Àwọn ìmọ̀ràn kíákíá
- Help a colleague before you ask anything.
- Ask people in, don't assign at them.
- Say their names when the work wins.
Ní ọ̀sẹ̀ tó kọjá o jẹ́ ọ̀kan lára ẹgbẹ́ náà. Ní ọ̀sẹ̀ yìí o ń darí iṣẹ́-àkànṣe náà, àwọn ènìyàn kan náà sì ṣì jókòó lẹ́gbẹ̀ẹ́ rẹ. Kò sí ẹni tó ń jíhìn fún ọ. Kò sí ẹni tó gbọ́dọ̀ ṣe ohun tí o sọ. Síbẹ̀síbẹ̀ ní ọ̀nà kan iṣẹ́ náà nílò láti parí, ní àkókò, pẹ̀lú gbogbo ènìyàn tó ń fa síhà kan náà fẹ́rẹ̀ẹ́.
Èyí ni irú ìdarí tó ṣàjèjì jù, ó sì tún jẹ́ èyí tó wọ́pọ̀ jù. Ọ̀pọ̀ ìdarí tí ẹnikẹ́ni nínú wa bá ń ṣe láé ń ṣẹlẹ̀ ní ẹ̀gbẹ́-sí-ẹ̀gbẹ́, kì í ṣe sísàlẹ̀. O ń ṣàkójọ ìfilọ́lẹ̀ kan káàkiri ẹ̀ka mẹ́ta. Ìwọ ni ẹni-àfojúsùn tí kò jẹ́ ti ìjọba tí kò sí ẹni tó dárúkọ ní gbangba. Ìwọ ni ẹni tó ṣàkíyèsí pé iṣẹ́ náà ń rábàbà tó sì sọ ohun kan. Kò sí ọ̀kan nínú ìyẹn tó wá pẹ̀lú agbára láti mú kí ẹnikẹ́ni ṣe ohunkóhun.
Ìtẹ̀sí náà, nígbà tí o kò bá ní àṣẹ, ni láti fọwọ́ sí àfarahàn rẹ̀. Láti sọ̀rọ̀ pariwo díẹ̀, fi ìmẹ́lì tó dà bí ti ọ̀gá díẹ̀ ránṣẹ́, sọ àmì nípa ẹni tó ní kí o darí èyí. Ìyẹn fẹ́rẹ̀ẹ́ máa ń padà ṣeni níbi pẹ̀lú àwọn ojúgbà nígbà gbogbo, nítorí wọ́n lè nímọ̀lára àmì-ẹ̀yẹ àyáwí láti òdìkejì yàrá. Ọ̀nà tó dára jù wà, ìwádìí lórí rẹ̀ sì dúró ní ọ̀nà tó ń yani lẹ́nu.
Ìdí tí oyè kì í fi ṣe kókó láé
Èyí ni ohun tó tọ́ láti jókòó pẹ̀lú: kódà àwọn ènìyàn tó ní àṣẹ kì í sábà fi í darí. Alábòójútó tó ní láti máa sọ pé "nítorí èmi ni ọ̀gá" ti pàdánù yàrá náà tẹ́lẹ̀. Agbára-ìdarí gidi jẹ́ ohun tí àwọn ènìyàn mìíràn fún ọ. Harvard Business Review sọ ọ́ ní gbangba ní ọ̀pọ̀ ọdún sẹ́yìn: àwọn aṣáájú ń múná dóko nígbà tí àwọn ẹlòmíràn bá jẹ́wọ́ wọn bẹ́ẹ̀, nípa gbígbé àwọn èrò wọn ní ọ̀rọ̀ pàtàkì, títẹ̀lé àwọn àbá wọn, àti wíwá sí ọ̀dọ̀ wọn fún ìmọ̀ràn. Ṣàkíyèsí pé gbogbo ọ̀rọ̀-ìṣe nínú gbólóhùn yẹn jẹ́ ti ẹni kejì. Wọ́n gbọ́. Wọ́n tẹ̀lé. Wọ́n yíjú sí ọ. O kò gba ọ̀kan nínú rẹ̀. O jèrè rẹ̀.
Èyí túmọ̀ sí pé àìsí oyè kì í ṣe ìdíwọ́ tó dà bí ẹni pé ó jẹ́. Ó kàn ń bọ́ ọ̀nà kúkúrú kúrò ó sì fi ohun tó ń ṣiṣẹ́ ní tòótọ́ sílẹ̀ fún ọ: ìgbẹ́kẹ̀lé, ìjẹ́-gbà-gbọ́, àti àkọsílẹ̀ ti wíwúlò fún àwọn ènìyàn tó yí ọ ká.
