Mẹo nhanh
- Hãy nói thẳng với họ: giờ tôi chậm tin người.
- Hãy nói với chính mình như với một người bạn đang đau.
- Giữ cấu trúc mỗi ngày: ngủ, ăn, ánh nắng.
Có thể đó là một cái tên trên điện thoại mà bạn không còn nhận ra là an toàn nữa. Có thể đó là cái cách bụng bạn thắt lại khi một người mới hơi quá tử tế, quá sớm. Sau một kết thúc đau đớn, bạn có thể vừa khao khát sự gần gũi vừa gồng mình chống lại nó cùng một lúc. Một phần trong bạn cô đơn. Một phần khác đã quyết định, rất lặng lẽ, rằng nó sẽ không để mình bị bất ngờ lần nữa.
Phần thứ hai ấy không hề hỏng hóc. Nó đang làm nhiệm vụ của mình.
Khi tình yêu kết thúc bằng sự phản bội, bằng sự bào mòn từ từ, hay bằng một lời chia tay mà bạn không hề chọn, tâm trí bạn ghi chép lại. Nó lưu giữ những điều đã làm bạn đau để có thể cảnh báo bạn lần sau. Niềm tin cảm thấy nguy hiểm bởi lần trước, tin tưởng đã khiến bạn mất một thứ gì đó có thật. Vậy nên trước khi bàn đến chuyện mở lòng trở lại, sẽ hữu ích nếu hiểu rằng sự đề phòng của bạn thực ra là gì. Nó không phải một khuyết điểm trong tính cách bạn. Đó là sự bảo vệ đã ở lại quá lâu so với lúc cần thiết.
Nỗi đau buồn đến trước, trước cả niềm tin
Người ta thường bỏ qua phần này rồi tự hỏi vì sao chẳng thấy khá hơn. Sự kết thúc của một mối quan hệ là một mất mát, và mất mát thì đòi được tiếc thương. Cleveland Clinic nói rõ: nỗi đau buồn sau khi chia tay có nhiều điểm chung với nỗi đau buồn sau một cái chết. Bạn không chỉ nhớ một con người. Bạn nhớ cả cái tương lai bạn đã dựng nửa phần trong đầu, những câu đùa riêng, cái phiên bản của chính mình khi ở bên họ.
Nỗi đau buồn không đi theo một đường thẳng gọn gàng. Thứ Ba bạn thấy ổn rồi thứ Năm lại quặn lòng vì một bài hát trong siêu thị. Chối bỏ, giận dữ, mặc cả, buồn bã, và một thứ gì đó tựa như chấp nhận thường lặp vòng và chồng lấn lên nhau chứ không lần lượt theo thứ tự. Không có thời gian biểu cố định nào, và bất cứ ai đưa cho bạn một cái thì cũng chỉ đang đoán.
Đây là lý do điều này quan trọng đối với niềm tin. Bạn không thể vội vàng vượt qua nỗi đau buồn để đến được chỗ tin tưởng lần nữa. Niềm tin mọc lại trên chính mảnh đất nơi mất mát được phép tồn tại. Nén nỗi đau buồn xuống, và hàng phòng thủ của bạn sẽ tự dựng lên, bởi một phần nào đó trong bạn biết vết thương chưa bao giờ được chăm sóc.
"Vấn đề về niềm tin" thực ra là gì
Cụm từ đó bị quăng ra như một lời chê bai. Nó không phải vậy. Cái mà người ta gọi là vấn đề về niềm tin thường là một hệ thần kinh đã học được một bài học cay đắng và đang áp dụng nó hơi quá rộng.
Nếu mối quan hệ vừa qua dạy bạn rằng gần gũi dẫn tới đau đớn, tâm trí bạn sẽ khái quát hóa. Việc đến muộn rất bình thường của một người mới bị đọc thành khởi đầu của sự bỏ rơi. Một cử chỉ tử tế nhỏ bị đọc thành một cái bẫy. Bạn không hề hoang tưởng. Bạn đang chiếu lại đoạn phim cũ lên một gương mặt mới, và trong khoảnh khắc đó, bạn không phải lúc nào cũng phân biệt được đâu là đâu.
