Skip to main content
Aia ʻoe i loko o ka pilikia a i ʻole ke noʻonoʻo nei e hōʻeha iā ʻoe iho? ʻAʻole ʻoe hoʻokahi. E ʻimi i kahi laina kōkua →

ALAKAʻI I NĀ MEA ʻĒ AʻE · HILINAʻI

Ka palekana noʻonoʻo, wehewehe pololei ʻia

He huaʻōlelo i hoʻolei ʻia ma nā papa aʻo a hiki i kona pau ʻana i ka manaʻo. Eia ka mea maoli o ka palekana noʻonoʻo, no ke aha e noho mālie ai kāu poʻe maikaʻi loa me ka ʻole ona, a me nā mea liʻiliʻi e hiki ai i kahi alakaʻi ke hoʻihoʻi mai iā ia.

ʻEkolu kāne ma kahi hālāwai me nā kamepiula.

Photo by Bluestonex on Unsplash

Nā ʻōlelo aʻo wikiwiki

  • E mahalo i ka mea lawe lono ma mua o ka hoʻoponopono ʻana i kekahi mea.
  • E ʻae i kou hewa ponoʻī me ka leo nui.
  • E nīnau i ka mea e nalo nei iā mākou, a laila e kali.

Ua ʻike kekahi o kāu hui i ka pilikia ʻekolu pule ma mua o kona pahū ʻana. Ua ʻike lākou. Ua noʻonoʻo lākou e ʻōlelo i kekahi mea. A laila kiʻi lākou i ka hālāwai, ka huli ʻana o nā maka, ka "ʻo, no ke aha ʻoe i hōʻike ʻole ai i kēia ma mua" inā hewa lākou, a hoʻoholo lākou e hoʻohaʻahaʻa i ke poʻo a manaʻolana e hoʻoponopono ʻo ia iho.

Ua lilo iā ʻoe kēlā noho mālie. ʻAʻole no ka mea he molowā a kūʻē ke kanaka. No ka mea ma kahi o ke ala ua aʻo lākou he pilikia ke ʻōlelo ma ʻaneʻi, a he palekana ke noho mālie.

ʻO ia ka mea holoʻokoʻa, ʻoiaʻiʻo. ʻO ka palekana noʻonoʻo ka pane wale i hoʻokahi nīnau mālie e nīnau nei kēlā me kēia kanaka ma kāu hui, me ka ʻike ʻole pinepine: *Inā ʻōlelo au ma ʻaneʻi, e hōʻeha anei iaʻu?* Ke ʻaʻole ka pane ʻoiaʻiʻo, haʻi ka poʻe i ka ʻoiaʻiʻo iā ʻoe. Ke ʻae ka pane, haʻi lākou i ka mea a lākou e manaʻo ai āu e makemake e lohe, a alakaʻi ʻoe i kahi hui e minoʻaka a kūnou ana ʻoiai ke paʻa nei ka ʻike maoli i loko o ke poʻo o nā mea a pau.

He aha ia, a he aha ʻole ia

Ua haku ka loea noiʻi Harvard ʻo Amy Edmondson i ka huaʻōlelo, a he pono e mālama kokoke i kāna wehewehe no kona maopopo. ʻO ka palekana noʻonoʻo he manaʻoʻiʻo kaʻana like he palekana ka hui no ke kaikai pilikia ma waena o nā kānaka. ʻO ia wale nō. He manaʻoʻiʻo, i paʻa e ka hui, e hiki ai iā ʻoe ke ʻōlelo i ka mea ʻano ʻē, e ʻae ua nalowale ʻoe, e kūʻē i ka luna, a i ʻole e hāpai i kahi hewa me ka hoʻohilahila ʻole a hoʻopaʻi ʻole ʻia no ia.

E nānā i ka mea i nele i kēlā wehewehe. ʻAʻole ia e ʻōlelo no ke ʻano lokomaikaʻi. ʻAʻole ia e ʻōlelo no ka ʻoluʻolu, a i ʻole ka ʻae, a i ʻole ka hoʻohaʻahaʻa ʻana i ka pae. ʻO kēia ka ʻāpana a ka poʻe e kuhihewa pinepine ai, no laila he pono e ʻōlelo pololei.

