Nígbà tí Àríyànjiyàn Bá Jẹ́ Nípa Ohun Mìíràn Gan-an

O dúró nínú ilé ìdáná ìjà náà sì jẹ́ nípa ìsìnkú tó kún fún àwo. Tàbí ọ̀rọ̀ tí kò rí ìdáhùn fún wákàtí mẹ́fà. Tàbí ta ni ó yẹ kí ó pe alátùnṣe ọ̀gbọ̀. Ní ìṣẹ́jú márùn-ún, ẹ méjèèjì ń pariwo ju bí àwo náà ṣe lè dá láre lọ, apá ìdákẹ́ kan nínú rẹ sì mọ̀ ọ́n. Ẹ ti ní ìjà pàtó yìí rí. Ó ṣeé ṣe kí ẹ tún ní i lóṣù tó ń bọ̀, tí ó wọ aṣọ mìíràn.

Nígbà tí nǹkan kékeré bá búgbàù di nǹkan ńlá, ó sábà jẹ́ àmì pé nǹkan kékeré náà kì í ṣe ohun gidi náà rárá. Nísàlẹ̀ àwo náà ni ìbéèrè kan tó wà tí kò ní í ṣe pẹ̀lú àwo. Ṣé o rí bí mo ṣe ń ru púpọ̀ tó? Ṣé mo ṣe pàtàkì sí ọ? Ṣé mo wà nínú èyí nìkan? Àwọn ìbéèrè yẹn ṣọ̀wọ́n láti sọ ní gbangba. A ń kó wọn wọlé ní àṣírí, tí a fi bò ó bí ẹ̀dùn-ọkàn nípa iṣẹ́ ilé, nítorí ẹ̀dùn-ọkàn náà dà bí ẹni tó láìléwu ju ìbéèrè náà lọ.

Kíkọ́ láti gbọ́ ìbéèrè tó wà nísàlẹ̀ ẹ̀dùn-ọkàn ń yí ohun gbogbo padà nípa bí ìjà kan ṣe ń lọ. Kì í ṣe nítorí ó ń mú kí ìjà parẹ́. Nítorí ó ń jẹ́ kí o dáhùn sí ohun tó ń dun ní tòótọ́ dípò lílu ẹ̀tàn.

Irú ìjà méjì, àti ìdí tí ọ̀kan nínú wọn kò fi ní dúró ní yíyanjú

Àwọn olùwádìí àjọṣepọ̀ náà John àti Julie Gottman, tí wọ́n ti kẹ́kọ̀ọ́ tọkọtaya nínú yàrá-ìwádìí fún ọ̀pọ̀ ọdún, fa ìlà láàrin irú ìforígbárí méjì. Àwọn ìṣòro kan lè yanjú. Wọ́n jẹ́ nípa ipò kan pàtó, ìjíròrò rere sì ń mú àtúnṣe tó dúró jáde: a ó pín àwọn owó ìsanwó ní ọ̀nà yìí, a ó bójú tó àwọn àna ní ọ̀nà yẹn. O yanjú rẹ̀ ó sì dúró ní yíyanjú.

Lẹ́yìn náà àwọn òmíràn wà. Àwọn Gottman pè wọ́n ní ìṣòro tí kì í tán, èyí sì ni apá tó yà ènìyàn lẹ́nu: gẹ́gẹ́ bí ìṣirò wọn, nǹkan bí ìdá mọ́kàndínlọ́gọ́rin nínú ọgọ́rùn-ún ìforígbárí tí ń lọ láàrin tọkọtaya ni ó jẹ́ èyí tí kì í tán. Àwọn wọ̀nyí ni àìfohùnṣọ̀kan tí ó ní gbòǹgbò nínú ẹni tí ẹnìkọ̀ọ̀kan yín jẹ́ ní ìpìlẹ̀. Ẹnì kan nílò ìjẹ́gbọ̀ọ́ sí i, èkejì nílò àyè sí i. Ọ̀kan ń dé kùtùkùtù, èkejì ń dé pẹ́. Ọ̀kan ń ná owó láti lè balẹ̀, èkejì ń tọ́jú owó láti lè balẹ̀. O kì yóò yanjú àwọn wọ̀nyí, nítorí kò sí ohun tó bàjẹ́ tí a ó túnṣe. Wọ́n jẹ́ ìforígbárí ènìyàn odindi méjì tó ń pín ìgbésí ayé.

