Aia kekahi kanaka ma kēlā me kēia hana ʻaʻohe ona mana kūikawā akā ma kekahi ʻano ke alakaʻi nei i ka wahi. Ke paʻa maoli kahi hoʻoholo, hele ka poʻe i kona pākaukau. Ke holo nei kahi lono, ʻo ia ka mea a nā kānaka a pau e makemake ai i kāna heluhelu. ʻAʻohe mea i hana iā ia i ka mea hilinaʻi. Ua loaʻa iā ia, me ka mālie, ma luna o kahi wā lōʻihi o nā lā maʻamau.
Hiki kēlā iā ʻoe. ʻAʻole no ka mea ua ʻaiʻē ʻia iā ʻoe, ʻaʻole no kāu noi ʻana. ʻAʻole pane ka hilinaʻi a me ka mahalo i nā koi. Hāʻawi ʻia lākou i ka poʻe e mau ana ka hilinaʻi, ma nā ʻano liʻiliʻi lawa ʻaʻole e koʻikoʻi ana kekahi hoʻokahi.
Pono mākou e ʻoiaʻiʻo no kekahi mea mua. ʻAʻole hiki iā ʻoe ke koi i kekahi e hilinaʻi iā ʻoe. He hoʻoholo ka hilinaʻi a ka poʻe ʻē aʻe e hana ai, ma kā lākou uaki ponoʻī, ma luna o ka mea a lākou i ʻike maoli ai iā ʻoe e hana. ʻO ka mea hiki iā ʻoe ke hana, ʻo ia ka lilo paʻa ʻana i ka mea kūpono i ka hilinaʻi a me ka hāʻawi ʻana i ka poʻe i nā manawa lawa e ʻike ai. ʻO ia ka hana holoʻokoʻa, a he nui ia.
He aha maoli ka mea a ka poʻe e kaupaona nei
Ke hoʻoholo kekahi inā e hilinaʻi iā ʻoe, ʻaʻole lākou e holo i kahi manaʻo maopopo ʻole. Ua kau ka poʻe noiʻi e aʻo i kēia ma nā mea ʻekolu a ka poʻe e ana ai, me ka ʻike ʻole pinepine e hana ana lākou i kēlā.
ʻO ka mua ka mākaukau. Hiki maoli anei iā ʻoe ke hana i ka mea? ʻIke maoli anei ʻoe i kāu mea e ʻōlelo nei, a kūlike anei kou mau lima me kou waha? ʻAʻohe mea e hilinaʻi i kahi kanaka lokomaikaʻi a ʻoiaʻiʻo e hoʻolele i ka mokulele inā ʻaʻole hiki iā ia ke hoʻolele.
ʻO ka lua ka kūpaʻa. E mālama anei ʻoe i kāu ʻōlelo, e haʻi i ka ʻoiaʻiʻo, a e hana like inā e nānā ʻia a ʻole? ʻO kēia ka mea a ka poʻe e mālama nui loa ai, a ʻo ia ka mea paʻakikī loa ke kūkulu hou inā e nahā.
ʻO ke kolu ka lokomaikaʻi. He naʻau maoli anei kou no ko lākou pono, a ʻo kou pono ponoʻī wale nō? Hiki i ka poʻe ke kala i ka nui i kekahi a lākou e manaʻoʻiʻo ai aia ma ko lākou ʻaoʻao. Kala kakaikahi lākou i kekahi a lākou e kuhi ana e hoʻohana ana iā lākou.
ʻO kēia kiʻi ʻekolu mahele, i kapa pinepine ʻia he kumu hoʻohālike mākaukau-lokomaikaʻi-kūpaʻa, ua kūpaʻa ma luna o nā ʻumi makahiki o ka noiʻi a ua hōʻoiaʻiʻo hou ʻia i loko o kahi loiloi nui ma Frontiers in Psychology. ʻO ka mahele kūpono nou, ʻo ia ka hōʻailona maʻi. Inā ʻano kānalua kekahi iā ʻoe, ʻo ia pinepine kekahi o kēlā mau puka ʻekolu i paʻa. Kānalua paha lākou i kou hiki ke hāʻawi. Ua hopu paha lākou iā ʻoe e ʻōlelo ana i kekahi mea a hana i kekahi. Manaʻo paha lākou aia ʻoe no ʻoe iho. E ʻimi i ka puka paʻa ma mua o kāu hoʻāʻo ʻana e hoʻoponopono i ka hale holoʻokoʻa.