ʻAʻole ka palekana noʻonoʻo:

  • He palupalu i ka hana. Hiki i kahi hui palekana ke paʻa i nā pae kiʻekiʻe loa. Pili ka palekana i ke ʻano o kāu mālama ʻana i ka poʻe i hāʻule a i ʻole i hahau a hala, ʻaʻole i ka mea inā ʻoe e manaʻolana i ka hana nui.
  • He lokomaikaʻi pau ʻole. Hakakā ikaika kekahi o nā hui palekana loa. Hakakā wale lākou no nā manaʻo, me ka manaʻo maikaʻi, me ka lilo ʻole i ka hoʻowahāwahā.
  • He palapala kala. ʻAʻole ʻo "he wahi palekana mākou" e kuhi ʻaʻohe kuleana. Manaʻo ia ʻaʻole makaʻu ka poʻe e ʻoiaʻiʻo no kahi kūlana maoli o nā mea.

Hoʻopili ʻo Edmondson ponoʻī i ka palekana kiʻekiʻe me nā pae kiʻekiʻe me ka manaʻo. ʻO kahi hui palekana akā ʻaʻohe pae, he hui pāʻani aupuni ia. ʻO kahi hui me nā pae kiʻekiʻe akā ʻaʻohe palekana, he wahi hopohopo a noho mālie ia kahi e hūnā ai ka poʻe i ko lākou mau hewa a hiki i ka nui ʻana o ia mau hewa. ʻO ka hui āu e makemake ai, ʻo ia ka palekana *a me* nā pae, pū. Aia ma laila ka hana koa a akahele a ka poʻe.

No ke aha e noho mālie ai ka poʻe mālie

Eia ke ʻano, no ka mea, kōkua ka ʻike ʻana iā ia.

Ke kaupaona kekahi kanaka inā e ʻōlelo, holo kona lolo i kahi helu lilo a pōmaikaʻi wikiwiki a ʻike ʻole ʻia. ʻO ka pōmaikaʻi o ka ʻōlelo, he pohihihi a hiki mai ma hope ("e kōkua paha kēia i ka papahana"). He ʻoi ka lilo a hiki koke mai ("e ʻike ʻia au he naʻaupō i mua o kēia poʻe i kēia manawa"). Me kēlā helu kūlike ʻole, lanakila pinepine ka noho mālie. ʻO ka ʻōlelo ʻole ka neʻe naʻauao no ke kanaka, ʻoiai he ʻino loa ia no ka hui.

ʻO ka mea e hoʻokulou ai i ke kaupaona, ʻo ia ka heluhelu ʻana i ka lumi, a heluhelu ka poʻe i nā alakaʻi ma mua o nā mea a pau. Nānā lākou i ka mea i hana ʻia i ke kanaka hope i kūʻē iā ʻoe. Nānā lākou i kou helehelena ke lawe kekahi i ka lono ʻino. Helu lākou inā ua hoihoi ʻoe a i ʻole ua kūʻē ʻoe. Hiki i hoʻokahi pane ʻoi ma kahi hālāwai paʻakikī ke aʻo i kahi hui holoʻokoʻa e hoʻōki i ka lawe ʻana iā ʻoe i nā pilikia, a he kakaikahi e haʻi ʻia ai ʻoe ʻo ia ka mea i hana ʻia. E ʻike wale ʻoe, ma hope, ʻaʻole e pūʻiwa hou kekahi iā ʻoe.

Ka hoʻākāka he koʻikoʻi maoli

ʻAʻole kēia he mea hou palupalu ʻano maikaʻi. I ka noʻiʻi ʻana o Google i nā makahiki i ka mea i ʻokoʻa ai kāna mau hui maikaʻi loa mai ke koena, me ka nānā ʻana i ʻoi aku ma mua o hoʻokahi haneli kanawalu mau hui, ua manaʻolana lākou e pili ana ka pane i ka poʻe ma ka hui: ka poʻe akamai loa, ka poʻe kahiko loa, ka hui kūpono o nā mākau. ʻAʻole ia ka mea a lākou i ʻike ai. ʻO ka mea koʻikoʻi, ʻo ke ʻano e hana pū ai ka hui, a ʻo ka mea hoʻokahi koʻikoʻi loa, ʻo ia ka palekana noʻonoʻo. Ua kapa nā loea noiʻi ponoʻī o Google iā ia he "ʻoi loa aku ka mea koʻikoʻi loa" o nā neʻe a lākou i ʻike ai, a wehewehe iā ia ma ke ʻano he kahua e kau ai nā mea ʻē aʻe.

