Bí O Ṣe Lè Mú Ẹgbẹ́ Kan Balẹ̀ Nígbà Tí Kò Sí Ẹni Tó Mọ Ohun Tó Ń Bọ̀

Fojú inú wo yàrá náà lẹ́yìn tí ìròyìn burúkú náà dé. Àdììtú ń kàn pé wọ́n máa lé àwọn kan kúrò níṣẹ́. Ìdàpọ̀ ilé-iṣẹ́ kan tí kò sẹ́ni tó rí i tẹ́lẹ̀. Àkókò-ìparí kan tó ṣẹ̀ṣẹ̀ di ìlọ́po méjì láìsí ìrànlọ́wọ́ tuntun. Ọ̀rọ̀ náà kò tíì tán lẹ́nu, yàrá náà sì ti yí padà. Àwọn ènìyàn dákẹ́, tàbí kí wọ́n bẹ̀rẹ̀ sí í sọ̀rọ̀ kánkán. Ojú ń sáré sí ìhà ẹnu-ọ̀nà, sí ìhà fóònù wọn, sí ìhà rẹ.

Ní ìṣẹ́jú yẹn, gbogbo ènìyàn ń bi ìbéèrè ìdákẹ́rọ́rọ́ kan náà, yálà wọ́n máa sọ ọ́ sókè tàbí bẹ́ẹ̀ kọ́: ǹjẹ́ ara wa dá? Wọn kì í sì í ṣe pé wọ́n ń béèrè ìròyìn ni gan-an. Wọ́n ń ka ojú rẹ, èjìká rẹ, àti bí ohùn rẹ ṣe ń yára tó. Wọ́n fẹ́ mọ̀ bóyá ẹni tó wà níwájú wọn ń fòyà, nítorí ìyẹn ló ń sọ fún wọn bóyá àwọn náà gbọ́dọ̀ fòyà.

Èyí ni ìwúwo àjèjì tó wà nínú gbígbìyànjú láti mú ẹgbẹ́ kan balẹ̀ nígbà tí ìwọ náà kò lè rí ọjọ́ iwájú ju bí àwọn náà ṣe lè rí i lọ. O kò ní ìdáhùn. Ó ṣeé ṣe kí ẹ̀rù bà ọ́ gẹ́gẹ́ bí gbogbo ẹlòmíràn. Síbẹ̀síbẹ̀, iṣẹ́ rẹ, ní àsìkò àìmọ̀ yẹn, ni láti jẹ́ ibi tí àwọn ènìyàn lè dúró lé.

Ìròyìn dídùn ni pé ìfọ̀kànbalẹ̀ nínú àìdánilójú kì í ṣe ohun kan náà pẹ̀lú níní ètò kan. Àkójọpọ̀ àwọn nǹkan tí o lè ṣe gan-an ni, kódà nígbà tí kò sí ohun tí a ti pinnu.

Ìdí tí àìmọ̀ fi jẹ́ apá tó le jù

A dá ènìyàn láti máa wá ewu kiri, ó sì fẹ́rẹ̀ẹ́ rọrùn láti dojú kọ ewu tó ṣe kedere ju èyí tó ṣíji bò lọ. Pẹ̀lú ewu tó ṣe kedere, o lè ṣe nǹkan. Àìdánilójú ń fi ìdágìrì náà sílẹ̀ láìsí ibi tí a ó fi okun sí, nítorí náà ọkàn máa ń fi àwọn ohun tó burú jù kún àyè òfìfo náà. Ìdàrú yẹn ń rẹ ni, ó sì ń ranni. Ẹni àníyàn kan tó ń tún ìmẹ́lì tí kò ṣe kedere kà lè fa gbogbo ẹgbẹ́ wọ inú ìyípo kan náà.

