Àwọn Àsìkò Tó Le Jù, Tí a Bójú Tó Pẹ̀lú Ìfẹ́-ọmọnìyàn

Irú ẹ̀rù pàtó kan wà tó máa ń farahàn ní òru ọjọ́ tó ṣáájú tí o ní láti sọ ohun líle kan fún àwọn ènìyàn. O ṣàdánrawò àwọn ọ̀rọ̀ náà. O jí ní aago mẹ́rin òwúrọ̀ tí o ń tún ìjíròrò náà ṣe lọ́kàn. Apá kan nínú rẹ fẹ́ rọ̀ ọ́ títí tí ó fi fẹ́rẹ̀ẹ́ má jẹ́ òtítọ́ mọ́, apá mìíràn sì fẹ́ parí rẹ̀ kíákíá débi pé kò sí ẹni tí yóò ní àkókò láti fèsì. Àwọn ìfẹ́-àdánidá méjèèjì ń gbìyànjú láti dáàbò bò ọ́, kì í ṣe wọ́n.

Èyí ni iṣẹ́ tí kò sí ẹni tó forúkọ sílẹ̀ fún tí gbogbo ènìyàn sì dojúkọ níkẹyìn. Ìsẹ̀ ìdásẹ́-nílẹ̀-iṣẹ́ kan. Iṣẹ́-àkànṣe tí àwọn ènìyàn dà ọdún kan sí, tí a sé pa. Àtúntò tó da ìgbésí ayé àwọn ènìyàn tí o bọ̀wọ̀ fún rú. Ọjọ́ iwájú tí o kò lè sọ àsọtẹ́lẹ̀ rẹ̀ lóòótọ́, àti ẹgbẹ́ kan tó ń wò ọ́ láti sọ ohun kan nípa rẹ̀ síbẹ̀.

O kò lè sọ ìròyìn náà di rere. Apá yẹn ti dúró ṣinṣin. Ohun tó ṣì jẹ́ tìrẹ pátápátá ni bí ó ṣe kàn àwọn ènìyàn, àti bóyá àwọn ènìyàn tó wà ní ìhà kejì á fi ibẹ̀ sílẹ̀ tí wọ́n nímọ̀lára bí ọmọnìyàn tàbí bí àwọn nǹkan lásán lórí àkọsílẹ̀. Ìyàtọ̀ yẹn tóbi ju bí ó ṣe ń dún lọ, ó sì ń pẹ́ ju àsìkò náà lọ.

Iye owó ṣíṣe é lọ́nà tí kò tọ́ jẹ́ lọ́ra, kì í ṣe ariwo

Nígbà tí ìkéde líle kan bá lọ láìdáa, o kì í sábà san iye rẹ̀ ní ọ̀sán yẹn. O ń san iye rẹ̀ fún ọ̀pọ̀ oṣù.

Ìbàjẹ́ láti inú ìdásẹ́-nílẹ̀-iṣẹ́ tí a ṣe láìlóye, fún àpẹẹrẹ, kì í kàn àwọn tó lọ nìkan. Ó kàn àwọn tó dúró tí wọ́n sì wo bí a ṣe ṣe é. Harvard Business Review, tí ó ń kọ̀wé nípa bí a ṣe lè sọ ìròyìn ìdásẹ́-nílẹ̀-iṣẹ́ pẹ̀lú ìṣàánú, tọ́ka sí ohun kan tó rọrùn láti gbàgbé nígbà tí o bá dojú àfiyèsí kọ àwọn ètò lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀: àwọn ènìyàn tó ṣẹ́kù ń kà gbogbo rẹ̀ sí àpẹẹrẹ bí a ṣe máa ṣe sí wọn tí ó bá jẹ́ àkókò tiwọn. Ìgbẹ́kẹ̀lé, ìdàníyàn-ọkàn, àti ìfẹ́-ọkàn láti fún ibẹ̀ ní ohun rere rẹ kì í padà kíákíá ní ìdámẹ́rin tó kàn. Wọ́n ń tún ara wọn kọ́ lọ́ra, tí wọ́n bá tún ara wọn kọ́ rárá.

