Gbígba Ìpinnu Rẹ àti Mímú Àwọn Ènìyàn Rìn Pẹ̀lú Rẹ

Irú ìpáyà kan pàtó wà tó máa ń hàn ní òwúrọ̀ tí o ní láti sọ ohun tí wọn kì yóò fẹ́ràn fún àwọn ènìyàn. O ti ṣe ìpinnu náà, tàbí o fẹ́ ṣe é. O lè mọ̀ bí ó ṣe máa bà. Ẹnì kan máa ní ìbànújẹ́, bóyá inú á bí i, bóyá á dá a lójú pé o ṣàṣìṣe. Ohunkóhun tí o bá pinnu, ìwọ ni ẹni tí orúkọ rẹ̀ wà lé e.

Ọ̀pọ̀ ìmọ̀ràn nípa ìpinnu dúró ní àṣàyàn náà. Kó àwọn òtítọ́ jọ, wọ́n àwọn àṣàyàn, yàn. Ìyẹn ni ìdajì tó rọrùn. Ìdajì tó le ni ohun tó ń bọ̀ lẹ́yìn: dídúró tì í nígbà tí a bá bi í léèrè, àti mímú kí àwọn ènìyàn tó kàn án rìn pẹ̀lú rẹ dípò kí wọ́n tẹ̀mọ́lẹ̀. Ìpinnu tó dára tí ẹgbẹ́ náà kọ̀ láti tì lẹ́yìn jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ kò níye ju ìpinnu tó kàn dára-díẹ̀ tí gbogbo ènìyàn ti gbà. Gbígbà á àti mímú àwọn ènìyàn rìn kì í ṣe iṣẹ́ méjì tó yàtọ̀. Iṣẹ́ kan náà ni wọ́n, tí a ṣe ní gbangba.

Ṣíṣe ìpinnu dáadáa nígbà tí aago ń sáré

Ìkìmọ́lẹ̀ ń ṣe ohun kan pàtó sí ìrònú rẹ, ó sì ṣèrànwọ́ láti sọ ọ́ lórúkọ. Nígbà tí aápọn bá kún wọlé, ọpọlọ rẹ máa ń há. O máa wá ìdáhùn àkọ́kọ́ tó dà bí ẹni pé ó tọ́, o di ẹ̀yà ariwo-sí-i ti ẹni tí o ti jẹ́ tẹ́lẹ̀, ìwọ̀n àwọn ìdáhùn rẹ sì ń há gan-an nígbà tí o nílò rẹ̀ tó gbòòrò jù.

Onímọ̀-ẹ̀kọ́-ọpọlọ àti olùkọ́ni-alábòójútó Carol Kauffman, tó ń bá àwọn olórí ṣiṣẹ́ láàrin àwọn àkókò wọ̀nyí gan-an, sọ òògùn-àbò náà ní kedere: kí o tó pinnu ohun tí o máa ṣe, bi ara rẹ ẹni tí o fẹ́ jẹ́ ní báyìí. Ó dà bí ohun rírọ̀. Kì í ṣe. Ìbéèrè kan yẹn ń dá ìfèsì-aápọn aládàáṣe dúró tó pẹ́ tó fún ìdájọ́ rẹ gidi láti padà wá sí iṣẹ́. Ó tún dábàá kí o fi ipá mú ara rẹ láti pilẹ̀ àṣàyàn tó ju ọ̀kan lọ. Lábẹ́ ìkìmọ́lẹ̀ a máa ń rí ìlẹ̀kùn kan ṣoṣo. Ó fẹ́rẹ̀ẹ́ máa jẹ́ pé ọ̀pọ̀ ni ó wà nígbà gbogbo. Sísọ mẹ́ta tàbí mẹ́rin lórúkọ, kódà kíákíá, ń fà ọ́ jáde kúrò nínú ọ̀gbun.

Àwọn àṣọ́nà tó gbéṣẹ́ díẹ̀ láti dí kánjúkánjú ìpinnu tí ìbànújẹ́ rẹ̀ á kọ́ ọ lọ́wọ́:

• Ya àkókò-ìparí kúrò nínú ìpinnu náà. Béèrè ohun tó gbọ́dọ̀ jẹ́ pípinnu ní wákàtí tó ń bọ̀ dípò ohun tó kàn dà bí kánjúkánjú. Pàjáwìrì gidi kì í wọ́pọ̀ bí adrenaline ṣe ń fi hàn.
• Ṣe àyẹ̀wò-ṣáájú kíákíá. Fojú inú wo pé oṣù mẹ́ta láti báyìí ni, tí ìpinnu náà sì burú. Kí ló dé? O máa ṣàwárí àwọn ewu tí o ru sókè jù láti rí. Àwọn olùwádìí tó ń kẹ́kọ̀ọ́ ìpinnu-lábẹ́-ìkìmọ́lẹ̀ tọ́ka sí èyí bí ọ̀kan lára àwọn ọ̀nà tó ṣeé gbẹ́kẹ̀lé jù láti mú àwọn ojú-fífọ́ ara rẹ.
• Lo òfin 40-sí-70. Ìtọ́sọ́nà tí a sábà so mọ́ Colin Powell tí a sì tọ́ka sí nínú ìwádìí ìpinnu-ìdarí: má ṣe hùwà lórí èyí tó kéré ju nǹkan bí ìdá ogójì nínú ọgọ́rùn-ún ìròyìn tí o fẹ́, ṣùgbọ́n má dúró de èyí tó ju àádọ́rin lọ. Nísàlẹ̀ ogójì o ń gbìmọ̀ lásán. Lókè àádọ́rin o ti fi àkókò púpọ̀ ra ìdánilójú àfikún tó kéré jù.
• Rí ìwòye kan láti òde. Aápọn ń mú kí a dá wa lójú. Ẹni kan ṣoṣo tí a fọkàn tán tó máa sọ òtítọ́ fún ọ níye ju mẹ́wàá tó máa fohùnṣọ̀kan pẹ̀lú rẹ lọ.

Ìyàtọ̀ kan sí i tó ń tu ọ̀pọ̀ ìkìmọ́lẹ̀ nínú: béèrè bóyá ìpinnu náà ṣeé yí padà. Ọ̀pọ̀ kì í dúró gbére bí ó ṣe rí lára ní àkókò náà. Bí a bá lè yí ìpinnu kan padà tàbí ṣàtúnṣe sí i ní kété tí o bá kọ́ ohun sí i, o lè ṣe é kíákíá àti ní ìwọ̀nba, nítorí iye tí àṣìṣe ń ná ni àtúnṣe-ọ̀nà, kì í ṣe àjálù. Fi ìjíròrò-jinlẹ̀ lọ́ra, oníròra pamọ́ fún àwọn ìlẹ̀kùn ọ̀nà-kan gidi. Bíbójútó àṣàyàn tó ṣeé yí padà bí ẹni pé kò ṣeé yí padà jẹ́ ọ̀nà tó wọ́pọ̀ láti dì nígbà tí o lè kàn kúrò, wò ó, kí o sì ṣàtúnṣe.

Kò sí ọ̀kan nínú èyí tó ń ṣèdánilójú ìdáhùn tó tọ́. Ó sábà máa jẹ́ pé kò sí ọ̀kan. Èròngbà náà ni ìpinnu tí o ṣe nípìnnu, pẹ̀lú ìdájọ́ rẹ ní àìlàbùkù, tí o sì lè ṣàlàyé nígbà tó bá yá láìwárìrì.

Gbígbà á láìní ìhámọ́ra

Ní kété tí o bá pinnu, nǹkan kan yí padà. Ìpinnu náà ti di tirẹ láti rù, bí o ṣe ń rù ú sì ń sọ fún àwọn ènìyàn ju bí ìpinnu náà ṣe ń sọ lọ.

Gbígba ìpinnu kò túmọ̀ sí fífi ìdánilójú pípé hàn. Ìyẹn ni ìdẹ̀kùn tí ọ̀pọ̀ àwọn olórí tuntun ń bọ́ sí. Wọ́n rò pé agbára túmọ̀ sí àìfi iyèméjì hàn láéláé, nítorí náà wọ́n ń tà á tàjù, àwọn ènìyàn sì lè gbọ́ òórùn rẹ̀. Ìgbésẹ̀ tó dúró-ṣinṣin jù ni láti ṣe kedere nípa ìpinnu náà kí o sì jẹ́ olóòótọ́ nípa àwọn ààlà rẹ̀. "Èyí ni ìpinnu náà. Èyí ni ìdí tí mo fi ṣe é. Èyí ni ohun tí n kò dá mi lójú tó." Gbólóhùn yẹn ń ṣe ohun méjì lẹ́ẹ̀kan náà. Ó gbin àsíá, ó sì sọ fún yàrá náà pé o jẹ́ ẹni tí wọ́n lè fọkàn tán pẹ̀lú òtítọ́.