Àwọn olùwádìí tó ń kẹ́kọ̀ọ́ nípa ìdarí ti bẹ̀rẹ̀ sí í pe àìdánilójú fúnra rẹ̀ ní ọ̀kan pàtàkì nínú iṣẹ́ òde-òní, kì í ṣe ìjì tó ń kọjá lọ tí a ó dúró de. Àpilẹ̀kọ kan tó ṣẹ̀ṣẹ̀ jáde láti inú Harvard Business Review jiyàn pé ohun tó wúlò jù tí olórí lè kọ́ nísinsìnyí ni agbára láti fara da àìmọ̀ sí i, agbára láti máa ronú kedere nígbà tí àwọn ohun àìmọ̀ ju àwọn ohun tí a mọ̀ lọ ní iye. Ìyípadà ìrònú yẹn ṣe pàtàkì fún gbogbo ẹni tó yí ọ ká, nítorí olórí tó bá ka àìdánilójú sí pàjáwìrì gbére ń kọ́ ẹgbẹ́ rẹ̀ láti máa gbé nínú ipò pàjáwìrì. Olórí tó bá ka á sí ojú-ọjọ́ lásán ti iṣẹ́ ń fún gbogbo ènìyàn ní àyè láti mí.

Nítorí náà, ìgbésẹ̀ àkọ́kọ́ jẹ́ ti inú, ó sì dákẹ́. Kí o tó sọ ọ̀rọ̀ kan fún ẹnikẹ́ni, kíyèsí ipò ara rẹ. Ǹjẹ́ èjìká rẹ ti gòkè dé etí rẹ? Ǹjẹ́ ẹ̀mí rẹ ga tó sì ń yára? O kò lè fún ẹgbẹ́ ní ìtura tí ìwọ fúnra rẹ kò ní. Ìtújáde ẹ̀mí lọ́ra, ẹsẹ̀ lórí ilẹ̀, ìdákẹ́ díẹ̀ kí o tó sọ̀rọ̀. Ó kéré, ṣùgbọ́n àwọn ènìyàn máa ń mọ ìyàtọ̀ láàrin ẹni tó ń múra gírí àti ẹni tó ti tù.

Òtítọ́ líle kan wà nínú gbogbo èyí. Nígbà tí o kò bá mọ ohun tó ń bọ̀ lẹ́yìn, ìtẹ̀sí rẹ lè jẹ́ láti dúró títí tí o fi ní nǹkan dájú kí o tó sọ ohunkóhun rárá. Ìdákẹ́ yẹn kì í fẹ́rẹ̀ẹ́ rí bí o ṣe ń retí rárá. Fún ẹgbẹ́ tó ń dàrú, olórí tó dákẹ́ kì í dà bí ẹni tó ń ronú jinlẹ̀. Ó dà bí ẹni tó ń fi ìròyìn burúkú pamọ́, tàbí ẹni tí ọkàn rẹ̀ ti kúrò. Ìfẹ́ láti dákẹ́ jẹ́ẹ́ títí tí o fi ní ìtòye jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọ̀nà tó wọ́pọ̀ jù tí àwọn ẹni ọkàn-rere fi ń mú ipò tó le burú sí i.

Sọ àìdánilójú náà jáde ní gbangba

Ìwà àdánidá, nígbà tí nǹkan bá ń mì, sábà máa ń jẹ́ láti fi ìgboyà kíkún hàn. Rẹ́rìn-ín, sọ pé ohun gbogbo máa yanjú, yí ọ̀rọ̀ padà. Àwọn ènìyàn máa ń rí i kọjá lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, ó sì ń padà lu ni. Ìdùnnú èké máa ń dà bí àìmọ̀kan tàbí ìbòjú, àwọn méjèèjì sì ń mú ẹgbẹ́ ní àníyàn sí i, kì í ṣe dín kù.

