Ohun Tí O Lè Ṣe Nígbà Ìkọlù Ìjàyà

Bí o bá ń ka èyí láàrin ọ̀kan, bẹ̀rẹ̀ níbí: ohun tí o ń nímọ̀lára burú, kì í sì ṣe eléwu. Ọkàn rẹ ń lù kìkì, èémí rẹ kò ní gún, yàrá náà dà bí i pé kì í ṣe gidi, apá kan rẹ sì dá ọ lójú pé ohun kan ti bàjẹ́ gan-an. Ìdánilójú yẹn ni ìjàyà náà ń sọ. Ìkọlù ìjàyà jẹ́ ìdágìrì èké, ètò pàjáwìrì ara rẹ tó ń tanná ní kíkún nígbà tí kò sí pàjáwìrì gidi kankan. Kò lè pa ọ́ lára, yóò sì parí.

Ohun tó ṣe pàtàkì jù láti dì mú ni àpẹẹrẹ rẹ̀. Ìkọlù ìjàyà máa ń dìde kíákíá, ó máa ń dé ibi gíga rẹ̀ láàrin nǹkan bí ìṣẹ́jú mẹ́wàá, lẹ́yìn náà á sọ̀kalẹ̀ fúnra rẹ̀, ó sábà ń balẹ̀ láàrin ìṣẹ́jú ogún sí ọgbọ̀n. Wọ́n ní òrùlé àti ìparí. O kò ní láti mú kí ó dúró. Ohun tí o ní láti ṣe ni láti la ìṣẹ́jú díẹ̀ tó ń bọ̀ kọjá, ara rẹ á sì ṣe ìyókù.

Ìdí tí ó fi dà bí ti ara gan-an

Gbogbo àmì tó ń dẹ́rù bà ọ́ jẹ́ ara ìdáhùn ìdáàbòbò àtijọ́ kan, tí a máa ń pè nígbà mìíràn ní jà-tàbí-sá. Ọpọlọ rẹ ti pinnu pé ewu kan wà ó sì ti fi adrenaline kún ara rẹ láti kojú rẹ̀.

Ìyẹn ni ìdí tí ọkàn rẹ fi ń sáré, ó ń ti ẹ̀jẹ̀ lọ sí àwọn iṣan rẹ. Ìyẹn ni ìdí tí mímí rẹ fi ń yára tí àyà rẹ sì ń ró, o ń fa afẹ́fẹ́ atẹ́gùn wọlé fún ìṣe tí kò dé rí. Ìdààrú-orí, ìtanná ìka, ìmọ̀lára pé nǹkan kì í ṣe gidi: gbogbo rẹ̀ ń wá láti inú mímí yíyára àti ìtújáde adrenaline, kì í ṣe láti inú ohunkóhun tó ń bàjẹ́ nínú rẹ. Ọ̀pọ̀ ènìyàn tó ń la ìkọlù ìjàyà àkọ́kọ́ wọn kọjá ni ó dá wọn lójú pé àrùn ọkàn ń ṣe wọ́n tàbí pé wọ́n ń pàdánù orí wọn. Ìbẹ̀rù yẹn bọ́gbọ́n mu pátápátá, ó sì tún jẹ́ ara ìdẹkùn náà, nítorí ìbẹ̀rù ń bọ́ àwọn àmì náà, tí àwọn àmì náà sì ń bọ́ ìbẹ̀rù púpọ̀ sí i.

Mímọ̀ ohun tó ń ṣẹlẹ̀ gan-an ń mú apá kan epo náà kúrò. Nígbà tí àwọn ìmọ̀lára náà bá dẹ́kun níní ìtumọ̀ "mo wà nínú ewu" tí wọ́n sì bẹ̀rẹ̀ sí í túmọ̀ sí "ìdágìrì mi ń tanná lòdì," wọ́n á pàdánù ọ̀pọ̀ ìdìmú wọn.

Ètò kan fún àkókò náà

O kò nílò gbogbo àwọn wọ̀nyí. Yan ohunkóhun tí o bá lè fọwọ́ kàn.

