Àwọn ìmọ̀ràn kíákíá
- Kọ́ àwọn irinṣẹ́ tuntun ní kíákíá, kí o sì di wọn mú fẹ́ẹ̀rẹ́.
- Fi ìdánwò sórí ìmọ̀ràn, ẹ̀wà ìrò àti kíkọ̀wé kedere.
- Bi ara rẹ bóyá ó ṣì ṣe pàtàkì láìsí sọfitiwia òní.
O ná ọdún méjì láti di gbajúgbajà nínú irinṣẹ́ kan ní tòótọ́. O mọ àwọn apá tí kò sí ẹnì kankan tí ó kọ̀wé sí, àwọn ẹlòmíràn sì máa ń wá sọ́dọ̀ rẹ fún ìrànlọ́wọ́. Lẹ́yìn náà, láàrin oṣù mẹ́jọ, wọ́n rọ́pò irinṣẹ́ náà, apá ńlá nínú ohun tí o mọ̀ sì lọ pẹ̀lú rẹ̀.
Kì í ṣe ìdí kí o dá dídánwò lórí ọgbọ́n dúró. Ìdí ni kí o ṣọ́ra nípa ohun tí o ń dánwò lórí rẹ̀. Àwọn ọgbọ́n kan ń dúró tòsí àwọn irinṣẹ́ wọn, wọ́n sì ń parí pẹ̀lú wọn. Àwọn mìíràn ń dúró lábẹ́ àwọn irinṣẹ́, wọ́n sì ń di iyebíye síi nígbàkúgbà tí ojú-ìwà bá yí padà, nítorí àwọn tó ní wọn lè gbé ohunkóhun tí ó bá dé tẹ̀lé láàrin ọ̀sẹ̀ méjì, kí wọ́n sì wúlò nínú rẹ̀ ṣáájú òpin oṣù náà. Àpilẹ̀kọ yìí ń sọ̀rọ̀ nípa yíyapa àwọn méjèèjì kí o tó ná ẹ̀wádún kan, àti nípa ohun tí ìyàtọ̀ náà ń béèrè lọ́wọ́ rẹ láti ṣe ní òwúrọ̀ ọjọ́ Aje.
Àwọn ọgbọ́n wo ni ó ṣì máa níye lórí lẹ́yìn ọdún mẹ́wàá?
Àwọn tí ìpìlẹ̀ wọn kò gbé inú irinṣẹ́ kan. Ìmọ̀ràn nípa ohun tí ó tọ́ sí ṣíṣe, ẹ̀wà ìrò, kíkọ̀wé kedere, mímọ̀ ẹ̀dá ènìyàn, kíkọ́ni, ìjíròrò, àti iṣẹ́ àṣeyẹ̀wò pẹ̀lú ọwọ́, gbogbo wọn ni ọgbọ́n tí àwọn tó dára jùlọ nínú wọn ní ọdún 1995 ìbá ṣì jẹ́ tó dára jùlọ lónìí, pẹ̀lú irinṣẹ́ mìíràn ní ọwọ́ wọn.
Ètò ọrọ̀-ajé fi ìdí ìyàtọ̀ yìí múlẹ̀ ní ọ̀nà tí ó ṣe kedere ju bí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ṣe ń retí lọ. David Deming àti Kadeem Noray, tí wọ́n ń tọpasẹ̀ iṣẹ́ ní Amẹ́ríkà, rí i pé èrè tí ó ga ní ìbẹ̀rẹ̀ fún àwọn ìwé-ẹ̀rí ìmọ̀-ẹ̀rọ tí a ń lò ń dín kù ju ìdajì lọ láàrin ẹ̀wádún àkọ́kọ́ ti ìgbésí-ayé iṣẹ́, nítorí pé àkóónú ìmọ̀-ẹ̀rọ àwọn iṣẹ́ náà máa ń yí padà nígbà gbogbo lábẹ́ àwọn tí ó kọ́ ọ. Kì í ṣe pé ìwé-ẹ̀rí náà burú sí i. Ìmọ̀ pàtó náà ni ó gbó.
