Nā ʻōlelo aʻo wikiwiki
- E nīnau i hoʻokahi nīnau hou ma mua o kou pane ʻana.
- E ʻimi i ka mea i hana ma mua o ka hoʻāhewa i ke kumu.
- E ʻike i ka hakakā, a laila hoʻolei i kahi kaula.
Haʻi mai kekahi luna iā mākou ua aʻo ʻia ʻo ia, i ka hoʻomaka ʻana o kāna ʻoihana, e mālama i kona aloha ma ka home. E lawe i kou noʻonoʻo i ka hana, wahi a ka manaʻo, a e waiho i nā manaʻo i loko o ke kaʻa. Ua hahai ʻo ia i kēlā ʻōlelo aʻo no nā makahiki he nui. Ua hoʻokō kāna mau hui i kā lākou helu. Akā, haʻalele mau lākou, a ʻaʻole hiki iā ia ke haʻi i ke kumu.
Aia kēlā ʻōlelo aʻo ma nā wahi a pau, a ua hewa ia. Mālama ʻia ke aloha ma ke ʻano he mea kūʻē i ka ʻoʻoleʻa a me ka hoʻoholo, me he mea lā ʻo ka mālama kānaka a me ka loaʻa o nā hopena he ʻelua wēlau o ke kaula hoʻokahi a pono ʻoe e koho. ʻO ka poʻe e alakaʻi maikaʻi ana no kahi manawa lōʻihi, hana lākou i nā mea ʻelua i ka manawa hoʻokahi, ʻaʻole lākou e ʻike i ia mea ma ke ʻano he kūʻē.
E maopopo kāua i ke ʻano maoli o ke aloha, no ka mea ua hoʻonui ʻia ka huaʻōlelo a ʻaneʻane ʻole ke ʻano. ʻO ke aloha ka hiki ke hoʻomaopopo i ka manaʻo a manaʻo o kekahi, a e ʻae i kēlā hoʻomaopopo e hoʻololi i kāu hana aʻe. ʻAʻole ia ka ʻae ʻana me nā mea a pau. ʻAʻole ia ka hoʻohaʻahaʻa i ka pae. He ʻikepili pololei ia e pili ana i nā kānaka i mua ou, a ʻo ka ʻikepili pololei ke kumu o kēlā me kēia hoʻoholo maikaʻi a kahi alakaʻi e hana ai.
No ke aha e ʻike ʻia ai ia ma nā helu
Ua noiʻi ka Center for Creative Leadership i nā kaukani luna ma nā ʻāina he nui, e nānā ana inā he pilina maoli ko ke aloha me ka maikaʻi o ka hana a nā kānaka. Aia nō. ʻO nā luna a kā lākou poʻe limahana i helu maikaʻi ʻia ma ke aloha, helu ʻia lākou ma ke ʻano he poʻe hana ikaika aʻe e ko lākou mau haku. Paʻa ka hopena ma ka hōʻiliʻili holoʻokoʻa, a ʻoi aku ka nui ma nā moʻomeheu kahi ʻākea ka mokuʻāina ma waena o nā haku a me nā limahana.
He mea pono e noho me kēlā ʻike. ʻAʻole i hana ke aloha i kēia mau luna a palupalu i kahi ʻano i uku ai lākou. Ua hana ia iā lākou i mea hana ʻoi aku e hiki ai i ko lākou alakaʻi ke ʻike. Ke hoʻomaopopo ʻoe i ka mea e hana maoli ana me kekahi, hāʻawi ʻoe i ka manaʻo hoʻi maopopo aʻe, hāʻawi ʻoe i ka hana kūpono, hopu ʻoe i ka pilikia liʻiliʻi ma mua o ka lilo ʻana i haʻalele hana. Hoʻopau ʻoe i ka koho wale.
Aia kahi hana mālie ma lalo o kēia. Hana ikaika a noho lōʻihi nā kānaka no kekahi i manaʻoʻiʻo lākou e hoʻomaopopo iā lākou. ʻAʻole he kanaka e malimali ana iā lākou. He kanaka e ʻike ana i ke ʻano maoli o ko lākou kūlana a pane iā ia me he mea lā he ʻoiaʻiʻo. ʻO kēlā ʻano hilinaʻi he lohi ke kūkulu a ʻaʻole ia e ʻike ʻia ma kahi papa kuhikuhi, akā ke hana nui nei ʻo ia ma hope o kēlā me kēia hui e paʻa ana i ka wā paʻakikī.
