Ọ̀rọ̀ náà wà lọ́wọ́ rẹ. O ti tò ó lọ́kàn nígbà tí ò ń rìn wá, o mọ nọ́ḿbà tó ń fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀, o sì ti sọ gbólóhùn mẹ́rin nínú rẹ̀ sókè nígbà tí ohùn kan tó ga jù bá gùn ọ́ lórí. Nígbà tí ohùn náà bá parí, yàrá náà ti kọjá sí nǹkan mìíràn, ohun tó dára jù tí ìwọ yóò sọ lọ́jọ́ náà sì ṣì wà ní ẹnu rẹ.
Ìṣẹ́jú yẹn kì í ṣe ìdánwò ìwà, kì í sì í ṣe ẹ̀rí pé o kò ní àṣẹ. Ìṣòro àkókò ni, àwọn ìṣòro àkókò sì ní ọgbọ́n. Wo àwọn ènìyàn tí wọ́n máa ń gba ààyè ọ̀rọ̀ wọn padà nínú ìpàdé, ìwọ yóò sì kíyèsí pé wọn kì í fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ ẹni tó pariwo jù nínú yàrá náà. Wọ́n jẹ́ kí ohùn wọn wà bó ṣe wà, wọ́n dì mú àwọn ọ̀rọ̀ tiwọn díẹ̀ tó ṣẹ́kù, wọ́n sì padà wọlé pẹ̀lú gbólóhùn kúkúrú kan tó mú kí ìdálọ́wọ́kọ́ náà dà bí ìjàǹbá dípò àbájáde. Gbogbo àwọn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta ni a lè kọ́ ní ọ̀sán kan, ìwọ yóò sì lò wọ́n fún ogún ọdún tó ń bọ̀.
Kí ni kí o sọ ní ìṣẹ́jú àáyá tó tẹ̀ lé ìdálọ́wọ́kọ́?
Sọ afárá, kì í ṣe ẹ̀sùn. Gbólóhùn tó ń ṣiṣẹ́ jẹ́ kúkúrú, tí ọkàn rẹ̀ balẹ̀, ó sì jẹ́ nípa àkókò dípò nípa ẹni náà: "Dì í mú, ìṣẹ́jú àáyá mẹ́wàá ni mo kù sí òpin."
Nǹkan mẹ́ta ni ó ń ṣe lẹ́ẹ̀kan náà, kò sì sí ọ̀kan tó jẹ́ ìjà. Ó sọ fún yàrá náà pé o ti fẹ́rẹ̀ẹ́ parí, torí náà jíjẹ́ kí o tẹ̀ síwájú kò wọ́n. Ó gbé ọ̀rọ̀ ẹnì kejì sí ibi tó dáàbò bò dípò kí ó gbá a nù, ìdí nìyẹn tí "dì í mú" fi ń lọ jìnnà ju "jẹ́ kí n parí" lọ. Ó sì fi nọ́ḿbà sí ìbéèrè náà, èyí ni ìyàtọ̀ láàrin ẹ̀bẹ̀ àti ètò. Àwọn ènìyàn máa ń gbà fún ètò.
Ọ̀nà méjì mìíràn ṣe pàtàkì láti mú ṣetán, nítorí gbólóhùn kan náà ní ọ̀sẹ̀ kọ̀ọ̀kan yóò bẹ̀rẹ̀ sí dún bí ẹ̀rọ. "Ìlà kan sí i, tìrẹ ni lẹ́yìn náà" ni ọ̀nà tó gbóná, ó bá àwọn tí o fẹ́ràn mu. "Ìṣẹ́jú àáyá ọgbọ̀n, lẹ́yìn náà mo fi lé ọ lọ́wọ́ tààrà" ni ọ̀nà fún yàrá tí àkókò ti ń lọ lórí rẹ̀. Gbogbo àwọn mẹ́tẹ̀ẹ̀ta parí ní ọ̀nà kan náà: ààyè ọ̀rọ̀ padà sọ́dọ̀ rẹ, kò sì sí ẹni tó pàdánù nǹkan kan.