Ìdẹ̀kùn tó bá a rìn wà tó yẹ láti dárúkọ. Ìwádìí lórí ìròyìn búburú ní orúkọ ìnagijẹ tó ṣe kedere fún un: a máa ń yìnbọn pa oníṣẹ́ náà. Àwọn tó ń mú ìsọfúnni tí a kò fẹ́ wá ń rí ìdájọ́ tó le sí i, kódà nígbà tí wọn kò ní ọwọ́ nínú ìpinnu náà. Bí a bá mọ ìyẹn, ìdẹwò ni láti sápamọ́. Fi ìmẹ́lì náà ránṣẹ́ kí o sì parẹ́. Jẹ́ kí ẹ̀ka HR bójú tó o. Má ṣe kedere. Ọ̀kọ̀ọ̀kan àwọn ìṣe wọ̀nyẹn ń dáàbò bò ọ́ fún wákàtí kan ó sì gba ohun tí o nílò ní ti gidi lọ́wọ́ rẹ, èyí tó jẹ́ láti ṣì jẹ́ ẹni tí àwọn ènìyàn lè gbọ́ nígbà tí èyí bá parí.

Ohun tí àwọn ènìyàn ń béèrè ní ti gidi nígbà tí ilẹ̀ bá mì

Nísàlẹ̀ àwọn ìbéèrè tí àwọn ènìyàn ń béèrè sókè, ọ̀kan sábà máa ń wà tí wọn kì í béèrè. *Ṣé mo ní àbò níbí? Ṣé mo lè gbẹ́kẹ̀ ohun tí o sọ fún mi?*

Amy Edmondson, ọ̀jọ̀gbọ́n Harvard tó ti lo iṣẹ́ rẹ̀ ní kíkẹ́kọ̀ọ́ àbò-ọpọlọ, ṣàlàyé kókó kan tó fẹ́rẹ̀ẹ́ lòdì sí ohun tí a rò: ìmọ̀lára àbò yẹn ṣe pàtàkì *sí i* nígbà tí àwọn nǹkan kò dájú, kì í ṣe díẹ̀. Nígbà tí ọ̀nà bá ṣe kedere, àwọn ènìyàn lè darí ara wọn lọ́pọ̀lọpọ̀. Nígbà tí kò bá ṣe kedere, wọ́n nílò láti lè béèrè ìbéèrè tó ń dẹ́rù ba ni, láti jẹ́wọ́ pé àníyàn ń bà wọ́n, kí wọ́n sì gbọ́ ìdáhùn tó tọ́ láìjẹ́ pé a fìyà jẹ wọ́n fún un. Ó sì sọ ní gbangba nípa ohun tí kò ṣiṣẹ́ mọ́. O kò lè darí nípasẹ̀ ẹ̀rù. Gẹ́gẹ́ bí ohun ìṣírí tàbí gẹ́gẹ́ bí ọ̀nà láti mú iṣẹ́ rere jáde lọ́wọ́ àwọn ènìyàn nínú ayé tí a kò lè sọ àsọtẹ́lẹ̀ rẹ̀, ó kàn ń kùnà.

Ìfẹ́-àdánidá lábẹ́ ìnira ni láti dì mọ́lẹ̀. Ṣàkóso ọ̀rọ̀ náà, dín àwọn ìbéèrè kù, fi ìdánilójú tí o kò ní hàn. Ìfẹ́-àdánidá yẹn fẹ́rẹ̀ẹ́ jẹ́ àṣìṣe nígbà gbogbo. Ohun tó ń mú ẹgbẹ́ tó mì dúró kì í ṣe ìgbẹ́kẹ̀lé tí o ń díbọ́n. Òtítọ́ tí wọ́n lè nímọ̀lára rẹ̀ ni.

Ọ̀nà kan láti gba inú ìjíròrò náà kọjá

Kò sí àkọsílẹ̀ tó mú kí èyí má ní ìrora. Ṣùgbọ́n ìrísí kan wà tó bọ̀wọ̀ fún àwọn ènìyàn, ó sì dúró bóyá o ń bá ẹnì kan tàbí ọ̀ọ́dúnrún sọ̀rọ̀.

Sọ ohun líle náà ní kùtùkùtù àti ní gbangba

Má sin ín. Má fi ìṣẹ́jú márùn-ún ti àlàyé nípa ipò ọjà bẹ̀rẹ̀ kí o tó dé apá tó ń yí ìgbésí ayé ẹnì kan padà. Àwọn ènìyàn lè gbọ́ ìròyìn búburú. Ohun tí wọn kò lè faradà ni jíjókòó nínú yàrá, tí wọ́n ti mọ̀ pé ó ń bọ̀, nígbà tí o ń yí ká. Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú òtítọ́ ní ọ̀rọ̀ tó ṣe kedere, kí o sì ṣàlàyé. "À ń sé iṣẹ́-àkànṣe náà pa. Èyí ni ohun tí ìyẹn túmọ̀ sí fún ọ, èyí sì ni ìdí rẹ̀."