Nọ́ńbà yẹn tọ́ láti jókòó pẹ̀lú fún ìṣẹ́jú kan. Bí ọ̀pọ̀ ohun tí ẹ ń jà nípa rẹ̀ kò bá lè yanjú títí láé, nígbà náà "borí" àríyànjiyàn kì í ṣe èròngbà náà láéláé. Àwọn Gottman rí i pé ohun tó ń ya tọkọtaya tó ń ṣe dáadáa sọ́tọ̀ kúrò lọ́dọ̀ àwọn tí kò ṣe dáadáa kì í ṣe bóyá wọ́n yanjú àwọn ìṣòro wọ̀nyí. Ó jẹ́ bóyá wọ́n lè máa bá a lọ láti sọ̀rọ̀ nípa wọn láìsí kí ìjíròrò náà yí padà sí kíkan. Òdìkejì ìyẹn ni ìdìlọ́wọ́, ibi tí ìjà kan náà ti le koko, tí ẹnìkọ̀ọ̀kan wọ inú kòtò rẹ̀, tí sísọ̀rọ̀ náà sì dá ìmọ̀lára pé ó lè jámọ́ ibìkan dúró.

Nítorí náà, bí o bá ń ní àríyànjiyàn kan náà, o kò kùnà. O kàn ti rí ọ̀kan lára àwọn èyí tí kì í tán tìrẹ. Iṣẹ́ náà kì í ṣe láti ṣẹ́gun rẹ̀. Iṣẹ́ náà ni láti kọ́ bí a ṣe ń wà ní ẹ̀gbẹ́ kan náà rẹ̀.

Ohun tó ń fara pamọ́ nísàlẹ̀ ẹ̀dùn-ọkàn orí ilẹ̀

Ronú nípa ìjà kan tó ṣẹ̀ṣẹ̀ dé bí ẹni tó ní ìpele méjì. Àkóónú wà, èyí tó jẹ́ ohunkóhun tí ọ̀rọ̀ náà jẹ́ nípa rẹ̀. Ìtumọ̀ sì wà, èyí tó jẹ́ ohun tí ìjà náà mú kí ẹnìkọ̀ọ̀kan yín nímọ̀lára nípa ara yín àti nípa ara yín. Ìjà náà ń gbóná nígbà tí o bá ń bá àkóónú jà tí o sì fojú fo ìtumọ̀.

Ọ̀pọ̀ ìtumọ̀ gidi ń gbé nínú àwọn ibi díẹ̀. Wo bóyá èyíkéyìí nínú wọ̀nyí dà bí ìmọ̀ láti inú àwọn àríyànjiyàn tìrẹ:

• Ìfilọ̀ fún àfiyèsí tó sọnù. "O máa ń wà lórí fóònù rẹ nígbà gbogbo" ṣọ̀wọ́n láti jẹ́ nípa fóònù. Ó jẹ́ ẹnì kan tó ń sọ pé mo fẹ́ nímọ̀lára pé a yàn mí mo kò sì nímọ̀lára rẹ̀.
• Ọgbẹ́ àtijọ́ tí a ń tẹ̀ mọ́lẹ̀. Bí alábàáṣèpọ̀ bá dàgbà tí ó ń nímọ̀lára àìríran, ètò tí a gbàgbé máa ń gúnlẹ̀ le koko ju bí ètò náà ṣe tọ́ sí lọ. Ìfèsì náà ní ìwọ̀n ọgbẹ́ àtijọ́ náà, kì í ṣe ìṣẹ̀lẹ̀ tuntun náà.
• Iyì tàbí àìní tí a kò ríran. Ìjà owó ni a mọ̀ dáadáa pé kì í ṣe nípa owó. Wọ́n jẹ́ nípa àìléwu, òmìnira, òtítọ́, ohun tí a kọ́ ẹnìkọ̀ọ̀kan yín pé ìgbésí ayé rere gbọ́dọ̀ dà bí.
• Ìfilọ̀ fún ìtúnṣe tó jáde lọ́nà. Nígbà mìíràn ìjà jẹ́ ìgbìyànjú ní tòótọ́ láti sọ pé ọgbẹ́ nǹkan tó gbẹ̀yìn ṣì ń dun mí a kò sì parí rẹ̀ láéláé.

