Aia kahi ʻōlelo e noho ana i kou umauma i kēia manawa. He hopohopo paha no kahi hoʻolālā me he mea lā ua maikaʻi nā poʻe ʻē aʻe a pau. He ʻpaha āu e hoʻomāmā mau ai i kahi ʻpaha. ʻO ka manaʻo hoʻpaha āu e ʻai i kekahi a moni mau ai. Ua hoʻāʻo ʻoe iā ia i ka ʻ. Ua kākau hou ʻoe i ka memo ʻkolu manawa. A laila hōʻea ka manawa a, ʻʻia, a i ʻole puka ʻaku ka wela ma mua o kāu i manaʻo ai.
ʻO kēlā hakahaka, ma waena o kāu i makemake ai e ʻōlelo a me ka mea i hana maoli ʻia, ʻo ia kekahi o nā kaomi mālie maʻamau loa a ka poʻe e lawe ai i ka hana a me ka home. ʻO ke kū i luna me ka mālie ka mākau e pani ai iā ia. Kūpono e aʻo, no ka mea ʻaʻole nalo ke kumukūʻai o ka noho mālie. Neʻe wale ia. Lilo ia i hoʻonāukiuki, a i ʻole he pilikia ʻaʻe ma hope, a i ʻole he pō lōʻihi e hana hou ana i ke kūkākūkā āu i ʻai.
Nā ala ʻelua e hewa pinepine ai
Hā ʻo ka hapa nui o mākou i hoʻokahi o nā ʻano hāʻule ʻelua ma lalo o ke kaomi, a kani lākou he kūʻē akā hele mai i kahi like.
ʻO ka mua ka noho mālie. Haʻi ʻoe iā ʻoe iho ʻaʻole kūpono, ʻaʻole ʻoe makemake e hana i nā nalu, e hāpai ʻoe iā ia i kahi manawa ʻē. Ma lalo aia pinepine kahi makaʻu: o ka hakakā, o ka hewa, o ka ʻʻia he paʻakikī. ʻAʻole hele ka hopohopo i kahi. Noho wale ia.
ʻO ka lua ka puka wela. Kūkulu ke kaomi a hānini, a hōʻea ka memo i ʻʻʻia me ka huhū. I kēia manawa ke pale nei ke kanaka ʻē aʻe iā ia iho ma kahi o ka hoʻolohe iā ʻoe, a nalo ka manaʻo maoli.
Aia kahi alanui waena, a he inoa kona. Kapa nā kauka iā ia ʻo ke kamaʻilio kūpaʻa: ka ʻōlelo i kāu manaʻo, makemake, a manaʻo me ka pololei a mahalo, me ka hehi ʻole i kekahi a me ka holoi ʻole iā ʻoe iho. Wehewehe ʻo Mayo Clinic iā ia ʻo ke ʻano e noho ana ma waena o ka palaka a me ka ʻino, a hōʻlākou i kahi mea maʻalahi ke poina. ʻAʻole ʻo ke aʻo ʻana e kūpaʻa he maikaʻi wale no ke kamaʻilio. He maikaʻi ia nou. Pili ia i ke kaumaha haʻahaʻa aʻe, ka mana ʻoi aʻe ma luna o ka huhū, a me ka mahalo iā ʻoe iho ʻoi aku ka paʻa, no ka mea hoʻōki ʻoe i ka hali a puni i nā mea a pau āu i ʻōlelo ʻole ai.
No ke aha e hoʻololi ai kou mālie inā lohe ʻʻoe a ʻole
Aia kahi kumu e koʻikoʻi ai ke leo e like me ka ʻ. Ke komo wela ʻoe, ala ka pane hōʻino o ke kanaka ʻē aʻe ma mua o kona noʻonoʻo. Hoʻomākaukau lākou. Hoʻōki lākou i ka hoʻolohe a hoʻomaka e hoʻomākaukau i kahi pane kūʻē. Hiki iā ʻoe ke pololei loa a lilo nō i ka lumi, no ka mea ua pīholo ka ʻano o ka memo i ka ʻ.
Ke komo paʻa ʻoe, hāʻawi ʻoe i ke kanaka ʻē aʻe i ka lumi e noho ai i kona lolo noʻonoʻo. ʻAʻole kēlā he hoʻopunipuni. He launa ia e maʻalahi ai ke loaʻa o ka ʻoiaʻiʻo. ʻO kou mālie, ma ke ʻano maoli, he ʻāpana o kāu hoʻopaʻapaʻa.
