Mẹo nhanh
- Name exactly what it cost you.
- Feel the anger before you set it down.
- Choose to be free, for your own sake.
Ai đó đã làm bạn tổn thương, và bạn vẫn đang mang theo nó. Có thể nhiều tuần rồi. Có thể nhiều năm rồi. Bạn tua lại khoảnh khắc ấy trong lúc tắm, trong xe, lúc hai giờ sáng. Bạn đã tưởng tượng mình sẽ nói gì nếu có cơ hội. Và đâu đó trên đường đi, ai đó bảo bạn rằng bạn nên cứ tha thứ và bước tiếp, như thể đó là một công tắc bạn có thể bật lên nếu bạn chỉ cần là một người tốt hơn.
Lời khuyên ấy thường rơi xuống như áp lực, chứ không phải sự nhẹ nhõm. Một phần của vấn đề là gần như không ai đồng ý với nhau về việc tha thứ thật sự nghĩa là gì. Người ta nghe từ ấy và hình dung ra việc tha bổng cho người kia, giả vờ rằng mọi chuyện vẫn ổn, hoặc quay lại như cũ. Chẳng trách nó cảm thấy bất khả. Bạn đang bị yêu cầu làm một điều nghe rất giống phản bội chính mình.
Vậy nên hãy chậm lại và nói cụ thể về việc từ này có nghĩa và không có nghĩa là gì. Định nghĩa càng rõ, điều ấy càng trở nên với tới được.
Sự tha thứ thật sự là gì
Các nhà tâm lý học nghiên cứu điều này để kiếm sống thường định nghĩa sự tha thứ khá hẹp. Đó là một quyết định có chủ đích, bên trong, để buông bỏ sự oán giận và lòng muốn báo thù đối với người đã làm bạn tổn thương. Chỉ vậy thôi. Nó diễn ra bên trong bạn. Nó là việc nới lỏng cái nắm chặt mà sự oán giận đang giữ trên những ngày của bạn, không phải về bất cứ điều gì người kia làm hay xứng đáng.
Hãy để ý điều gì vắng mặt trong định nghĩa đó. Không có gì nói về việc người kia phải xin lỗi. Không có gì về việc quyết định rằng tổn hại ấy là chấp nhận được. Không có gì về việc quay lại. Sự tha thứ, theo nghĩa này, là một sự dịch chuyển trong mối quan hệ của chính bạn với điều đã xảy ra. Mayo Clinic diễn đạt nó là buông bỏ mối hận và sự cay đắng đi kèm với việc tua đi tua lại một điều sai trái, để chúng thôi điều khiển cuộc đời bạn từ bên trong.
Đây là lý do điều đó quan trọng về mặt thực tế. Khi bạn giữ một mối hận nghiêm trọng, cơ thể bạn không coi nó như một ký ức cũ. Nó coi đó như một mối đe dọa đang tiếp diễn. Nhịp tim và huyết áp của bạn nhích lên. Bạn cứ ở thế gồng mình. Các nhà nghiên cứu và bác sĩ lâm sàng, bao gồm cả nhóm của Johns Hopkins Medicine, đã gắn cơn giận mạn tính, chưa được hóa giải với những cái giá thể chất thật sự: huyết áp cao hơn, ngủ kém hơn, tim bị căng thẳng nhiều hơn theo thời gian. Người làm bạn tổn thương có thể chẳng mất ngủ chút nào. Người trả thuế là bạn.
Nó không phải là gì
Đây là phần giải phóng cho hầu hết mọi người, nên đáng để nói thẳng.
Tha thứ không phải là quên đi. Bạn được phép nhớ chính xác điều đã xảy ra và để nó định hướng cách bạn bảo vệ mình về sau. Một ký ức rõ ràng là cách bạn giữ an toàn cho mình.
Nó không phải bào chữa hay dung túng. Bạn có thể tha thứ trọn vẹn cho ai đó mà vẫn tin, bằng cả lồng ngực mình, rằng điều họ làm là sai. Buông bỏ sự oán giận không viết lại các sự thật. Greater Good Science Center ở Berkeley nói rõ về điểm này: tha thứ cho ai đó không có nghĩa là làm ngơ trước lỗi lầm hay giả vờ rằng nó không nghiêm trọng.
Nó không phải là sự hòa giải. Điều này lớn. Hòa giải là dựng lại mối quan hệ và lòng tin. Tha thứ là điều bạn có thể làm một mình, trong chính trái tim mình, cho một người không hối lỗi, ở xa, hoặc đã không còn sống. Bạn có thể tha thứ cho ai đó và không bao giờ nói chuyện với họ nữa. Đôi khi đó là kết cục lành mạnh nhất có thể.
Và nó không phải một khoảnh khắc anh hùng đơn lẻ. Người ta hình dung sự tha thứ như một hành động gọn ghẽ, sau đó cảm giác biến mất mãi mãi. Sự tha thứ thật sự giống chăm sóc một vết thương hơn. Nó quay lại. Một bài hát, một ngày lễ, một số điện thoại quen thuộc, và cơn giận cũ bùng lên. Điều đó không có nghĩa là bạn đã thất bại. Nó có nghĩa là bạn là con người, và bạn lại được tha thứ cho cùng một điều, mỗi lần một dễ hơn một chút.
Vì sao dù sao nó vẫn đáng để cố gắng
Nếu sự tha thứ đòi hỏi ở bạn một điều khó khăn, thì hỏi xem bạn nhận lại được gì là công bằng. Câu trả lời trung thực là người hưởng lợi chính thường là bạn.