Ọ̀nà tí o gbà sọ ọ́ ṣe pàtàkì bí ọ̀rọ̀ náà fúnra rẹ̀. Jẹ́ kí eré ọ̀rọ̀ rẹ wà bó ṣe wà, kí o sì kọ ìfẹ́ láti yára fún gbogbo ọ̀rọ̀ tó ṣẹ́kù. Kánjú ni àmì náà. Òun ni ó ń fi hàn fún yàrá náà ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́ pé ìdálọ́wọ́kọ́ náà ṣiṣẹ́.
Kí ló dé tí pípariwo fi ń mú kí o pàdánù yàrá náà?
Nítorí ohùn gíga ni àmì tí yàrá kan ń kà sí ìnira, ìnira sì lòdì sí ohun tí ò ń gbìyànjú láti fi hàn. Ohùn ni ohun èlò kan ṣoṣo nínú yàrá tí ẹnikẹ́ni lè fà, ìdí gan-an nìyẹn tí fífà rẹ̀ kò fi yanjú nǹkan kan.
Ìdí ti ara wà tó fi ń padà lù ọ́. Títì jẹ́ iṣẹ́, a sì ń gbọ́ iṣẹ́ náà. National Institute on Deafness and Other Communication Disorders sọ ọ́ kedere: gbígbìyànjú láti sọ̀rọ̀ ju ariwo lọ ń fa ìnira fún ohùn, sísọ̀rọ̀ pẹ̀lú ohùn tó ga jù sì ń kó ìnira bá a. Yàrá kan á gbọ́ ìsapá náà kí ó tó gbọ́ àríyànjiyàn tí ìsapá náà ń rù, torí náà ọ̀rọ̀ rẹ tí o sọ ní ohùn gíga sábà máa ń dé bí ọ̀rọ̀ tí ó kéré sí i.
Ìdí ipò náà wà pẹ̀lú. Bíbá ohùn ẹnìkan mu ń gba ìlànà wọn, ó sì ń sọ ìpàdé iṣẹ́ di ìdíje tí ó gbọ́dọ̀ ní olóore. O lè borí ìdíje yẹn kí o sì tún ná nǹkan tí o fẹ́ lò lẹ́yìn ọ̀sẹ̀ náà. Dídúró síbi tí o wà ni ìgbésẹ̀ tí ó dà bí ẹni pé ó wọ́n jù, nítorí gbogbo ẹni tó wà nínú yàrá lè gbọ́ pé o ní àṣàyàn náà, o kò sì gbà á.
Bí yàrá náà bá ti kọjá lọ ńkọ́?
Dúró de àlàfo gidi tó tẹ̀ lé e kí o sì tún ilẹ̀kùn ṣí pẹ̀lú gbólóhùn kan: "Kí a tó tẹ̀ síwájú, nǹkan kan wà nínú ọ̀rọ̀ mi." Lẹ́yìn náà sọ nǹkan kan náà, kì í ṣe gbogbo àríyànjiyàn náà lẹ́ẹ̀kan sí i.
Dídúró dáadáa túmọ̀ sí mímọ ohun tí ò ń dúró dè. Ìjíròrò ń ṣiṣẹ́ lórí àlàfo tó kúrú ju bí àwọn ènìyàn ṣe rò lọ. Àyẹ̀wò àwọn èdè mẹ́wàá káàkiri ayé, tí a ṣàgbéyẹ̀wò nínú Proceedings of the National Academy of Sciences, fi hàn pé àkókò ìpààrọ̀ ọ̀rọ̀ jọra gan-an níbi gbogbo tí a ti wọ̀n ọ́, pẹ̀lú àlàfo àpapọ̀ èdè kọ̀ọ̀kan láàrin ìgbà tí agbọ̀rọ̀sọ kan bá dákẹ́ àti ìgbà tí èkejì bẹ̀rẹ̀, tó ń bọ́ sínú ìdámẹ́rin ìṣẹ́jú àáyá sí àpapọ̀ gbogbo èdè. Ìdákẹ́ àdánidá kì í ṣe fèrèsé tó ṣí sílẹ̀ nígbà tí ò ń pinnu. Ìdá kan ìṣẹ́jú àáyá ni, o sì gbọ́dọ̀ dé ibẹ̀ ní ìmúratán.
