Lẹ́ẹ̀mejì lọ́sẹ̀ ni wọ́n ń fún ọ ní ààyè láti sọ̀rọ̀, láì ṣe ìsapá. Wọ́n ń pè ọ́ sí àwọn ìpàdé tí ó ṣe pàtàkì, wọ́n ń dúró nígbà tí o bá bẹ̀rẹ̀ gbólóhùn, àti pé bí o bá sọ pé nǹkan kan léwu, gbogbo yàrá á kà á sí ewu. Ìyẹn ni ọlá, ìwọ sì ni o kọ́ ọ.
Ìwọ̀nyí ni ohun tí ó ṣeé ṣe kí o ti bẹ̀rẹ̀ sí í ṣàkíyèsí láti ibi gíga yẹn. Nínú ìpàdé mẹ́ta tí ó kọjá, gbólóhùn tí ó dára jùlọ nínú yàrá náà ti ẹnu ẹni tí ojú tábìlì kọjá lọ jáde. Ẹnìkan sọ òtítọ́ kan ṣoṣo nípa àkókò iṣẹ́ náà, ní ogójì ìṣẹ́jú-àáyá lẹ́yìn náà, ọ̀rọ̀ ti kọjá lọ bí ẹni pé kò sí ẹni tí ó sọ̀rọ̀. O ṣàkíyèsí nítorí pé o ní àfiyèsí àṣẹ́kù. Ọ̀pọ̀ nínú àwọn tí ó wà nínú yàrá náà kò ní.
Ìgbésẹ̀ kan wà tí ó ṣí sílẹ̀ fún ọ ní ìṣẹ́jú yẹn, kì í sì í ṣe ìwà rere lásán. Òun ni ohun tí ó ga jùlọ tí ẹnikẹ́ni lè fi àfiyèsí yàrá kan ṣe, gbólóhùn kan ṣoṣo ni ó ná, gbogbo ẹni tí ń wò yóò sì kíyèsí i.
Ìwọ̀n wo ni mo gbọ́dọ̀ sọ nínú ìpàdé?
Ọ̀rọ̀ mẹ́ta jẹ́ àfojúsùn tí ó dára fún ìpàdé tí ìwọ kò darí, ọ̀kan nínú mẹ́tẹ̀ẹ̀ta yẹn sì lọ sí ọ̀dọ̀ ẹlòmíràn. Mẹ́ta tó láti fi jẹ́ olùkópa dípò olùwò lásán, ó sì kéré tó bẹ́ẹ̀ tí ọ̀kọ̀ọ̀kan gbọ́dọ̀ jẹ́ ẹni tí ó tọ́ sí ààyè rẹ̀.
Kíka nǹkan bí èyí rí kúkúrú, ìyẹn sì ni kókó rẹ̀. Láìsí nọ́ḿbà, ìṣesí ọkàn ni yóò pinnu ẹni tí ó bá sọ̀rọ̀ jùlọ, àti ẹni tí ẹnu rẹ̀ tú jùlọ. Ìyẹn ni bí ẹni tí ó ní ohun tó lóye láti sọ ṣe ń jáde láì sọ nǹkan kan, nígbà tí ẹni tí kò ní nǹkan kan láti fi kún un bá sọ̀rọ̀ fún ìṣẹ́jú mẹ́sàn-án. Àfojúsùn kan tún ìhà méjèèjì ṣe. Ọ̀rọ̀ márùn-ún ṣáájú àárín ìpàdé túmọ̀ sí pé o ń gba yàrá náà. Òdo ní ìṣẹ́jú mẹ́wàá tí ó kù túmọ̀ sí pé ojú ìwòye rẹ yóò dé bí àtakò dípò bí ìdúró.
Ọ̀rọ̀ kẹta ni ohun tí àpilẹ̀kọ yìí dá lé. Ná an sí ojú ìwòye tí ẹnìkan sọ tí wọ́n sì gbé pa tì.
Kí ni màá sọ láti fi ọlá fún ẹnìkan láì dà bí ọ̀gá?
