Skip to main content
Aia ʻoe i loko o ka pilikia a i ʻole ke noʻonoʻo nei e hōʻeha iā ʻoe iho? ʻAʻole ʻoe hoʻokahi. E ʻimi i kahi laina kōkua →

ALOHA E MAU ANA · KĀLĀ

Ke kūkākūkā ʻana no ke kālā me ka lilo ʻole i hakakā

ʻO ke kālā kekahi o nā mea i hakakā pinepine ai nā kāne a me nā wāhine, a hoʻi pinepine mai kēia mau hakakā. Eia ke kumu e wela koke ai kēia mau kūkākūkā, a pehea e mālama ai i loko o ke ʻano e pili pū ai ʻolua ma kahi o ka hoʻokaʻawale ʻana iā ʻolua.

He wahine me ka pālule lima lōʻihi hina a me ka lole wāwae hina e kū ana ma ka ʻaoʻao o kahi puka lāʻau keʻokeʻo

Photo by HiveBoxx on Unsplash

Nā ʻōlelo aʻo wikiwiki

  • E hoʻonohonoho i kahi hālāwai kālā Lāpule, ʻaʻole he hopu hewa.
  • E hoʻololi i nā moʻolelo kālā ma mua o nā manaʻo.
  • E ʻōlelo hoʻolālā hoʻolilo ma kahi o ka hoʻolālā kālā.

Hoʻomaka pinepine me ka liʻiliʻi. He uku ma ka palapala helu kālā āu i manaʻolana ʻole ai. He kani hanu i ka wā e kiʻi ai kekahi i kāna kāleka. He pila e hāʻule mai i ka manawa hewa. I loko o hoʻokahi a ʻelua paha minuke, ʻaʻole ʻolua e kamaʻilio maoli ana no nā kālā he kanahā. Ke kamaʻilio nei ʻolua no ka mahalo, a i ʻole ke kaulike, a i ʻole ʻo wai ka mea nāna e hoʻoholo i nā mea, a ʻaʻole maopopo iā ʻolua pehea ʻolua i hiki mai ai i ʻaneʻi.

Inā maa kēlā paheʻe ʻana iā ʻoe, aia ʻoe i waena o nā poʻe maʻamau loa. ʻO ke kālā kekahi o nā mea maʻamau loa e hakakā ai nā kāne a me nā wāhine, a he ʻeha kūikawā ko nā hakakā kālā. Hoʻi hou mai lākou. Hiki iā ʻoe ke hoʻoponopono i kahi kuʻikahi ʻole no nā hana hale a manaʻo ua pau. Akā, he ʻano ko ka hakakā kālā like e ʻike hou ʻia ai ma ka palapala helu kālā aʻe, ka lā nui aʻe, ke kūʻai nui aʻe, me ka lole ʻokoʻa iki.

Eia ka nūhou maikaʻi i hūnā ʻia i loko: ʻaʻole he hōʻailona ka hoʻi hou ʻana o kēia mau hakakā ua haki ko ʻolua pilina. He hōʻailona ia e pili ana ke kālā i kekahi mea koʻikoʻi i nā mea ʻelua. ʻO ke akamai, ʻo ke aʻo ʻana e kamaʻilio no ka mea ma lalo iho.

ʻAʻole pinepine no ke kālā nā hakakā kālā

Ke hakakā ʻolua no kahi kūʻai, ʻaneʻane ʻaʻole ʻolua e hakakā ana no ka mea ponoʻī. Ke hakakā nei ʻolua no ka mea a ke kālā e kū nei. ʻO ka palekana. ʻO ke kūʻokoʻa. ʻO ka mālama ʻia me ke koʻikoʻi. ʻO ka hiki ke hoʻomaha. ʻO ka makaʻu i ka nele i ulu paha kekahi o ʻolua me ia, a i ʻole ʻaʻole i ʻike iki.

ʻO ka hapa nui o kā kākou manaʻo no ke kālā, ua ʻomo kākou ma mua loa o ka hālāwai ʻana me ko kākou hoa pili, mai ka hale i ulu ai kākou, mai ka nānā ʻana i nā mākua a puni e hopohopo, e hoʻolilo wale, a i ʻole e hāmau i nā manawa a pau e ala mai ai ke kumuhana. Ua aʻo kekahi he palekana ka mālama kālā. Ua aʻo kekahi he hauʻoli o ke ola āu i hana ai ka hoʻolilo iki ʻana. ʻAʻole hewa kekahi o lāua. He ʻelua moʻolelo ʻokoʻa wale nō no ke kumu o ke kālā, e noho ana ma ka pākaukau like, me ka ʻike ʻole pinepine o kekahi e holo ana ma kahi palapala i kākau ʻia he mau makahiki aku nei.