He maʻalahi ke kumu ke ʻike ʻoe i ka pilikia noho mālie ma kahi kokoke. ʻO kahi hui e hōʻike koke ai ka poʻe i ka lono ʻino, e nīnau i ka nīnau naʻaupō ma mua o kona lilo ʻana i hewa pipiʻi, a e kūʻē i kahi hoʻolālā e ʻauana ana, e ʻoi aku kona hana ma mua o kahi hui makaʻu loa e hana i kekahi o ia mau mea. Ua ʻimi ka noiʻi kumu a Edmondson i ka pilina like: ʻo nā hui i ʻike palekana, ʻoi aku kā lākou hana aʻo, a ʻike ʻia kēlā aʻo ma ka hana. ʻAʻole ka palekana ka mea kūʻē o nā hopena. ʻO ia kahi ʻāpana o ke ʻano e hiki mai ai nā hopena.

He aha maoli kā kahi alakaʻi e hana ai no ia

ʻAʻole hiki iā ʻoe ke hoʻopuka i ka palekana noʻonoʻo a ola. ʻAʻole e manaʻoʻiʻo ka poʻe i kahi pepa. E manaʻoʻiʻo lākou i kāu hana, i hana hou ʻia, ma nā manawa e maʻalahi ai ka pane ʻino. He mau mea e neʻe maoli ai i ke kui.

E mālama i ka lono ʻino mua o ka lā me he makana lā

ʻO ka manawa e lawe mai ai kekahi iā ʻoe i kahi pilikia, ʻo ia ka manawa e hoʻonoho ai i ke kumukūʻai o ka ʻoiaʻiʻo no nā mea a pau e nānā ana. Inā ʻo kou makemake ke nīnau "pehea i hiki mai ai kēia" me ke wela i kou leo, ke hoʻopiʻi mālie nei ʻoe i kēlā kumukūʻai. E hoʻāʻo i ka mea kūʻē. "Mahalo no kou haʻi ʻana iaʻu" mua, i kēlā me kēia manawa, a koʻikoʻi nō. Hiki iā ʻoe ke ʻeli i ka hoʻoponopono ma hope. E uku i ka mea lawe lono a e loaʻa hou iā ʻoe nā mea lawe lono, ʻo ia hoʻi e ʻike ʻoe i nā pilikia ʻoiai he liʻiliʻi.

E hele mua me kou hiki ke hewa

ʻO ke ala wikiwiki loa e palekana ai no nā mea ʻē aʻe ke kanaka, ʻo ia ke kanaka ʻana ʻoe iho, me ka leo nui. E ʻōlelo "ʻaʻole au ʻike." E ʻōlelo "ua hewa au ma ia." E ʻōlelo "ua nalo paha kekahi mea iaʻu ma ʻaneʻi, e kūʻē mai iaʻu." Ke ʻae ke kanaka kahiko loa o ka lumi i kahi hewa a ola, aʻo nā mea ʻē aʻe a pau he hiki ke ola i nā hewa ma ʻaneʻi. Kapa ʻo Edmondson i kēia he alakaʻi me ka haʻahaʻa, ʻaʻohe ona lilo iā ʻoe koe wale he liʻiliʻi o ka haʻakei.

E nīnau i nā nīnau maoli a laila e hoʻolohe maoli

Aia kahi ʻokoʻa ma waena o kahi nīnau e kono ana i ka ʻoiaʻiʻo a me kahi e hōʻailona ana i ka mea āu i hoʻoholo mua ai. ʻO "he hopohopo ko kekahi?" i ʻōlelo ʻia ʻoiai ʻoe e ʻohi ana i kāu mau pepa, ʻaʻohe mea e loaʻa iā ʻoe. ʻO "he aha kā mākou e nalo nei? He aha ka pilikia a mākou e kamaʻilio ʻole nei?" i ʻōlelo ʻia ʻoiai ʻoe e noho a kali ana, e loaʻa iā ʻoe ke kamaʻilio maoli. He koʻikoʻi ke kali. ʻO ka noho mālie ma kahi hālāwai, ʻo ia pinepine ka poʻe e hoʻoholo ana inā koʻikoʻi nō ʻoe.

E nānā i kou pane ma ka manawa paʻakikī

ʻO kēia ka pāʻani holoʻokoʻa, a ola ia i loko o ʻelua kekona. Ke kau ka kūʻē a i ʻole ka lono ʻino, aia kahi manawa ma mua o kou pane ʻana, a ke heluhelu nei kāu hui i kou helehelena i kēlā manawa. Mai huhū ʻike ʻia i kahi manaʻo kūʻē. ʻAʻole pono ʻoe e ʻae iā ia. Pono naʻe ʻoe e hana i ka ʻōlelo ʻana i mea e ola ai. E hoihoi ma kahi o ke kūʻē, ʻoiai ʻaʻole ʻoe makemake, a e mālama ʻoe i ke alahele e mālama iā ʻoe me ka ʻike.