Pe orúkọ ẹni náà kí o sì dárúkọ ohun gan-an tí ó ṣe, nínú gbólóhùn kan, kí o sì máa bá a lọ. “Bí Dàna ṣe wí ni, ètò ìpadàsẹ́yìn náà ni màá gbé lé.”
Ìyàtọ̀ tí ó wà láàrín ìyẹn àti ìyìn lásán ni ìṣàlàyé pàtó. “Ọ̀rọ̀ rẹ dára, Dàna” jẹ́ ariwo lásán, gbogbo ẹni tí ó wà nínú yàrá náà sì gbọ́ ọ bí ariwo. Ó tún dún bí ọ̀gá tí ń pín àmì ìyìn, ìdí nìyẹn tí àwọn ènìyàn gbédègbẹ́yọ̀ fi ń sá fún ìgbésẹ̀ yìí. Pípe iṣẹ́ gan-an lórúkọ ń ṣe nǹkan mìíràn pátápátá. Ó tún gbé ojú ìwòye náà sókè kí yàrá náà lè bá a fọwọ́ sowọ́ pọ̀, ó sì so orúkọ Dàna mọ́ iṣẹ́ kan, kì í ṣe mọ́ ìwà kan lásán.
Àwọn gbólóhùn tí ó dúró ṣinṣin, ní ohùn lásán, láìsí àṣeyẹ:
- “Bí Dàna ṣe wí ni, ìyẹn ni màá gbé lé.”
- “Ọ̀dọ̀ Priya ni ètò ìpadàsẹ́yìn náà ti wá. Ó ti ṣe é lẹ́ẹ̀mejì.”
- “Ben ni ó rí èyí, kì í ṣe èmi. Ben, sọ apá tí ó jẹ mọ́ àtúnwí náà.”
Ìkẹyìn ni ó lágbára jù, nítorí pé ó fi ààyè ìsọ̀rọ̀ àti ọlá lé ẹni náà lọ́wọ́ pa pọ̀. O kò dúró ní ọ̀nà jíjìn tí o ń ṣàpèjúwe iṣẹ́ ẹlòmíràn. O ń fún un ní ọgbọ̀n ìṣẹ́jú-àáyá nínú yàrá náà, o sì dúró lẹ́yìn ohun tí ó bá fi ṣe.
Ìgbà wo ni pípe orúkọ ẹnìkan wúlò ní tòótọ́?
Nígbà tí àwọn tí wọ́n ń pinnu ipò tí ó tẹ̀ lé e fún ẹni náà bá wà nínú yàrá náà. Gbólóhùn kan náà ní ọ̀nà àbáwọlé jẹ́ ìwà rere. Nínú ìpàdé tí a ti ń pín iṣẹ́, ó jẹ́ ìṣẹ̀lẹ̀ tó ń yí iṣẹ́ ẹni padà.
Èyí ni apá tí ọ̀pọ̀ ènìyàn ń ṣẹ̀, ìwà rere sì ni ó ń fà á. Wọ́n ń pa ìyìn mọ́ fún ìpàdé àṣírí, níbi tí ó ti ń gbóná ṣùgbọ́n tí kò rìn dé ibikíbi. Onímọ̀ ètò-ọrọ̀ Heather Sarsons ṣàyẹ̀wò bí ọlá ṣe ń pín fún iṣẹ́ àjọṣepọ̀ nígbà tí kò sí ẹni tí ó lè rí ẹni tí ó ṣe apá wo, ó sì rí i pé àwọn ènìyàn máa ń fi àbá ọkàn wọn kún àlàfo náà, àti pé àwọn àbá yẹn kì í bọ́ sórí gbogbo ènìyàn ní ìwọ̀n kan náà. Níbi tí ìwé kò bá ti sọ nǹkan, yàrá kan yóò kọ tirẹ̀ síbẹ̀. Sísọ ẹni tí ó ṣe kín-ín-ní kì í ṣe ohun ọ̀ṣọ́ lórí òtítọ́. Òun ni ẹ̀dà òtítọ́ kan ṣoṣo tí a ó kọ sílẹ̀.
