Inā aia ʻoe i loko o ka pilikia a i ʻole ke noʻonoʻo nei e hōʻeha iā ʻoe iho, ʻaʻole ʻoe hoʻokahi. Ma ʻAmelika Hui Pū ʻIa, e kelepona a kelepaʻi paha i 988 (Suicide & Crisis Lifeline, 24/7), e kelepaʻi iā HOME i 741741 (Crisis Text Line), a i ʻole e kelepona i 911 i ka wā pilikia. Ma nā wahi a pau o ka honua, hōʻike ʻo findahelpline.com i nā laina kōkua manuahi a mālama huna ma kou ʻāina ponoʻī a ma kou ʻōlelo ponoʻī. Inā aia ʻoe i loko o ka pōʻino koke, e kelepona i ka helu kelepona pilikia o kou wahi.
Ua ʻike kekahi o kou hui i ka pilikia i nā pule i hala. Ua ʻike ʻo ia i ka helu ʻaʻole i kūpono, a i ʻole ka mea kūʻai i mālie, a i ʻole ka hoʻolālā e hele ana e haʻule mai kahi pali. A ʻaʻole ʻo ia i ʻōlelo i kekahi mea.
ʻAʻole no ka mea ʻaʻohe ona mālama. No ka mea i loko o ka hapalua kekona e koho ai inā e ʻōlelo, holo mua kahi helu mālie aʻe. E lilo paha au i lōlō? E hoʻi mai paha kēia iaʻu? He kūpono anei? No ka nui o ka poʻe, ma ka nui o nā hui, ʻo ka pane i kēlā nīnau hope, ʻo ka ʻaʻole. No laila noho ka ʻike i loko o ko lākou poʻo, a ʻike ʻoe i ka pilikia ma hope loa, ke ʻoi aku kona nui a pipiʻi.
He inoa ko kēlā hakahaka ma waena o ka mea a ka poʻe e ʻike ai a me ka mea a lākou e ʻae ai e ʻōlelo me ka leo nui. Kapa ʻo Amy Edmondson o Harvard iā ia he palekana noʻonoʻo: ka manaʻo like he hiki iā ʻoe ke nīnau, ʻae i kahi hewa, a kūʻē i kahi manaʻo me ka hilahila ʻole a hoʻopaʻi ʻole ʻia no ia. ʻO ia kekahi o nā manaʻo i aʻo nui loa ʻia o ka hoʻokele hou, a kekahi o nā mea i maopopo ʻino loa. No laila kūpono e akāka i kona ʻano, a me ka mea ʻaʻole ʻo ia.
Ka mea ʻaʻole ʻo ia
ʻAʻole pili ka palekana noʻonoʻo i ke ʻano lokomaikaʻi. ʻAʻole ia he hoʻohaʻahaʻa i ka pae, ka hoʻomālie ʻana i nā mea a pau, a i ʻole ka hōʻoia ʻana ʻaʻole naʻau hilahila kekahi. Maopopo ʻo Edmondson e pili ana i kēia i kāna hana ponoʻī: hiki i kahi hui ke noho ʻoluʻolu loa a mālie loa i ka manawa hoʻokahi. Minoʻaka ka poʻe, ʻae i ka hālāwai, a mālama i ko lākou mau manaʻo maoli no ke kahua kaʻa.
ʻAʻole nō hoʻi ia he mea like me ka hilinaʻi, ʻoiai he mau hoahānau lāua. ʻO ka hilinaʻi, inā e manaʻo au e hana ʻoe i kāu e ʻōlelo ai. ʻO ka palekana, inā e manaʻo au e mālama kūpono kēia hui iaʻu ke lawe au i kahi pīʻaiwa i mua ona. Hiki iā ʻoe ke hilinaʻi i ka mākaukau o kahi hoa hana a naʻau ʻole nō palekana e haʻi iā lākou he hemahema ko kā lākou papahana punahele.
ʻO ke ala akāka loa e hoʻokiʻi ai: ʻo ka palekana noʻonoʻo, he ʻoiaʻiʻo me ka makaʻu ʻole. Nā kūlana kiʻekiʻe a me ke kūʻokoʻa e ʻoiaʻiʻo ai e pili ana i ke ʻano e hoʻokō ai ʻoe iā lākou. ʻAʻole palupalu aku nā hui me ia. Pinepine ʻoi aku ko lākou koi, no ka mea ʻōlelo maoli ʻia nā mea paʻakikī.
No ke aha e koʻikoʻi aku ai ma mua o ke akamai
He mau makahiki i hala, hele ʻo Google e ʻimi i ka mea i ʻoi aku ai kekahi o kāna mau hui ʻoiai hāʻule nā mea ʻē aʻe, i hoʻopiha ʻia me ka poʻe akamai like. ʻO ka papahana, me ka inoa kapakapa ʻo Aristotle, ua noiʻi i nā ʻumi hui no ʻelua makahiki. Ua manaʻo lākou e pili ka pane i ka mea i loko o ka hui. Ka poʻe akamai loa, ka hui kūpono o nā mākau.