Ìyàtọ̀ wà láàrin dídúró tì ìpinnu àti kíkọ̀ láti tún un wò. O lè gba ìpinnu pátápátá kí o sì ṣì yí i padà ní ọ̀sẹ̀ tó ń bọ̀ nígbà tí ìròyìn tuntun bá dé. Ohun tí o kò ṣe ni láti fi jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ ya ara rẹ kúrò nínú rẹ̀ ní kété tí ó bá bẹ̀rẹ̀ sí í ṣòro, tàbí kí o jẹ́ kí ó jáde pé o kò gbà pẹ̀lú ohun tí o kéde ní tòótọ́. Àwọn ènìyàn ń dárí ji àwọn olórí tó ṣàṣìṣe tí wọ́n sì sọ bẹ́ẹ̀. Wọ́n máa ń pàdánù ìgbàgbọ́ kíákíá nínú àwọn olórí tí kò ní fi orúkọ wọn sí ohunkóhun.

Nígbà tí o bá sì ṣàṣìṣe, sọ ọ́ ní kedere. "Èmi ni mo ṣe ìpinnu yẹn, kò sì ṣiṣẹ́. Ọ̀rọ̀ mi ni ìyẹn, èyí sì ni ohun tí à ń ṣe báyìí." Gbígba àwọn àbùkù ni ó ń fún ọ ní ẹsẹ̀-ìdúró láti gba àwọn ìṣẹ́gun.

Ìdí tí àwọn ènìyàn fi ń tako, àti ohun tó ń mú wọn yí padà ní tòótọ́

Èyí ni ohun tó ń ya àwọn ènìyàn lẹ́nu: ìtakò sábà máa ń jẹ́ nípa bí ìpinnu ṣe dé ju nípa ìpinnu náà fúnra rẹ̀. Àwọn ènìyàn lè gba àbájáde tí wọn kò fẹ́ràn. Ohun tí wọn kò lè fara dà ni ìmọ̀lára pé a ṣe nǹkan náà sí wọn, láìsí ìkìlọ̀, láìsí ìríronú, láìsí ọ̀rọ̀-àsọ.

Olùkópa HBR àti ọ̀jọ̀gbọ́n Stanford Robert Sutton, tó ti kẹ́kọ̀ọ́ bí àwọn olórí ṣe ń gbé ìròyìn líle wá, ṣe kókó náà pé àwọn ìpinnu tí kò ṣe kedere tàbí tí a kò fẹ́ nílò ìbánisọ̀rọ̀ púpọ̀ ju àwọn tó wọ́pọ̀ lọ, kì í ṣe kékeré. Ẹ̀mí-ìsúnniṣe lábẹ́ aápọn ni láti dákẹ́, láti fi ìmẹ́lì kúkúrú tó tutù ránṣẹ́ kí o sì dúró de ìkọlù. Ìyẹn ni ìdojúdé pátápátá. A máa fi ìtàn tó burú jù bo ìdákẹ́jẹ́ẹ́ mọ́lẹ̀.

Ohun tó ń mú àwọn ènìyàn rìn pẹ̀lú, ní nǹkan bí ètò yìí:

1. Wọ́n lóye ìdí náà. Kì í ṣe ìkéde-ìròyìn. Ìríronú gidi náà, pẹ̀lú ìyàtọ̀-yíyàn tí o ṣe àti ohun tí o fi sílẹ̀. Àwọn ènìyàn máa ń fẹ́ láti gba ìpinnu líle ní ìyanu nígbà tí wọ́n bá lè rí ọgbọ́n tó dá a jáde.
2. Wọ́n rí i pé a gbọ́ wọn kí ó tó parí. Èyí ni èyí ńlá. Bí àwọn ènìyàn bá ní àǹfààní gidi láti sọ èrò wọn, wọ́n máa ń tì ìpinnu tó lòdì sí wọn lẹ́yìn nígbà mìíràn, nítorí ìlànà náà ṣe déédéé kódà nígbà tí àbájáde náà kò dá. Ọ̀rọ̀-àsọ ṣe pàtàkì ju gbígba ohun tí o fẹ́ lọ pàápàá.
3. Wọ́n mọ ohun tó máa ṣẹlẹ̀ tẹ̀lé. Àìdánilójú jẹ́ olùfa-aápọn fúnra rẹ̀. Sọ ohun tó ń yí padà, ìgbà, àti ohun tí o nílò lọ́wọ́ wọn fún àwọn ènìyàn. Ìdásọtẹ́lẹ̀ ń rẹ ìgbóná náà sílẹ̀.
4. Wọ́n lè rí ọ tí o ń rù ú. Nígbà tí olórí tó ṣe ìpinnu náà bá jẹ́ ẹni tó dúró-ṣinṣin nínú yàrá lẹ́yìn náà, tí kò fara pamọ́, tí kò dá ẹ̀bi lé ẹni-òkè, ó ń fún gbogbo ènìyàn ní ìyọ̀ǹda láti balẹ̀.