He mākau ia, ʻo ia hoʻi hiki iā ʻoe ke maikaʻi aʻe
Eia ka ʻāpana e hoʻokuʻu ai iā ʻoe. Ua manaʻo lōʻihi ʻia ke aloha he ʻano paʻa, kahi mea i loaʻa a ʻole paha iā ʻoe, i hoʻonohonoho ʻia e ke ʻano. Ua neʻe ka noiʻi. Ua hōʻike ʻo Helen Riess, he kauka ʻo Harvard e noiʻi ana i kēia, hiki ke hoʻololi i ke aloha. Hiki ke aʻo ʻia, hoʻomaʻamaʻa ʻia, a hoʻomaikaʻi ʻia me ke ana, ʻoiai i nā mākua i manaʻo iā lākou ʻaʻole he aloha nui.
He mea nui kēlā no ka mea hoʻopau ia i ka nīnau o ke ʻano a lilo i nīnau o ka hoʻomaʻamaʻa. Inā ua noʻonoʻo ʻoe "ʻaʻole au he kanaka pili kānaka," ua wehewehe ʻoe i kahi wahi e hoʻomaka ai, ʻaʻole he kaupaku. He mau ʻāpana ko ka mākau, a pane nā ʻāpana i ka nānā.
ʻO kekahi mau mea e neʻe maoli ai i ka pahu:
- E hoʻolohe e hoʻomaopopo, ʻaʻole e pane. Hoʻolohe ka hapa nui o mākou me kā mākou pane i hoʻomākaukau ʻia. E hoʻāʻo e mālama i kāu pane a nīnau i hoʻokahi nīnau hou aku. He ʻaneʻane mana nui ka "E haʻi mai hou no kēlā," a ʻaʻohe kumukūʻai.
- E ʻimi i nā ʻoiaʻiʻo o ke kūlana o kekahi ma mua o kou heluhelu ʻana i kona ʻano. Ke lele kahi kanaka hilinaʻi i kahi palena, ʻaʻole ka hana aloha ka manaʻo maikaʻi loa no ia. ʻO ia ka nīnau i ka mea i hana ʻia. Pinepine he kumu āu i koho ʻole ai, a i kēia manawa ʻike ʻoe iā ia.
- E hoʻihoʻi i ka mea āu i lohe ai. Haʻi kahi "no laila ʻo ka pilikia maoli ka hāʻawi ʻana, ʻaʻole ka hana ponoʻī" i kahi kanaka ua loaʻa maoli iā ʻoe kāna ʻōlelo. Hopu ʻo ia i nā manawa āu i hoʻomaopopo hewa ai, he makana kēlā ponoʻī.
- E kapa i ka manaʻo i loko o ka lumi ke ʻike maopopo ʻia ia. ʻAʻole ʻoe pono e hoʻoponopono iā ia. Hiki i ka "He mau pule paʻakikī kēia" ke hana ʻoi aku ma mua o kahi paukū hoʻoikaika, no ka mea haʻi ʻo ia i nā kānaka ʻaʻole lākou e hoʻokamani hoʻokahi.
- E nānā i ka mea ʻaʻole haʻi nā kānaka. ʻO ke kanaka i mālie i nā hālāwai, ʻo ka mea maikaʻi kāna hana akā ʻaʻole kona ikaika. He ʻāpana ke aloha o ka nānā wale i ka hōʻailona ma lalo o ka ʻili.
ʻAʻole koi kēia iā ʻoe e lilo i kanaka mehana a hōʻike maoli. Koi ia iā ʻoe e noiʻi e pili ana i nā kānaka ʻē aʻe a mākaukau e hana ma muli o ka mea āu e aʻo ai. He mau hana maʻamau kēlā.
