Ẹnìkan àgbà ti ṣàánú fún ọ ní ẹ̀ẹ̀mejì báyìí. Wọ́n fún ọ ní ìdáhùn tààrà nínú ìpàdé kan, wọ́n gba ìbéèrè rẹ ní pàtàkì nígbà tí wọn kò tilẹ̀ ní láti ṣe é, ìwọ sì ti ń kọ ìránṣẹ́ kan sí wọn fún ọ̀sẹ̀ kan. A ń pa àkọsílẹ̀ kọ̀ọ̀kan rẹ́, nítorí àkọsílẹ̀ kọ̀ọ̀kan dà bí ìbéèrè fún ohun ńlá kan.
Ó dà bí ìbéèrè nítorí pé bẹ́ẹ̀ ni. Ọ̀rọ̀ náà “olùdámọ̀ràn” túmọ̀ sí iṣẹ́ àìgbowó títí ayé, àdéhùn tí kò ní ààlà sí ẹni tí wọn kò tilẹ̀ mọ̀ dáadáa, ẹni tí ó ń ṣiṣẹ́ púpọ̀ sì ń kà á sí ìwé ìforúkọsílẹ̀ tí wọn kò lè fagilé. Ìránṣẹ́ náà kò ní kọ ara rẹ̀ nítorí pé o ń béèrè ohun tí kò tọ́.
Béèrè ohun kékeré, pàtó tí ó sì ní ààlà dípò rẹ̀: ìṣẹ́jú mẹ́ẹ̀ẹ́dógún lórí ìpinnu kan tí o fẹ́ ṣe. Lẹ́yìn náà padà wá sọ ohun tí o fi ìdáhùn náà ṣe fún wọn. Ìdámọ̀ràn ni ohun tí ìjíròrò mẹ́ta bẹ́ẹ̀ á di fúnra rẹ̀, ọ̀rọ̀ náà kò sì ní láti wá sí ojú ọ̀rọ̀ rárá.
Báwo ni mo ṣe lè bi ẹnìkan pé kí ó jẹ́ olùdámọ̀ràn mi?
Má ṣe é. Béèrè fún ìṣẹ́jú mẹ́ẹ̀ẹ́dógún lórí ìpinnu gidi kan dípò rẹ̀, sọ ìpinnu náà nínú ìránṣẹ́ rẹ, kí o sì sọ ìgbà tí o gbọ́dọ̀ ṣe é.
Ìbéèrè pé kí ẹnìkan jẹ́ olùdámọ̀ràn rẹ kò ní ààlà, kò ní ìtumọ̀, a kò sì lè díwọ̀n rẹ̀, nítorí náà ìdáhùn tí ó bọ́ lọ́wọ́ ewu ni yíyẹ̀ sápá kan pẹ̀lú ìwà ọmọlúàbí. Ìbéèrè fún ìṣẹ́jú mẹ́ẹ̀ẹ́dógún lórí bóyá kí o gba iṣẹ́ ojú ẹ̀rọ tàbí kí o dúró lórí iṣẹ́ ìsanwó ní ààlà, ó ń bọ̀wọ̀ fún wọn, ó sì rọrùn láti fọwọ́ sí. Ó tún ń sọ ohun tí wọ́n fẹ́ mọ̀ jù fún wọn, èyí tí ó jẹ́ pé a ó lo àkókò wọn lórí ohun gidi.
Àwọn ènìyàn máa ń fọwọ́ sí i ju bí o ṣe rò lọ. Ìwádìí Flynn àti Lake, tí Greater Good Science Center ní Berkeley ṣàkópọ̀, rí i pé àwọn ènìyàn máa ń dín ànfàní gbígba “bẹ́ẹ̀ ni” sí ìbéèrè ìrànlọ́wọ́ tààrà kù tó ìdá àádọ́ta nínú ọgọ́rùn-ún. Ìdí rẹ̀ ni ìyàtọ̀ nínú ohun tí ẹgbẹ́ kọ̀ọ̀kan ń wò. Ìwọ ń wo ẹrù tí o ń gbé lé wọn. Àwọn ń wo bí ó ṣe ń dun ni tó láti kọ ìbéèrè ẹni tí ó béèrè tààrà pẹ̀lú ìwà ọmọlúàbí.
Nítorí náà ànfàní rẹ dára ju bí àkọsílẹ̀ tí ó wà nínú àpótí rẹ ṣe rò lọ. Bí ìbéèrè náà ṣe kéré tí ó sì pàtó tó, bẹ́ẹ̀ ni ànfàní náà á dára sí i.