No laila e hiki ai i kahi kūkākūkā ʻelima minuke no kahi kau hoʻolaha streaming ke pahū. No kekahi o ʻolua he ʻelima kālā. No kekahi he loina ia, ka paheʻe iho ʻana, ka hōʻike ʻana ʻaʻole ʻolua ma ka ʻaoʻao like. Ke pale nei kēlā me kēia o ʻolua i kahi waiwai, ʻaʻole i kahi helu.

Ua haʻi ka Gottman Institute, ka mea i aʻo i ke ʻano hakakā o nā kāne a me nā wāhine no nā makahiki he nui, i ka mea like ma nā huaʻōlelo maʻalahi: i ka wā ʻaʻole like nā hoa pili no ke kālā, he pani pinepine ka kuʻikahi ʻole no kekahi mea hohonu aʻe, he makaʻu, he manaʻolana, he ʻike no ke ʻano o kahi ola maikaʻi. Hakakā ma ka pae o ke kālā a poʻai wale ʻoe. E noʻonoʻo niele no ka moeʻuhane a i ʻole ka makaʻu ma lalo iho a loli ke ʻano holoʻokoʻa o ke kūkākūkā.

Ka pilikia o ka hāmau

Eia kahi mea hou e pīhoihoi ai ka nui o nā hoa pili. ʻO ka poʻe ma lalo o ke kaumaha kālā nui, ʻo lākou pinepine ka poʻe e kamaʻilio iki ai no ia mea.

Ua nānā nā kanaka noiʻi ma Cornell i kēia mea ponoʻī a ʻike ua ʻano hoʻohāmau ke kaumaha kālā i nā hoa pili ma mua o ka hoʻoikaika iā lākou e hoʻolālā pū. Ke pilikia ke kālā a kiʻekiʻe ka hopohopo, ʻemi ka poʻe mai ke kūkākūkā ma ka manawa pono e hana ai. ʻO kekahi māhele, ʻai ke kaumaha i ka ikaika noʻonoʻo e koi ʻia e kahi kūkākūkā paʻakikī. ʻO kekahi māhele, ʻo ka makaʻu: manaʻo ʻoe e lilo i hakakā, no laila ʻaʻole ʻoe e ʻōlelo, a lilo mālie ka hāmau i ʻano kaʻawale ponoʻī.

Ke kuhikuhi nei ka noiʻi like i ka mea kōkua. Ke hoʻomaka nā hoa pili e ʻike i kahi pilikia kālā he mea a lāua e alo pū ana, ma mua o kahi kūʻē mau ma waena o lāua, lilo lākou i ʻoluʻolu aʻe e kamaʻilio maoli. ʻO kēlā loli, mai ka "ʻowau e kūʻē iā ʻoe" a i ka "ʻo kāua e kūʻē i kēia," he nui kāna hana koʻikoʻi.

Nā hakakā ma lalo o nā hakakā

He mau wahi pohā e ala mai ai i kēlā me kēia manawa, a he pono ke ʻike i ko lākou ʻano maoli, no ka mea, he kūʻē kēlā me kēia o ʻelua moʻolelo kūpono.

Ka mea mālama kālā a me ka mea hoʻolilo

ʻO kēia ka pālua kahiko, a launa pinepine nā hoa pili ma kēia laina. Nānā kekahi o ʻolua i ke koena a ʻoluʻolu aʻe i ke piʻi ʻana. Nānā kekahi i ke ola e holo ana a makemake e hauʻoli iki i kēia manawa. Manaʻo pinepine kekahi i kekahi ʻo ia ka pilikia. ʻIke ʻia ka mea mālama kālā me ke noʻonoʻo ʻole i kekahi a kuleana iā ia iho; ʻike ʻia ka mea hoʻolilo me ka hauʻoli ʻole mai kekahi noho a noʻonoʻo pono mai kekahi. ʻAʻole hiki iā ʻoe ke lanakila ma o ka hakakā. Hiki wale nō iā ʻoe ke hoʻomaopopo a hālāwai ma kahi waena, ʻo ia hoʻi kekahi kālā i pale ʻia a me kekahi kālā kūʻokoʻa maoli e hauʻoli ai me ka hakakā ʻole no kēlā me kēia kīʻaha kope.