Kíyèsí pé kò sí èyíkéyìí nínú wọ̀nyí tó lè yanjú ní ọ̀nà iṣẹ́ ilé. O kò lè tún "mo fẹ́ nímọ̀lára pé a yàn mí" ṣe nípa fífọ àwo yára. Ṣùgbọ́n o lè gbọ́ ọ. Kí a sì gbọ́ wa ni ohun gidi tí ẹni náà ń fẹ́ ní gbogbo ìgbà.

Ìdí tó fi ń dà sínú ìjà-ariwo ní kíákíá tó bẹ́ẹ̀

Ìdí ti ara wà tí àwọn àríyànjiyàn wọ̀nyí fi ń yí kọjá ọ̀rọ̀ náà, kì í sì í ṣe àléébù ìwà nínú èyíkéyìí yín. Nígbà tí ìforígbárí bá gbóná tó, ara ń kún fún ìdààmú. Àwọn olùwádìí tó ń kẹ́kọ̀ọ́ tọkọtaya ṣàpèjúwe ìkún-omi ìmọ̀lára gẹ́gẹ́ bí ipò ìrẹ̀wẹ̀sì níbi tí ìdàrú ti ń gòkè gíga tó bẹ́ẹ̀ tí ìrònú kedere fi ń kúrò lórí ẹ̀rọ. Nínú ipò yẹn, o bẹ̀rẹ̀ sí ka gbogbo ìgbésẹ̀ alábàáṣèpọ̀ rẹ ní ìmọ́lẹ̀ tó burú jù, agbára rẹ láti yanjú ohunkóhun ní tòótọ́ sì ń jábọ́.

Ìkún-omi jẹ́ ipò tó burú láti ṣe ìdúnàdúrà nínú. Ọkàn rẹ ń lù, ìrònú rẹ ti há sínú ìgbèjà àti ìkọlù-padà, ní ibìkan nínú rẹ̀ sì ni àwo àtọ̀runwá náà ti parẹ́ pátápátá. Ìdí nìyí tí "ẹ jẹ́ ká kàn sọ̀rọ̀ rẹ̀ báyìí lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀" fi ń sọ nǹkan di burú sí i lọ́pọ̀ ìgbà. O kò lè dé ohun gidi rírọ̀ tó wà nísàlẹ̀ ìjà nígbà tí ara ẹ méjèèjì bá gbàgbọ́ pé wọ́n wà lábẹ́ ewu.

Ìgbésẹ̀ níhìn-ín rẹ̀ silẹ̀ ju yíyanjú ohunkóhun lọ. Nígbà tí o bá nímọ̀lára pé o ń kún fún ìdààmú, ìgbésẹ̀ oníwà-tútù ni láti pe ìdúró, kì í ṣe láti tì síwájú. "Mo fẹ́ máa bá a lọ láti sọ̀rọ̀ nípa èyí, ṣùgbọ́n mo nílò ìṣẹ́jú ogún ní àkọ́kọ́." Lẹ́yìn náà gbà wọ́n ní tòótọ́, kí o sì padà ní tòótọ́. Ìdúró láìsí padà jẹ́ ìkọ̀sílẹ̀ pẹ̀lú ìwà rere. Ìdúró pẹ̀lú ìlérí láti padà jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ohun onífẹ̀ẹ́ jù tí o lè ṣe láàrin ìjà.