Ìgbésẹ̀ tó dúró ṣinṣin jù ni láti sọ òtítọ́ ní gbangba. "N kò tíì mọ bí èyí ṣe máa jásí. Èyí ni ohun tí mo mọ̀, èyí ni èyí tí n kò mọ̀, èyí sì ni ìgbà tí mo retí pé a ó mọ̀ sí i." Ìyẹn dà bí ohun tó rọrùn. Ó tún jẹ́ àṣàyàn tó le, tó nílò ìgboyà jù, ó sì ń ṣe nǹkan tó lágbára: ó ń sọ fún àwọn ènìyàn pé wọn kò ṣòmùgọ̀ láti ní ìdààmú, àti pé ìwọ kò ní fi ẹ̀tàn darí wọn.

Amy Edmondson, olùwádìí Harvard tó dá èrò ìdáàbòbò-ọkàn (psychological safety) sílẹ̀, ti lo ọ̀pọ̀ ẹ̀wádún láti fi ohun tó ń ṣẹlẹ̀ hàn nígbà tí àwọn ènìyàn bá ní ìdáǹdè tó láti sọ̀rọ̀ jáde, béèrè ìbéèrè, àti gbà pé àwọn kò tíì mọ̀ ọ́n. Iṣẹ́ rẹ̀ tọ́ka sí ìwà olórí kan tó rọrùn láti fojú kékeré wò. Nígbà tí o bá jẹ́wọ́ àìdánilójú tìrẹ àti àìpé tìrẹ, o mú kí ó rọrùn fún gbogbo ẹlòmíràn láti ṣe bẹ́ẹ̀ gẹ́gẹ́. Ìdàkejì rẹ̀, olórí tó gbọ́dọ̀ dà bí ẹni tó mọ nǹkan nígbà gbogbo, ń kọ́ ẹgbẹ́ ní ìdákẹ́rọ́rọ́ láti fi àwọn àníyàn àti àwọn àmì ìkìlọ̀ wọn pamọ́, gan-an nígbà tí àwọn àmì wọ̀nyẹn ṣe pàtàkì jù.

Sísọ àìdánilójú náà kì í ṣe ohun kan náà pẹ̀lú dídà gbogbo ìbẹ̀rù àti ohun tó burú jù láìṣàyẹ̀wò sórí ẹgbẹ́. Ààlà kan wà láàrin òtítọ́ sísọ àti nǹkan tó ń mú ìdàrúdàpọ̀ wá. Sọ òtítọ́ fún àwọn ènìyàn ní ìwọ̀n tí wọ́n lè gbà tí wọ́n sì lè fi ṣe nǹkan. Má ṣe fún wọn ní àwíyé gbogbo ìdàrú tó ń lọ nínú rẹ.

Fún àwọn ènìyàn ní nǹkan tó fẹsẹ̀ múlẹ̀ láti dì mú

Nígbà tí àwòrán ńlá náà bá ti ṣíji bò, oògùn rẹ̀ kì í ṣe àsọtẹ́lẹ̀ èké. Àyíká kékeré àwọn ohun tó ṣì jẹ́ òtítọ́ gan-an ni. Àwọn ènìyàn lè fara da àìdánilójú ńlá nípa ọjọ́ iwájú bí wọ́n bá ní nǹkan gidi tí wọ́n lè gbẹ́kẹ̀lé láti dúró lé nísinsìnyí.

Àwọn nǹkan díẹ̀ tí o lè fúnni kódà nígbà tí o kò lè fúnni ní ìdáhùn:

