Ìbẹ̀rẹ̀ Pẹ̀lẹ́ Náà: Gbígbé Ọ̀rọ̀ Tó Le Sókè Láìsí Fífi Ẹni Sí Ìhà Ìgbèjà

Gbólóhùn kan wà tí o ti ń rù káàkiri. Bóyá fún ọjọ́ mélòó kan. O ti ṣàdánwò rẹ̀ nínú ilé ìwẹ̀, nínú ọkọ̀, ní wákàtí ààbọ̀-oorun ní aago méjì àárọ̀ nígbà tí àníyàn kò dákẹ́. O mọ̀ pé o nílò láti sọ ọ́. O tún mọ̀, láti ìrírí, bí ó ṣe fẹ́rẹ̀ máa lọ: wàá ya ẹnu rẹ, àwọn ọ̀rọ̀ á jáde ní mímú ju bí o ṣe fẹ́ lọ, láàrin ọgbọ̀n ìṣẹ́jú-àáyá ẹ̀yin méjèèjì á sì wà níbi ìkà kan tí kò ní í ṣe pẹ̀lú ohun tí o fẹ́ túnṣe ní tòótọ́.

Ọgbọ̀n ìṣẹ́jú-àáyá àkọ́kọ́ yẹn ṣe pàtàkì ju ó fẹ́rẹ̀ jẹ́ ohunkóhun mìíràn tí o sọ lọ. Ọ̀nà tí ìjíròrò tó le bá bẹ̀rẹ̀ máa ń ṣètò gbogbo ìlù-ìró náà, nígbà tí ìjíròrò bá sì bẹ̀rẹ̀ burúkú, ó le gan-an láti fà á padà. Olùwádìí ìbáṣepọ̀ John Gottman lo ọ̀pọ̀ ọdún ní wíwo àwọn tọkọtaya bí wọ́n ṣe ń jíròrò ìṣòro wọn nínú yàrá-ìwádìí, ọ̀kan lára àwọn àbájáde rẹ̀ tó ṣàrà ọ̀tọ̀ jù ni pé ìbẹ̀rẹ̀ ìjíròrò ìjà jẹ́ aṣọ̀tẹ́lẹ̀ tó lágbára fún bí gbogbo rẹ̀ ṣe ń parí. Nínú ìwádìí ọdún mẹ́fà kan, gbogbo tọkọtaya tó wá kọ ara wọn sílẹ̀ ti bẹ̀rẹ̀ ìjíròrò ìjà wọn pẹ̀lú ìhùwà búburú sí i àti ìgbóná-ọkàn tó dín kù láti ìbẹ̀rẹ̀. Ìṣẹ́jú mẹ́ta àkọ́kọ́ ló sọ ìtàn náà.

Ìròyìn rere tó sin sínú ìwádìí yẹn ni pé ìbẹ̀rẹ̀ náà tún jẹ́ apá tí o ní àkóso jù lé lórí. O kò lè darí bí ẹnì kejì ṣe ń dáhùn. O lè yàn bí o ṣe ń wọlé. Gottman fún ẹ̀dà pẹ̀lẹ́ náà ní orúkọ: ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀lẹ́. Ó jẹ́ ìyàtọ̀ láàrin "O kì í ronú nípa ẹnikẹ́ni bíkòṣe ara rẹ" àti "Mo ti nímọ̀lára àdánìkanwà díẹ̀ pẹ̀lú èyí, mo sì fẹ́ sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀." Ìdààmú kan náà. Ìjíròrò tó yàtọ̀ gan-an.

Ìdí tí àwọn ènìyàn fi ń wọ ìhà ìgbèjà (kì í ṣe nítorí pé wọ́n ń fọ́nnu)

Ó ń ràn ni lọ́wọ́ láti lóye ohun tí o ń bá lò ní tòótọ́. Nígbà tí ẹnì kan bá nímọ̀lára pé a ń bá òun wí, ara wọn sábà máa ń dáhùn kí ọkàn wọn tó ṣe. Ọkàn ń yára, èjìká ń gòkè, ọpọlọ ń yí padà sí oríṣi ipò-ewu jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́. Nínú ipò yẹn, àwọn ènìyàn kì í ronú dáadáa. Wọ́n ń gbèjà. Wọ́n ń kọlù padà, tàbí wọ́n ń dákẹ́, tàbí wọ́n ń wá àṣìṣe nínú ohun tí o ń sọ dípò òtítọ́ tó wà nínú rẹ̀.

