Nā ʻōlelo aʻo wikiwiki
- E nīnau iā ʻoe iho he aha, ʻaʻole no ke aha.
- E noi i hoʻokahi kanaka hilinaʻi i ka ʻoiaʻiʻo.
- E mahalo iā lākou ʻoiai e ʻeha ana.
Aia kekahi ʻano malū e hahai ana i kekahi manaʻo hoʻolauna āu i ʻike mua ʻole ai. Haʻi kekahi iā ʻoe ke ʻano hoʻomanawanui ʻole ʻoe i nā hālāwai, a i ʻole ke kāohi ka poʻe a puni ʻoe, a i ʻole ʻo ka mea āu i manaʻo ai he ikaika ou ʻo ia ka mea e luhi ai kāu hui. No kekahi kekona, hilinaʻi ka papahele. ʻAʻole kūlike ka mana o ʻoe āu i hāpai ai me ka mana a nā kānaka ʻē i ola ai.
ʻIke ka hapanui o kākou i kēlā manaʻo. ʻO ka mea paʻakikī aʻe e ʻae ʻo ka pinepine o ke hana ʻana me ka ʻōlelo ʻole o kekahi.
Ua hoʻolilo ke kaukānaka ʻo Tasha Eurich i nā makahiki i ke aʻo i kēia me kāna pūʻali noiʻi, e nīnau ana i nā tausani kānaka. Hoʻohaʻahaʻa ka hopena nui. Ma kahi o ka 95 pākēneka o ka poʻe e manaʻo ua loaʻa iā lākou ka ʻike ponoʻī. Ke ana maoli ʻoe iā ia, ʻo ka 10 a 15 pākēneka wale nō. ʻAneʻane nā mea a pau, ma nā ʻōlelo ʻē, e hele ana me ka manaʻo paʻa ua ʻike lākou iā lākou iho ʻoiai e nele mālie nei i ka pahuhopu.
ʻO kēlā hakahaka ke kumuhana maoli o kēia. Kani palupalu ka ʻike ponoʻī, me he mea lā āu e kau ai i kekahi papa manaʻo. ʻOi aku ka pili i ka ʻokoʻa. ʻO ia ka mākau e hoʻoholo ai inā e hāʻule kāu mau mākau ʻē a pau e like me kāu manaʻo, a ʻo ia ka mea a ka hapanui o nā alakaʻi e manaʻo ua aʻo mua ʻia.
ʻElua ʻano ʻike
Kaha ka hana a Eurich i kekahi laina e kūpono ke paʻa. Aia ʻelua ʻano ʻike ponoʻī kūʻokoʻa, a ʻo ka maikaʻi i kekahi, ʻaʻole ia e haʻi iā ʻoe i kekahi mea no kekahi.
ʻO ka mua i loko: ke ʻano maopopo āu e hoʻomaopopo ai i kou mau waiwai ponoʻī, kou mau pane, kāu mea e makemake ai, ka mea e hoʻā iā ʻoe, ke ʻano āu i maikaʻi maoli ai. ʻO kēia ka nānā i loko. ʻO ia ka mea a ka poʻe e manaʻo ai ke ʻōlelo lākou "e ʻike iā ʻoe iho."
ʻO ka lua i waho: ke ʻano pololei āu e hoʻomaopopo ai i ke ʻano e ʻike ʻia ai ʻoe e nā kānaka ʻē. ʻAʻole ke ʻano āu e manaʻolana ai e hāʻule. ʻO ke ʻano āu e hāʻule maoli ai.
ʻO ka mea pīhoihoi ʻaʻole neʻe like kēia mau mea ʻelua. Hiki iā ʻoe ke noʻonoʻo hohonu, kākau i kāu puke i kēlā me kēia kakahiaka, ʻike i kou mau mea hoʻā me ke anu, a ʻaneʻane ʻaʻohe ʻike o ʻoe ke ʻike kāu hui iā ʻoe he anu a i ʻole hoʻomalu. Ua loaʻa iā Eurich kekahi ʻano kanaka piha pēlā. Ua hana lākou i ka hana i loko, no laila paʻa lākou he loaʻa iā lākou ka ʻike ponoʻī, akā ua lele lākou i ka hapalua i waho piha. ʻO ka hopena he kanaka e ʻano nānā ʻia a he, i nā mea a pau a puni iā ia, kuli iki i ka ʻoiaʻiʻo.
No kekahi e alakaʻi ana, ʻo ka hapalua i waho ka mea e nahu ai. Ola kou mau manaʻo i kou poʻo. Ola kou hopena i nā kānaka ʻē. Pane wale lākou i ka lua.
Ke kumu e ʻino aʻe ai kēia ke hoʻokiʻekiʻe ʻia
Eia ka huli ʻāpuʻupuʻu. Manaʻo paha ʻoe e ulu ka ʻike ponoʻī me ka ʻike a me ke kūlana. Kuhikuhi ka hōʻike i ka ʻaoʻao ʻē.