Ní àkókò kan náà, àwọn ọgbọ́n tí ń dúró lábẹ́ lọ ní ọ̀nà mìíràn. Nínú ìwádìí mìíràn lórí ọjà iṣẹ́ ní Amẹ́ríkà, Deming rí i pé àwọn iṣẹ́ tí ó nílò ìbáṣepọ̀ láwùjọ ní ìwọ̀n gíga pọ̀ sí i ní nǹkan bí ìpín-mọ́kànlá sí méjìlá nínú ọgọ́rùn-ún gẹ́gẹ́ bí ìpín nínú àwọn òṣìṣẹ́ láàrin 1980 sí 2012, ìdàgbàsókè iṣẹ́ àti owó-oṣù sì ga jùlọ fún àwọn iṣẹ́ tí ó nílò ọgbọ́n ìṣirò àti ọgbọ́n láwùjọ lápapọ̀ ní ìwọ̀n gíga. Kíkàwé àyíká kì í ṣe àfikún rírọ̀ lásán. Gẹ́gẹ́ bí àwọn nọ́mbà ṣe fihàn, ó jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ohun-ìní tí ó dúró ṣinṣin jùlọ tí o lè ní.
Báwo ni mo ṣe lè mọ irinṣẹ́ yàtọ̀ sí ọgbọ́n?
Bi ara rẹ ìbéèrè kan: ǹjẹ́ èyí ìbá ṣì ṣe pàtàkì tí sọfitiwia òní bá pòórá ní ọ̀la? Tí ìdáhùn tòótọ́ bá jẹ́ béèkọ́, irinṣẹ́ ni o dì mú. Tí ó bá jẹ́ bẹ́ẹ̀ni, tí ìwọ ìbá sì nílò ọ̀nà mìíràn láti sọ ọ́ jáde nìkan, ọgbọ́n ni o dì mú.
Dánwò lórí ọ̀sẹ̀ tirẹ, ọ̀rọ̀ náà á sì ṣe kedere ní ọ̀nà tí kò rọrùn. Mímọ ibi tí ètò kan wà nínú páànẹ́lì jẹ́ irinṣẹ́. Mímọ ìdí tí ètò náà kò fi tọ́ fún iṣẹ́ yìí jẹ́ ọgbọ́n. Mímọ ọ̀nà-kíkọ̀ jẹ́ irinṣẹ́, mímọ bí a ṣe lè pín ìṣòro ńlá sí àwọn pàápàá tí o lè fi ìdí rẹ̀ múlẹ̀ jẹ́ ọgbọ́n. Yíyára nínú ètò ìṣàtúnṣe kan jẹ́ irinṣẹ́, mímọ ibi tí ìtàn kan ti pàdánù olùwòran jẹ́ ọgbọ́n.
Kaʻohele Carlos, tí ó dá KEEP CALM sílẹ̀, ti lo ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún nínú iṣẹ́ apẹẹrẹ ní ilé-iṣẹ́ ìmọ̀-ẹ̀rọ ńlá kan, agbègbè kan tí àwọn irinṣẹ́ tí ó fi bẹ̀rẹ̀ ti yí padà ní ìgbà tí ó ju ẹ̀ẹ̀kan lọ, ṣùgbọ́n ìmọ̀ràn tí ó kọ́ kò yí padà. Ìyẹn ni àdánwò tí ó ń ṣiṣẹ́ lórí iṣẹ́ tòótọ́ dípò lórí èrò lásán, ó sì ni ìdí tí àpilẹ̀kọ yìí ṣe tẹnu mọ́ ibi tí ó tẹnu mọ́.
Ǹjẹ́ kí n dá kíkọ́ àwọn irinṣẹ́ tuntun dúró nígbà náà?
Rárá. Kọ́ wọn ní kíákíá, kí o sì di wọn mú fẹ́ẹ̀rẹ́. Àwọn irinṣẹ́ ni ọ̀nà tí ọgbọ́n fi ń fi ọwọ́ kan àgbáyé, nítorí náà ẹnikẹ́ni tí ó ní ìmọ̀ràn tí ó dára jù ṣùgbọ́n tí kò ní irinṣẹ́ tí ó wà lọ́wọ́lọ́wọ́ kò ní wúlò púpọ̀ ní kẹ́tà-ọdún yìí.