Èyí kì í ṣe ìṣòro ìwà. Ó jẹ́ okun-waya. Ẹni tó bá nímọ̀lára pé a fi ẹ̀sùn kàn án yóò ná agbára rẹ̀ ní dídáàbò bo ara rẹ̀ dípò fífetísílẹ̀, bí o ṣe tọ̀nà tó kò sì ní í yí ìyẹn padà ní àkókò náà. Nítorí náà nígbà tí o bá fi ẹ̀bi ṣáájú, àní ẹ̀bi tó pé, o fẹ́rẹ̀ jẹ́ pé o ṣe ìdánilójú ìdáhùn kan ṣoṣo tí o kò fẹ́.

Ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀lẹ́ ń ṣiṣẹ́ nítorí pé ó ń yẹra fún ìpè-eléwu yẹn. Ó ń fún ẹnì kejì ní ìṣòro láti yanjú pẹ̀lú rẹ dípò ìkọlù láti yè. Ìyẹn ni gbogbo ọgbọ́n náà. O kò ń rọ òtítọ́ náà. O ń dín ewu náà kù kí òtítọ́ náà lè gúnlẹ̀.

Ìrísí ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀lẹ́

Ìtòlẹ́sẹẹsẹ rírọrùn kan wà lábẹ́ àwọn ìbẹ̀rẹ̀ tó pẹ̀lẹ́ jù, tó sì gún régé jù. O kò ní láti tẹ̀lé e ọ̀rọ̀ dé ọ̀rọ̀, o kò sì gbọ́dọ̀ dà bí ẹni tó ń ka àṣàrò. Ṣùgbọ́n egungun rẹ̀ tọ́ láti mọ̀.

1. Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú bí o ṣe nímọ̀lára, kì í ṣe ohun tí wọ́n ṣe. "Mo nímọ̀lára" dípò "O máa ń." Ó le láti jiyàn pẹ̀lú ìmọ̀lára. Ẹ̀sùn ń bẹ̀bẹ̀ fún ìjiyàn. "Owó ti ń dà mí láàmú" ń ṣí ilẹ̀kùn. "O ń ná owó bí ẹni pé a jẹ́ ọlọ́rọ̀" ń tì í.
2. Sọ ní pàtó nípa ipò náà, kì í ṣe ẹni náà. Ṣàpèjúwe ohun tó ṣẹlẹ̀, lẹ́ẹ̀kan, láìsí ìdájọ́ tó so mọ́ ọn. "Ilé ìdáná di dọ̀tí lẹ́ẹ̀kan sí i lóru àná" jẹ́ òtítọ́ tí ẹ lè ṣiṣẹ́ lé lórí papọ̀. "O jẹ́ ọ̀lẹ tó bẹ́ẹ̀" jẹ́ àpèjúwe, àwọn àpèjúwe sì ń mú kí ènìyàn dúró ṣinṣin.
3. Sọ ohun tí o nílò, ní ọ̀nà rere. Èyí ni apá tí ọ̀pọ̀ ènìyàn fò, ó sì ṣe pàtàkì jù. Sọ ohun tí o fẹ́ sí i fún wọn, kì í ṣe ohun tó burú nìkan. "Inú mi á dùn bí a bá jọ nu ilé mọ́ lẹ́yìn oúnjẹ alẹ́" ń fún wọn ní ibi tí wọn lè lọ. Ẹ̀dùn-ọkàn láìsí ìbéèrè jẹ́ ìkùnsínú lásán.
4. Dúró ṣọ̀wọ̀, àní báyìí. Bóyá pàápàá báyìí. Ọ̀wọ̀ díẹ̀ kì í dín kókó rẹ kù. "Ǹjẹ́ o lè gbà láti sọ̀rọ̀ nípa èyí?" kò ná ọ ohunkóhun ó sì ń yí ohun gbogbo padà nípa bí a ṣe gbà á.