Wehewehe nā loea alakaʻi ʻo Frances Frei lāua ʻo Anne Morriss i kahi hoa pili o kēia i kā lāua ʻatikala Harvard Business Review "Begin with Trust." Hilinaʻi ka poʻe iā ʻoe, wahi a lāua, i ko lākou manaʻoʻiʻo e launa ana lākou me ka ʻoe maoli, i ko lākou hilinaʻi i kou hoʻoholo, a i ko lākou manaʻo e mālama ana ʻoe iā lākou. ʻO ka manaʻo like, he ʻokoʻa iki nā ʻōlelo. Ke nahā ka hilinaʻi, hoʻi pinepine ia i kekahi o kēlā mau mea.
Ke ala lohi a nani ʻole e kūkulu ʻia ai
Eia ka mahele e hoʻonāukiuki ai i ka poʻe. ʻAʻohe hana nui hoʻokahi e loaʻa ai ka hilinaʻi. Kūkulu ʻia ia i nā manawa manakā loa ou.
ʻŌlelo ʻoe e hoʻouna i ka faila ma ka Pōʻahā. Hoʻouna ʻoe iā ia ma ka Pōʻakolu. Ua nīnau ʻia ʻoe i kahi nīnau ʻaʻole ʻoe i ʻike i ka pane. ʻŌlelo ʻoe "ʻAʻole au i ʻike, e ʻae mai e ʻimi" ma kahi o ka hoʻopunipuni. Hana kekahi hoa hui i kahi hewa ma kahi hālāwai a ʻaʻole ʻoe e hoʻohui i ka hoʻowahāwahā. Pau ʻino kahi hoʻoholo a ʻōlelo ʻoe "naʻu kēlā koho" ma kahi o ka ʻimi ʻana i kahi e kau ai i ka hewa.
ʻAʻohe o lākou he mea pīhoihoi nona iho. I hoʻopaʻa ʻia ma luna o nā mahina, lilo lākou i kaulana. Aʻo ka poʻe i kou ʻano i ka wā paʻakikī ke maikaʻi, a ʻo ia wale nō ka ʻike a lākou e hilinaʻi maoli ai.
He ʻoiaʻiʻo like a emi aku ka pono ka mea kūʻē. Hiki i hoʻokahi ʻōlelo i haki ke wāwahi i hoʻokahi haneli i mālama ʻia, no ka mea ʻo ka kūpaʻa ka puka a ka poʻe e nānā ikaika loa ai. No laila ʻo ka neʻe kūpono ʻaʻole ia ke koa. ʻO ia ka hana ʻana i nā ʻōlelo hoʻohiki emi a me ka mālama ʻana i nā mea āu e hana ai. E hoʻohiki iki. A laila e hana pono i kāu i ʻōlelo ai.
Aia kahi mana mālie aʻe o ka hilinaʻi e koʻikoʻi like ana me ka mālama ʻana i nā ʻōlelo hoʻohiki, ʻo ia ka hiki ke wānana ʻia. Hoʻomaha ka poʻe a puni i kekahi nona ka pane hiki ke koho ʻia. Inā ʻike kāu hui e noho mālie ʻoe ke pahē kahi papahana, ʻaʻole ʻoe e pana i ka ʻelele, e loaʻa i ka lono ʻino i kahi nīnau mālie ma kahi o kahi pahū huhū, lawe lākou iā ʻoe i ka ʻoiaʻiʻo i ka mua. Hāʻawi ʻia i ke kanaka nona ke ʻano he kīloi ʻāpana kahi mana i mālama akahele ʻia o ka ʻoiaʻiʻo, a ʻo ia mau ka mea hope e ʻike i ka mea e hana maoli nei. He ʻano hilinaʻi ke kūpaʻa. Ke hoʻoholo nei ka poʻe i nā manawa a pau inā he palekana ke ʻoiaʻiʻo iā ʻoe.
