Pehea e Mālie ai i ka Wā Kūʻē (a e Lohe ʻiʻo ʻIa)

Ua paʻa kou ʻā. Ke holo nei kou puʻuwai. Ma kekahi wahi i nā kekona he kanakolu i hala, ua hoʻōki ke kamaʻilio i ka pili ʻana i nā kīʻaha ʻai, a i ʻole ka hakuhana, a i ʻole ʻo wai ka mea e kāhea ai i ka mea hana paipu, a huli i kekahi mea kahiko aʻe a wela aʻe. ʻAʻole ʻoe e hoʻolohe maoli nei. Ke hoʻouka nei ʻoe i ka mea aʻe āu e ʻōlelo ai.

ʻIke ka hapanui o kākou i kēlā manaʻo. Puka ia me kekahi hoa pili, he makua, he hoa hana, ka hoaaloha nāna i ʻōlelo i ka mea. A ʻo ka ʻāpana paʻakikī, ʻaʻole ʻo ke kūʻē iho ka pōʻino. ʻO ʻelua kānaka e aloha ana kekahi i kekahi, e makemake lākou i nā mea like ʻole, a pono lākou ke hiki ke ʻōlelo pēlā. ʻO ka pōʻino ka mea e hana ʻia iā ʻoe i ka ʻena o ia, a me ka mea e puka mai kou waha ma mua o kou hoʻoholo ʻana e ʻōlelo iā ia.

He nūhou maikaʻi, ma kekahi ʻano: hiki ke aʻo ʻia ka mākaukau o ka noho paʻa ʻana ma kekahi hakakā. ʻAʻole pono ʻoe e hānau ʻia me ka ʻoluʻolu. Pono wale nō ʻoe e maopopo i ka mea a kou kino ponoʻī e hana nei a kūʻai iā ʻoe iho i kekahi mau kekona.

No ke aha e ʻano pōʻino nui ai kekahi hakakā liʻiliʻi

Ke huli ʻoi kekahi kamaʻilio, pane pinepine kou kino me he mea lā aia ʻoe i ka pōʻino maoli. Piʻi ka holo o ka puʻuwai, wikiwiki ka hanu, paʻa nā ʻiʻo. Kapa ka mea noiʻi pilina ʻo John Gottman i ke ʻano kiʻekiʻe o kēia he *flooding*: ke kahua kahi i hoʻopaʻa loa ʻia ai ʻoe a hāʻule ka noʻonoʻo maopopo. ʻAʻole hiki iā ʻoe ke ʻapo i ka ʻike hou. ʻAʻole hiki iā ʻoe ke kūpono. Aia ʻoe i ke kūlana pale-iho, a he mea kūkākūkā ʻino loa ke kūlana pale-iho.

He mea kūpono e noho me ia, no ka mea, hoʻololi ia i ka mea holoʻokoʻa. Ke huhū ʻoe, a anu paha, a ʻōlelo i ka ʻōlelo ʻoiaʻiʻo a ʻino āu e mihi ai, ʻaʻole pinepine ia ʻo kou mau waiwai e ʻōlelo nei. ʻO kou pane koʻikoʻi e ʻōlelo nei. ʻAʻole ʻo ka hana ka lilo i kanaka mālie aʻe ma o ka ikaika manaʻo wale. ʻO ka hana ka mālama ʻana i kou kino i hoʻomalu lawa e hiki ai i ke kanaka mālie aʻe āu i lilo mua ai ke noho ma ke keʻena.

ʻO nā neʻe ʻehā e hōʻino mālie ai i nā kamaʻilio

Ua hoʻolilo ka hui o Gottman i nā ʻumi makahiki e nānā ana i nā kāne a wāhine e hakakā ana, a hiki iā lākou ke wānana me ka pololei hoʻopūʻiwa i nā pilina e ola a me ka mea e haki. ʻAʻole ʻo ka hōʻailona ka hakakā ʻana o ke kanaka. ʻO ia ke *ʻano*. Puka nā ʻano ʻehā i nā mea i haki, a he mea kūpono e kapa, no ka mea, i kou hiki ke ʻike iā lākou, hiki iā ʻoe ke ʻapo iā ʻoe iho e hana ana iā lākou.

• Ka hoʻāhewa. ʻO ka ʻalualu ʻana i ke kanaka ma kahi o ka pilikia. He ʻōhumu ʻo "Ua poina ʻoe e kāhea." He hōʻeha i ke ʻano o ke kanaka ʻo "ʻAʻole loa ʻoe e noʻonoʻo i kekahi kanaka ma waho ou."
• Ka hoʻowahāwahā. ʻO ka olokaʻa maka, ka mainoino, ka hoʻomāʻewaʻewa, ke "auē, akamai." Loaʻa iā Gottman ʻo ka hoʻowahāwahā ka wānana ikaika loa hoʻokahi he pilikia kekahi pilina. Haʻi ia i ke kanaka ʻē ke nānā iho nei ʻoe iā lākou, a ʻaneʻane ʻaʻohe mea e ola ai i kēlā no ka manawa lōʻihi.
• Ka pale ʻana. ʻO ka pane ʻana i kekahi ʻōhumu me kekahi ʻōhumu hou a i ʻole he paia o nā kumu pakele. Me he pale-iho lā ia. Pā ia me he "ke hōʻole nei au e hoʻolohe iā ʻoe" lā.
• Ka pā pōhaku. ʻO ka pani ʻana, ka hāmau ʻana, ka hele ʻana i waho ma waena o ka ʻōlelo. He flooding pinepine kēia me ka lole ʻē: ʻaʻole ʻino ke kanaka, ua hoʻopiha ʻia ʻo ia a ua haʻalele e ola.