Nítorí náà òfin àkókò rọrùn. Sọ ọ́ níbi tí ó ti wúlò: níwájú ẹni tí ó ń fọwọ́ sí ìgbéga, nínú ìpàdé pẹ̀lú oníbàárà, lórí pátákò ìjíròrò, nínú yàrá tí a ti ń pinnu oṣù mẹ́ta tí ń bọ̀. Bí o bá máa ṣe é lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo, ṣe é níbẹ̀.
Kí ni màá sọ nígbà tí ẹnìkan bá tún ọ̀rọ̀ mi sọ bí ẹni pé tirẹ̀ ni?
Gbà á padà nínú ìlà kan, láìsí ìbínú, kí o sì jẹ́ kí ìpàdé máa tẹ̀síwájú. “Inú mi dùn pé ó wọ̀. Bí a ṣe ń gbé e lé, ìgbésẹ̀ tí ó tẹ̀ lé e ni dátà ìdápadà owó.”
Ó máa ń ṣẹlẹ̀, kì í sì í ṣe olè ní ọ̀pọ̀ ìgbà, kíkà á sí olè sì ń ná ọ jù bí ọ̀rọ̀ náà ṣe tọ́ sí lọ. Gbólóhùn yẹn ń ṣe nǹkan mẹ́ta lẹ́ẹ̀kan náà. Ó gba orírun rẹ̀, ó dúró ní ìtura, ó sì ń tẹ̀síwájú, kí ẹnikẹ́ni nínú yàrá náà má bàa ní láti yan ìhà. Sọ ọ́ ní ohùn tí o ti ń lò tẹ́lẹ̀, kí o sì jẹ́ kí ó lọ, kí o padà sí ìgbésẹ̀ tí ó tóbi jù, nítorí ẹni tí ó ń ka ẹ̀gàn kì í ní àfiyèsí kankan mọ́ láti ná sí ẹlòmíràn.
Ṣé fífi ọlá fún ẹlòmíràn máa gba ọlá mi lọ́wọ́ mi?
Bẹ́ẹ̀ kọ́, ìdí rẹ̀ sì tutù ju bí ó ti dún lọ. Ọlá kì í ṣe ìwọ̀n tí a ti dì mọ́lẹ̀ tí o ń gé sí wẹ́wẹ́. Yàrá kan ń pinnu lójoojúmọ́ bí yóò ṣe kà ọ́ sí, ẹni tí ó sì ń pe orúkọ iṣẹ́ àwọn ẹlòmíràn ni wọ́n ń kà sí ẹni tí kò kánjú nípa tirẹ̀.
Lẹ́yìn náà ni ohun tí gbogbo ènìyàn ń fojú kéré, èyí tí í ṣe bí ìwà yìí ṣe ṣọ̀wọ́n tó. Ìwádìí Gallup lórí ìdámọ̀ iṣẹ́ rí i pé ìkan péré nínú mẹ́ta àwọn òṣìṣẹ́ ní Amẹ́ríkà ni ó fi gbogbo ọkàn gbà pé wọ́n gba ìdámọ̀ tàbí ìyìn fún iṣẹ́ rere ní ọjọ́ méje sẹ́yìn, àti pé ìdámọ̀ tí ènìyàn rántí jùlọ ni èyí tí ó ti ọ̀dọ̀ ọ̀gá tàbí aṣáájú àgbà wá. Ṣíṣọ̀wọ́n àti wíwà ní ìrántí jẹ́ èrè ńlá lórí gbólóhùn kan.
Ìyàtọ̀ méjì ni ó ń sọ èyí di ohun tí a lè ṣiṣẹ́ pẹ̀lú, dípò èrò dídùn lásán.
Olùdámọ̀ràn ń bá ọ sọ̀rọ̀. Alátìlẹyìn ń sọ̀rọ̀ nípa rẹ. Ìwádìí Sylvia Ann Hewlett lórí àtìlẹyìn fa ìlà yẹn ṣinṣin. Ìmọ̀ràn tí a fún ẹni ní ìkọ̀kọ̀ jẹ́ ìdámọ̀ràn. Pípe orúkọ ẹnìkan nínú yàrá tí kò sí, kí o sì so ọlá tìrẹ mọ́ ọn, ni àtìlẹyìn, òun sì ni èyí tí ń yí iṣẹ́ ènìyàn padà. Ọ̀pọ̀ ènìyàn ni a kò tíì ṣàlàyé ìyàtọ̀ yìí fún, ìdí nìyẹn tí wọ́n fi gbàgbọ́ pé àwọn ti ń ṣe é, nígbà tí kìkì kọfí ni wọ́n ń mu.