Sọ ohun tí o mọ̀ fún wọn kí o sì jẹ́wọ́ ohun tí o kò mọ̀

Ìtùnú tí kò ṣe kedere dà bí irọ́, nítorí ó sábà máa ń jẹ́ ọ̀kan. "Ohun gbogbo á dára" kì í ṣe ohun tí o lè ṣèlérí, àwọn ènìyàn sì mọ̀ ọ́n. Ẹ̀yà olóòótọ́ dúró ṣinṣin ju bẹ́ẹ̀ lọ: "Èyí ni ohun tí a ti pinnu. Èyí ni ohun tí a kò tíì pinnu. Èyí ni ìgbà tí o ó gbọ́ sí i, ọwọ́ mi ni o ó sì ti gbọ́ ọ." Àfojúsọ́nà jẹ́ ẹ̀bùn tí o lè fúnni kódà nígbà tí ìròyìn bá burú. Ẹni tó mọ ohun tó ń bọ̀ àti ìgbà lè múra sílẹ̀ fún un. Ẹni tí a fi sílẹ̀ láti máa fojú díwọ̀n kàn ń yí ká.

Má ṣàkóso àìnítùnú ara rẹ nípa yíyára ti tiwọn

Ìdákẹ́ tó tẹ̀lé ìgbà tí o bá sọ ìròyìn búburú yẹ kí ó wà níbẹ̀. Jẹ́ kí ó jókòó. Má fi àwíjàre kún un tàbí tún ìmọ̀lára náà ṣe fún wọn. Tí ẹnì kan bá bínú, ìyẹn yọ̀ǹda. Tí ẹnì kan bá dákẹ́, ìyẹn náà yọ̀ǹda. Iṣẹ́ rẹ ní àsìkò yẹn ni láti wà nínú yàrá náà, kì í ṣe láti fi ọ̀rọ̀ jáde kúrò nínú àìnítùnú náà. Gẹ́gẹ́ bí ìfọ̀rọ̀wánilẹ́nuwò Harvard Business Review kan pẹ̀lú olùwádìí àjọ Robert Sutton ṣe ṣàpèjúwe rẹ̀, ìdárí dáadáa nípasẹ̀ àwọn ìpinnu líle jẹ́ nípa bíbá àwọn ènìyàn lò pẹ̀lú iyì àti òtítọ́ lọ́pọ̀lọpọ̀, kódà, pàápàá, nígbà tí ó bá rọrùn láti má ṣe bẹ́ẹ̀.

Jẹ́ kí ìtaniji ara rẹ wà lóde yàrá náà

Ohunkóhun tí o bá ń rù, yàrá náà á mú un. Tí o bá rìn wọlé tí o ń wárìrì pẹ̀lú ìjáyà ara rẹ, o ń fi ìjáyà yẹn lé gbogbo ẹni tó wà níwájú rẹ lọ́wọ́. Èyí kì í ṣe nípa dídi kákaáká tàbí dídíbọ́n bí ẹni pé o kò nímọ̀lára nǹkan kan. Ó jẹ́ nípa mímú ara rẹ balẹ̀ tó ná, ẹ̀mí lọ́ra kan, ẹsẹ̀ lórí ilẹ̀, kí ìdúróṣinṣin nínú yàrá náà lè jẹ́ gidi tí ó sì máa ti ọ̀dọ̀ rẹ wá.

Wà ní àrọ́wọ́tó lẹ́yìn náà, kì í ṣe nígbà náà nìkan

Ìkéde náà ni ìbẹ̀rẹ̀, kì í ṣe ìparí. Àwọn ìbéèrè tó ṣe pàtàkì jù sábà máa ń dé ní ọjọ́ kejì, nígbà tí ìjìnnìjìnnì bá kúrò tí àwọn ẹ̀rù gidi bá dé. Jẹ́ kí ó rọrùn láti rí ọ. Tẹ̀lé e. Àwọn aṣáájú tí àwọn ènìyàn rántí pẹ̀lú oore kì í ṣe àwọn tó sọ ìròyìn pípé. Àwọn tí kò parẹ́ ní kété tí apá líle bá parí ni wọ́n.