E ʻike ʻoe i kekahi o kēia. Hana nā kānaka a pau i kekahi o lākou. ʻAʻole ʻo ka ʻike ʻana i kekahi e puka ana i loko ou he hoʻopaʻi o kou ʻano. He ʻike ia, he ʻike hiki iā ʻoe ke hoʻohana i ka manawa maoli.

Ka mea e hana ai ke ʻike ʻoe iā ʻoe e wela ana

Aia ka pāʻani holoʻokoʻa ma ke keʻena ma waena o ka piʻi a me ka pane. Eia nā neʻe e kūpono i kēlā keʻena.

E kapa i ka flooding a hoʻolohi i kou kino

I ka manawa āu e ʻike ai i nā hōʻailona (ka puʻuwai holo, ka maka wela, ke koi e ʻōkiki), ʻo ia kāu hōʻailona e hoʻolohi ma kahi o ke koʻo ikaika aʻe. ʻAʻole hiki iā ʻoe ke noʻonoʻo i ka mālie ʻoiai aia kou kino i ka pīʻo, no laila e hoʻomaka me ke kino. Hoʻokahi hanu lohi a lōʻihi i waho. Nā wāwae ma ka papahele. E hoʻokuʻu i ka ʻā. ʻO ka hanu lohi i waho, ʻoi aku ka lōʻihi ma mua o ka hanu i loko, ʻo ia kekahi o nā ala wikiwiki loa e haʻi i kou ʻōnaehana aʻalolo ua pau ka pilikia.

E lawe i kekahi hoʻomaha maoli, ma ke ala pono

Inā ua hoʻopiha maoli ʻia ʻoe, ʻo ka mea lokomaikaʻi loa āu e hiki ai ke hana, ʻo ia ka hoʻomaha. Maopopo ka noiʻi a Gottman e hana wale kekahi hoʻomaha inā ua lōʻihi ia e hoʻomalu maoli ai kou kino, ma kahi o iwakālua minuke, a inā e hoʻohana ʻoe iā ia ma kekahi mea e hoʻomalu ai iā ʻoe ma kahi o ka hoʻomaʻamaʻa ʻana i kāu hihia. ʻAʻole ʻo ka hele ʻana i waho me ka huhū he hoʻomaha. He pā pōhaku ia. ʻO ka ʻokoʻa, ʻo ia hoʻokahi ʻōlelo: "Makemake au e hana pono i kēia a ua wela loa au e noʻonoʻo. Hiki iā kāua ke hoʻi i kēia i ka hapalua hola?" A laila e hoʻi. ʻO ka ʻōlelo paʻa e hoʻi mai ka mea e palekana ai ka haʻalele.

E hoʻomaka me ke ʻano i pā ai iā ʻoe, ʻaʻole ka mea hewa a lākou

ʻO kēia ka hoʻololi liʻiliʻi hoʻokahi e hana nui ai. Aia kekahi noiʻi i loiloi ʻia e nā hoa loea me ke poʻo e ʻōlelo i nā mea a pau — "Maopopo iaʻu kou manaʻo pēlā, akā ke manaʻo nei au pēia" — i hoʻāʻo i ke ʻano e pane ai ke kanaka i nā ala like ʻole o ka hoʻomaka ʻana i kekahi kamaʻilio paʻakikī. ʻO nā ʻōlelo i kūkulu ʻia a puni "ke manaʻo nei au," pā pinepine lākou me ka ʻino liʻiliʻi aʻe a hoʻāla i ka pale liʻiliʻi aʻe ma mua o ka manaʻo like i hana ʻia ma ke ʻano "ʻaʻole loa ʻoe" a i ʻole "ʻaʻole loa ʻoe." ʻO ke ʻano kūpono loa, hana ia i ʻelua mea i ka manawa like: kapa ia i kou ʻike ponoʻī *a* ʻapono i ko lākou. He mea e like me, "Maopopo iaʻu ua pau ʻoe ma hope o ka hana, a ke manaʻo nei au ua hoʻokaha ʻia au e hana ana i ka hoʻomaʻemaʻe a pau iaʻu iho."

ʻAʻole pili kēia i ka palupalu. Hiki i ke kanaka ʻē ke hoʻopaʻapaʻa me kekahi hoʻāhewa. ʻAʻole hiki iā lākou ke hoʻopaʻapaʻa maoli me kou manaʻo. Lawe ʻoe i ka hoʻāhewa mai ka pākaukau a kau i ka pilikia maoli ma luna ona.