Mục tiêu không phải là tắt nó đi. Một người chẳng có chút thận trọng nào không phải đã lành lặn, mà là đang phơi mình ra. Mục tiêu là vặn âm lượng xuống một mức khớp với căn phòng bạn đang thực sự ở trong, thay vì căn phòng bạn đã rời đi.
Bắt đầu với người mà bạn có thể tập luyện cùng: chính bạn
Trước khi có thể tin một người khác lần nữa, sẽ hữu ích nếu tin chính mình. Những kết thúc đau đớn thường để lại một vết thương thứ hai âm thầm: "Sao mình lại không thấy điều đó? Sao mình lại ở lại? Liệu mình có còn tin được vào phán đoán của chính mình không?" Sự nghi ngờ bản thân ấy có thể gây tổn hại lâu dài hơn cả cuộc chia tay, bởi nó theo bạn vào mọi căn phòng.
Đây là nơi lòng trắc ẩn với bản thân thật sự phát huy tác dụng, và bằng chứng nghiên cứu vững chắc hơn ta tưởng. Trung tâm Y khoa Đại học Rochester, dựa trên công trình của nhà tâm lý học Kristin Neff, mô tả lòng trắc ẩn với bản thân gồm ba điều cùng lúc: tử tế với chính mình thay vì khắc nghiệt, nhớ rằng vật lộn là một phần của kiếp người chứ không phải một khuyết điểm cá nhân, và để ý đến những cảm xúc khó khăn của mình mà không chìm đắm trong chúng hay đẩy chúng đi. Những người đối xử với bản thân như vậy thường mang ít lo âu, trầm cảm và căng thẳng hơn, và họ bật dậy sau những điều khó khăn dễ dàng hơn.
Một vài cách điều đó thể hiện trong thực tế:
- Khi sự tự trách bắt đầu, hãy hỏi xem bạn sẽ nói gì với một người bạn thân ở đúng hoàn cảnh của bạn. Rồi nói điều đó với chính mình, nói thành tiếng nếu được. Khoảng cách giữa cách ta nói với bạn bè và cách ta nói với chính mình thường là cả một trời.
- Hãy để ý những lời hứa nhỏ bạn giữ với bản thân. Đi ngủ đúng lúc đã nói. Không nhắn tin cho người mà bạn đã thề sẽ không nhắn. Mỗi lời hứa được giữ là một viên gạch trong nền móng của sự tự tin vào chính mình.
- Đừng tra hỏi cái bạn của quá khứ. Bạn đã đưa ra quyết định tốt nhất có thể với những gì bạn biết khi ấy. Sự khôn ngoan của người đến sau không phải bằng chứng rằng bạn dở trong việc nhìn người.
Bạn đang xây lại niềm tin rằng lần sau bạn sẽ chống lưng cho chính mình. Niềm tin ấy chính là thứ khiến việc mạo hiểm lần nữa trở nên an toàn.
Chăm sóc mất mát trong khi nó lành lại
Niềm tin mọc lại nhanh hơn khi phần còn lại của bạn vững vàng. Những điều cơ bản nghe gần như quá đơn giản để phải nhắc, và đó chính là lý do người ta bỏ qua chúng đúng vào lúc đau đớn nhất.
Cleveland Clinic và HelpGuide cùng đi đến một danh sách không hào nhoáng, bởi vì nó hiệu nghiệm:
- Hãy cho phép mình cảm nhận. Khóc, viết nhật ký, gọi tên cơn giận, không điều nào trong số đó là yếu đuối. Nỗi đau buồn bị né tránh không biến mất. Nó chui xuống lòng đất và từ đó điều khiển các quyết định của bạn.
- Hãy giữ lấy cấu trúc. Giấc ngủ, thức ăn, vận động, một chút nắng. Khi thế giới bên trong là hỗn loạn, một thói quen bên ngoài có thể đoán trước cho cơ thể bạn một thứ vững chắc để đứng lên.