ʻO kāu, ʻo kaʻu, a ʻo kā kāua

ʻO ke ʻano o kā ʻolua mālama kālā, nā moʻokāki hui, nā mea kaʻawale, a i ʻole he hui, ʻaʻole ia e pili nui i ka hoʻoponopono e like me kona kani. No kekahi kanaka, ʻo ka hui ʻana i nā mea a pau ke ʻano holoʻokoʻa o ka lilo ʻana i hui. No kekahi, ʻo ka mālama ʻana i kekahi māhele ponoʻī, ʻo ia ke ʻano e paʻa ai i kahi ʻike iā ia iho. Hiki ke ʻoiaʻiʻo nā mea ʻelua i loko o ka hoa pili like. ʻAʻole hoʻokahi hoʻolālā kūpono wale nō, ʻo ka mea wale nō a ʻolua i koho ai me ka manaʻo a hiki ke ola pū. ʻAʻole ka pōʻino ka hoʻonohonoho. ʻO ke kaʻawale wale ʻana i loko o kekahi me ke koho ʻole a huhū ma hope.

Ka māwae loaʻa kālā

Ke loaʻa nui aʻe i kekahi o ʻolua, a i ʻole ke loaʻa ʻole i kekahi no kekahi wā ma ka mālama keiki a i ʻole ka ʻimi hana, lawe mālie ke kālā i ka mana. Hiki i ka mea loaʻa liʻiliʻi ke manaʻo ua nele ʻo ia i kahi koho. Hiki i ka mea loaʻa nui ke ʻike i kahi kaumaha i ʻōlelo ʻole ʻia āna i noi ʻole ai. ʻO ka ʻōlelo ʻana i kēia me ka leo nui, me ka maopopo, ma mua o kona paʻa ʻana i ka huhū, ʻo ia ka mea e lawe ai i ka nui o ka mea ʻawahia. Holo kahi hale ma luna o ka mea ʻoi aku ma mua o ka mea i ʻike ʻia ma ka palapala uku, a ʻo ka ʻōlelo ʻana i kēlā ke kāohi i ka papa helu mai ka alakaʻi ʻana i ka pilina.

Pehea e hoʻomaka ai, i ʻole e pau i ka hakakā

ʻO ke ʻano e hoʻomaka ai kahi kūkākūkā e hoʻoholo i kona hele ʻana. ʻAneʻane ʻaʻole e ola hou ke kūkākūkā kālā e hoʻomaka me ka hoʻopiʻi. He mau mea e ʻoluʻolu aʻe ai ka hoʻomaka a hiki ke hana i ke koena.

E koho i ka manawa me ka manaʻo. Mai hoʻomaka i ka mea nui i ka wā e hele aku ai ʻoe ma ka puka, a i ʻole e moe luhi ana ma kahi moe, a i ʻole ua huhū mua no kekahi mea ʻē aʻe. E hoʻonoho i kahi manawa. "Hiki anei iā kāua ke noho i ka Lāpule a nānā pū i nā mea?" Lanakila kahi hālāwai i hoʻonohonoho ʻia a haʻahaʻa ka pilikia ma mua o ka hopu hewa i kēlā me kēia manawa, a hoʻopakele i ʻolua mai ka makaʻu o ka nīnau ʻana i ka manawa e lele mai ai ke kumuhana.

E hoʻololi i nā moʻolelo kālā ma mua o ka hoʻololi manaʻo. Ma mua o ko ʻolua hoʻopaʻapaʻa no ka mea e hana ai, e noʻonoʻo niele no kahi e hele mai ai kēlā me kēia o ʻolua. Pehea ke ʻano o ke kālā i kou hale i kou wā kamaliʻi? He aha kou makaʻu kālā ʻino loa? He aha ka mea e hiki ai iā ʻoe ke hana inā loaʻa iā ʻoe ka "lawa"? Hiki paha iā ʻoe ke ʻike ʻaʻole ko ʻoe hoa pili e mālama wale ana a i ʻole e mālama ʻole ana. Ke pale nei ʻo ia i kekahi mea i maopopo loa ke ʻike ʻoe.