Aia kahi mana nui aʻe o kēia ma ka pae hui. Ua hoʻolilo ka polopeka o ke Kula ʻOihana o Harvard ʻo Amy Edmondson i nā makahiki e aʻo ana no ke aha i hopu mua ai kekahi mau hui i nā pilikia a ʻae kekahi iā lākou e ʻino. ʻO ka ʻokoʻa āna i ʻike ai, ʻo ia ka palekana noʻonoʻo: ka manaʻoʻiʻo like e hiki iā ʻoe ke hāpai i kahi hopohopo, ʻae i kahi hewa, a i ʻole nīnau i kahi nīnau me ka hoʻopaʻi ʻole a hoʻohilahila ʻʻia no ia. Ma kāna noiʻi ma luna o nā ʻumi hui hana, ʻo nā pūʻulu kahi i manaʻo ai ka poʻe he palekana ke kū i luna, ua aʻo wikiwiki aʻe a hana ʻoi aku ka maikaʻi. ʻO nā mea kahi i kani ai ka kū i luna he pōʻino, ua kanu mālie i nā pilikia a hiki i ka pipiʻi.
Eia ka ʻāpana e koʻikoʻi ai iā ʻoe ponoʻī. ʻAʻole pono ʻoe e lilo i luna e hana i kēlā ʻano. I kēlā me kēia manawa āu e hāpai mālie ai i kekahi mea a holo maikaʻi, hana ʻoe iā ia he palekana iki aʻe no ke kanaka aʻe e hana like. Ke aʻo nei ʻoe i ka lumi i ka mea i ʻae ʻia.
Ma mua o kou wehe i kou waha
Hoʻomaka ka mālie ma mua o ke kūkākūkā, ʻaʻole i ka wā. Hana kekahi mau minuke o ka hoʻomākaukau i ka nui o ka hana.
E maopopo i ka mea hoʻokahi. ʻAʻole ʻelima mea. Hoʻokahi. He aha ka mea hoʻokahi āu e pono nui ai i kēia kanaka e maopopo a hoʻoholo? Inā hiki ʻole iā ʻoe ke ʻōlelo i kahi ʻōlelo, ʻaʻole ʻoe i mākaukau. E kākau iā ia.
E ʻike i kāu makemake maoli. Ke noi nei anei ʻoe i kahi hoʻololi, ke kaʻana ʻ, a i ʻole ke makemake wale e ʻʻia? Mālama ka hōʻʻana i ka pahuhopu iā ʻoe mai ka ʻi ka hoʻohewa, ʻo ia ka mea e hana ai ke maopopo ʻole ʻo kāu e ʻimi nei.
E hoʻopaʻa i kou kino mua. ʻAʻole hiki iā ʻoe ke noʻonoʻo i kou ala i ka mālie ʻoiai kou ʻōnaehana i loko o ka hōʻ. Ma mua o kou komo, a i ʻole kelepona, e lawe i hoʻokahi hanu aku lohi, e ʻike i kou mau wāwae ma ka papahele, e hoʻohaʻahaʻa i kou poʻohiwi. Haʻi kahi hanu aku lōʻihi i kou ʻōnaehana aʻalolo ʻaʻaia ka pilikia ma ʻaneʻi. E hāʻawi iā ʻoe iho i kanakolu kekona o kēlā a e noʻonoʻo maopopo aʻe ʻoe i ka manawa e hoʻomaka ai.
I ka manawa
Ke aia maoli ʻoe i loko, mālama kekahi puʻupuʻu neʻe liʻiliʻi i ka mahana i lalo me ka hana ʻole iā ʻoe i felpudo.
- E hoʻomaka me nā ʻoiaʻiʻo, ʻaʻole me ka ʻōlelo hoʻoholo. ʻO ka "Ua puka ka hōʻme nā helu o ka hapa kihi i hala" pā ʻokoʻa loa ma mua o "Ua hoʻouna hou ʻoe i nā helu hewa." Wehe kekahi i kahi kūkākūkā. Hoʻomaka kekahi i kahi hakakā.
- E ʻōlelo mai kou noho ponoʻī. ʻO ka "Hopohopo au ʻaʻole kēia papa manawa e waiho i ka lumi no ka hoʻāʻo" he paʻakikī ke hoʻopaʻapaʻa, no ka mea ke hōʻnei ʻoe i kou manaʻo ponoʻī, ʻaʻole he ʻoiaʻiʻo honua. Mālama kēlā iā ʻoe ma waho o ka noʻonoʻo i nā kumu o ke kanaka ʻē aʻe.
- E kikoʻī a pōkole. Kono ka pohihihi i ka pale. ʻOi aku ka emi o nā huaʻōlelo a puni ka manaʻo maoli, ʻoi aku ka maopopo o kona hōʻea.
- A laila e hoʻōki i ke kamaʻilio. ʻO kēia ka mea paʻakikī loa. Ma hope o kou ʻōlelo i kāu mea, e ʻae i ka mālie e noho. Mai wikiwiki e hoʻomāmā, hoʻihoʻi, a hoʻopiha i ka hakahaka. E hāʻawi i ke kanaka ʻē aʻe i ka lumi e pane ai.