Khi người ta trải qua công việc tha thứ có cấu trúc, lợi ích hiện ra trong dữ liệu, không chỉ trong những câu nói truyền cảm hứng. Các tổng quan nghiên cứu lâm sàng nhận thấy những người làm công việc này có xu hướng thấy lo âu, trầm cảm và sự thù địch giảm xuống, và hy vọng tăng lên. Nhóm Greater Good chỉ ra cùng một khuôn mẫu: khi mối hận nới lỏng, phản ứng căng thẳng của cơ thể lắng xuống, và những người xoay xở được để tha thứ phần nào được che chắn khỏi sự hao mòn mà cơn giận giữ lâu để lại.
Hãy nghĩ về sự oán giận như một căn phòng trong nhà bạn mà bạn đã niêm phong lại và cứ giữ cho nóng. Sự tha thứ là mở cửa ra và để nhiệt độ trở về bình thường. Căn phòng đó đã ngốn của bạn suốt thời gian qua. Bạn chỉ là đã thôi để ý đến hóa đơn.
Một con đường bạn thật sự có thể đi
Không có một kịch bản nào dùng được cho tất cả mọi người, và vết thương càng sâu thì điều này càng xứng đáng có sự giúp đỡ của một chuyên gia. Nhưng những người nghiên cứu về sự tha thứ đã vạch ra những bước cứ hiện lên lặp đi lặp lại. Đây là một phiên bản ngôn ngữ giản dị bạn có thể thử.
- Gọi tên điều thật sự đã xảy ra. Hãy cụ thể, ra giấy nếu thấy có ích. Họ đã làm gì? Nó khiến bạn mất gì? Cố tha thứ cho một thứ mờ nhòe thì không hiệu quả. Bạn phải biết hình hài thật của thứ mình đang mang.
- Cho phép mình cảm nhận cơn giận trước khi cố buông nó. Sự tha thứ bỏ qua nỗi đau chỉ là sự đè nén khoác lên bộ đồ đẹp hơn. Sự oán giận là thông tin. Hãy ngồi với nó một cách trung thực trước đã.
- Quyết định rằng bạn muốn được tự do khỏi nó. Đây là một lựa chọn bạn làm vì chính mình, tách biệt với cảm nhận của bạn về người kia. Bạn không đang quyết định rằng họ đúng. Bạn đang quyết định rằng mình đã thôi bị xích vào nó.
- Thử, khi bạn sẵn sàng, nhìn ra con người ấy. Đây là bước khó nhất và nó không bắt buộc, nhưng nó giúp ích. Những người làm tổn thương người khác thường hành động từ chính nỗi sợ, vết thương, hay giới hạn của họ. Hiểu điều đó không giống với đồng tình với nó. Nó chỉ khiến họ nhỏ lại trong tâm trí bạn so với gã ác nhân sừng sững mà sự oán giận hay dựng lên.
- Giành lại câu chuyện. Sống sót qua chuyện này đã dạy bạn điều gì? Ranh giới nào bạn sẽ giữ từ bây giờ? Biến trải nghiệm thành một thứ bạn mang theo một cách có chủ đích, thay vì một thứ mang vác bạn đi, thường là nơi sự giải thoát thật sự cư ngụ.
- Hãy dự liệu rằng bạn sẽ phải lặp lại nó. Khi cảm giác quay lại, và nó sẽ quay lại, hãy trở về với các bước mà không phán xét chính mình. Mỗi lần đi qua thường đau ít hơn một chút.
Một lời về việc tha thứ cho chính mình, vì với nhiều người đó là điều khó hơn. Cùng một cách tiếp cận vẫn đúng. Gọi tên điều bạn đã làm, cảm nhận sự hối tiếc một cách trung thực, hàn gắn bất cứ điều gì bạn có thể, rồi chọn thôi dùng quá khứ như một vũ khí chống lại hiện tại của mình. Tha thứ cho bản thân không phải là giả vờ bạn chẳng làm gì sai. Nó là quyết định rằng bạn được phép trưởng thành vượt qua nó.
Khi nào nên mang sự giúp đỡ vào
Một số nỗi đau quá nặng để tự nâng lên một mình, và chẳng có gì vẻ vang trong việc cố sức. Nếu tổn hại liên quan đến sang chấn, lạm dụng, hoặc một mất mát vẫn nhấn chìm bạn mỗi khi bạn lại gần, xin đừng biến sự tha thứ thành một dự án đơn độc. Một nhà trị liệu có thể giúp bạn làm điều này với một nhịp mà cơ thể bạn chịu đựng được, theo một trình tự không làm bạn bị thương lại.
Cũng hãy để ý những dấu hiệu cho thấy sự oán giận đã trở thành nhiều hơn một ký ức: khi nó làm xáo trộn giấc ngủ của bạn, làm chua chát những mối quan hệ khác, hay kéo bạn xuống một chỗ thấp mà bạn không leo lên nổi. Điều đó đáng để nói cho cặn kẽ với một bác sĩ hay một chuyên gia sức khỏe tâm thần. Và nếu việc ấn vào một vết thương từng khiến bạn cảm thấy không có lối ra, hãy tìm đến một đường dây khủng hoảng hay một người bạn tin cậy ngay hôm nay, không phải để sau. Bạn không phải mang những điều nặng nề nhất một mình.
Sự tha thứ, khi nó đến, hiếm khi đến như một cảm giác bình an vĩ đại. Thường thì nó lặng lẽ hơn thế. Một ngày nào đó bạn nhận ra ký ức trồi lên mà cả người bạn không co rúm lại. Ý nghĩ ấy lướt qua và đi tiếp. Đó là cánh cửa đang mở. Bạn có thể để nó mở.
Nguồn
- Mayo Clinic, Forgiveness: Letting go of grudges and bitterness
- Johns Hopkins Medicine, Forgiveness: Your Health Depends on It
- Greater Good Science Center, UC Berkeley, Forgiveness Defined: What Is Forgiveness?