Kókó kejì yẹn tọ́ sí ìdúró-lé. Ìwádìí Amy Edmondson lórí ààbò-ọpọlọ, àsọtẹ́lẹ̀ kan tó dára jù nípa bí ẹgbẹ́ ṣe ń ṣiṣẹ́ dáadáa tó, sinmi lé bóyá àwọn ènìyàn gbà pé wọ́n lè sọ̀rọ̀ jáde láìjẹ́ ìyà fún un. Olórí tó ń ṣe àwọn ìpinnu ńlá lẹ́yìn ìlẹ̀kùn títì ń kọ́ ẹgbẹ́ náà pé ọ̀rọ̀-àsọ wọn kò kà, díẹ̀díẹ̀ wọ́n sì dáwọ́ fífúnni ní i. Olórí tó béèrè ìtakò líle kí ó tó pinnu ń rí ẹ̀bùn méjì: ìpinnu tó dára sí i, nítorí ó pọ̀ jù lórí tábìlì, àti ìtẹ́wọ́gbà tó rọrùn sí i, nítorí àwọn ènìyàn ràn án lọ́wọ́ láti ṣe àgbékalẹ̀ nǹkan tí a ń béèrè lọ́wọ́ wọn báyìí láti tì lẹ́yìn.

O kò ní láti fi gbogbo ìpinnu sí ìdìbò. O kò ń ṣàkóso ìgbìmọ̀, àwọn ìpinnu kan sì jẹ́ tirẹ nìkan ní tòótọ́ láti ṣe kíákíá. Ìgbésẹ̀ náà ni láti jẹ́ olóòótọ́ nípa irú tí ìpinnu kan jẹ́. "Mo fẹ́ ọ̀rọ̀-àsọ rẹ n ó sì wọ̀n ọ́ dáadáa" jẹ́ ìlérí tó yàtọ̀ sí "Mo ti pinnu, mo sì ń sọ fún ọ kí ojú má bàa fọ́ ọ." Àwọn méjèèjì dára. Ṣíṣe bí ẹni pé èkejì ni àkọ́kọ́ ni ó ń ba ìgbẹ́kẹ̀lé jẹ́.

Ìjíròrò tí o ti sọ fún wọn

Ọ̀pọ̀ ìkórìíra tó yí ìpinnu líle ká ni a bí nínú ìṣẹ́jú márùn-ún tí o kéde rẹ̀. Ṣe ìṣẹ́jú márùn-ún wọ̀nyẹn ní tòótọ́, ọ̀pọ̀ ìyókù á sì bójútó ara rẹ̀. Ṣe wọ́n lọ́nà tí kò tọ́, kódà ìpinnu tó dára á bàjẹ́.

Àwọn nǹkan díẹ̀ tó ń mú kí ìjíròrò yẹn dára sí i:

Sọ fún àwọn ènìyàn tààrà, kí o sì sọ fún wọn ní kùtùkùtù

Bí ìpinnu bá kan ẹnì kan lọ́nà tó nítumọ̀, wọ́n gbọ́dọ̀ gbọ́ ọ láti ọ̀dọ̀ rẹ, lójúkojú tàbí lórí ìpè, kí ó tó hàn nínú àkójọ-ọ̀rọ̀ ẹgbẹ́ tàbí àkíyèsí gbogbo-ilé-iṣẹ́. Rírí i pé ọ̀ràn náà kàn ọ́ nípa kíka rẹ̀ pẹ̀lú àádọ́ta ènìyàn mìíràn jẹ́ ọgbẹ́ kékeré fúnra rẹ̀. Ó fi hàn pé ìwọ jẹ́ èrò-àfẹ̀yìntì. Ìkìlọ̀-tààrà kúkúrú ń ná ọ ní ìṣẹ́jú àìdùn díẹ̀ ó sì ń gba àwọn ọ̀sẹ̀ àtúnṣe là.

Bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú ìpinnu náà, lẹ́yìn náà ìdí

Nígbà tí ìròyìn bá le, àwọn ènìyàn kò lè gba ìríronú ìṣọ́ra rẹ wọlé títí wọ́n á fi mọ òpin ọ̀rọ̀. Sísin ìpinnu náà lábẹ́ ìpínrọ̀ mẹ́ta ti ọ̀rọ̀-àyíká ń bà bí ìwà-ọ̀lẹ̀ tàbí ìtannijẹ. Sọ ohun tí o pinnu nínú gbólóhùn àkọ́kọ́. Lẹ́yìn náà ṣàlàyé ìrònú náà, ìyàtọ̀-yíyàn, àti ohun tí o wọ̀n. Ètò náà ṣe pàtàkì ju bí àwọn ènìyàn ṣe rò lọ.

