ka mea na lākou e kūʻē ai. Heluhelu pololei aku ka poʻe i ka mea āu e uku ai ma mua o kāu ʻōlelo. E hoʻomaikaʻi wale i nā lanakila ʻike ʻia a aʻo ʻoe i nā kānaka a puni ʻoe e hahai i ka papa helu hōʻaiʻē, ka mea like i waiho iā ʻoe me ka hakahaka. E nānā i nā mea mālie aʻe e koʻikoʻi maoli ai, ka hana akahele, ka hoʻihoʻi ma hope o kahi wā paʻakikī, ke kanaka i hana i ka hui i maikaʻi aʻe me ka hopu ʻole i ka mahalo, a hāʻawi ʻoe i ka poʻe i ka ʻae e wehewehe i kahi ʻano piha aʻe o ka pāʻani.
ʻAʻole ʻo nā alakaʻi paʻa loa ka poʻe me nā helu walaʻau loa. ʻO lākou ka poʻe e ʻike maopopo ana i ke kumu o lākou, ka mea e hiki ai iā lākou ke hoʻōki i ka hoʻokūkū ma kēlā me kēia kihi i ka manawa hoʻokahi. He laha kēlā maopopo ma ke ʻano maikaʻi loa. Hāʻawi ia i ka poʻe a puni i ka lewa e hana like ai.
Kekahi mau ʻōlelo aʻo ʻoiaʻiʻo
He hoʻokuʻu ka wehewehe hou ʻana i ka holomua. Hiki pū ke hoʻohana hewa ʻia, no laila ʻelua aʻo.
ʻO ka mua, mai hoʻohana i ka "ka wehewehe ʻana i ka holomua ma kaʻu ʻano ponoʻī" ma ke ʻano he inoa nani no ka haʻalele ʻana i kekahi mea paʻakikī ma mua pono o kona maikaʻi. Aia kahi ʻokoʻa maoli ma waena o ka hoʻokuʻu ʻana i kahi pahuhopu ʻaʻole nāu a me ka haʻalele ʻana i kekahi i paʻakikī wale. ʻO ka hōʻike, ʻo ia ka ʻoiaʻiʻo no kāu mau kumu, a paʻakikī ia ke holo ma ʻoe wale nō. Hiki i kahi hoaaloha hilinaʻi, he kumu aʻo, a i ʻole he kaʻi maikaʻi ke kōkua iā ʻoe e hoʻokaʻawale i nā mea ʻelua.
ʻO ka lua, e ʻae ʻia kāu wehewehe e hoʻololi. ʻAʻole pono ka mana āu i kākau ai i ke kanakolukūmālima e hoʻopaʻa i ke kanaka āu e lilo ai i ke kanalima. E mālama iā ia he palapala ola, e nānā hou ʻia i kēlā me kēia manawa, ʻaʻole he hoʻohiki i kālai ʻia i ka pōhaku.
A inā ʻo ka nīnau ma lalo o kēia a pau ʻaʻole maoli "pehea au e wehewehe ai i ka holomua" akā kekahi mea kaumaha aʻe (he palahalaha ʻaʻole e hāpai, he manaʻo ʻaʻohe mea kūpono, he manaʻo ua hāʻule mua ʻoe i kahi ola ʻaʻole i hana), kūpono ia ke lawe i kahi loea. Hiki i kahi loea olakino noʻonoʻo ke kōkua ke pili ka pilikia liʻiliʻi i nā pahuhopu a ʻoi aku i ka ʻano kaumaha a piʻihau e hoʻoluʻu nei i nā mea a pau. ʻAʻole kēlā he kāʻalo mai kēia hana. I kekahi manawa, ʻo ia ka mea e hiki ai ka hana.
He paʻakikī ke ʻōlelo nui i ka uku mālie o kēia a pau. Ke ʻike ʻoe, ma kāu mau ʻōlelo ponoʻī, i ka mea āu e hana nei, lilo i mālie maopopo ka walaʻau haʻahaʻa mau o ke ana ʻana iā ʻoe iho e kūʻē i nā mea a pau. Makemake mau ʻoe i nā mea. Hana ikaika mau ʻoe. Hoʻōki wale ʻoe i ka holo ʻana i ka heihei o kekahi ʻē aʻe, a hoʻomaka i ka holo ʻana i kahi āu e hauʻoli maoli ai e lanakila.
Nā Kumu
- Harvard Business Review, What Does Success Mean to You?
- Harvard Business Review, Make Your Career a Success by Your Own Measure
- National Center for Biotechnology Information, Income and emotional well-being: A conflict resolved (Killingsworth, Kahneman & Mellers, 2023)
- George Mason University, Center for the Advancement of Well-Being, Social Comparison Processes and Well-Being