Ìyípadà náà wà nínú bí o ṣe ń kọ́ wọn àti iye ara rẹ tí o fi ń dá sí i. Fún irinṣẹ́ tuntun ní ọ̀sẹ̀ kan ti lílò tí ó jinlẹ̀, tí kò rọrùn díẹ̀, tí a fi ojú sí ṣíṣe iṣẹ́ tòótọ́ kan, dípò oṣù mẹ́ta ti ẹ̀kọ́ tí a fi ojú sí ìpé pátápátá. Kọ́ ìpín ogún nínú ọgọ́rùn-ún tí ìwọ yóò máa lò lójoojúmọ́, mọ ibi tí ìwé-àkọsílẹ̀ wà, kí o sì dúró.
Lẹ́yìn náà, kọ̀ láti jẹ́ kí ó di ìdánimọ̀ rẹ. Ìṣẹ́jú tí irinṣẹ́ kan bá di ẹni tí ìwọ jẹ́ dípò ohun tí o dì mú lọ́wọ́lọ́wọ́, ìtúsílẹ̀ rẹ̀ á di wàhálà rẹ, ìwọ yóò sì rí ara rẹ tí ó ń gbèjà rẹ̀ ju ibi tí ìgbèjà náà ti ní ìtumọ̀ lọ. Àwọn irinṣẹ́ tọ́ sí kíkọ́ ní kíákíá, wọ́n sì tọ́ sí dídì mú fẹ́ẹ̀rẹ́. Àwọn tí ó rọrùn kọjá nínú ìyípadà kì í ṣe àwọn tí ó bèèrè lóòótọ́ irinṣẹ́ wo ni yóò ṣẹ́gun. Àwọn tí kò gbàgbọ́ pé irinṣẹ́ jẹ́ iṣẹ́ ni.
Kí ni ọgbọ́n ọdún mẹ́wàá dàbí ní ọjọ́ Aje?
Ó dàbí iṣẹ́ rẹ tí ó wọ́pọ̀ gan-an, pẹ̀lú ìyípadà kan: o ń fi ìmọ̀ọ́mọ̀ ṣe ohun tí ó wà nísàlẹ̀ nígbà tí o sì ṣì ń ṣe ohun tí ó wà lókè. Ọgbọ́n náà kì í ṣe kókó ọ̀tọ̀ tí o kọ́ ní alẹ́, àmì kan ni tí o fi ń wọ àwọn iṣẹ́ tí ó ti wà níwájú rẹ tẹ́lẹ̀.
Àwọn àpẹẹrẹ díẹ̀ tí kò ní ná ohunkóhun kún. Tí ọgbọ́n náà bá jẹ́ kíkọ̀wé kedere, mú ìwé kan lọ́sẹ̀ tí o ti fẹ́ràn láti fi ránṣẹ́ nígbàkúgbà, kí o sì gé e sílẹ̀ ní ìdámẹ́ta kí o tó fi ránṣẹ́. Tí ó bá jẹ́ ìmọ̀ràn, kọ ìpinnu rẹ sílẹ̀ kí àbájáde tó hàn kí o sì tún ka a ní oṣù kan lẹ́yìn náà, ìyẹn nìkan ni ọ̀nà tí ìmọ̀ràn fi ń rí àmì-ìdíwọ̀n rẹ̀. Tí ó bá jẹ́ mímọ ẹ̀dá ènìyàn, lo ìpàdé kan lọ́sẹ̀ tí o kò fi sọ̀rọ̀ pọ̀ tí o sì ń tọpasẹ̀ ẹni tí ó ṣe ìpinnu kín-ún ní tòótọ́. Tí ó bá jẹ́ kíkọ́ni, sìn ẹnìkan lọ́wọ́ nínú ohun kan dáadáa ní oṣù yìí dípò fífi ìjápọ̀ ránṣẹ́.
Ọ̀kọ̀ọ̀kan wọn jẹ́ wákàtí kan tàbí kéré sí i nínú iṣẹ́ tí o ti ń ṣe lọ́nàkọnà. Ọdún mẹ́wàá wọn di ìdánwò ńlá kan, kò sì sí èyí tí ó nílò òwúrọ̀ tí ó òfo tí àgbàlagbà tí ń ṣiṣẹ́ kò ní.
Ǹjẹ́ ó léwu láti fi ẹ̀wádún kan fún ohun kan ṣoṣo?
Ó léwu díẹ̀ sí i ju àṣàyàn mìíràn lọ, níwọ̀n ìgbà tí ohun tí ìwọ fi ara rẹ fún jẹ́ ọgbọ́n dípò irinṣẹ́. Ọdún mẹ́wàá ìmọ̀ràn, ẹ̀wà ìrò àti ìtumọ̀ kedere kò ní parí nígbà tí ọjà kan bá parí. Ọdún mẹ́wàá nínú àwọn àkójọ ọjà kan ṣoṣo jẹ́ ìdánwò lórí ìtọ́sọ́nà ilé-iṣẹ́ kan ṣoṣo.