Ẹ̀rọ jẹ́ẹ́ náà: fúnni kí o tó béèrè
Àpẹẹrẹ tó dúró pẹ́ jù fún dídarí àwọn ojúgbà wá láti ọ̀dọ̀ àwọn olùwádìí ilé-ẹ̀kọ́ iṣòwò méjì, Allan Cohen àti David Bradford, tí wọ́n kẹ́kọ̀ọ́ bí àwọn ènìyàn ṣe ń parí nǹkan káàkiri àjọ nígbà tí wọn kò bá lè pàṣẹ fún ẹnikẹ́ni. Ìdáhùn wọn ni ìfẹsan-padà. Gbogbo wa ni ó ń pa ìwé-àkọsílẹ̀ tó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó, tí kò sábà mọ̀ọ́mọ̀ mọ́ nípa ẹni tó ràn wá lọ́wọ́ àti ẹni tí kò ṣe. Nígbà tí o bá ran alábàáṣiṣẹ́pọ̀ lọ́wọ́, o ń kọ́ irú kírẹ́díìtì kan sókè, ọ̀pọ̀ ènìyàn sì máa ń nímọ̀lára ìfàsókè gidi láti san án padà.
Òye wọn tó mú jù jẹ mọ́ ohun tó kà sí ìrànlọ́wọ́. Cohen àti Bradford ń sọ̀rọ̀ nípa "àwọn owó-ọ̀wọ́": àwọn ohun ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ tí àwọn ènìyàn níyì sí ní tòótọ́ níbi iṣẹ́. Fún alábàáṣiṣẹ́pọ̀ kan ó jẹ́ ìdámọ̀ níwájú ọ̀gá. Fún òmíràn ó jẹ́ ìsọfúnni, tàbí ẹrù-iṣẹ́ tó rọ̀ sí i, tàbí kíkópa nínú àwọn ìpinnu tó fani-lọ́kàn, tàbí kìkì níní ìmọ̀lára ọ̀wọ̀ gẹ́gẹ́ bí ògbóntarìgì. Àṣìṣe náà ni ríronú pé gbogbo ènìyàn fẹ́ ohun tí ìwọ ìbá fẹ́. Ọgbọ́n náà ni fífún àfiyèsí ní àkókò tó pẹ́ tó láti kọ́ ohun tí ẹnìkọ̀ọ̀kan ń ṣàìní ní tòótọ́, kí o sì jẹ́ ẹni tó ń pèsè rẹ̀.
Kò sí ọ̀kan nínú èyí tó jẹ́ ìtannijẹ, níwọ̀n bí o bá mọ̀ọ́mọ̀ rẹ̀. O kò ra àwọn ènìyàn. O ń ṣàkíyèsí ohun tí wọ́n nílò kí o sì ràn wọ́n lọ́wọ́ níbi tí o bá lè ṣe, bí o ṣe fẹ́ retí kí alábàáṣiṣẹ́pọ̀ rere ràn ọ́ lọ́wọ́. Apá ìdarí ni ṣíṣe é mọ̀ọ́mọ̀, àti ṣíṣe é ní àkọ́kọ́.
Ìgbésẹ̀ márùn-ún tó ń ṣiṣẹ́ ní tòótọ́
Nígbà tí o bá ń darí ní ẹ̀gbẹ́-sí-ẹ̀gbẹ́, àwọn ohun kékeré ni ó ń gbé ọ̀pọ̀ ẹrù náà. Àwọn díẹ̀ tí a lè gbẹ́kẹ̀lé láti ṣèrànwọ́:
- Béèrè, má pín-iṣẹ́. "Ǹjẹ́ o lè mú apá dátà náà, níwọ̀n bí ìwọ ló mọ̀ ọ́n jù?" ń gúnlẹ̀ ní ọ̀nà tó yàtọ̀ pátápátá sí "Mo nílò kí o ṣe apá dátà náà." Èyí àkọ́kọ́ ń bá alábàáṣiṣẹ́pọ̀ rẹ lò gẹ́gẹ́ bí àgbàlagbà tó lágbára tí wọ́n jẹ́. Èkejì ń bá wọn lò gẹ́gẹ́ bí abẹ́-iṣẹ́ tí wọn kì í ṣe.
- Sọ èròngbà náà di ọ̀gá, kì í ṣe ìwọ. Àwọn ènìyàn yóò tẹ̀lé ìpinnu-ète tó ṣe kedere, tí a jọ pín pẹ́ kí wọ́n tó tẹ̀lé ìfẹ́-ọkàn ojúgbà. Máa tọ́ka sí ohun tí gbogbo yín ń gbìyànjú láti ṣàṣeparí, kí iṣẹ́-àkànṣe náà lè fa ẹgbẹ́ náà dípò kí ìwọ ní láti tì í.