Kí gan-an ni kí n kọ nínú ìránṣẹ́ náà?
Gbólóhùn mẹ́rin, kò sì sí ju bẹ́ẹ̀ lọ: ìpinnu pàtó náà, ìdí tí o fi ń bi ẹni yìí, ìbéèrè ìṣẹ́jú mẹ́ẹ̀ẹ́dógún pẹ̀lú ọjọ́ ìparí, àti ọ̀nà àbájáde tí ó rọrùn.
Nǹkan bíi èyí. Mò ń pinnu láàárín ọ̀nà iṣẹ́ àkànṣe àti ọ̀nà iṣẹ́ ìṣàkóso, mo sì gbọ́dọ̀ dáhùn kí oṣù yìí tó parí. Ìwọ ti ṣe méjèèjì, ọ̀nà tí o gbà ṣàpèjúwe ìyàtọ̀ náà nínú ìpàdé gbogbo ilé iṣẹ́ sì wọ̀ mí lọ́kàn. Ṣé mo lè rí ìṣẹ́jú mẹ́ẹ̀ẹ́dógún láàárín ọ̀sẹ̀ méjì tí ń bọ̀ láti bi ọ́ ní ìbéèrè mẹ́ta. Bí àkókò kò bá yẹ, kò burú rárá, n kò sì ní lépa rẹ̀.
Nǹkan mẹ́ta ni ó ń ṣe ìyàtọ̀. Sọ ìpinnu gan-an, nítorí ìṣòro gidi máa ń fani lọ́kàn mọ́ra, ìbéèrè tí kò ṣe kedere fún ìmọ̀ràn iṣẹ́ sì jẹ́ ẹrù. Sọ ìdí tí ó fi jẹ́ àwọn, ní pàtó, nítorí ìránṣẹ́ tí a lè fi ránṣẹ́ sí ogójì ènìyàn máa ń dà bí ẹni pé a fi ránṣẹ́ sí ogójì ènìyàn. Kí o sì fún wọn ní ọ̀nà àbájáde, nítorí “bẹ́ẹ̀ kọ́” tí ó rọrùn ni ó mú kí “bẹ́ẹ̀ ni” rọrùn láti fúnni.
Lẹ́yìn náà wá pẹ̀lú ìmúrasílẹ̀. Ìbéèrè mẹ́ta tí o kọ sílẹ̀, dé ní àkókò, kí o sì parí ní ìṣẹ́jú méjì ṣáájú. Pípari ní kùtùkùtù jẹ́ ohun kékeré tí àwọn ènìyàn ń rántí, òun sì ni ọ̀nà tí ó rọrùn jù láti jẹ́ ẹni tí ó tọ́ sí ìṣẹ́jú mẹ́ẹ̀ẹ́dógún mìíràn.
Bí wọ́n bá sọ pé bẹ́ẹ̀ kọ́, tàbí bí wọn kò bá dáhùn rárá ńkọ́?
Rò ó pé kàlẹ́ndà ni, kì í ṣe ìwọ, kí o sì fi í sílẹ̀ ní mímọ́. Má fi nǹkan kan ránṣẹ́ fún oṣù mẹ́ta, lẹ́yìn náà fi ìlà kan ránṣẹ́ tí ó sọ ohun tí o pinnu àti bí ó ṣe lọ, láìsí ìbéèrè kankan.
Ọ̀pọ̀ àìdáhùn jẹ́ àpótí ìmẹ́lì tí ó kún ní ọ̀sẹ̀ tí kò dára. Ìtẹ̀síwájú tí kò béèrè nǹkan kan tí ó sì kàn ròyìn àbájáde jẹ́ àjèjì tó láti kà, ó sì ń yí ọ padà láti ẹni tí ó fẹ́ nǹkan sí ẹni tí ó ń ṣe nǹkan. Ìbáṣepọ̀ púpọ̀ ju bí o ṣe rò lọ ni ó ń bẹ̀rẹ̀ ní ìránṣẹ́ kejì yẹn.
Bí ìdáhùn bá jẹ́ “bẹ́ẹ̀ kọ́” gan-an, gbà á bí ó ṣe rí kí o sì dúpẹ́ lọ́wọ́ wọn lẹ́ẹ̀kan. Má ṣe bá wọn dúnàádúrà, má sì ṣàlàyé ìdí tí wọ́n fi gbọ́dọ̀ tún un rò. O ń kọ orúkọ ogún ọdún, a sì ń rántí ẹni tí ó gba “bẹ́ẹ̀ kọ́” pẹ̀lú ìwà pẹ̀lẹ́ ju ẹni tí ó rí ìpàdé náà lọ.