Ṣe é lẹ́ẹ̀kan fún ẹni tí kò béèrè fún un. Gbígbé ẹni tí kì yóò gbọ́ láéláé ga ni ẹ̀dà tí ó ń ná ọ jùlọ tí ó sì ń rà fún ọ jùlọ, nítorí kì í ṣe ojúrere tí o ń kọ́, ìwà àti orúkọ rere ni o ń kọ́. Olùdásílẹ̀ KEEP CALM ka fífi ọwọ́ padà sí àwọn ènìyàn mọ́ àwọn ìdí tí iṣẹ́ tirẹ̀ fi rí bẹ́ẹ̀, ó ṣe é ní gbogbo ọ̀nà sókè dípò lẹ́yìn tí ó dé ibi tí ó ń lọ, ó sì sọ pé okun àti àtìlẹyìn tí ó padà wá jẹ́ ìlọ́po mẹ́wàá. Ìyẹn ni ìtàn ogún ọdún tirẹ̀, kì í ṣe èrè tí ẹnikẹ́ni lè ṣèlérí fún ọ. Ohun tí a lè yẹ̀ wò ni bí ó ṣe ń ṣiṣẹ́ ní ìpele kékeré. Ẹni tí o pe orúkọ rẹ̀ yóò rántí rẹ̀ fún ọdún púpọ̀, gbogbo ẹni tí ó sì gbọ́ ọ yóò mọ̀ ní kedere irú ẹni tí o jẹ́ nínú yàrá kan.
Ẹ̀dà tí kò sí ẹni tí ó rí ọ tí o ń ṣe
Nǹkan mẹ́ta ni ó ya èyí sọ́tọ̀ kúrò nínú ṣíṣe rere lásán, ìpinnu tí o ń ṣe ní àsìkò náà sì ni gbogbo mẹ́tẹ̀ẹ̀ta.
Dárúkọ iṣẹ́ náà, kì í ṣe ìwà náà. “Dàna dára” kò fún ẹnikẹ́ni ní nǹkan tí ó lè ṣe. “Ètò ìpadàsẹ́yìn Dàna ni ìdí tí a kò fi pàdánù Ọjọ́bọ̀” jẹ́ òtítọ́ tí ó lè yè bí àjèjì bá tún un sọ.
Ṣe é ní àkókò tí ó ti wọ́n láti sọ tí ó sì ṣeyebíye láti gbọ́, èyí tí í ṣe níwájú àwọn tí ń pinnu, kì í ṣe ní ọ̀nà àbáwọlé lẹ́yìn ìpàdé.
Sì ṣe é lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo fún ẹni tí kò lè san án padà fún ọ tí kò sì ní gbọ́. Ìyẹn kò ní olùwò kankan, kò sì ní èrè tí o lè tọ́ka sí, òun sì ni èyí tí ń sọ ọgbọ́n kan di bí o ṣe ń gbé ayé rẹ.
Síbẹ̀, o ṣì ń gba ààyè tìrẹ. Ọ̀rọ̀ mẹ́ta kì í ṣe ohun kékeré, méjì nínú wọn sì jẹ́ tìrẹ. Ohun tí ó yí padà ni ohun tí ìkẹta wà fún, ó sì ṣì jẹ́ ohun tí ó rọrùn jùlọ nínú gbogbo ẹ̀ka yìí: gbólóhùn kan, tí a sọ jáde sókè, pẹ̀lú orúkọ àti òtítọ́ kan nínú rẹ̀, níwájú àwọn ènìyàn tí ó tọ́.
Àwọn Orísun
- Harvard Business Review, Make Yourself Sponsor-Worthy
- Gallup, The Importance of Employee Recognition: Low Cost, High Impact
- American Economic Association, Recognition for Group Work: Gender Differences in Academia