- E kūʻai i kahi ʻanuʻu ke ʻike ʻoe i ka piʻi. Inā hoʻā kekahi mea a lākou e ʻōlelo iā ʻoe, ʻaʻole pono ʻoe e pane koke. ʻO ka "E ʻae iaʻu e noʻonoʻo i kēlā no kekona" he ʻōlelo piha, a kokoke loaʻa mau.
ʻAʻole ʻoe e hana i kēia a pau me ka hemolele. ʻAʻole hana kekahi. ʻAʻole ʻo ka pahuhopu he hana hemolele. ʻO ia ka noho hoʻoponopono lawa e ola ai kou manaʻo maoli ma ke kūkākūkā.
Ke holo ʻia
I kekahi manawa hana ʻoe i nā mea a pau me ka pololei a holo huli nō. Pale ke kanaka ʻē aʻe iā ia iho, a i ʻole hoʻowahāwahā, a i ʻole anu ka lumi. Kūpono e ʻōlelo maopopo, no ka mea ʻo ka makaʻu i kēia pono ka mea e mālama mālie ai i ka nui o mākou.
Inā wela ia, hiki iā ʻoe ke kapa iā ia me ka hoʻopiʻi ʻole. ʻO ka "ʻAʻole au manaʻo e hoʻoholo kāua i kēia maikaʻi i kēia manawa, hiki anei iā kāua ke hoʻi mai?" he puka mālie, ʻaʻole he hāʻule. He mākau ka neʻe mai kahi kūkākūkā i hoʻōki i ka pono, ʻaʻole he hāʻule. Hiki iā ʻoe ke hoʻi mau iā ia ke anu nā poʻe a pau.
A inā ua nalo kou mālie? Ola ka hapa nui o nā pilina mai kahi kūkākūkā hemahema ʻoi aku ka maikaʻi ma mua o ka hoʻonāukiuki i kanu ʻʻia. ʻO ka "Ua komo wela aʻe au ma mua o kaʻu i manaʻo ai i kēia mua aku, a makemake au e hoʻāʻo hou" hoʻoponopono i ʻaku ma mua o kāu manaʻo. Hoʻomanaʻo ka poʻe i ka mea i hoʻi mai, ʻaʻole inā ua hemolele ʻoe.
Ke pili ka mālie i kekahi mea nui aʻe
Aia kahi ʻokoʻa ma waena o nā aʻalolo maʻamau o kahi kūkākūkā paʻakikī a me kahi mea ʻoi aku ke kaumaha. Inā hoʻopiha ka manaʻo o ke kū i luna iā ʻoe me ka makaʻu, inā ua noho mālie ʻoe ma nā wahi i loaʻa mua iā ʻoe ka leo, a i ʻole inā ua lilo ka noho mālie i ala e palekana ai i loko o kahi pilina a hana ʻaʻole kani palekana, kūpono kēlā e mālama koʻikoʻi.
Hiki i ka makaʻu o ke kū i luna ke lilo i hōʻo kahi hopohopo hiki ʻole i kekahi mau ʻenehana maikaʻi ke hōʻea piha. Hiki ke lilo kekahi i pane noʻonoʻo i kahi kūlana palekana ʻole maoli, a koi ka hoʻokaʻawale i ua mau mea ʻelua lā i kekahi manawa i kahi pūʻulu maka ʻē aʻe. Hiki i kahi loea ke kōkua iā ʻoe e kūkulu i ka mākau ma kahi ʻano kahi haʻahaʻa ka mea i loko o ka pāʻani. Inā ua lilo ka noho mālie i hoʻolālā ola i loko o kahi pilina kahi i ʻike ai ʻoe i ka hoʻomalu ʻʻia a makaʻu, ʻo ia ka manawa e kiʻi ai i kākoʻo ma waho o kahi ʻatikala kōkua ponoʻī, mai kahi kanaka hilinaʻi ʻʻia a i ʻole kahi loea e hana ana me kēia.
I ka hapa nui o ka manawa naʻe, ʻoi aku ka liʻiliʻi o ka ʻōlelo i kou umauma ma mua o ka makaʻu a puni iā ia. Pono wale ia e ʻʻʻia me ka maopopo, e kekahi mālie lawa e ʻōlelo iā ia. Hiki kēlā iā ʻoe. He mākau ia, a e like me kēlā me kēia mākau, maʻalahi aʻe ia i kēlā me kēia manawa e hana ʻole ai ka mea ʻino loa.
Nā Kumu
- Mayo Clinic, Being assertive: Reduce stress, communicate better
- Amy C. Edmondson, Psychological Safety
- Amy Edmondson, Psychological Safety and Learning Behavior in Work Teams (Administrative Science Quarterly)
- Harvard Business School Working Knowledge, In Tough Times, Psychological Safety Is an Asset, Not a Luxury