Torí náà, tò ojú ìpadàwọlé rẹ kí o tó nílò rẹ̀. Dì mú ọ̀rọ̀ mẹ́ta tí o kẹ́yìn sọ lọ́kàn nígbà tí ẹlòmíràn ń sọ̀rọ̀, wọn yóò sì di ìkọ́ tí ìwọ yóò fi gbé ìpadà rẹ kọ́. "Ń padà sí ètò ìyípadà" jẹ́ ọ̀rọ̀ mẹ́rin, o sì ti wà nínú gbólóhùn tìrẹ padà.
Báwo ni o ṣe lè ṣe èyí fún ẹni tí a kò gbọ́ ọ̀rọ̀ rẹ̀?
Ní ọ̀nà kan náà gẹ́lẹ́, ní ọ̀rọ̀ mẹ́rin, fún wọn: "Dúró, Dana kò tíì parí." Lẹ́yìn náà wo Dana dípò ẹni tó gé ọ̀rọ̀ náà kúrú, kí ààyè ọ̀rọ̀ lè bọ́ sí ibi tí o rán an sí.
Èyí ni apá tó kéré jù nínú nǹkan tó tóbi púpọ̀ sí i. Catalyst, tó ń ṣèwádìí bí àwọn ènìyàn ṣe ń tẹ̀ síwájú níbi iṣẹ́ lóòótọ́, fa ìlà tó ṣe kedere láàrin olùkọ́ni, tó ń fún ẹni ní ìtọ́sọ́nà iṣẹ́, àti olùgbọ̀wọ́, tó ń lo agbára ipa rẹ̀ láti ran ẹnìkan lọ́wọ́ láti tẹ̀ síwájú. Ó kéré gan-an nínú àwọn ènìyàn tí ẹnikẹ́ni ti ṣàlàyé ìyàtọ̀ yẹn fún. Olùkọ́ni ń bá ọ sọ̀rọ̀. Olùgbọ̀wọ́ ń sọ̀rọ̀ nípa rẹ, nínú àwọn yàrá tí o kò sí, ọ̀rọ̀ tí Catalyst fúnra rẹ̀ sọ ni pé ìkọ́ni ṣe pàtàkì gan-an ṣùgbọ́n fúnra rẹ̀ kò tó láti gbé àwọn obìnrin lọ síwájú.
Ohun tó mú kí ọ̀nà ọ̀rọ̀ mẹ́rin yẹn pọ́n ni pé gbólóhùn àkókò kan ṣoṣo ni ó ń ná, kò sì ju bẹ́ẹ̀ lọ. Ohun tó mú kí ó tọ́ sí ṣíṣe ni pé gbogbo ènìyàn gbọ́ ọ. Ẹni tí a ṣe é fún máa ń rántí rẹ̀ fún ọ̀pọ̀ ọdún, yàrá náà sì ka ẹni tó ṣe é sí ẹni tí ọkàn rẹ̀ balẹ̀ jù lórí tábìlì, nítorí ẹni tí kò bá dààmú nípa ipò tirẹ̀ nìkan ni ó lè fi ọ̀kan nínú rẹ̀ fúnni.
Olùdásílẹ̀ KEEP CALM ń pe àṣà yẹn ní ọ̀kan nínú ìdí tí nǹkan fi yege fún un. Ní gbogbo ọ̀nà tó gbà gòkè, dípò lẹ́yìn tó ti dé, ó máa ń wá ààyè láti kọ́ni, láti gbani nímọ̀ràn, láti yin àti láti gbọ̀wọ́ àwọn tó yí i ká, ó sì sọ pé ìtìlẹ́yìn tó padà wá jẹ́ ìlọ́po mẹ́wàá. Ìtàn ara rẹ̀ ni ìyẹn nípa ogún ọdún tirẹ̀, kì í ṣe èrè tí ẹnikẹ́ni lè ṣèlérí fún ọ. Ó ṣì tọ́ sí mímọ̀ lọ́nàkọnà, nítorí òun ni ìgbésẹ̀ kan ṣoṣo nínú àpilẹ̀kọ yìí tí ó jẹ́ ọ̀fẹ́.