- Fi àwọn ìbéèrè darí. Nígbà tí ìwọ kì í ṣe ògbóntarìgì àgbà jù nínú yàrá, ohun-èlò rẹ tó dára jù ni ìbéèrè rere. Ó ń fi hàn pé o wà níbẹ̀ láti wá ọ̀nà rẹ̀ papọ̀, kì í ṣe láti ṣe àṣehàn ìdánilójú. Ó tún máa ń mú àwọn ìdáhùn tó dára jù wá ju àbámọ̀ àkọ́kọ́ tìrẹ lọ.
- Fúnni ní ìyìn sókè àti lọ́pọ̀ ìgbà. Àwọn ojúgbà ń wò tímọ́tímọ́ bóyá o ó kó àwọn ìṣẹ́gun jọ fún ara rẹ. Jẹ́ ẹni tó ń dárúkọ gan-an ẹni tó ṣe ohun tó ṣe, pàápàá nígbà tí ìdarí bá ń fetí sílẹ̀. Ọ̀làwọ́ pẹ̀lú ìyìn jẹ́ ọ̀kan lára àwọn owó-ọ̀wọ́ tó rọrùn jù, tó sì lágbára jù tí o ní.
- Jẹ́ aláìlẹ́gàn nípa apá tìrẹ. Kò sí ohun tó ń jèrè àṣẹ ẹ̀gbẹ́-sí-ẹ̀gbẹ́ kánkán ju ṣíṣe apá tìrẹ dáadáa àti ní àkókò. O kò lè di àwọn ẹlòmíràn mú sí ìwọ̀n tí o kò pa mọ́ fúnra rẹ, àti pẹ̀lú àwọn ojúgbà, àpẹẹrẹ nìkan ni a fi ń fipá mú ìwọ̀n yẹn.
Jẹ́ kí ó wà láìléwu láti jẹ́ olóòótọ́ sí ọ
Dídarí àwọn ojúgbà dáadáa kì í ṣe nípa mímú kí wọ́n hùwà nìkan. Ó jẹ́ nípa mímú kí wọ́n sọ òtítọ́ fún ọ, títí kan àwọn apá tí o kò ní fẹ́ gbọ́. Iṣẹ́-àkànṣe kan máa ń bàjẹ́ jẹ́ẹ́ nígbà tí àwọn ènìyàn bá rí ọ̀já-yìnyín tí wọ́n sì pinnu pé kì í ṣe ipò wọn láti dárúkọ rẹ̀.
Olùwádìí Harvard Amy Edmondson lo ọ̀pọ̀ ọdún láti kẹ́kọ̀ọ́ èyí ó sì fún un ní orúkọ kan: ààbò ọpọlọ. Ó jẹ́ ìmọ̀lára àjọpín pé o lè sọ̀rọ̀ jáde pẹ̀lú ìdàníyàn, ìbéèrè, tàbí àṣìṣe láìsí kí a jẹ ọ́ níyà tàbí mú kí o nímọ̀lára kékeré. Iṣẹ́ rẹ̀ ìbẹ̀rẹ̀ ṣàwárí ohun kan tó yà á lẹ́nu. Àwọn ẹgbẹ́ tó lágbára jù ròyìn àṣìṣe púpọ̀ sí i, kì í ṣe díẹ̀. Wọn kò kún fún rúgúdù sí i. Wọ́n kàn ní ààbò tó láti sọ̀rọ̀ nípa ohun tó bàjẹ́, èyí tó jẹ́ ọ̀nà kan ṣoṣo tí ẹgbẹ́ kan fi ń tún ohunkóhun ṣe láé.
Fún ẹnìkan tó ń darí láìsí oyè, èyí jẹ́ ẹ̀bùn, nítorí kíkọ́ ààbò kò nílò àṣẹ èyíkéyìí rárá. O ń kọ́ ọ nínú bí o ṣe ń fèsì. Nígbà tí alábàáṣiṣẹ́pọ̀ bá fi ìṣòro hàn, dúpẹ́ lọ́wọ́ wọn kí o tó ṣe ohunkóhun mìíràn. Nígbà tí o bá ṣàṣìṣe, sọ bẹ́ẹ̀ lákọ̀ọ́kọ́ àti ní gbangba. Nígbà tí èrò ẹnìkan kò bá ṣiṣẹ́, ya èrò náà sọ́tọ̀ kúrò lọ́wọ́ ènìyàn náà. Ṣe ìyẹn lẹ́ẹ̀mẹta àwọn ènìyàn á sì kọ́, láìsí ọ̀rọ̀ kan láti ẹnu rẹ, pé jíjẹ́ olóòótọ́ sí ọ jẹ́ àìléwu. Orúkọ yẹn á ṣe púpọ̀ fún agbára-ìdarí rẹ ju oyè èyíkéyìí ṣe lè ṣe láé.