• Sọ ohun tí kò yí padà. Nínú fẹ́rẹ̀ẹ́ gbogbo ìdàrúdàpọ̀, ọ̀pọ̀ nǹkan ló ṣì dúró ṣinṣin. Iṣẹ́ ọ̀sẹ̀ yìí. Bí ẹ ṣe ń bá ara yín lò. Ohun tí ẹgbẹ́ mọ̀ dáadáa gan-an. Sísọ ohun tó ń dúró bákan náà jáde ń dín ìkùukùu àìdánilójú kù sí ìwọ̀n gidi rẹ̀, èyí tó sábà máa ń kéré ju bí ó ṣe ń rí lọ.
• Kúrú ojú-ọ̀nà náà. Nígbà tí a kò lè mọ ọdún tó ń bọ̀, tọ́ àwọn ènìyàn sí ọ̀sẹ̀ méjì tó ń bọ̀. Àfojúsùn kúkúrú tó ṣe kedere, tó sì ṣeé ṣe ń fún okun àníyàn ní ibi tó wúlò láti lọ. Ìtẹ̀síwájú lórí nǹkan gidi jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ọ̀nà tó yára jù tí ẹgbẹ́ fi ń mú ara rẹ̀ balẹ̀.
• Sọ fún àwọn ènìyàn ohun tí o máa ṣe àti ìgbà tí o máa ṣe é. "Èmi máa sọ ohunkóhun tí mo bá gbọ́ ní ọjọ́ Ẹtì, kódà bí ìròyìn náà bá jẹ́ pé kò sí ìròyìn kankan." Ìlù déédéé ti ìsọfúnni òtítọ́ jẹ́ irú ìdúróṣinṣin tirẹ̀. Ó ń dá àwọn ènìyàn dúró láti fi ẹ̀rù kún ìdákẹ́ náà.
• Pa àwọn ìṣesí rẹ mọ́. Ìpàdé ìbéèrè déédéé, bí àwọn ìpàdé ṣe ń bẹ̀rẹ̀, àwọn àṣà kékeré. Ní àkókò tó ń mì, àwọn wọ̀nyí kì í ṣe ohun tí kò já mọ́ nǹkan. Wọ́n ni àwọn ọwọ́-àtẹ̀gùn tó ń sọ fún ètò iṣan-ara pé ìlànà náà ń dúró ṣinṣin.

Kíyèsí pé kò sí ọ̀kan nínú ìwọ̀nyí tó béèrè pé kí o mọ bí ìtàn náà ṣe máa parí. Ó kàn béèrè pé kí o jẹ́ olóòótọ́ nípa àkókò yìí àti ẹni tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé nípa ìwà tìrẹ. Ìyẹn jẹ́ irú ìdánilójú tí o lè fúnni gan-an.

Fi ebi pa ìtànkálẹ̀ àdììtú nípa fífún àwọn ènìyàn ní òtítọ́

Àìdánilójú kì í dúró ní òfìfo pẹ́. Nígbà tí àwọn ènìyàn kò bá ní ìròyìn gidi, wọ́n máa ń ṣe tiwọn, ẹ̀dà tí wọ́n dá sì fẹ́rẹ̀ẹ́ máa burú ju bí ó ṣe rí lọ nígbà gbogbo. Ìkìlọ̀ tí kò ṣe kedere nípa "àwọn ìyípadà kan tó ń bọ̀" máa ń di, ní àsìkò oúnjẹ ọ̀sán, ìdánilójú ìjẹ́wíwí pé gbogbo ènìyàn nínú ẹ̀ka náà ni wọn fẹ́ gé kúrò. Ìtàn náà ń tàn kálẹ̀ nínú àwọn ìjíròrò ẹ̀gbẹ́ àti àwọn ìfọ̀rọ̀wérọ̀ ẹgbẹ́ tí o kò ní rí láé, nígbà tí o bá sì gbọ́ ọ, ó ti le di òtítọ́.

O kò lè dá àwọn ènìyàn dúró láti sọ̀rọ̀. O lè fi àwọn àdììtú tó burú jù sínú kọ̀rọ̀ nípa jíjẹ́ orísun òtítọ́ tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé jù nínú yàrá náà. Sọ̀rọ̀ sí i, kì í ṣe dín kù. Kódà "N kò mọ̀ gan-an, èyí sì ni ohun tí mo ń ṣe láti wá ìdáhùn" sàn ju ìdákẹ́, nítorí ó fún àníyàn náà ní ibi tòótọ́ láti balẹ̀ dípò kí a fi í sílẹ̀ láti máa dá ìtàn. Nígbà tí àwọn ènìyàn bá gbàgbọ́ pé o máa sọ ohun tí o mọ̀ fún wọn ní gbàrà tí o bá lè ṣe é, wọ́n máa ń ná okun díẹ̀ lórí ìṣàròtẹ́lẹ̀, wọn a sì máa ṣiṣẹ́ dáadáa sí i.