Bí o ṣe lè rí ohun gidi náà, ní àkókò náà

O kò nílò láti di oníṣègùn-ọpọlọ láti ṣe èyí. O nílò àwọn ìbéèrè òtítọ́ díẹ̀ àti ìfẹ́ láti béèrè wọn nígbà tí o bá fẹ́ kàn wà lóòótọ́.

1. Bèèrè ara rẹ ohun tí o ń nímọ̀lára gan-an, nísàlẹ̀ ìbínú. Ìbínú sábà jẹ́ olórunṣọ́ ara. Lẹ́yìn rẹ̀ ni ọgbẹ́, ẹ̀rù, tàbí àdáwà sábà wà. "Inú mi bàjẹ́ pé o gbàgbé" sábà jẹ́ "mo nímọ̀lára pé n kò ṣe pàtàkì." Sọ ìyẹn fún ara rẹ ní àkọ́kọ́. Ó ń mú bí o ṣe sọ ohun tó kàn rọ̀.
2. Sọ ìmọ̀lára, kì í ṣe ìdájọ́. "O kì í ronú nípa mi láéláé" jẹ́ ìdájọ́, ó sì ń pe ìgbèjà. "Mo dá wà lálẹ́ yìí" jẹ́ ìmọ̀lára, ó sì ń pe ọwọ́. Àwọn Gottman pe ọ̀nà pẹ̀lẹ́, aláìlẹ́bi láti gbé nǹkan dìde ní ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀lẹ́, ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀lẹ́ sì ni asọ̀tẹ́lẹ̀ kan ṣoṣo tó dára jù nípa bí gbogbo ìjíròrò náà yóò ṣe lọ.
3. Ní ìfẹ́ láti mọ apá ìsàlẹ̀ tiwọn pẹ̀lú. Nígbà tí alábàáṣèpọ̀ rẹ bá ń fèsì jù sí nǹkan kékeré, ìyẹn ni àmì rẹ pé o ti tẹ̀ orí nǹkan tó ṣe pàtàkì ju bí ó ti ń rí lọ. Dípò "kí nìdí tí o fi ń sọ èyí di nǹkan ńlá," gbìyànjú "èyí dà bí ẹni tó túmọ̀ sí púpọ̀ fún ọ, ràn mí lọ́wọ́ láti lóye." Ìbéèrè yẹn lè fọ́ ìjà kan túútúú nínú gbólóhùn kan.
4. Fetí sí ìfẹ́ tó wà nínú ẹ̀dùn-ọkàn. Fẹ́rẹ̀ẹ́ gbogbo ẹ̀dùn-ọkàn ni ó ní ìfẹ́kúfẹ̀ẹ́ tó fara pamọ́. "O kì í sí ilé láéláé" fẹ́ ìwọ sí i. "O kì í ràn mí lọ́wọ́" fẹ́ láti má dá wà nínú ẹrù náà. Bí o bá lè dáhùn sí ìfẹ́ náà, ẹ̀dùn-ọkàn máa ń túká.

Ẹgbẹ́ Àwọn Onímọ̀ nípa Ọpọlọ ti Amẹ́ríkà (American Psychological Association), ní kíkó ìwádìí nípa ohun tó ń mú kí tọkọtaya wà ní ìlera jọ, gúnlẹ̀ síbìkan tó jọra: àìfohùnṣọ̀kan wọ́pọ̀ kì í sì í ṣe àmì àjọṣepọ̀ tó burú, ṣùgbọ́n bí o ṣe ń jà ṣe pàtàkì gidigidi. Fetísílẹ̀ sí ojú-ìwòye alábàáṣèpọ̀ rẹ àti gbígbìyànjú láti lóye ìmọ̀lára wọn ni ọ̀nà tó ń kọ́lé. Ẹ̀gàn, ìdómgóró, àti lílépa ọ̀fun ni àwọn tó ń pani run. Ìyàtọ̀ náà kì í ṣe bóyá ẹ ń jà. Ó jẹ́ bóyá, láàrin ìjà, ẹ ṣì jẹ́ ènìyàn tó ń gbìyànjú láti lóye ara yín.