ʻAʻole like ke aloha ʻia me ka hilinaʻi ʻia
Maʻalahi ka hoʻohuikau o nā mea ʻelua, a ʻo ka huikau ke kumukūʻai i ka poʻe. He maoli ke aloha ʻia a kōkua nō ia. Akā holo ia ma ka ʻae a me ka mahana, a hiki ke aloha ʻia ʻoe ma ka ʻōlelo ʻana i ka poʻe i ka mea a lākou e makemake ai e lohe. Holo ka hilinaʻi ma kekahi mea ʻoi aku ka paʻakikī. I kekahi manawa ʻo ka mea kūkulu hilinaʻi loa hiki iā ʻoe ke hana, ʻo ia ka hāʻawi ʻana i kahi nūhou e emi ai kou kaulana i ka manawa.
E noʻonoʻo i ka manaʻo o wai āu e kaupaona maoli ai ke koʻikoʻi kahi hoʻoholo. ʻAʻole pinepine ʻo ke kanaka ʻae loa āu e ʻike ai. ʻO ia ka mea e haʻi i ka ʻoiaʻiʻo iā ʻoe ʻoiai he ʻano ʻē, no ka mea ua aʻo ʻoe he manaʻo ko kāna ʻae. ʻO ia ke kuʻai. Inā ʻaʻole ʻoe e hoʻokumu i kahi kuʻiā iki, lilo kāu hoʻomaikaʻi i waiwai ʻole a kāpae ʻia kāu mau ʻōlelo aʻo. ʻO ka poʻe i hilinaʻi a mahalo ʻia pū, ua hoʻomaluhia lākou me ka lilo ʻano ʻē i kekahi manawa. Ua hoʻoholo lākou ʻo ka pono ka mea ʻoi ma mua o ka maʻemaʻe.
ʻAʻole kēia e ʻōlelo e ʻōlelo pololei no ka leʻaleʻa. ʻAʻole he kūʻē ka lokomaikaʻi a me ka ʻoiaʻiʻo; ʻo ka pahuhopu ka lilo ʻana i ʻoiaʻiʻo ma ke ʻano he maopopo no ke kanaka, ʻaʻole iā ia. Akā ke pono ʻoe e koho, e koho i ka ʻoiaʻiʻo. ʻIke ka poʻe ma luna o ka manawa ʻo wai i hoʻomāliʻi iā lākou a ʻo wai i haʻi i ka ʻoiaʻiʻo, a mālama lākou i ko lākou hilinaʻi maoli no ke ʻano lua.
He alanui ʻelua ʻaoʻao ka mahalo, a ʻo ʻoe ka mua e hele
Pili ka hilinaʻi i ka hiki ke hilinaʻi ka poʻe iā ʻoe. He ʻokoʻa iki ka mahalo. Pili ia i ka manaʻo o ka poʻe ua ʻike ʻia lākou a mālama ʻia me he mea koʻikoʻi. A ʻo ke ala wikiwiki loa e mahalo ʻia ai, ʻo ia ka lilo ʻana i ka mea e hāʻawi mau i ka mahalo i ka mua.
Kani palupalu kēlā a hiki i kou nānā ʻana iā ia e hana ana. ʻO ke kanaka e hoʻomanaʻo i ka mea āu i ʻōlelo ai i ka pule i hala. ʻO ka mea e hāʻawi i ka mahalo iā ʻoe ma ka inoa i mua o ka poʻe hiki ke hana i kekahi mea me ia. ʻO ka mea e kūʻē i kāu manaʻo me ka lilo ʻole ʻana iā ʻoe. ʻO ka mea e nīnau i kou manaʻo ma mua o ka hoʻoholo, a hoʻolohe maoli i ka pane. ʻIke ka poʻe i kēlā, a hoʻololi ia i ke ʻano o ko lākou mālama ʻana iā ʻoe.