Jẹ́ kí àwọn ènìyàn ní ìmọ̀lára wọn láìgba ìfòyà náà mọ́ ara

Ẹgbẹ́ tó wà lábẹ́ másùnmáwo máa mú ìbẹ̀rù, ìjákulẹ̀, àti ọ̀pọ̀ ìbéèrè tí o kò lè dáhùn wá bá ọ. Ìtẹ̀sí ni yálà láti sáré wá tú ìmọ̀lára náà ("má ṣàníyàn, ohun gbogbo máa dára") tàbí láti dí i ("jẹ́ kí a wà ní ìrètí rere kí a sì da ọkàn wa lé iṣẹ́"). Àwọn méjèèjì máa ń jẹ́ kí àwọn ènìyàn ní ìmọ̀lára pé a kò rí wọn, àwọn tí a kò sì rí máa ń pariwo sí i tàbí kí ọkàn wọn kúrò.

Ọ̀nà kẹta wà, ó sì jẹ́ ìfetísílẹ̀ lọ́pọ̀lọpọ̀. Jẹ́ kí àwọn ènìyàn sọ ohun tó le. "Èyí ń dà mí láàmú" tàbí "Mo gbọ́ pé o ń ṣàníyàn nípa ipò rẹ, ìyẹn sì jẹ́ ohun tó tọ́ pátápátá láti ṣàníyàn nípa rẹ̀" ń ṣe ju ọ̀rọ̀ ìṣírí èyíkéyìí lọ. O kò gbà pé àjálù ń bọ̀. O ń fi hàn wọ́n pé a gba òtítọ́ ipò wọn láàyè nínú yàrá náà. Àkójọ ìtọ́ni láti inú Harvard Business Review nípa ìdarí nínú àìdánilójú sọ ohun kan náà ní gbangba: jẹ́wọ́ ohun tí àwọn ènìyàn ń nímọ̀lára, sọ òtítọ́ nípa ohun tí o kò mọ̀, kí o má sì fi ìrètí rere tí a fipá mú bò ó mọ́lẹ̀.

Ìbáwí tó le jù ni ìdajì kejì: dúró ṣinṣin nígbà tí o bá ń ṣe é. O lè wà pátápátá fún ìbẹ̀rù ẹnìkan láìkó o mọ́ ara. Fojú inú wo bíbá jẹ́ yàrá ìtura tí wọ́n lè wọlé sí, kì í ṣe dígí tó ń fi ìfòyà náà padà hàn ní títóbi sí i. Bí o bá rí i pé à ń fà ọ́ sísàlẹ̀, ìyẹn ni àmì fún ọ láti fàsẹ́yìn, mí, kí o sì tọ́jú ẹsẹ̀ tìrẹ kí o tó máa bá a lọ láti di tiwọn mú.

Ìtẹ̀léǹtẹ̀lé tó rọrùn nígbà tí o gbọ́dọ̀ dojú kọ yàrá náà

Nígbà tí o bá ní láti dúró níwájú ẹgbẹ́ tó ń dàrú gan-an tí o kò sì ní ìdáhùn, ètò ìṣe tó fẹ́rẹ̀ẹ́ tọ́ máa ń ṣèrànwọ́:

1. Mú ara rẹ balẹ̀ lákọ̀ọ́kọ́. Ẹ̀mí lọ́ra kan kí o tó sọ̀rọ̀. Ara rẹ ló ń pinnu ìgbónágbóná yàrá náà kí àwọn ọ̀rọ̀ rẹ tó ṣe é.
2. Sọ òtítọ́ olóòótọ́ ní ìwọ̀n tó ṣeé lò. Ohun tí a mọ̀, ohun tí a kò mọ̀, ìgbà tí o máa mọ̀ sí i.
3. Jẹ́wọ́ ìmọ̀lára tó wà nínú yàrá náà láìsáré láti pa á rẹ́.
4. Tọ́ka sí ohun tó ṣì fẹsẹ̀ múlẹ̀ àti sí àfojúsùn kúkúrú náà.
5. Ṣe ìlérí gidi kan nípa bí o ṣe máa máa fún wọn ní ìsọfúnni, kí o sì pa á mọ́.