- Hãy dựa vào những người khiến bạn thấy an toàn. Hãy nói ra những phần ngượng ngùng nhất với một người sẽ không nhăn mặt. Sự cô lập kể cho bạn một câu chuyện đầy thuyết phục rằng bạn là người duy nhất từng cảm thấy thế này. Không phải vậy đâu.
- Hãy đi chậm với sự gần gũi mới. Chẳng có giải thưởng nào cho việc tin tưởng nhanh, và một mối tình chữa cháy xây trên một vết thương chưa lành thường chỉ làm nó toác ra lại.
Để ai đó bước vào, từng điều chân thật một
Niềm tin không phải một công tắc bạn bật lên khi thấy mình đã sẵn sàng. Bạn sẽ không thấy mình sẵn sàng đâu. Nó được xây qua những thử nghiệm nhỏ, có thể chịu được.
Hãy chia sẻ một điều hơi mong manh và xem người kia xử lý nó ra sao. Họ có giữ được sự tử tế không? Họ có nhớ không? Hãy quan sát điều người ta làm theo thời gian, chứ không chỉ điều họ nói trong một khoảnh khắc đẹp. Hãy để ý xem lời nói và hành động của họ có khớp nhau qua nhiều tuần không, chứ không phải xem họ có thể quyến rũ bạn trong một bữa tối hay không. Niềm tin có được theo cách này thì lặng lẽ hơn và khó lung lay hơn nhiều.
Sẽ hữu ích nếu gọi tên sự đề phòng của bạn thay vì giấu nó đi. "Mình rất thích chuyện này, và mình hơi chậm tin sau mối quan hệ vừa rồi" không phải một lá cờ đỏ. Với một người vững vàng, đó là thông tin hữu ích, và cách họ phản ứng nói cho bạn biết rất nhiều. Người phù hợp không cần bạn phải bỏ hết phòng thủ ngay ngày đầu. Họ sẵn lòng kiếm lấy điều đó.
Bạn vẫn sẽ sợ. Đoạn phim cũ vẫn sẽ chập chờn. Công việc không phải là ngừng cảm thấy nỗi sợ. Mà là ngừng để nỗi sợ bỏ phiếu cho mọi quyết định.
Khi nào nên tìm thêm sự giúp đỡ
Một số vết thương quá sâu để tự mình bước qua, và tìm đến sự giúp đỡ là dấu hiệu của sức mạnh, không phải thất bại. Nếu nỗi buồn không nhẹ đi sau nhiều tuần và nhiều tháng, nếu bạn không thể ăn hay ngủ hay vượt qua những ngày bình thường, nếu bạn thấy mình làm tê liệt nỗi đau bằng chất kích thích hoặc tránh xa mọi người, đó là những tín hiệu để nói chuyện với bác sĩ hay nhà trị liệu. Cũng vậy nếu một mối quan hệ trong quá khứ có sự ngược đãi hay phản bội mà bạn cứ phải sống lại, hoặc nếu cuộc chia tay khiến bạn thấy vô vọng về việc liệu mình có bao giờ ổn không. Một nhà trị liệu giỏi có thể giúp bạn phân loại đoạn phim cũ khỏi hiện tại, với một nhịp độ sẽ không nhấn chìm bạn.
Tin tưởng lần nữa không có nghĩa là quên đi điều đã xảy ra hay giả vờ rằng bạn không hề bị tổn thương. Nó có nghĩa là nỗi đau thôi không còn là thứ duy nhất nắm quyền nữa. Bạn được mang theo những gì mình đã học và vẫn để cánh cửa hé mở. Không mở toang. Chỉ vừa đủ để người phù hợp bước qua khi họ chứng tỏ, theo thời gian, rằng họ an toàn.
Nguồn
- Cleveland Clinic, How To Get Over a Breakup: 11 Tips for Healing
- Cleveland Clinic, Understanding the 5 Stages of Grief After a Breakup
- University of Rochester Medical Center, Self-Compassion and Your Mental Health
- HelpGuide, Coping with a Breakup or Divorce