Nígbà tí ìdarí ẹ̀gbẹ́-sí-ẹ̀gbẹ́ bá dáwọ́ jíjẹ́ tìrẹ láti túnṣe
Òpin gidi kan wà níbí, ó sì tọ́ láti dárúkọ, nítorí ṣíṣe ẹ̀dà bí ẹni pé bẹ́ẹ̀ kọ́ yóò rẹ̀ ọ́.
Ìgbà mìíràn ojúgbà kan kì yóò fọwọ́ sowọ́ pọ̀ bí ó ti wù kí o ṣe ọ̀làwọ́ tàbí ṣe kedere tó. Ìgbà mìíràn ènìyàn méjì nínú ẹgbẹ́ náà wà nínú ìjà gbangba, tàbí ìwà ẹnìkan ń kọjá ìlà, tàbí iṣẹ́ náà ń bá a lọ láti kùnà nítorí kò sí ẹni tó ní agbára láti ṣàlàyé àwọn ipò tó ṣàlàyé wọn ní tòótọ́ rí. Àwọn wọ̀nyẹn kì í ṣe ìṣòro tí o lè túnṣe pẹ̀lú àwọn ìbéèrè tó dára jù àti ìfẹ́-inú rere sí i. Gbígbìyànjú láti gbé wọn nìkan, lórí àṣẹ àyáwí, ni bí àwọn ènìyàn rere ṣe ń parí sí àárẹ̀ àti ìkorò-ọkàn.
Ìyẹn ni àkókò láti mú ẹnikẹ́ni tó ní àṣẹ ìjọba wọlé: alábòójútó rẹ, olùtọ́jú iṣẹ́-àkànṣe náà, HR bí ó bá jẹ́ ọ̀rọ̀ ìwà. Ṣíṣe ìyẹn kì í ṣe ìkùnà ìdarí rẹ. Mímọ etí ohun tí o lè yanjú, àti fífi ìyòókù lé ẹni tó tọ́ lọ́wọ́, jẹ́ ìdarí. A fún ọ ní agbára-ìdarí, kì í ṣe iṣẹ́ tí kò jẹ́ tìrẹ láé.
Bí irú ipò-àárín yìí bá sì ń rẹ̀ ọ́ ní gbogbogbò sí i, ẹrù-iṣẹ́ láìsí àṣẹ, ìdààmú ti dídi ẹgbẹ́ kan mú papọ̀ pẹ̀lú kìkì àwọn ìbáṣepọ̀, ìyẹn tọ́ sí gbígbà ní ọ̀rọ̀ pàtàkì náà. Bá alábòójútó rẹ sọ̀rọ̀ nípa ohun tí o nílò ní tòótọ́ láti ṣàṣeyọrí. Bí ẹrù náà bá ń tẹ̀lé ọ dé ilé tí ó sì ń jókòó sínú oorun rẹ tàbí ìwà-ọkàn rẹ, dókítà tàbí oníṣègùn-ọpọlọ lè ràn ọ́ lọ́wọ́ láti gbé e. Dídarí àwọn ènìyàn jẹ́ iṣẹ́ gidi, kódà nígbà tí kò sí oyè tó sọ bẹ́ẹ̀. A gbà ọ́ láyè láti nílò àtìlẹ́yìn fún un.
Ní ọ̀pọ̀ ìgbà, síbẹ̀, ó ń ṣiṣẹ́. O ń ràn lọ́wọ́ ní àkọ́kọ́. O ń béèrè dípò pípàṣẹ. O ń jẹ́ kí ó wà láìléwu láti jẹ́ olóòótọ́, o sì ń pa apá tìrẹ mọ́. Ṣe ìyẹn ní àkókò tó pẹ́ lọ́jọ́ kan o ó sì mọ̀ pé ẹgbẹ́ náà ń tẹ̀lé ọ, kì í ṣe nítorí pé ẹnikẹ́ni sọ fún wọn, bí kò ṣe nítorí pé wọ́n pinnu láti ṣe é. Ìyẹn ni irú ìdarí tó ń dúró pẹ́.
Àwọn Orísun
- Harvard Business Review, How to Lead When You're Not the Boss
- Harvard Business Review, Exerting Influence Without Authority
- Stanford Graduate School of Business, Influence Without Authority (Allan R. Cohen and David L. Bradford)
- Harvard Business School, Psychological Safety and Learning Behavior in Work Teams (Amy C. Edmondson)