He mau mea e loaʻa ai ka mahalo me ke kūlana ʻole a me kahi manawa pīhoihoi ʻole hoʻokahi:
- E lilo i mea kūpono maoli ma mua o ka noi ʻana o kekahi. E ʻike i ka mea e hewa ana a hoʻōki mālie iā ia. ʻO ka mea kūpono ke ʻano kūlana i hoʻohaʻahaʻa loa ʻia.
- E hāʻawi i ka mahalo me ka manaʻo. ʻO ka neʻe e hopu iā ia ka mea e kuʻai ʻia ai kou mahalo; ʻo ka maʻa o ka hāʻawi ʻana iā ia ka mea e kūkulu ai. Hoʻomanaʻo ka poʻe i ka mea i hana iā lākou e nani ai.
- E kūʻē maikaʻi. Hiki iā ʻoe ke kaomi ikaika i kahi manaʻo ʻoiai e mālie ana i ke kanaka. ʻOi aku ko "Eia ka mea e hopohopo ai au e pili ana i kēia" kau ʻokoʻa ma mua o "ʻaʻole e hana kēlā."
- E mālama i nā mea huna. Inā aʻo ka poʻe e noho ka mea a lākou e haʻi ai iā ʻoe me ʻoe, lilo ʻoe i palekana e kamaʻilio ai. Inā aʻo lākou ʻaʻole pēlā, ʻaʻohe nui o ka mahana e hoʻihoʻi iā lākou.
- E mālama i ka poʻe me ka mana liʻiliʻi loa e like me kāu mālama ʻana i ka poʻe me ka mana nui loa. Ke nānā nei nā kānaka a pau i ke ʻano o kāu mālama ʻana i ke kanaka ʻaʻole hiki ke hana i kekahi mea no ʻoe. Haʻi kēlā iā lākou i ke ʻano o kou ʻano maoli.
I kou wā hou, a i ka wā kānalua o ka lumi
Ke komo ʻoe i kahi wahi ʻaʻohe kanaka e ʻike iā ʻoe, ʻo ka hoʻowalewale ka hōʻike koke a walaʻau iā ʻoe iho. E pale aku. Heluhelu ʻia ka hōʻike walaʻau he palekana ʻole, a hana ia i ka poʻe e hoʻomākaukau.
E hana i ka mea mālie aʻe. E nīnau i nā nīnau maoli no ke ʻano o ka hana o nā mea a me ʻo wai e ʻike i ke aha, a laila e hoʻolohe lōʻihi lawa i hiki ai i ka poʻe ke ʻike ʻaʻole ʻoe e kali wale nei e ʻōlelo. E ʻimi i kekahi mea liʻiliʻi āu i ʻōlelo ai e hana, a e hana i ka mua a me ka maikaʻi. E ʻae i hoʻokahi hana paʻa ke kū no hoʻokahi kaukani ʻōlelo no kou kūpaʻa. Hoʻonui ka kaulana iā ia iho. He lohi ka waiho mua; neʻe wikiwiki aʻe ke koena.
Inā ke komo ʻoe i kahi lumi me nā kumu e kānalua ai iā ʻoe, e kapa maopopo i ka āwaha ma mua o ka hōʻike ʻana ʻaʻole ia i laila. "ʻIke au ua paʻakikī nā mahina i hala a ʻaʻole au i loaʻa i kou manaʻoʻiʻo. Eia ka mea aʻu e hana ai, a hiki iā ʻoe ke hoʻopaʻa iaʻu i laila." A laila e hana iā ia. I ʻae ʻoiaʻiʻo ʻia, nalo ka nui o ka paʻa o ke kānalua.
I ka wā ua haki ka hilinaʻi
Inā ʻo ʻoe paha ka mea i hāʻule iā ia. Ua nalo iā ʻoe kahi mea nui, a ʻōlelo ʻoe i kahi mea ʻaʻole pono, a i hoʻonāwaliwali ʻoe i kekahi i ka manawa koʻikoʻi. ʻO ka neʻe ʻo ka wehewehe, ka hoʻopalupalu, ka hana ʻana i ka hihia no ke aha ʻaʻole ia i ʻino loa. E haʻalele i kēlā a pau.