O kò ní ṣe èyí láìsí àbùkù. O máa kọsẹ̀ lórí ìbéèrè kan, tàbí kí ohùn rẹ mì ju bí o ṣe fẹ́ lọ. Ìyẹn dára, lóòótọ́ ó sì jẹ́ ti ẹ̀dá ènìyàn ní ọ̀nà tí àwọn ènìyàn gbẹ́kẹ̀lé. Ohun tí wọ́n máa rántí kì í ṣe bóyá o mọ́ tónítóní. Ó jẹ́ bóyá o jẹ́ olóòótọ́, bóyá o dúró, àti bóyá o padà wá nígbà tí o sọ pé o máa ṣe.

Nígbà tó bá tóbi ju àkókò líle lọ

Mímú àwọn ẹlòmíràn balẹ̀ jẹ́ iṣẹ́ gidi, ó sì ń fa okun tìrẹ dínkù. Rírù ẹgbẹ́ kan gba àsìkò gígùn ti àìdánilójú kọjá nígbà tí o ń ṣàkóso tìrẹ jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ohun tó ń ba ni lára jù tí ènìyàn lè ṣe, ó sì ní iye owó rẹ̀. Máa ṣọ́ àwọn àmì náà nínú ara rẹ: ẹ̀rù tí kò ní tú, oorun tí kò ní wá, àìlárinrin tàbí ìríra tó ń tẹ̀lé ọ dé ilé. Jíjẹ́ ẹni tó dúró ṣinṣin fún gbogbo ẹlòmíràn kì í mú kí o ní àléfọ́. Ó sábà máa ń fi ọ́ sínú ewu sí i, nítorí o ń gba púpọ̀ mọ́ ara tí o sì ń jẹ́wọ́ rẹ̀ díẹ̀.

Bí ìnira náà bá ń rẹ̀ ọ́ sílẹ̀, bá ẹnìkan sọ̀rọ̀, dókítà kan, oníṣègùn-ọkàn kan, ẹni tó o gbẹ́kẹ̀lé tó wà lóde ipò náà. Ìyẹn kì í ṣe fífàsẹ́yìn kúrò nínú iṣẹ́ náà. Ọ̀nà ni láti dúró nínú rẹ̀. Ìfọ̀kànbalẹ̀ tí o ń gbìyànjú láti fún àwọn ènìyàn rẹ gbọ́dọ̀ wá láti ibì kan wá padà, bíbá tẹ̀síwájú pé o kò nílò rẹ̀ ni ọ̀nà tó dájú jù láti jẹ́ kí ó tán mọ́ ọ lọ́wọ́ nígbà tí wọ́n bá nílò rẹ jù.

Kò sí ẹni tó lè ṣèlérí fún ẹgbẹ́ pé ohun gbogbo máa dára. Ohun tí o lè jẹ́ ni ènìyàn tó ń sọ òtítọ́, tó ń di ìlànà náà mú, tí kò sì pòórá nígbà tó bá le. Nínú ìkùukùu, ìyẹn kì í ṣe ohun kékeré. Fún àwọn ènìyàn tó dúró lẹ́gbẹ̀ẹ́ rẹ, ó lè jẹ́ ohun tó dúró ṣinṣin jù tí ojú lè rí.

Àwọn Orísun

• Harvard Business Review, Leaders, It's Time to Build Your Tolerance for Uncertainty
• Harvard Business School Working Knowledge, Four Steps to Building the Psychological Safety That High-Performing Teams Need
• Amy C. Edmondson, Psychological Safety
• Harvard Business Review, Our Favorite Management Tips on Leading Through Uncertainty