Ṣàkíyèsí ohun tó dá kù: ìfòyà, ẹ̀gàn, ọ̀rọ̀ "máa ń", ọ̀rọ̀ "kì í rí", àti àkójọ gígùn gbogbo ohun tó jọra tí wọ́n ti ṣe láti 2019. Ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀lẹ́ máa ń dúró lórí ọ̀rọ̀ kan. Ní kété tí o bá nà ọwọ́ padà fún ẹ̀rí àtijọ́, o ti sọ ìdààmú kan ṣoṣo di ìbò lórí gbogbo ìbáṣepọ̀ náà, ẹnì kejì yóò sì dáhùn ní ìbámu.

"Mo" gbólóhùn, àti ìdí tí wọ́n fi ń ṣiṣẹ́ ní tòótọ́

Ó ṣeéṣe kí o ti gbọ́ ìmọ̀ràn láti lo àwọn "Mo" gbólóhùn, bóyá ó sì dà bí ohun tó rọ̀ díẹ̀, bí ohun tí ìwé àléfà lórí ògiri olùdámọ̀ràn ilé-ẹ̀kọ́ yóò sọ. Ó dára ju bí ó ṣe dún lọ. Mayo Clinic ṣàpèjúwe rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ọkàn ìbáraẹnisọ̀rọ̀ oníjagunjagun: gbólóhùn "Mo" ń jẹ́ kí o sọ ohun tí o rò tàbí nímọ̀lára láìsí dídà bí ẹ̀sùn. "Mo tako" dípò "O ṣìnà." "Mo fẹ́ ìrànwọ́ díẹ̀ lórí èyí" dípò "O kì í ràn mí lọ́wọ́ rí."

Ìdí tó fi ń ṣiṣẹ́ jẹ́ ti okun-waya, kì í ṣe idán. Àwọn gbólóhùn "O" ń tọ́ka ìka, ìka tó tọ́ka sì ń mú kí ènìyàn gbèjà. Àwọn gbólóhùn "Mo" ń ròyìn ìrírí ara rẹ, èyí tí ìwọ nìkan ni o lè jẹ́ ọ̀gá lé lórí, nítorí náà kò sí ohunkóhun fún ẹnì kejì láti kọ̀. Wọ́n lè tako ìparí-èrò rẹ. Wọn kò lè sọ fún ọ pé o kò nímọ̀lára ohun tí o nímọ̀lára.

Ọ̀nà kíákíá láti mú ara rẹ: bí gbólóhùn kan bá bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú "o" tí ọ̀rọ̀ tó tẹ̀lé sì jẹ́ ẹ̀sùn, kọ́ ọ padà yíká ohun tí o ṣàkíyèsí àti ohun tó ṣe sí ọ. "O dójú tì mí" di "Ojú tì mí nígbà tí ìyẹn dìde níwájú gbogbo ènìyàn." Ó lọ́ra láti sọ. Ó rọrùn púpọ̀ láti gbọ́.

Àwọn àtúnkọ díẹ̀

Èyí ń rọrùn pẹ̀lú àwọn àpẹẹrẹ. Àwọn ìbẹ̀rẹ̀ díẹ̀ tí ọ̀pọ̀ nínú wa ti sọ ní tòótọ́ nìwọ̀nyí, lẹ́gbẹ̀ẹ́ ẹ̀dà pẹ̀lẹ́ ohun kan náà. Ìdààmú náà kì í yí padà. Ilẹ̀kùn nìkan ni ó yí padà.