E haʻi i ka manaʻo, ʻaʻole i ka hoʻoholo. E hoʻāʻo i ka "Hopohopo wau ke ʻike ʻole i ka mea i koe ma ka moʻokāki" ma mua o ka "Hoʻolilo nui ʻoe i nā manawa a pau." Ke kono nei ka mea mua i ko ʻoe hoa pili. Ke hoʻokolokolo nei ka mea ʻelua iā ia. ʻO kekahi o nā hana waiwai loa i loko o kekahi kūkākūkā paʻakikī, ʻo ia ka hana ʻana i ka pilikia ka mea a ʻolua e alo pū ana, ma mua o ke alo ʻana o kekahi i kekahi.

E hoʻolohe e hoʻomaopopo, ʻaʻole e pane wale. Ke hiki mai ka manawa o ko ʻoe hoa pili, e kūʻē i ka makemake e hoʻomākaukau i kāu pane i kāna kamaʻilio ʻana. ʻAʻole pono ʻoe e ʻae i mea e ʻae mālie ai. Hiki i ka "He kūpono kēlā" a i ʻole "ʻAʻole au i ʻike ua makaʻu ʻoe i kēlā" ke hoʻomālie i kahi kūkākūkā ʻoi aku ka wikiwiki ma mua o kekahi manaʻo akamai āu e haʻi ai.

E hoʻomālie i ka ʻōlelo ponoʻī. He kaumaha kupanaha ko nā koho huaʻōlelo liʻiliʻi. Ke ʻōlelo nei ka American Psychological Association inā e hoʻololi ʻoe i ka "hoʻolālā kālā," ka mea e like me ka hoʻopaʻi, no ka "hoʻolālā hoʻolilo," hiki ke loli ka mahana o ke kūkākūkā holoʻokoʻa. ʻO ka pahuhopu he hoʻolālā a ʻolua e mālama pū ai, ʻaʻole he papa kānāwai a kekahi o ʻolua e koi ai.

E hoʻomaha ma mua o kou pono. Inā e piʻi ana ko ʻolua leo a paʻakikī ko ʻolua kino, ua haʻalele ʻolua i ka wahi e hana ai ka mea waiwai. E ʻae mua ʻolua e hiki i kekahi o ʻolua ke kāhea i kahi hoʻomaha. "E hoʻi kāua i kēia ma hope o ka ʻaina ahiahi." ʻAʻole he ʻalo ka hoʻomaha ke hoʻi maoli ʻoe.

E hoʻolilo i kahi maʻamau, ʻaʻole he pilikia koke

ʻO nā hoa pili e hakakā iki ai no ke kālā, ʻaʻole pinepine lākou ka poʻe me ka nui loa. ʻO lākou ka poʻe e kamaʻilio pinepine i mea e ʻole ai e lawe kekahi kūkākūkā i ke kaumaha holoʻokoʻa.

Ke hana mālie nei kahi hālāwai kālā pōkole a hoʻi pinepine. Hoʻokahi manawa o ka mahina, e noho no nā minuke he iwakālua, e nānā i ka mea i komo a me ka mea i puka, e haʻi i kekahi mea e hiki mai ana, a hoʻololi. E mālama māmā. Hui kekahi mau hoa pili i kēia me kekahi mea a lākou e hauʻoli ai ma hope i ʻole e like ka mea holoʻokoʻa me ke kāhea ʻia i ke keʻena o ke poʻokula. ʻO ka manaʻo o ka pana, e hopu ʻia nā pilikia i ka wā liʻiliʻi, i ko lākou wā he laina ma kahi palapala a ʻaʻole he kumu huhū i ʻohi ʻia no ʻeono mahina.

Kōkua nō hoʻi ke kau ʻana i ko ʻolua kiʻi like ma kahi e ʻike ai ʻolua ʻelua. ʻO nā pila, nā ʻaiʻē, nā kālā mālama, ka mea a kēlā me kēia o ʻolua e manaʻolana mālie nei no kekahi makahiki a i ʻole ʻelima makahiki ma mua. Hiki i ka hōʻike piha ʻana ke ʻano e hōʻike ʻia ai, ʻoiai inā he ʻaiʻē a i ʻole he hana āu i lawe wale ai a makaʻu i ka manawa e ʻōlelo ai i ka leo nui. Akā, ʻo nā hoa pili e hōʻoiaʻiʻo no ke kiʻi holoʻokoʻa, me nā māhele ʻoluʻolu ʻole, ʻoi aku ko lākou hilinaʻi kekahi i kekahi, ʻaʻole emi. ʻO ka mea āu i hūnā ai, ʻaʻole pinepine ia e hāʻule ʻino e like me ka hūnā ʻana, ke ʻike ʻia. ʻO ka hūnā ka mea e ʻino ai. ʻO ka mālamalama ka mea e paʻa ai.