1. Sọ orúkọ rẹ̀. Sọ fún ara rẹ, ní gbangba: "Ìkọlù ìjàyà ni èyí. Ó burú, kò sì léwu, yóò sì kọjá." Sísọ orúkọ rẹ̀ ń ran apá arónú ti ọpọlọ rẹ létí pé ìwọ kò sí, ní tòótọ́, nínú ewu.
2. Sọ ìtújáde ẹ̀mí rẹ di lọ́ra. Má gbìyànjú láti fa afẹ́fẹ́ ńláńlá wọlé, ìyẹn sábà ń sọ ọ́ di búburú sí i. Kàkà bẹ́ẹ̀, sọ ìtújáde-ẹ̀mí rẹ di gígùn ju ìfàwọlé-ẹ̀mí rẹ lọ. Fa ẹ̀mí wọlé fún ìkà mẹ́rin, kí o sì tú u jáde fún ìkà mẹ́fà. Ìtújáde ẹ̀mí gígùn ni àmì tó ń sọ fún ara rẹ pé ewu náà ti kọjá.
3. Padà sí àwọn ìmọ̀lára rẹ. Wo àyíká rẹ kí o sì sọ orúkọ ohun márùn-ún tí o lè rí, mẹ́rin tí o lè fọwọ́ kàn, mẹ́ta tí o lè gbọ́, méjì tí o lè gbóòórùn, àti ọ̀kan tí o lè tọ́ wò. Èyí ń fa àfiyèsí rẹ jáde kúrò nínú ìyípo "bí ó bá jẹ́ pé" sínú yàrá tí o wà ní tòótọ́.
4. Dán ohun tútù kan wò. Omi tútù sí ojú rẹ tàbí ọrùn-ọwọ́ rẹ, tàbí dídi yìnyín mú, lè dá ìtújáde náà dúró kíákíá lọ́nà tó ya ni lẹ́nu.
5. Dẹ́kun bíba á jà. Èyí ni èyí tó le, ó sì jẹ́ èyí tó ṣe pàtàkì. Fífúra ìkọlù ìjàyà, gbígbìyànjú láti fipá lé e lọ, máa ń mú kí ó nà gùn sí i. Jíjẹ́ kí ìgbì náà dìde kí ó sì wó, gbígbẹ́kẹ̀lé pé yóò wó, ń jẹ́ kí ó gba là á kọjá kíákíá.
6. Dúró síbi tí o wà bí o bá lè ṣe é láìséwu. Ìfẹ́ láti sá lọ máa ń lágbára. Ṣùgbọ́n sísá kúrò níbìkan ń kọ́ ọpọlọ rẹ pé ibẹ̀ léwu, tó ń sọ ìgbà tó kàn di líle. Fífaradà á síbi tí o wà ń kọ́ ọpọlọ rẹ ní ìdàkejì rẹ̀.

Nígbà tó bá bẹ̀rẹ̀ sí í rọ̀, yóò sì rọ̀, ṣàánú ara rẹ. Lílà ìkọlù ìjàyà kọjá gba akitiyan gidi, bí ó tilẹ̀ lè dà bí i pé láti òde o kàn dúró síbẹ̀ tí o ń mí. O ṣe ohun tó le.

Ọ̀rọ̀ kan nípa ara, àti nípa ìdánilójú

Ìjàyà àti àwọn ìṣòro ìlera tó lékùnrè lè ní àwọn àmì kan náà, ìbámu yẹn sì jẹ́ ara ohun tó ń sọ ìjàyà di ohun tó dà bíi gidi. Bí o kò bá tíì jẹ́ kí dókítà ṣàyẹ̀wò àwọn ìmọ̀lára wọ̀nyí rí, tàbí bí ohun kan bá dà bíi pé ó yàtọ̀ ní tòótọ́ sí ìlànà rẹ ìgbà gbogbo, ìrora tó ń tàn sísàlẹ̀ apá kan, irú ìrora àyà tí o kò tíì nímọ̀lára rí, ó gbọ́n láti jẹ́ kí wọ́n ṣàyẹ̀wò rẹ dípò kí o rò pé ìjàyà ni. Fífi tọkàntọkàn wo ara rẹ àti mímójútó àníyàn rẹ kì í ṣe ìlòdì sí ara wọn.

Lẹ́yìn ìjì náà

Ìkọlù ìjàyà kan ń rẹ ni ṣùgbọ́n kì í ṣe, fúnra rẹ̀, àyẹ̀wò-àìsàn. Ọ̀pọ̀ ènìyàn ní ọ̀kan tí wọn kò sì ní òmíràn láé. Ohun tó ń sọ ìjàyà di ohun tó tóbi jù sábà ni ìbẹ̀rù èyí tó ń bọ̀, àti dídín ìgbésí ayé rẹ kù lọ́ra bí o ṣe ń bẹ̀rẹ̀ sí í yẹra fún àwọn ibi àti ipò tí ọ̀kan lè ṣẹlẹ̀.

Ìyẹn ni apá tó tọ́ láti fi tọkàntọkàn wò, ìròyìn rere sì ni pé ó ń dáhùn dáadáa gan-an sí ìrànwọ́. Ìjàyà jẹ́ ọ̀kan lára àwọn ohun tó ṣeé wò jù tí oníṣègùn-ọpọlọ ń bá ṣiṣẹ́. Bí àwọn ìkọlù bá ń tún wáyé, tàbí bí o bá ti bẹ̀rẹ̀ sí í darí àwọn ọjọ́ rẹ yí ìbẹ̀rù wọn ká, jọ̀wọ́ fọwọ́ kan akọ́ṣẹ́mọṣẹ́. O kò ní láti faradà á nìkan, o kò sì ní láti dúró títí tí ó fi di ohun tí a kò lè faradà kí o tó tọ́ sí ìtìlẹ́yìn.

Àwọn Orísun

• National Institute of Mental Health, Panic Disorder: When Fear Overwhelms
• Cleveland Clinic, Panic Attacks and Panic Disorder: Causes, Symptoms and Treatment
• Cleveland Clinic, Grounding Techniques to Calm Anxiety