Ẹ̀rí kan tún wà tí ó ṣe kedere nípa ẹni tí ń parí àwọn ohun gígùn. Angela Duckworth àti àwọn alábàáṣiṣẹ́ rẹ̀, tí wọ́n ń ṣe ìwádìí lórí ohun tí ń sọ àsọtẹ́lẹ̀ àwọn ènìyàn tí ó parí àwọn ètò tí ó ṣòro ní tòótọ́, rí i pé àsọtẹ́lẹ̀ náà ni ìfaradà, èyí tí wọ́n ṣàlàyé rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí ìdúró-ṣinṣin àti ìtara fún àwọn góńgó ìgbà pípẹ́ tí a dì mú láàrin ọ̀pọ̀ ọdún dípò ipá fún ọ̀sẹ̀ kan pàtó. Ewu tí ó wà nínú ìdánwò ọdún mẹ́wàá kì í sábà jẹ́ pé agbègbè náà yí padà. Ó sábà máa ń jẹ́ pé o tún bẹ̀rẹ̀ ní ìgbà mẹ́rin, o kò sì tíì kọjá ọdún kejì ohunkóhun rí.
Nítorí náà, dì mú góńgó rẹ, kí o sì dá dídá ìpinnu rẹ̀ padà sílẹ̀ ní ọ̀sẹ̀ kọ̀ọ̀kan. Àdánwò náà jẹ́ ti ọdọọdún, kì í ṣe ojoojúmọ́. Lẹ́ẹ̀kan ní ọdún, bi ara rẹ bóyá ìpìlẹ̀ ohun náà ṣì ṣe pàtàkì àti bóyá ìwọ ìbá tún yàn án, tí ìdáhùn bá jẹ́ bẹ́ẹ̀ni, tẹ orí rẹ ba fún ọdún mìíràn, kí o sì jẹ́ kí àwọn irinṣẹ́ ṣe ohunkóhun tí wọ́n ń ṣe.
Ìdánwò gígùn ni ó ní ìfẹ́ ńlá jùlọ
Ìdánwò lórí ọgbọ́n ọdún mẹ́wàá kì í ṣe àṣàyàn ìṣọ́ra, kò sì yẹ kí a kọ ọ́ bí ìyẹn. Àṣàyàn tí ó le, tí ó sì ní ìtara jù ni, nítorí ó fi ìṣẹ́gun kúkúrú tí a lè rí, ti jíjẹ́ ẹni àkọ́kọ́ pẹ̀lú ohun tuntun, sílẹ̀ láti di ẹni tí gbogbo ènìyàn nílò ní ọdún kẹjọ, nígbà tí ohun tuntun náà bá ti darúgbó tí ìmọ̀ràn nípa ohun tí a ó fi ṣe pẹ̀lú rẹ̀ sì ṣọ̀wọ́n.
Fi ọkàn balẹ̀ sí àwọn irinṣẹ́, kí o sì kọ́ wọn ní kíákíá. Lẹ́yìn náà, lo àwọn wákàtí tòótọ́ sórí ohun tí ó wà lábẹ́ wọn, sórí apá tí kò sí ẹni tí ó lè jẹ́ kí ó di aláìlágbára: ẹ̀wà ìrò tí ó mọ ohun tí ó tọ́ sí kíkọ́, gbólóhùn tí ó jẹ́ kí èrò tí ó le yé, kíkàwé àyíká, ọwọ́ tí ó mọ ohun tí ohun-èlò náà máa ṣe tẹ̀lé.
Àwọn irinṣẹ́ ń yí padà ní gbogbo ọdún díẹ̀. Ohun tí ìwọ ń kọ́ ní tòótọ́ gba ọdún mẹ́wàá, ó sì ṣì jẹ́ tirẹ ní òpin.
Àwọn orísun
- National Bureau of Economic Research, STEM Careers and the Changing Skill Requirements of Work
- National Bureau of Economic Research, The Growing Importance of Social Skills in the Labor Market
- Journal of Personality and Social Psychology, Grit: perseverance and passion for long-term goals