Ua ʻike ka noiʻi a Eurich e manaʻo nui ʻoi aku ka mana a me ke kūlana o nā alakaʻi i ko lākou mau hiki ponoʻī, a ʻike pinepine ka poʻe a puni iā lākou i kekahi hakahaka nui aʻe, ʻaʻole emi. Aia kekahi mīkini maʻalahi ma hope. ʻO ka piʻi kiʻekiʻe āu, ʻo ka emi o ka poʻe e mākaukau e haʻi iā ʻoe i ka ʻoiaʻiʻo. Hoʻomaka kāu kūlana e ʻōlelo nāu. Maloʻo ka manaʻo hoʻolauna ʻoiaʻiʻo i ka manawa pono loa ʻoe, a hiki iā ʻoe ke hoʻokuhihewa i ka malū i ka ʻae.
No laila holo ke alakaʻi i mua, me ka paʻa, ʻoiai e neʻe mālie ana ke kiʻi maoli i waho o ka ʻike. ʻAʻole piʻi wale ka mana i kou poʻo. Hoʻolahilahi pū ia i ka ʻike e hōʻea ana i kou poʻo i ka mua.
He aha ke kumukūʻai, a he aha ka waiwai
Ke nele ka ʻike ponoʻī, ʻaʻole he hoʻowehiwehi ka pōʻino. He ʻauhau mau ia. Hana ʻia nā hoʻoholo ma kekahi mana hoʻomahalo o nā ʻoiaʻiʻo. Hana hou ʻia ke kūʻē like no ka mea ʻaʻohe mea i kapa i ka ʻāpana āu e pāʻani ai i loko ona. Haʻalele ka poʻe maikaʻi no nā kumu ʻaʻole loa lākou e ʻōlelo me ka leo nui.
Ke aia ia, hoʻololi ka helu. Kau ʻo Daniel Goleman, nāna i kau i ke akamai naʻau i ka palapala ʻāina, i ka ʻike ponoʻī naʻau i ke kahua o ka hale holoʻokoʻa, ka mākau a nā mea ʻē i kūkulu ʻia ai. Ua ʻike kekahi hana mai kāna ʻanakū, i nānā ʻia e ka hui ʻoihana ʻo Korn Ferry, ʻo nā alakaʻi ikaika i ka ʻike ponoʻī naʻau e ʻano ikaika ma ka hapanui o nā mākau alakaʻi ʻē pū, a holo kā lākou mau hui me ka ikehu kiʻekiʻe a me ka hana ikaika i ka hapanui nui o ka manawa. ʻO nā alakaʻi i nele iā ia e waiho pinepine i kekahi aniani ʻawaʻawa ma hope o lākou.
Kūlike kēlā me kekahi mea a ka hapanui o kākou i ʻike ai mai ka ʻaoʻao loaʻa. ʻO nā luna a kākou i hana ai i kā kākou hana ʻoi loa, ʻaʻole pinepine ʻo lākou ka poʻe akamai loa a paʻa loa. ʻO lākou ka poʻe i ʻike i ko lākou mau lihi ponoʻī, ka poʻe i hiki ke ʻōlelo "he wahi nāwaliwali kēlā noʻu" me ka hina ʻole, ka poʻe ʻaʻole i hana iā ʻoe e hoʻokele i ko lākou mau wahi pō ma luna o kāu hana maoli.
Pehea e kūkulu maoli ai
ʻAʻole he ʻano kanaka i hāʻawi ʻia iā ʻoe ka ʻike ponoʻī. He hana, a hiki ke kūkulu. He mau mea e neʻe maoli i ka nila:
- E nīnau "he aha," ʻaʻole "no ke aha." ʻO kēia kekahi o nā hopena pono loa a Eurich. Ke hewa kekahi mea a nīnau ʻoe iā ʻoe iho *no ke aha* (no ke aha au pēlā, no ke aha au i pane pēlā), e hāʻule ʻoe i loko o nā moʻolelo a me ka hoʻopololei ponoʻī ma kahi o ka ʻoiaʻiʻo. E hoʻololi i *he aha.* "He aha ka mea e hana ana iaʻu i kēlā manawa? He aha ka mea like o kēia mau kūlana? He aha kaʻu mea e makemake ai e hana ʻokoʻa?" Mālama nā nīnau *he aha* iā ʻoe e nānā ana i mua a kāohi i ka noʻonoʻo hoʻomau ma mua o kona hoʻomaka.