Bí ó bá jẹ́ ẹni kan náà ní ọ̀sẹ̀ kọ̀ọ̀kan ńkọ́?
Bójú tó ó lẹ́yìn ìpàdé, lẹ́ẹ̀kan, ní nǹkan bí ìṣẹ́jú àáyá mẹ́ẹ̀ẹ́dógún. Nínú yàrá, o ní gbólóhùn méjì tó wà lókè, wọn yóò sì dúró. Lẹ́yìn rẹ̀ ni o ti lè tún àṣà náà ṣe dípò ìṣẹ̀lẹ̀ kan ṣoṣo.
Jẹ́ kí ìbéèrè rẹ pé kedere kí ó sì kéré. "Nínú àwọn ìpàdé wọ̀nyí, mo máa ń pàdánù òpin ọ̀rọ̀ mi nǹkan bí ẹ̀ẹ̀mejì ní ìpàdé kan. Ṣé o lè jẹ́ kí n parí kí o sì wọlé tààrà lẹ́yìn náà?" Kò sí ìtàn àtijọ́, kò sí ọ̀rọ̀ àpèjúwe, kò sí àkọsílẹ̀ ọ̀sẹ̀ mẹ́fà tó kọjá. Ọ̀pọ̀ ènìyàn kò mọ̀ pé àwọn ń ṣe é lóòótọ́, àwọn tó sì mọ̀ kò múra fún ìbéèrè tí ó rọrùn báyìí láti gbà.
Bí kò bá sí ìyípadà, yí ọ̀nà ìpàdé náà padà dípò ẹni náà. Fi ọ̀rọ̀ rẹ ránṣẹ́ ní ìwé ní alẹ́ ọjọ́ tó ṣáájú, kí ó lè wà bóyá o parí sísọ ọ́ tàbí bẹ́ẹ̀ kọ́, kí o sì béèrè lọ́wọ́ ẹni tó ń darí ìpàdé pé kí ó pè ọ́ ní orúkọ. Kò sí ọ̀kan nínú ìwọ̀nyí tó jẹ́ ìpadàsẹ́yìn. Àwọn méjèèjì jẹ́ ọ̀nà kejì sí àbájáde kan náà: pé kí a ka èrò rẹ sí.
Kí ni dídi ààyè ọ̀rọ̀ mú wà fún lóòótọ́
Ìdí tí o fi yẹ kí o mọ èyí dáadáa kì í ṣe pé kí a dá ọ lọ́wọ́ kọ́ máa ń dùn ún. Ó jẹ́ pé o fẹ́ nǹkan, wọn yóò gba ọdún, àwọn èrò tí o kò parí sísọ sì kò ní kà nínú ọdún kankan nínú wọn.
Ohùn tó dúró bó ṣe wà. Ọ̀rọ̀ mẹ́ta tí a dì mú lọ́kàn. Afárá kúkúrú kan padà. Ó dà bí ìfarabalẹ̀, ó sì ń ṣiṣẹ́ bí ohun èlò: ó ń pa èrò rẹ tó dára jù mọ́ nínú àwọn yàrá tí a ti ń ṣe ìpinnu, ní ọjọ́ Ìṣẹ́gun lásán nígbà tí o rẹ̀ ọ́ tí ìpàdé sì ń gùn, ó sì ṣì ń ṣiṣẹ́ ní ọdún karùn-ún àti ọdún kẹẹ̀ẹ́dógún. Ìyẹn ni gbogbo àríyànjiyàn fún ìtutù ọkàn níbí. Kì í ṣe ọ̀nà kékeré láti fẹ́ nǹkan. Òun ni ó ń jẹ́ kí o lè máa béèrè fún wọn láìjó yàrá náà run, tí ààyè ọ̀rọ̀ bá sì ń padà sọ́dọ̀ rẹ déédéé, o ti ní nǹkan tó tọ́ sí fífi lé ẹlòmíràn lọ́wọ́.
Àwọn Orísun
- Proceedings of the National Academy of Sciences, Universals and cultural variation in turn-taking in conversation
- National Institute on Deafness and Other Communication Disorders, Taking Care of Your Voice
- Catalyst, Build Effective Workplace Sponsorship and Mentoring Programs