ʻAʻole ʻo ia ka mea i loaʻa iā lākou. ʻO ka mea hoʻokaʻawale nui loa, ʻo ia ka palekana noʻonoʻo. Ma nā hui ikaika loa, naʻau ka poʻe me ka maopopo ʻaʻohe mea e hoʻohilahila ʻia no ka ʻae ʻana i kahi hewa, ka nīnau ʻana, a i ʻole ka lana ʻana i kahi manaʻo i hana hapa ʻia. ʻOi aku ka liʻiliʻi o ke koʻikoʻi o ka hui ʻana o ka hui ma mua o ke ʻano o ka noho ʻana ma loko ona.
ʻAʻole pohihihi ka loina ke noho ʻoe me ia. ʻO ka naʻauao maoli o kahi hui, ʻo ia ka huina o ka mea a kona mau lālā e ʻae ai e hāʻawi. Inā e paʻa kekahi hapahā o ka poʻe i kā lākou mau nīnau maikaʻi loa a me nā ʻoiaʻiʻo paʻakikī loa, ke holo nei ʻoe ma kahi hapa o ka mana lolo āu e uku nei. Ua ʻike ka noiʻi mua a Edmondson, i ka hopena o nā makahiki kanaiwa, i kekahi mea i kāhāhā i ka poʻe i kēlā manawa: me he mea lā e hana nā hui maikaʻi aʻe o kahi haukapila i nā hewa hou aku. E nānā pono a ua kūʻē ka ʻoiaʻiʻo. ʻAʻole lākou e hana ana i nā hewa hou. Ua ʻoluʻolu lawa lākou e hōʻike, e kamaʻilio, a e aʻo. Ua kanu nā hui mālie aʻe i kā lākou.
Ke hoʻonoho nei ʻoe i ka mahana, ʻoiai ʻaʻole ʻo kou manaʻo
Eia ka māhele e pae paʻakikī ai i nā alakaʻi hou. Nānā nui aku ka poʻe iā ʻoe no nā hōʻailona ma mua o kāu nānā iā ʻoe iho. ʻO ke ʻano o kāu pane i ka manawa mua e lawe mai ai kekahi i ka nūhou ʻino iā ʻoe, aʻo ʻo ia i ka hui holoʻokoʻa inā ua ʻae ʻia ka nūhou ʻino.
E pane me kahi ʻā o ka huhū, ʻoiai he liʻiliʻi, ʻoiai he kanikau wale a ā paʻa, a ua aʻo ʻoe i nā mea a pau i kahi haʻawina e hoʻomanaʻo lōʻihi lākou ma mua o kekahi mea āu i ʻōlelo ai ma ka hālāwai nui. ʻO ka haʻawina: e lawe mai i kēia kanaka i ka nūhou maikaʻi wale nō. ʻAʻole pono he aliʻi hoʻokaumaha e pani i kahi hui. Hana kekahi mau pane anu i ka manawa hewa, a ʻaʻole paha ʻoe e ʻike ua hana ʻia, no ka mea ʻo ka hōʻoia ka mea āu e hoʻopau e lohe.
ʻO ka nūhou maikaʻi, hana ka mīkini like ma kou ʻaoʻao. ʻO ke alakaʻi e ʻōlelo "hauʻoli nui au i kou kuhikuhi ʻana i kēlā" a ʻōlelo maoli, e mālama i kahi nīnau lōlō he nīnau kūpono, e ʻae i kāna mau hewa ponoʻī me ka leo nui, ke hoʻouna mau nei i kahi hōʻailona ʻē. Ua palekana ma ʻaneʻi. E hoʻomau i ka ʻōlelo.
Ka mea e kōkua maoli ana
ʻAʻole kēia i kūkulu ʻia me kahi pepa kiʻi a i ʻole kahi ʻōlelo waiwai. Kūkulu ʻia ia i nā manawa liʻiliʻi, i hana hou ʻia, a hiki i ka hilinaʻi ʻana o ka poʻe iā ʻoe. He mau mea e neʻe maoli ai ka kuhikuhi:
- E hele mua me kou hemahema ponoʻī. E ʻōlelo "ʻaʻole au i maopopo" i kahi hālāwai. E kapa i kahi hoʻoholo āu i hewa ai. Ke hōʻike ke kanaka kahiko loa o ka lumi he hiki ke ola i ka hemahema, hanu nā mea a pau. ʻAʻole hiki iā ʻoe ke noi i kahi ʻoiaʻiʻo āu ʻaʻole e hōʻike.