Kí o sì fẹ pápá rẹ. Àwọn tí wọ́n ń rí ìmọ̀ràn tí ó dára kì í ní olùdámọ̀ràn kan, wọ́n ní ènìyàn mẹ́fà tí wọ́n lè bi ìbéèrè kọ̀ọ̀kan. Ẹni tí ó wà ní ọdún méjì síwájú rẹ sábà wúlò ju ẹni tí ó wà ní ogún ọdún síwájú lọ, nítorí wọ́n ṣì rántí àwọn kúlẹ̀kúlẹ̀, ìdáhùn wọn sì ṣì tuntun.
Báwo ni mo ṣe lè rí ìjíròrò kejì gbà?
Padà wá ròyìn ohun tí o fi ìmọ̀ràn náà ṣe. Ìṣe kan yẹn ni ó ń yí ìpàdé kan padà sí ìbáṣepọ̀, ó sì fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé kò sí ẹni tí ó ń ṣe é.
Fún un ní ọ̀sẹ̀ méjì tàbí mẹ́ta, lẹ́yìn náà fi ìlà mẹ́rin ránṣẹ́. Èyí ni ohun tí o sọ. Èyí ni ohun tí mo ṣe. Èyí ni ohun tí ó ṣẹlẹ̀. Ẹ ṣé. Bí o kò bá tẹ̀lé ìmọ̀ràn wọn, sọ bẹ́ẹ̀ pẹ̀lú kí o sì sọ ìdí, nítorí ẹni tí ó ronú lórí ìdáhùn náà fúnra rẹ̀ fani lọ́kàn mọ́ra láti gbà nímọ̀ràn ju ẹni tí ó kàn ń tẹ̀lé àṣẹ lọ.
Ìròyìn padà kì í ṣe ìwà ọmọlúàbí lásán. Òun nìkan ni ẹ̀rí tí ó wà pé ìṣẹ́jú mẹ́ẹ̀ẹ́dógún wọn di nǹkan kan, òun sì ni ìdí tí ìpàdé kejì fi rọrùn nígbà tí àkọ́kọ́ le. Àwọn olùdámọ̀ràn máa ń tẹ̀síwájú láti gba àwọn tí ìgbésí ayé wọn ń rìn ní gbangba nímọ̀ràn.
Lẹ́yìn náà mú nǹkan wá ní ìgbà tí ń bọ̀. O kò tí ì jẹ́ àgbà, ṣùgbọ́n ọwọ́ rẹ kò ṣófo. O mọ bí ìran tìrẹ ti iṣẹ́ náà ṣe rí, o mọ irinṣẹ́ tí ó ń ṣiṣẹ́, o rí apá kan nínú ilé iṣẹ́ tí wọn kò lè rí, o sì lè fi àpilẹ̀kọ nípa pápá tiwọn tí wọ́n fò kọjá ránṣẹ́ sí wọn. Ìbáṣepọ̀ tí ó ń pẹ́ ni èyí tí ó ń lọ ní ọ̀nà méjèèjì, bí tìrẹ bá sì ṣe tètè rí bẹ́ẹ̀ tó, bẹ́ẹ̀ ni yóò tètè dẹ́kun dídà bí àánú.
Kí ni mo ní láti fún ni nígbà tí èmi ni èwe?
Fún ni ní ohun tí o ń béèrè. O jẹ́ àgbà sí ẹnìkan báyìí, ipò rẹ yòówù kí ó rí, ìṣẹ́jú mẹ́ẹ̀ẹ́dógún tí o ń retí láti gbà sì jẹ́ ìṣẹ́jú mẹ́ẹ̀ẹ́dógún tí o lè fúnni ní oṣù yìí.
Dá ìránṣẹ́ tí ìwọ ì bá pa rẹ́ lóhùn. Mú ẹni tí ó wà ní ọdún méjì lẹ́yìn rẹ lọ mu kọfí kí o sì jẹ́ kí wọ́n bi ọ́ ní ìbéèrè mẹ́ta. Lẹ́yìn náà lọ ìgbésẹ̀ kan síwájú kí o sì sọ orúkọ wọn nínú yàrá tí wọn kò sí, èyí ni àkọsílẹ̀ tí ó ń gbé iṣẹ́ ènìyàn lọ nítòótọ́, tí ó sì fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ pé kò sí ẹni tí a kọ́ láti ṣe é. Àpilẹ̀kọ ẹgbẹ́ kan wà nínú ìkàwé yìí, Becoming the Obvious Choice, nípa ìgbésẹ̀ yẹn gan-an: sísọ̀rọ̀ fún àwọn ènìyàn dípò sísọ̀rọ̀ sí wọn nìkan.