Sí ọkọ tàbí aya

Ẹ̀dà tó le: "O kì í ràn mí lọ́wọ́ níhìn-ín rí. Èmi ni mo ń ṣe ohun gbogbo." Ìyẹn jẹ́ ìdájọ́, ìsọ̀rọ̀gbogbo, àti ìtọ́ka-ìka, gbogbo rẹ̀ nínú ọ̀rọ̀ mọ́kànlá. Ẹ̀dà pẹ̀lẹ́: "Mo ti nímọ̀lára ìnira gan-an láìpẹ́, mo sì rò pé mo nílò kí a pín iṣẹ́ ilé lọ́nà mìíràn. Ǹjẹ́ a lè ṣe ètò kan?" Èyí àkọ́kọ́ ń bẹ̀rẹ̀ ìjà nípa bóyá "kì í rí" tọ́. Èkejì ń bẹ̀rẹ̀ ìjíròrò nípa àtẹ iṣẹ́ ilé.

Sí ọ̀rẹ́ tó bà ọ́ lọ́kàn jẹ́

Ẹ̀dà tó le: "O tún kọ̀ mí sílẹ̀ lẹ́ẹ̀kan sí i. Mo rò pé n kò ṣe pàtàkì sí ọ ni." Gbólóhùn kejì yẹn jẹ́ àbá nípa ìmọ̀lára wọn tí a wọ̀ ní aṣọ òtítọ́, ó sì ń pè wọ́n níjà láti gbèjà gbogbo ìwà wọn. Ẹ̀dà pẹ̀lẹ́: "Nígbà tí ètò wa bàjẹ́ ní ọ̀sẹ̀ tó kọjá, ojú ti tì mí díẹ̀, o sì ń dùn mí. Ǹjẹ́ ohun gbogbo dára pẹ̀lú rẹ?" O ti sọ òtítọ́ fún wọn o sì fi ààyè sílẹ̀ fún ìṣeéṣe pé nǹkan kan ń ṣẹlẹ̀ sí wọn. Wọ́n sábà máa ń ní ọ̀kan.

Sí ẹlẹgbẹ́ iṣẹ́

Ẹ̀dà tó le: "O máa ń pẹ́ pẹ̀lú apá tìrẹ nígbà gbogbo, ó sì ń mú kí n dà bí ẹni tó burú." Ẹ̀dà pẹ̀lẹ́: "Mo ti ṣàkíyèsí pé àwọn ìfilọ́wọ̀ ti ń há, ó sì ti ń dà mí láàmú ní ìhà tèmi. Ǹjẹ́ a lè jọ wo àkókò náà?" Ìṣòro kan náà, tí a gbé sókè láìsí ẹ̀sùn, èyí tó túmọ̀ sí pé ẹnì kejì lè ràn wá lọ́wọ́ láti túnṣe dípò jiyàn pé wọn kò pẹ́ ní tòótọ́ ní ọjọ́ kẹrìnlá.

Wo ohun tí gbogbo ẹ̀dà pẹ̀lẹ́ ní ní àpapọ̀. Ó ń sọ ìmọ̀lára. Ó ń tọ́ka sí ipò kan, kì í ṣe ẹni kan. Ó ń parí pẹ̀lú ìkésíni dípò ẹ̀sùn. Kò sì sí ọ̀kan nínú wọn tó lo "máa ń" tàbí "kì í rí", nítorí ọ̀rọ̀ méjì yẹn ń sọ àkókò kan ṣoṣo di ìdájọ́ ẹ̀wọ̀n ìyè, kò sì sí ẹni tó ń fetísílẹ̀ dáadáa nígbà tí a ń dá a lẹ́jọ́.

Yan àkókò rẹ kí o tó yan ọ̀rọ̀ rẹ

Ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀lẹ́ tó pé tí a fi jíṣẹ́ ní àkókò tó ṣ̀ìnà ṣì máa ń wó lulẹ̀. Àkókò jẹ́ apá ìhìn náà.