- E ʻimi i ka nānā i waho me ka manaʻo. He keʻena ʻekō wale ka noʻonoʻo i loko. Pono iā ʻoe kekahi helu liʻiliʻi o ka poʻe e haʻi i ka mea hanohano ʻole, a pono ʻoe e hana palekana iā lākou e hana. E koho i ʻelua a ʻekolu āu e hilinaʻi ai. E nīnau i kekahi mea kikoʻī, ʻaʻole "loaʻa kekahi manaʻo?" akā "he aha kekahi mea aʻu e hana ai e paʻakikī aʻe ai au e hana pū?" A laila e noho me ka pane ma kahi o ka pale iā ia.
- E nānā i ka lumi, ʻaʻole iā ʻoe iho wale nō. Puka kou hopena i ka hana a nā kānaka ʻē. Hāmau anei ka poʻe ke komo ʻoe? Hoʻōki anei lākou i ka lawe ʻana iā ʻoe i nā pilikia? Wehewehe nui anei lākou, a holo e ʻae? He aniani ka lumi. E aʻo e heluhelu iā ia.
- E kapa i kāu mau ʻano ma mua o ko lākou hoʻokele iā ʻoe. E ʻike i nā kūlana hou mai e huki iā ʻoe mai kou kikowaena, e like me kekahi ʻano kūʻē, ka hoʻokuʻi ʻana, a i ʻole kekahi kanaka kūikawā. ʻAʻole hiki iā ʻoe ke hoʻokele i kekahi pane āu i ʻike mua ʻole ai. ʻO ke kapa ʻana iā ia ka hapalua o ka hana.
- E hana i ka manaʻo hoʻolauna e ola. Hoʻomau wale ka poʻe e haʻi iā ʻoe i ka ʻoiaʻiʻo inā holo maikaʻi no lākou. E mahalo i ka mea i haʻi iā ʻoe i ka mea paʻakikī, ʻoiai ʻeha. ʻOi loa i laila. ʻO ke ʻano āu e pane ai i hoʻokahi manaʻo hoʻolauna ʻoiaʻiʻo e hoʻoholo inā e loaʻa iā ʻoe kekahi lua.
ʻAʻole pono kēia i kekahi hoʻomaha a i ʻole hoʻololi ʻano kanaka. He mau maʻa liʻiliʻi a hiki ke hana hou. ʻAʻole ʻo ka pahuhopu ka hōʻea i kekahi ʻano kanaka paʻa a ʻike piha ʻia. ʻAʻole ola kēlā kanaka. ʻO ka pahuhopu ʻo ke kāohi i ka hakahaka ma waena o ka mea āu e manaʻo ai he ʻo ʻoe a me ka mea ʻo ʻoe maoli mai ka ulu ʻana i ka pōuli.
He memo palupalu aʻe ma mua o kou hele e huli i nā hewa
He ʻolelo aʻo hoʻokahi, no ka mea ʻo kēia ka ʻano mākau e hiki ke ʻawaʻawa. Ua hana ʻia ka ʻike ponoʻī e hoʻomaopopo aʻe iā ʻoe, ʻaʻole e hāʻawi iā ʻoe i kekahi koʻokoʻo oi aʻe e hahau ai iā ʻoe iho. Inā e hoʻohuli i kou manaʻo i loko a hana nui i kekahi papa inoa o nā mea hewa a pau iā ʻoe, ʻaʻole ia he ʻike. He noʻonoʻo hoʻomau i kāhiko ʻia i ka ʻike, a pinepine hana ia i ka poʻe i ʻoi aku ka hopohopo a emi ka pono, ʻaʻole emi.
ʻOiaʻiʻo ka pahuhopu, ʻaʻole ʻino. Ke hoʻāʻo nei ʻoe e ʻike iā ʻoe iho me he kahuna aʻo maikaʻi lā: maopopo nā hakahaka, akā, i ka hohonu, ma kou ʻaoʻao. Inā ua hoʻopaʻi mau kāu heluhelu i loko iā ʻoe iho no kekahi manawa, a i ʻole inā e hilinaʻi ka nānā i loko e hoʻololi iā ʻoe i kekahi wahi pōuli, he mea kūpono ke kamaʻilio me kekahi kahuna lapaʻau. ʻAʻole he mau kūʻē ka ʻike ponoʻī maopopo a me ke aloha ponoʻī. ʻO ka poʻe e ulu nui ai, ua loaʻa pinepine iā lākou nā mea ʻelua.
E hoʻomaka liʻiliʻi. E nīnau i hoʻokahi kanaka i hoʻokahi nīnau ʻoiaʻiʻo i kēia pule, a e hoʻolono maoli i ka pane. ʻO ia ka hoʻomaka holoʻokoʻa.
Nā kumu
- Harvard Business Review, What Self-Awareness Really Is (and How to Cultivate It) (Tasha Eurich)
- Korn Ferry, What is Emotional Self-Awareness?
- University of Chicago Harris School of Public Policy, High-Performing Professionals Run on Self-Awareness