Nígbà tí àsìkò líle náà ń ṣẹlẹ̀ sí ìwọ

Nígbà mìíràn kì í ṣe ìwọ ni ẹni tó ń sọ ìròyìn náà. Ìwọ ni ẹni tó ń gbà á, o sì ṣì ní láti dì ẹgbẹ́ kan mú papọ̀ nígbà tí ìdúró ẹsẹ̀ rẹ ti lọ.

Fún ara rẹ ní òtítọ́ kan náà tí o ó fún ẹnikẹ́ni mìíràn. Ó yọ̀ǹda fún ọ láti má ní gbogbo ìdáhùn lónìí. O lè sọ òtítọ́ fún ẹgbẹ́ rẹ, títí kan "Èmi náà ṣì ń lóye èyí, mo sì máa mọ̀ sí i láìpẹ́." Ìyẹn kì í ṣe àìlera. Ó jẹ́ ohun tó ń jẹ́ kí àwọn ènìyàn gbẹ́kẹ̀ lé ọ nígbà tí ẹ̀yà tó dán yóò dún bí irọ́. Ìdúróṣinṣin kò túmọ̀ sí pé o ti dá nínímọ̀lára rẹ̀ dúró. Ó túmọ̀ sí pé o ti pinnu láti má sọ ẹ̀rù rẹ di ìṣòro gbogbo ènìyàn.

Kí o sì dáàbò bo ilẹ̀ tìrẹ nígbà tí o ń dì ti gbogbo ẹlòmíì mú. Sùn tí o bá lè ṣe é. Bá ẹnì kan tó wà lóde ipò náà sọ̀rọ̀. O kò lè jẹ́ wíwàníhìn-ín tó tù nínú lórí àìlágbára.

Ibi tí èyí ti tóbi ju iṣẹ́ lọ

Ọ̀pọ̀ ìjíròrò líle ni a lè là kọjá, ọ̀pọ̀ ìnira tó bá wọn wá sì ń kọjá. Nígbà mìíràn kì í kọjá. Tí o bá ń ru ìwúwo kan tí kò gbé sókè, tí ẹ̀rù tàbí àìsùn tàbí ìdòfìfo pẹrẹsẹ bá ń tẹ̀lé ọ sílé tí ó sì ń dúró fún ọ̀pọ̀ ọ̀sẹ̀, ìyẹn yẹ láti mú lọ́nà tó ṣe pàtàkì. Àkókò líle níbi iṣẹ́ lè yẹ̀ jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ sí ohun tó wúwo sí i, fún ọ tàbí fún ẹnì kan nínú ẹgbẹ́ rẹ, ìyẹn sì kì í ṣe ìkùnà líle-ọkàn. Àmì ni pé ẹnì kan nílò àtìlẹ́yìn sí i ju ìjíròrò rere lọ.

Kíyèsí ẹlẹgbẹ́ tó ti dákẹ́, ẹni tí àìnírètí rẹ̀ dún tóbi ju ipò náà lọ. O kò ní láti tún un ṣe. O ní láti mú un lọ́nà tó ṣe pàtàkì, béèrè lọ́nà tààrà bí wọ́n ṣe wà, kí o sì tọ́ka wọn sí ìrànlọ́wọ́ gidi, dókítà, oníṣègùn-ọpọlọ, lẹ́ẹ̀kún-un pàjáwìrì. Bákan náà ló rí fún ọ. Wíwá àtìlẹ́yìn kì í ṣe àsìkò tí o dáwọ́ jíjẹ́ alágbára dúró. Ó sábà máa ń jẹ́ ohun tó ojú rẹ̀ mọ́nà jù tí ẹni tó wà lábẹ́ ìnira lè ṣe.

Àwọn àsìkò tó le jù á dé láìka bí o ṣe dára tó. O kò lè yàn ìyẹn. Ohun tí o lè yàn nìkan ni bóyá àwọn ènìyàn tó wà ní ìhà kejì nímọ̀lára pé a bójú tó wọn lásán, tàbí nímọ̀lára bí ọmọnìyàn. Yan èkejì. Ó jẹ́ apá gbogbo èyí tí inú rẹ yóò dùn pé o ṣe é lọ́nà tó tọ́.

Àwọn Orísun

• Harvard Business Review, Layoffs Are Painful. But You Can Communicate Them Compassionately.
• Harvard Business Review, Q&A: Professor Robert Sutton on Communicating Difficult Decisions as a Leader
• UNSW BusinessThink, Amy Edmondson on psychological safety in an uncertain world