Má ṣí ọ̀rọ̀ tó le nígbà tí ebi ń pa ọ̀kan nínú yín, tí ó rẹ̀ yín, tí ẹ ti fẹ́ jáde, tàbí tí ọkàn ti ń bí yín nípa ohun mìíràn. Má ṣe é ní àárín ìjà nípa ohun mìíràn. Má sì fi ìdarí bà á lù ẹnì kan ní kété tí wọ́n bá wọlé. Ìkìlọ̀ kúkúrú ń ṣe iṣẹ́ ìyanu: "Nǹkan kan wà lọ́kàn mi tí mo fẹ́ jíròrò lẹ́yìn-ọ̀la, nígbà tí àwa méjèèjì bá ní ìṣẹ́jú kan. Kò sí ohun ẹ̀rù." Gbólóhùn yẹn ń jẹ́ kí ẹnì kejì tù ètò iṣan-ara ara wọn sílẹ̀ kí ìjíròrò náà tó bẹ̀rẹ̀, èyí tó túmọ̀ sí pé wọ́n dé láìmúradúró jù.

Bí ìwọ ni ẹni tó ń gbóná, gba àkókò díẹ̀ kọ́kọ́. O kò lè jíṣẹ́ ìbẹ̀rẹ̀ tó farabalẹ̀ láti inú ara tó ru sókè. Ìtújáde ẹ̀mí gígùn kan, ẹsẹ̀ sí ilẹ̀, kí o tó sọ ọ̀rọ̀ kan. Kókó náà kì í ṣe láti fọ́n ohun tí o nímọ̀lára. Ó jẹ́ láti rí i dájú pé gbólóhùn àkọ́kọ́ rẹ wá láti apá rẹ tó fẹ́ yanjú èyí, kì í ṣe apá tó fẹ́ tọ̀nà.

Lẹ́yìn tí o bẹ̀rẹ̀: pa á mọ́ ní pẹ̀lẹ́

Ìbẹ̀rẹ̀ náà ń ra ìjíròrò gidi fún ọ. Ohun tí o ṣe tẹ̀lé ní ń pinnu bóyá o pa á mọ́.

Ohun tó tóbi jù ni láti fetísílẹ̀ ní tòótọ́ dípò dídúró de àkókò rẹ. Ìfetísílẹ̀ tòótọ́ túmọ̀ sí gbígbìyànjú láti lóye ohun tí ẹnì kejì túmọ̀ sí ní tòótọ́, kì í ṣe ọ̀rọ̀ tí wọ́n lò nìkan. Ṣàfihàn rẹ̀ padà. "Nítorí náà ó dà bí ẹni pé ìwọ náà ti ń nímọ̀lára ìnira" ń sọ fún wọn pé a ti gbọ́ wọn, gbígbọ́ wọn sì ni ohun tó ń jẹ́ kí ẹni tó dúró ṣinṣin tú sílẹ̀ níkẹyìn. Ọgbọ́n-ìwádìí jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ kan wà níbí: sísọ orúkọ ìmọ̀lára ní pípé sábà máa ń mú ooru díẹ̀ kúrò nínú rẹ̀, fún wọn àti fún ọ.

Àwọn ohun díẹ̀ tó ń pa ìbẹ̀rẹ̀ tó dára mọ́ kúrò nínú yíyọ́ sí ìparí burúkú:

• Nígbà tí o bá nímọ̀lára ìru láti gbèjà, dúró kí o tó dáhùn. Àlàfo tó wà láàrin nínímọ̀lára rẹ̀ àti híhùwà lé e lórí ni ibi tí gbogbo ìjíròrò náà ń gbé.
• Dúró lórí ọ̀rọ̀ kan náà. Bí ẹ̀dùn-ọkàn kejì bá léfòó sókè, fi sí apá kan fún ìgbà mìíràn. Ìgbà mìíràn ní tòótọ́.
• Bí ọ̀kan nínú yín bá gbóná, tí ọkàn ti bàjẹ́ jù láti ronú dáadáa, ó dára láti pe ìsinmi. "Mo fẹ́ máa bá ọ̀rọ̀ yìí lọ, ṣùgbọ́n mo nílò ìṣẹ́jú ogún kọ́kọ́" jẹ́ ìṣísẹ̀ tó lágbára, kì í ṣe ìsásá. Sọ pé o máa padà, kí o sì padà.
• Wá apá tí o bá fọwọ́sọ̀yà kí o tó wo apá tí o kò bá gbà. "O tọ̀nà pé mo ti ń fọ́n ọkàn ká láìpẹ́" ń ṣí ọ̀pọ̀ ju bí ó ṣe ń ná ọ lọ.