Ìtúnṣe ṣe pàtàkì ju ìjà náà lọ

Èyí ni ohun tí kò sí ẹni tó sọ fún ọ nígbà tí o wà lọ́mọdé: èròngbà náà kì í ṣe láti dáwọ́ ìjà dúró láéláé. Àwọn tọkọtaya tó ń lọ jìnnà ṣì ń jà. Ohun tí wọ́n dára jù nínú rẹ̀ ni ìtúnṣe, àwọn ìgbésẹ̀ kékeré tó ń fa ènìyàn méjì padà sí ọ̀dọ̀ ara wọn lẹ́yìn ìyapa. Ìgbìyànjú ìtúnṣe lè jẹ́ àwàdà tó fọ́ ìdààmú, ọwọ́ kan lórí èjìká, ohùn tó rọ̀ sí i, tàbí "n kò fẹ́ràn bí èyí ṣe ń lọ" pẹ̀lẹ́. Kò ní láti jẹ́ arẹwà. Ó kàn ní láti jẹ́ àmì tó ń sọ pé mo ṣì fẹ́ àwa, àní báyìí, àní ní inúbíbí.

Ohun tó ń mú kí ìtúnṣe gúnlẹ̀ ni bóyá ẹnì kejì rọ̀wọ́ padà. O lè fúnni ní ẹ̀ka ọ̀pẹ pípé kí a sì fojú fò ó, ìyẹn sì ń dun. Nítorí náà apá yìí ń gba ẹ méjèèjì. Nígbà tí alábàáṣèpọ̀ rẹ bá ṣe ìgbìyànjú aláìwádùn láti mú nǹkan rọ̀, àwàdà aláìlógbọ́n yẹn tàbí àbọ̀-ìdáríjì yẹn tọ́ ju bí ó ti ń rí lọ. Gbígba ìtúnṣe tí o rò pé kò dára tó jẹ́ irú ìfẹ́ tirẹ̀.

Àbọ̀ kejì ni ohun tó ń ṣẹlẹ̀ nígbà tí ọ̀rá bá lọ. Má jẹ́ kí ìjà gidi kàn parẹ́ láìsọ ohun tó jẹ́ nípa rẹ̀ láéláé. Lẹ́yìn ọjọ́ kan tàbí méjì, nígbà tí ẹ méjèèjì bá balẹ̀, ó tọ́ láti yí padà. Kì í ṣe láti tún dá ẹni tó tọ́ létí. Láti sọ apá ìdákẹ́: "Mo rò pé inú mi bàjẹ́ tó bẹ́ẹ̀ nítorí mo nímọ̀lára pé mo ń ṣe gbogbo rẹ̀ nìkan." Gbólóhùn yẹn, tí a sọ nígbà àlàáfíà, ni èyí tó ń mú ìṣòro tí kì í tán rìn ní tòótọ́. Ó jẹ́ èyí tí o kò lè dé nígbà tí o kún fún ìdààmú. Ọ̀pọ̀ tọkọtaya kì í ní i láéláé nítorí ìtura ìparí ìjà náà dà bí ẹni tó tó. Kò tó, wòò. Ìparí ìjà náà ń dá ẹ̀jẹ̀ dúró. Ìjíròrò lẹ́yìn náà ni ohun tó ń pa ọgbẹ́ dé.

Àwọn nǹkan díẹ̀ tó ń ràn ìtúnṣe lọ́wọ́ láti dúró:

• Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú apá tìrẹ. "Mo mú koko, mo sì tọrọ ìdáríjì" ń tú fẹ́rẹ̀ẹ́ gbogbo ènìyàn ní ìhámọ́ra. Kò ná ọ ní ohun tí o kò lè fún.
• Má béèrè ìdáríjì padà lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Fún ni tìrẹ kí o sì jẹ́ kí tiwọn dé ní àkókò tirẹ̀.
• Sọ ohun tó wà nísàlẹ̀ nígbà tí o bá balẹ̀, pẹ̀lẹ́, gẹ́gẹ́ bí ìmọ̀ nípa rẹ dípò ẹ̀sùn nípa wọn.
• Pinnu papọ̀, ní gbangba, pé ìṣòro náà ni ìṣòro, kì í ṣe ara yín. Ènìyàn méjì lòdì sí ìṣòro borí ènìyàn méjì lòdì sí ara wọn nígbà gbogbo.