Ìdí òtítọ́ méjì, kò sì sí ẹ̀san ẹ̀mí nínú ọ̀kankan. Jíjókòó ní ẹ̀gbẹ́ kejì tábìlì ni ọ̀nà tí ó yára jù láti kọ́ ohun tí ó mú kí ìbéèrè rọrùn láti fọwọ́ sí, èyí sì ń mú kí ìbéèrè tìrẹ dára lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀. Àwọn tí wọ́n sì ń rí alátìlẹ́yìn àgbà mẹ́ta sábà ti jẹ́ alátìlẹ́yìn ẹnìkan ní àkọ́kọ́. Yàrá kan náà ni, àṣà kan náà ni, ìjíròrò kan náà ni, tí a ń ṣe ní ọ̀nà méjèèjì.
Ìdámọ̀ràn tí ó dára ṣọ̀wọ́n ju bí ó ṣe yẹ lọ. Ìwádìí gígùn Gallup lórí àwọn tí wọ́n kàwé yege ní yunifásítì rí i pé ìdá mẹ́rìnlá nínú ọgọ́rùn-ún nìkan ni wọ́n fara mọ́ ọn gidigidi pé àwọn ní olùkọ́ tí ó bìkítà nípa wọn, tí ó mú inú wọn dùn sí ẹ̀kọ́ tí ó sì gbà wọ́n níyànjú láti lépa àlá wọn. Àlàfo yẹn kì í ṣe ti àwọn ènìyàn tí kò fẹ́. Ó jẹ́ ti ìbéèrè kan tí ẹnikẹ́ni kò bi wọ́n rí ní ọ̀nà tí ó kéré tó láti fọwọ́ sí.
Àkọsílẹ̀ gígùn jẹ́ àwọn ìbáṣepọ̀ tí o kò gbèrò láti kọ́
Ní ọdún mẹ́wàá láti ìsinsìnyí wàá ní ènìyàn díẹ̀ tí o lè pè, kò sì sí ọ̀kan nínú wọn tí o gbà síṣẹ́. Wọ́n á jẹ́ àwọn tí o bi ní ìbéèrè dáadáa kan, tí o lọ, tí o ṣe nǹkan náà, tí o sì padà wá sọ ọ́ fún wọn, díẹ̀ nínú wọn á sì jẹ́ àwọn tí ìwọ ṣe bẹ́ẹ̀ fún ní àkọ́kọ́.
Ìyẹn lọ́ra ju ètò ìdámọ̀ràn tí a ṣètò lọ, ó sì ṣeé gbẹ́kẹ̀lé jù, nítorí kò sí ohunkóhun nínú rẹ̀ tí ó dá lórí ìbámu, fọ́ọ̀mù, tàbí ètò tí a ó fagilé nínú ìyípadà ilé iṣẹ́. Ó ń ṣiṣẹ́ ní ìṣẹ́jú mẹ́ẹ̀ẹ́dógún lẹ́ẹ̀kọ̀ọ̀kan, ìkọ̀ọ̀kan àwọn ìṣẹ́jú mẹ́ẹ̀ẹ́dógún wọ̀nyẹn sì wà fún ọ ní ọ̀sẹ̀ yìí.
Nítorí náà fi ìránṣẹ́ tí o ti ń pa rẹ́ ránṣẹ́. Sọ ìpinnu náà, béèrè fún ìdá mẹ́rin wákàtí, mú kí ó rọrùn láti kọ̀, kí o sì fi ọjọ́ tí wàá ròyìn padà sínú kàlẹ́ndà rẹ kí o tó tẹ̀ ẹ́ ránṣẹ́. Lẹ́yìn náà fi èkejì ránṣẹ́, èyí tí ìwọ ni ẹni tí ó ń fi ìṣẹ́jú mẹ́ẹ̀ẹ́dógún fúnni. Ọgbọ́n kan náà ni méjèèjì, wàá sì dára sí i nínú iṣẹ́ ara rẹ nítorí o ti ṣàdánwò apá fífúnni ní kùtùkùtù.
Àwọn orísun
- Greater Good in Action, University of California, Berkeley, Ask for Help at Work
- Gallup, Life in College Matters for Life After College
- Harvard Business Review, Why Men Still Get More Promotions Than Women
- Catalyst, Managing with a sponsorship mindset: Why mentorship isn't enough