Nígbà tí kò bá ṣiṣẹ́, kì yóò sì máa ṣiṣẹ́ nígbà gbogbo

Ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀lẹ́ jẹ́ ọgbọ́n, èyí tó túmọ̀ sí pé wàá kùnà rẹ̀. Wàá ṣètò ẹ̀dà pẹ̀lẹ́ náà, èyí tó le á sì jáde lọ́nàkọnà, nítorí ó rẹ̀ ọ́ tàbí o bẹ̀rù tàbí ó fọwọ́ kan iṣan àtijọ́. Ìyẹn kì í ṣe ìkùnà. Ó jẹ́ jíjẹ́ ènìyàn. Nígbà tó bá ṣẹlẹ̀, o lè túnṣe: "Jẹ́ kí n tún un gbìyànjú, mo wọlé pẹ̀lú ìgbóná n kò sì fẹ́ ṣe é." Gbígba ìbẹ̀rẹ̀ burúkú fúnra rẹ̀ jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ohun tó ń gba ìbáṣepọ̀ là jù.

Kò sì ní í túnṣe ohun gbogbo, ó sì tọ́ láti sọ òtítọ́ nípa rẹ̀. Ìbẹ̀rẹ̀ pẹ̀lẹ́ kò lè mú kí ìbáṣepọ̀ olóríṣ̀ọ̀kan dọ́gba, kò sì lè dé ọ̀dọ̀ ẹni tó ń fi ẹ̀gàn dá gbogbo ìdààmú lóhùn bó tilẹ̀ wù kí a fi pẹ̀lẹ́ gbé e sókè tó. Bí o bá rí i pé o kò lè gbé ohunkóhun sókè láìsí kí ó di ewu, tàbí pé àwọn ìdáhùn ẹnì kejì fi ẹ̀rù bà ọ́, ń mú ọ rìn lórí ẹyin, tàbí kó ọ sínú iyèméjì nípa ìrántí ara rẹ nípa àwọn ìṣẹ̀lẹ̀, ìyẹn kọjá agbára gbólóhùn tó dára jù. Ìyẹn jẹ́ àpẹẹrẹ tó tọ́ láti jíròrò pẹ̀lú oníṣègùn-ọpọlọ tàbí olùdámọ̀ràn, bí o bá sì nímọ̀lára àìléwu láéláé, pẹ̀lú ẹni tó lè ràn ọ́ lọ́wọ́ láti ronú nípa ààbò rẹ tààrà. Kò sí ìtìjú nínú níní àìní ju ohun tí ohun-èlò ìbáraẹnisọ̀rọ̀ lè fúnni lọ.

Bí ó ti wù kó rí, fún àwọn ìjíròrò tó le lásán, àwọn tó ní í ṣe pẹ̀lú àwọn ènìyàn tí o fẹ́ràn tí o sì fẹ́ pa mọ́, ìbẹ̀rẹ̀ náà wà lọ́wọ́ rẹ ju bí ó ṣe dà bí i ní aago méjì àárọ̀ lọ. O ti ń rù gbólóhùn yẹn fún ọjọ́ mélòó kan. O lè yan bí ó ṣe bẹ̀rẹ̀. Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lẹ́, dúró lórí ohun kan, sọ ohun tí o nílò, kí o sì fún ẹni náà ní àǹfààní láti pàdé rẹ níbẹ̀. Ní ọ̀pọ̀ ìgbà, nígbà tí o bá mú kí ó léwu láti sọ̀rọ̀, àwọn ènìyàn máa ń sọ̀rọ̀.

Àwọn Orísun

• The Gottman Institute, How to Fight Smarter: Soften Your Start-Up
• The Gottman Institute, Predicting Divorce From the First 3 Minutes of a Conflict Discussion
• Mayo Clinic, Being assertive: Reduce stress, communicate better
• HelpGuide.org, Effective Communication