Nígbà tí ìjà kan náà kò fẹ́ parí

Àwọn ìṣòro tí kì í tán kan ni a lè gbé pẹ̀lú rẹ̀ nígbà tí o bá lè sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀ pẹ̀lú inúure. Àwọn òmíràn jókòó sórí àlá tàbí àìní tó ṣe pàtàkì tó bẹ́ẹ̀ tí ìdìlọ́wọ́ náà kò ní rìn bí ìbẹ̀rẹ̀ rẹ ṣe rọ̀ tó. Ìyẹn tọ́ láti mọ̀ dípò dídimú-ọwọ́-le. Bí o bá ti ní àríyànjiyàn kan náà fún ọ̀pọ̀ ọdún, bí ó bá fi ọ̀kan tàbí méjèèjì yín sílẹ̀ ní ìmọ̀lára kékeré, tàbí bí ìjíròrò náà kò bá lè ṣẹlẹ̀ mọ́ láìsí kí ó yí padà sí ìkà, ìyẹn kì í ṣe àmì pé o bàjẹ́. Ó jẹ́ àmì pé ẹ méjèèjì ti tẹ̀ orí nǹkan tó tóbi ju ìjíròrò ilé ìdáná ṣe lè dì mú lọ.

Oníṣègùn-ọpọlọ tọkọtaya kì í ṣe ààbọ̀ ìkẹyìn tàbí ìjẹ́wọ́ ìkùnà. Wọ́n jẹ́ ẹni tí a kọ́ láti ràn yín lọ́wọ́ láti rí ohun tó wà nísàlẹ̀ ọ̀rọ̀ nígbà tí ẹ bá súnmọ́ ọn jù láti rí i fúnra yín, àti láti pa ẹ méjèèjì mọ́ ní bíbalẹ̀ tó láti sọ̀rọ̀ ní tòótọ́. Ọ̀pọ̀ ènìyàn tó nífẹ̀ẹ́ ara wọn ń dé àkókò yìí. Bíbéèrè fún ìrànwọ́ ni ohun tí àwọn tó fẹ́ dúró papọ̀ ń ṣe.

Bí ìjà náà bá sì dá ìmọ̀lára ìforígbárí dúró láéláé tí ó sì bẹ̀rẹ̀ sí dà bí ẹni pé ẹ kò láìléwu, ìyẹn jẹ́ ìjíròrò tó yàtọ̀, kì í sì í ṣe èyí tí a lè bójú tó nìkan. Rọ̀wọ́ sí ẹnì kan tí o gbẹ́kẹ̀lé tàbí akọ́ṣẹ́mọṣẹ́ tó lè ràn ọ́ lọ́wọ́ láti ronú kọjá rẹ̀.

Ìgbà tó kàn tí àwo bá búgbàù láti ibi tí kò sí, gbìyànjú láti ní ìfẹ́ láti mọ̀ fún ìṣẹ́jú-àáyá kan sí i. Àwo náà pariwo, ṣùgbọ́n wọ́n ṣọ̀wọ́n láti jẹ́ kókó. Kókó náà sábà máa ń dákẹ́ jẹ́ẹ́, ó dúró lẹ́yìn wọn gan-an, ó ń retí pé o ó kíyèsí pé ó wà níbẹ̀.

Àwọn Orísun

• The Gottman Institute, Managing Conflict: Solvable vs. Perpetual Problems
• American Psychological Association, Happy Couples: How to Keep Your Relationship Healthy
• National Center for Biotechnology Information, Breaking the cycle of emotional flooding in couple's conflict