E hoʻolohe e maopopo, ʻaʻole e hoʻouka hou

E ʻike i ka wā āu i hoʻōki ai i ka hoʻolohe a hoʻomaka i ke kali no kou manawa. E hoʻāʻo, me ka ʻoiaʻiʻo, e ʻimi i ka mea hoʻokahi a lākou e ʻōlelo nei e kūpono ana, ʻoiai he ʻumi pākēneka wale ia, a e ʻōlelo iā ia. "Ua pololei ʻoe ua hoʻokaʻawale ʻia au i kēia mau lā." ʻAʻole ʻo ka ʻae ʻana i kekahi mea ʻoiaʻiʻo he hāʻule iā ʻoe. Hoʻopau pinepine ia i ka wela mai ke keʻena ʻoi aku ma mua o nā mea ʻē a pau, no ka mea, hoʻōki ke kanaka ʻē i ka hakakā e lohe ʻia ke ʻike lākou ua lohe ʻia.

I ka wā mālie aʻe

ʻAʻole ʻo kekahi hakakā e pau me ka hoʻoponopono maʻemaʻe ʻole he hāʻule. ʻAʻole hoʻopau maʻemaʻe ʻia ka hapanui o nā kūʻē, a ua maikaʻi ia. ʻO ka mea koʻikoʻi aʻe, ʻo ia ka hoʻoponopono ma hope: ka hoʻi ʻana, ka ʻae ʻana i kāu ʻāpana, ke ʻōlelo ʻana i ka mea ʻoiaʻiʻo maʻalahi. "Ua ʻino au ma mua, a ke mihi nei au." Hoʻomanaʻo ke kanaka inā ua hoʻi ʻoe ʻoi aku ma mua o ka hemolele ʻana o kou ʻano i ka ʻena.

Inā hiki, kōkua pū ka ʻike ʻana i kou ʻano ponoʻī ke ʻaʻole ʻoe i waena o kekahi. He aha ka mea e hoʻā wikiwiki loa iā ʻoe? Ka manaʻo ua kāpae ʻia? Ke ʻōkiki ʻia? Kekahi leo? ʻAʻole hiki iā ʻoe ke hele ma mua o kekahi hōʻā hiki ʻole iā ʻoe ke ʻike e hiki mai ana. ʻO ke kapa ʻana i kāu, ma ka leo, i ka poʻe āu e hakakā ai, ʻo ia ka hapalua o ka hana.

I ka wā e ʻimi ai i ke kōkua hou aku

ʻO kekahi kūʻē, ʻoi aku ka nui ma mua o kekahi pilikia kamaʻilio, a he mea kūpono e ʻōlelo ʻoiaʻiʻo ai no ia. Inā e loaʻa mau iā ʻolua me kekahi āu e aloha ai ka hakakā like ma ka poʻai a hiki ʻole ke wāwahi iā ia, hiki i kekahi kahu olakino noʻonoʻo kāne a wāhine a i ʻole ʻohana ke hāʻawi iā ʻolua i nā mea hana a me kekahi luna kānāwai, a he hoʻoikaika maoli ka noiʻi no ke aʻo pilina. Inā ke waiho nei ke kūʻē ma ka home a i ʻole ka hana iā ʻoe me ka piʻihau, ka hiamoe ʻole, a i ʻole ka makaʻu i ka lā aʻe, he mea kūpono e kamaʻilio ai me ke kauka a i ʻole he kahu aʻo.

A hoʻokahi laina ʻaʻole pili maoli i ka kamaʻilio: inā komo ka makaʻu, ka mana, nā hoʻoweliweli, a i ʻole kekahi ʻano hōʻino i kekahi pilina, ʻaʻole ʻo nā mākaukau o kēia ʻatikala ka pane, a ʻaʻole ʻo kou leo ka pilikia. He pilikia palekana kēlā, a he kūpono ʻoe i ke kākoʻo i hana ʻia no ia. ʻO ka ʻimi ʻana i ia ʻano kōkua he hana ikaika, maka maopopo.

ʻO ke kūʻē i mālama maikaʻi ʻia, ʻaʻole ia e pau me ka mea lanakila. Pau ia me ʻelua kānaka e maopopo kekahi i kekahi ʻoi iki aku ma mua o hoʻokahi hola ma mua. ʻO ia ka mea e kūpono ke ʻimi, a hiki ʻane ʻane mau ke loaʻa, ʻoiai mai waena o kekahi hakakā ʻino.

Nā Kumu

• The Gottman Institute, The Four Horsemen: Criticism, Contempt, Defensiveness, and Stonewalling
• American Psychological Association, Happy couples: How to keep your relationship healthy
• PubMed Central, I understand you feel that way, but I feel this way: the benefits of I-language and communicating perspective during conflict
• HelpGuide, Conflict Resolution Skills