He ʻano ko ka hoʻoponopono maoli. E kapa ʻoe i kāu i hana ai me ka hoʻopiha ʻole iā ia. Mai kiʻi i ka "E kala mai i kou manaʻo pēlā," ʻaʻole ia he mihi. E ʻōlelo i kāu e hana ʻokoʻa ai, ma nā ʻōlelo kikoʻī. A laila e ʻae i kāu ʻano e hali i ke koena, no ka mea ʻaʻole hiki i nā ʻōlelo, ʻaʻole i kēia manawa. ʻOi aku ka lohi o ka hoʻoponopono ma mua o ka haki, a ʻo ia kona kumukūʻai. ʻO ka mea a ka poʻe e hoʻomanaʻo ai i ka hopena, kakaikahi ʻo ka pahē. ʻO ia ka inā ua lawe ʻoe i ke kuleana a hoʻi mai.
No ke aha kēia e kūpono ai i ka hoʻomanawanui
Aia kekahi kumu e mālama ai ma waho o ka holomua. Ke hilinaʻi ka poʻe iā ʻoe, palupalu ka ʻiʻo holoʻokoʻa o kou ola hana. Hoʻōki ʻoe i ka pale a me ka hōʻike. Hiki iā ʻoe ke ʻōlelo "ʻAʻole au i ʻike" a me "Ua hewa au" me ka uku ʻole iā ʻoe, ʻo ia hoʻi ʻo ka aʻo wikiwiki aʻe ʻana a me ka hiamoe maikaʻi aʻe. Ua ʻike ka noiʻi a Amy Edmondson i ka mea āna e kapa ai he palekana noʻonoʻo ʻaʻole ʻo nā hui ikaika loa ka poʻe me nā kānaka akamai loa. ʻO lākou ka poʻe e hilinaʻi a mahalo lawa kekahi i kekahi e ʻae i nā hewa, e noi i ke kōkua, a e ʻōlelo i ka mea paʻakikī ma ka leo. ʻAʻole hōʻea kēlā ea ma ke kauoha. Kūkulu ʻia ia e nā kānaka, hoʻokahi hana hilinaʻi i ka manawa, pinepine e kekahi me ke kūlana ʻole loa.
ʻAʻole pono iā ʻoe he hoʻokiʻekiʻe e hoʻomaka ai. Pono iā ʻoe kahi wā o nā lā maʻamau a me ka makemake e kūpono ma loko o lākou. Ke nānā mua nei ka poʻe. Ke nānā mau nei lākou. ʻO ka nūhou maikaʻi, hiki iā ʻoe ke hoʻoholo, i kēia lā, i ka mea a lākou e aʻo ai.
Inā ʻike ʻoe iā ʻoe iho e hoʻowili pinepine ana i ka ʻoiaʻiʻo i mea wale e mālama ai i ka poʻe ma kou ʻaoʻao, a i ʻole makaʻu loa ʻoe e nalo i ke kūlana a ʻaʻole hiki ke ʻae i kahi hewa, kūpono ia ke nānā ʻoiaʻiʻo, a i kekahi manawa kūpono ke kūkākūkā me kekahi āu e hilinaʻi ai a he kaʻi. ʻAʻole hiki i ka mahalo maoli ke ulu ma luna o kahi kahua āu e pono ai e mālama mau. Ulu ia ma luna o kahi ʻaʻole pono iā ʻoe e noʻonoʻo, no ka mea he ʻoiaʻiʻo wale ia.
Nā Kumu
- Harvard Business Review, Begin with Trust (Frances X. Frei and Anne Morriss)
- Frontiers in Psychology, "I Think You Are Trustworthy, Need I Say More?" The Factor Structure and Practicalities of Trustworthiness Assessment
- Amy C. Edmondson, Psychological Safety