Ka pahele, a pehea e noho ma waho ai
Aia kahi ʻano hāʻule maoli ma ʻaneʻi, a he mea pono e kapa pololei i hiki iā ʻoe ke pale aku. Inā ʻo ke aloha ke ʻano e omo ʻoe i ka ʻehaʻeha o nā mea a pau a lawe i ka home, e luhi loa ʻoe, a ʻaʻohe pono o kahi alakaʻi i pau ka ikaika i kekahi. ʻO ka poʻe e ʻike i nā mea a pau a ko lākou hui e ʻike ai, i nā lā a pau, hoʻopau pinepine lākou i ka luhi a ʻoi aku ka hewa o ka hoʻoholo, ʻaʻole ʻoi aku ka maikaʻi.
Hana nā mea kākau ʻo Rasmus Hougaard a me Jacqueline Carter i kahi hoʻokaʻawale kūpono i kā lāua hana no ka Harvard Business Review. E pili me ke aloha, wahi a lāua, akā e alakaʻi me ke ahonui. ʻO ke aloha ka ʻike pū me kekahi. Hoʻohui ke ahonui i kahi hana hou: hoʻomaopopo ʻoe i ke kūlana o ke kanaka, a laila huli ʻoe e hana i kekahi mea pono no ia. Mālama ka hana mua iā ʻoe i kanaka. Mālama ka hana lua iā ʻoe e kū ana.
Ma ka hana, ʻo ia ka ʻokoʻa ma waena o ka piholo me kekahi a me ka hoʻolei ʻana i kahi kaula iā ia. Hiki iā ʻoe ke ʻike loa i ka paʻakikī o ka pule o kekahi, e mālama koʻikoʻi iā ia, a e mālama mau iā lākou i ka hana, e māhele hou i ke kaumaha, a i ʻole e kamaʻilio i ka ʻōlelo ʻoiaʻiʻo i lōʻihi. ʻAʻole kūʻē ka mālama kānaka a me ka maopopo me lākou. Pinepine ʻo ka maopopo ka mālama.
I ka wā e lawa ʻole ai ka hoʻomaopopo
I kekahi manawa, ʻo ʻoe ke kūlana kūpaʻa a hoʻomaopopo no kekahi e pono i ka mea ʻoi aku ma mua o ka mea a kahi luna maikaʻi e hāʻawi ai. He lālā hui e hele ana ma kahi nalo, he hoa hana e piholo ana, kekahi i nui aʻe kona hakakā ma mua o ka hana. ʻO ke aloha ma ʻaneʻi ka ʻike i ka palena o kāu kuleana. Hiki iā ʻoe ke hoʻolohe, hiki iā ʻoe ke wehe i ke kaomi ma kahi he mana kou, a hiki iā ʻoe ke kuhikuhi iā lākou i ke kākoʻo maoli me ka hoʻopilikia ʻole iā lākou me he pilikia lā e hoʻoponopono ʻia ai.
Inā me he mea lā aia kekahi i ka pilikia koʻikoʻi, ʻaʻole ʻoe pono e lilo i kā lākou loea olakino noʻonoʻo a lawe i ia mea no lākou. ʻO ka ʻike i kāu papahana kōkua limahana, kāu mau kumuwaiwai HR, a i ʻole kahi laina pilikia, a me ka mākaukau e haʻi mālie iā lākou, he ʻāpana ia o ke alakaʻi maikaʻi. ʻO ka hana ʻoluʻolu loa, ʻo ia pinepine ke kōkua i kahi kanaka e loaʻa ai ke kōkua i kūkulu maoli ʻia no ka mea āna e kū nei.
ʻO ka luna mai ka hoʻomaka, ka mea i ʻōlelo ʻia e waiho i kona aloha i loko o ke kaʻa, hoʻopau ʻo ia i ka hahai ʻana i kēlā ʻōlelo aʻo. ʻAʻole i ʻeha kāna mau helu. Ua hoʻōki kāna poʻe i ka haʻalele. Ua ʻike ʻia ua pili nā mea ʻelua i ka manawa a pau.
Nā kumu
- Center for Creative Leadership, Empathy in the Workplace: A Tool for Effective Leadership
- Helen Riess, The Science of Empathy (Journal of Patient Experience)
- Rasmus Hougaard, Jacqueline Carter, a me Marissa Afton, Connect with Empathy, But Lead with Compassion (Harvard Business Review)