E ʻike i ka mea i ʻōlelo ʻole

ʻAʻole hāʻawi like ʻia ka palekana. ʻO ke kanaka hou loa, ke kanaka mālie loa, ka mea ʻokoʻa loa kona kumu mai nā mea ʻē aʻe a pau o ka lumi, ʻo ia pinepine e ʻike nui i ka pilikia. E hoʻomanaʻo e huki iā lākou ma ka inoa, e hāʻawi mahalo i ko lākou manaʻo i mua o nā mea ʻē aʻe, a e hahai malū inā holo kahi hālāwai ma luna o lākou. He palekana wale ka hui e like me kona palekana no kona lālā mana iki loa.

He mau ʻōlelo aʻo ʻoiaʻiʻo

He lohi kēia hana. Kūkulu ʻia ka hilinaʻi i nā manawa liʻiliʻi, luhi, a hana hou, a nalo ia i hoʻokahi manawa ʻoi, no laila ʻo ka nui o ka hana, ʻo ia ka hana ʻino ʻole i kahi lā ʻino. E hana ʻino paha ʻoe i kahi lā ʻino i kekahi manawa. Ke hana ʻoe pēlā, e kapa iā ia ("ua pōkole au iā ʻoe ma laila, a naʻu kēlā") a e ʻae i ka poʻe e nānā iā ʻoe e hoʻihoʻi ana. Aʻo ka hoʻoponopono e like me ka hāʻule.

ʻAʻole ka palekana he lāʻau no nā mea a pau. ʻAʻole ia e hoʻoponopono i kahi hoʻolālā naha a i ʻole he kuleana ʻaʻole maopopo i kekahi. ʻO ia ka honua e kū ai ke koena o ka hana, ʻo ia ke kumu e pono ai e mālama ma mua o kou pono iā ia.

Inā ʻano nāwaliwali kāu hui, inā ua noho mālie ka poʻe, inā pūʻiwa mau ʻoe i nā pilikia āu e manaʻo ai e lohe mua ʻoe, he pono kēlā e mālama koʻikoʻi ai ma kahi o ke kali. Hiki i kahi aʻo, kahi hoa hilinaʻi, a i ʻole kāu hoa Mālama Limahana ponoʻī ke kōkua iā ʻoe e ʻike i nā ʻano āu e kokoke loa ai e ʻike. A inā ua hoʻomaka ka noho mālie o kāu hui e kaumaha iā ʻoe ponoʻī, ʻo kēlā ʻano koʻikoʻi e hahai iā ʻoe i ka home a noho ma kou umauma i ka pō, he kumu maikaʻi nō ia e kamaʻilio ai me kahi loea. He paʻakikī maoli ke alakaʻi ʻana i kahi hui paʻakikī no ke kanaka. Ua ʻae ʻia ʻoe e nele i ke kākoʻo no ia.

ʻOi aku ka kokoke o ka hui āu e makemake ai ma mua o kona ʻano. Hoʻomaka pinepine ia i ka manawa aʻe e lawe mai ai kekahi iā ʻoe i kahi mea ʻaʻole ʻoe makemake e lohe, a me ka mea e hana ai kou helehelena i loko o ʻelua kekona ma hope.

Nā kumu

Ma mua o kou haʻalele ʻana, he ʻōlelo no ka mālama

Hāʻawi ʻo KEEP CALM i nā mea hana hoʻonaʻauao manuahi e kōkua iā ʻoe iho. ʻAʻole kēia he ʻōlelo aʻo lapaʻau, he hōʻoia maʻi, a i ʻole he lāʻau lapaʻau, a ʻaʻole ia he pani no ka mālama ʻana a ka loea. Inā kani kekahi mea ma ʻaneʻi me he mea ʻoi aku ma mua o ke koʻikoʻi maʻamau, he ʻanuʻu ikaika a kūpono ka launa ʻana me ka loea.

If you are in crisis or thinking about harming yourself, you are not alone. In the US, call or text 988 (Suicide & Crisis Lifeline, 24/7), text HOME to 741741 (Crisis Text Line), or call 911 in an emergency.