ʻAʻole hoʻoponopono ʻia kekahi pilikia kālā, a ʻoluʻolu ia

Eia kahi mea kūpono e maluhia ai. ʻAʻole kēlā me kēia ʻokoʻa ma waena o ʻolua he pilikia e hoʻoponopono ʻia. ʻAʻole paha e hoʻololi loa ka mea mālama kālā maoli a me ka mea hoʻolilo maoli kekahi i kekahi, a ʻaʻole pono lāua. He nui nā pilina ikaika a mau e mālama ana i kahi kuʻikahi ʻole mau no ke kālā a mālama me ka hoʻomākeʻaka a me ka mahalo ma mua o ka hoʻāʻo e lanakila.

ʻAʻole ka pahuhopu ke noʻonoʻo like no kēlā me kēia kālā. ʻO ka pahuhopu ka hoʻōki ʻana i ka mālama ʻana i ka ʻokoʻa he hoʻoweliweli. Ke hiki iā ʻolua ke ʻōlelo "ʻike ʻokoʻa kāua i kēia, a ke mālama nei kāua" me ka lilo ʻole i koho balota no ka pilina, ua lanakila ʻolua i ka māhele koʻikoʻi.

Ka manawa e kiʻi ai i kekahi kōkua

I kekahi manawa, hoʻopau mau nā kūkākūkā ma ke ʻano ʻeha like, ʻoiai pehea ʻoe e mālama pono ai i ka hoʻomaka ʻana, a i ʻole ua lilo ke kālā i ka mea āu e hele kapuaʻi ai a hiki i ka ʻoki ʻana i ke kamaʻilio. He mea kūpono ke mālama koʻikoʻi i kēlā. Hiki i kekahi kahuna lapaʻau pilina ke kōkua iā ʻolua e ʻimi i ke ʻano ma lalo o nā hakakā, a hiki i kekahi kākāʻōlelo kālā ke lawe i kekahi o ka makaʻu mai nā helu ma o ka hāʻawi ʻana i kahi hoʻolālā e kū ai. ʻAʻole he hōʻike ka ʻimi ʻana i kēlā ʻano kōkua ua hāʻule ʻolua. ʻO ʻelua kanaka e hoʻoholo ana ʻoi aku ka waiwai o ko lāua pilina ma mua o ka pololei no ka hoʻolālā kālā ʻai.

A inā e hoʻomaka ana nā hopohopo kālā e kaumaha ma luna o ko ʻolua pilina, inā e hahai ana ke kaumaha iā ʻoe i kou hiamoe, kāu hana, a i ʻole ke ʻano o kou ala ʻana i ke kakahiaka, e ʻoluʻolu mai, mai lawe wale ʻoe i kēlā. E kamaʻilio me kou kauka a i ʻole me kahi loea olakino noʻonoʻo. He maoli ke kaumaha, a pēlā nō ke kōkua.

Nā kumu

Ma mua o kou haʻalele ʻana, he ʻōlelo no ka mālama

Hāʻawi ʻo KEEP CALM i nā mea hana hoʻonaʻauao manuahi e kōkua iā ʻoe iho. ʻAʻole kēia he ʻōlelo aʻo lapaʻau, he hōʻoia maʻi, a i ʻole he lāʻau lapaʻau, a ʻaʻole ia he pani no ka mālama ʻana a ka loea. Inā kani kekahi mea ma ʻaneʻi me he mea ʻoi aku ma mua o ke koʻikoʻi maʻamau, he ʻanuʻu ikaika a kūpono ka launa ʻana me ka loea.

If you are in crisis or thinking about harming yourself, you are not alone. In the US, call or text 988 (Suicide & Crisis Lifeline, 24/7), text HOME to 741741 (Crisis Text Line), or call 911 in an emergency.