- E nīnau i nā nīnau maoli, a laila e mālie. ʻAʻole "he hopohopo?" i hoʻolei wale ʻia ʻoiai ʻoe e hoʻopaʻa i kāu kamepiula. E hoʻāʻo "he aha kā kākou e haʻalele nei?" a i ʻole "ʻo wai ka mea e ʻike ʻokoʻa ana i kēia?" A laila e noho i ka mālie a lōʻihi e hiki ai i kekahi ke hoʻopiha iā ia. Kakaʻikahi ka hōʻea wikiwiki o ka pane mua.
- E uku i ka ʻelele, ʻoi loa ke houhou. ʻO ka manawa e haʻi mai ai kekahi iā ʻoe i kekahi mea ʻaʻole ʻoe i makemake e lohe, ʻo ia ka manawa koʻikoʻi loa no ka palekana o ka hui holoʻokoʻa. E mahalo iā ia, ma ke ʻano i ʻike ʻia, ma mua o kāu hana ʻana i kekahi mea ʻē aʻe. ʻO kāu pane ke kulekele.
- E hoʻokaʻawale i ka manaʻo mai ke kanaka. Pīʻaiwa ka poʻe ke ʻike lākou ʻaʻole e hoʻopaʻa ʻia kahi ʻōlelo aʻo hemahema iā lākou. E pane i ka manaʻo, ʻaʻole i ke ego ma hope ona, a pau ka kūʻē i ka naʻau he hōʻeha.
- E pani i ka loop. Ke ʻōlelo kekahi a ʻaʻohe mea e hana ʻia, aʻo lākou ʻaʻohe pono o ka ʻōlelo, ʻo ia kona ʻano mālie ponoʻī. E haʻi i ka poʻe i kāu i hana ai me kā lākou kuhikuhi, ʻoiai inā ʻo ka pane ʻo "ua nānā mākou a hoʻoholo ʻaʻole, eia ke kumu."
ʻAʻole he mau hana nui kekahi o kēia. ʻO ia ka manaʻo. He kaulana ka palekana āu e loaʻa ai i hoʻokahi pane i ka manawa, a hiki iā ʻoe ke lilo iā ia me ka wikiwiki like.
I ka wā e hohonu aku ai ka mālie
I kekahi manawa ʻaʻole pili ka mālie o kahi hui i ka lumi. Pili ia i ka mea a ka poʻe e hali ana. Hiki i kahi hoa hana i luhi, i kanikau, i makaʻu no kāna hana, a i ʻole e paʻakikī ana me kona olakino noʻonoʻo ke mālie no nā kumu ʻaʻohe pili i ka palekana o kāu mau hālāwai. Hiki iā ʻoe ke hana pono i nā mea a pau a ʻike nō i kekahi e huki ana i hope.
Kūpono ia e nānā, me ka akahele. He alakaʻi ʻoe, ʻaʻole he mea lapaʻau noʻonoʻo, a koʻikoʻi ka laina. ʻAʻole pono ʻoe e hōʻoia i kekahi a i ʻole e ʻeli i ko lākou ola pilikino. ʻO ka mea hiki iā ʻoe ʻo ka ʻike, ka nīnau pilikino me ka pīhoihoi ʻole, a me ka ʻike i ke kākoʻo a kou hui kanaka e hāʻawi ai, kahi papahana kōkua limahana, nā pono olakino noʻonoʻo, kahi kanaka hilinaʻi ma HR, i hiki iā ʻoe ke kuhikuhi i kekahi i ke kōkua maoli inā makemake ʻo ia. A inā e hopohopo ʻoe i kekahi manawa aia kahi kanaka i ka pilikia a i ka pōʻino, mai hoʻāʻo e mālama wale iā ia. E hoʻopili iā ia me kahi loea a i ʻole kahi laina pilikia, a e noho me ia ʻoiai ʻoe e hana ana.
ʻAʻole loa pau ka hana o ka hana palekana ʻana e ʻōlelo. ʻAʻohe kiko e loaʻa ai iā ʻoe a hiki ke hoʻopau i ka mālama iā ia. Akā i kēlā me kēia manawa āu e maʻalahi iki ai i hoʻokahi kanaka e ʻōlelo i ka mea ʻoiaʻiʻo, hana ʻoe i ʻelua mea i ka manawa hoʻokahi. Pale ʻoe i ka pōʻino aʻe hiki ke pale ʻia. A haʻi ʻoe i kou hui he kūpono e hoʻolohe iā lākou. Hoʻomanaʻo ka poʻe i ka mea nāna i hana iā lākou e naʻau pēlā.
Nā Kumu
- Harvard Business Review, What People Get Wrong About Psychological Safety (Amy C. Edmondson and Michaela J. Kerrissey)
- Google re:Work, Guide: Understand team effectiveness (Project Aristotle)
- Amy C. Edmondson, Psychological Safety and Learning Behavior in Work Teams (Administrative Science Quarterly)