Má fi ẹ̀bi lé ẹlòmíràn

Ó máa ń dán ni wò láti rọ ìhìn líle nípa títọ́ka sí òkè. "Èyí sọ̀kalẹ̀ láti òkè wá." "N kò ní àṣàyàn ní tòótọ́." Nígbà mìíràn ó tilẹ̀ jẹ́ òtítọ́ ní apá kan. Ṣùgbọ́n ní kété tí o bá ya ara rẹ kúrò nínú ìpinnu ara rẹ, o ń kọ́ àwọn ènìyàn pé wọn kò lè fọkàn tán ohun tí o sọ tàbí gbẹ́kẹ̀ lé ọ láti rù ẹrù. Bí o bá kéde rẹ̀, gbà á, kódà bí o bá ti yàn lọ́nà mìíràn pẹ̀lú ọwọ́ òmìnira. O lè ṣàìfohùnṣọ̀kan ní ìkọ̀kọ̀ kí o sì ṣì ṣojú ìpinnu ní olóòótọ́ ní gbangba.

Ṣe àyè fún ìfèsì náà

Àwọn ènìyàn nílò ìṣẹ́jú kan láti ní ìbànújẹ́ kí wọ́n tó lè kúrò. Má kánjú láti tún un ṣe, láti gbèjà ara rẹ, tàbí láti bo ìdákẹ́jẹ́ẹ́ mọ́lẹ̀. Jẹ́ kí inú wọn bà jẹ́. Béèrè ohun tí wọ́n ń ṣàníyàn nípa rẹ̀ kí o sì fetí sílẹ̀ ní tòótọ́. Ní ọ̀pọ̀ ìgbà àtakò tó pariwo jù kì í ṣe èyí gidi, o kò sì ní dé èyí gidi bí o bá ti bẹ̀rẹ̀ àríyànjiyàn. Ìdúró-ṣinṣin níbí kì í ṣe ìtutù-nini. Ó jẹ́ dídúró nínú yàrá nígbà tí ẹnì kan ní àkókò líle, dípò sísá lọ sínú ìfọkànbalẹ̀.

Jẹ́ kí ó jẹ́ ti ẹ̀dá kí o sì jẹ́ kí ó kúrú. O kò nílò àkọ̀wé-ọ̀rọ̀ o kò sì nílò láti pé pérépéré. Kíkedere, olóòótọ́, àti wíwàníhìn-ín ń borí èyí tó dán-mọ́rán nígbà gbogbo.

Nígbà tí yàrá náà bá dúró láìbalẹ̀

Nígbà mìíràn o ṣe gbogbo rẹ̀ dáadáa síbẹ̀ inú àwọn ènìyàn ṣì ń bàjẹ́. A gbà bẹ́ẹ̀. Mímú àwọn ènìyàn rìn kì í ṣe ohun kan náà pẹ̀lú mímú kí inú gbogbo ènìyàn dùn, ìpinnu tó tọ́ sí ṣíṣe sì máa ná ọ nǹkan nígbà mìíràn ní ìgbà kúkúrú. Iṣẹ́ rẹ ni láti ṣe kedere, déédéé, àti dúró-ṣinṣin, kí o sì fún un ní àkókò. Ìtẹ́wọ́gbà sábà máa ń dé nígbà tó ti pẹ́ ju bí o ṣe fẹ́, ní kété tí àwọn ènìyàn bá ti wò ọ́ tí o dúró tì ìpinnu tí o sì ṣe ohun tí o sọ dópin.

Bí o bá ṣàkíyèsí pé o kò lè ṣe ìpinnu rárá, pé o ń yíká fún ọjọ́ mélòó kan, o ń pàdánù oorun, o ń bẹ̀rù gbogbo àṣàyàn tó ń kọjá tábìlì rẹ, ìyẹn tọ́ sí àfiyèsí. Ìdìlọ́wọ́-ìpinnu tó ń bá ni dúró àti irú ìpáyà tó ń kún inú ìyókù ìgbé-ayé rẹ kì í ṣe àbùkù ìwà, a kò sì lè yanjú wọn nípa gbígbìyànjú sí i. Wọ́n jẹ́ àmì pé aápọn rẹ ti borí àwọn ohun-èlò rẹ. Sísọ̀rọ̀ rẹ̀ pẹ̀lú olùdámọ̀ràn tí o fọkàn tán ń ṣèrànwọ́. Bẹ́ẹ̀ náà ni sísọ̀rọ̀ pẹ̀lú oníṣègùn-ọpọlọ tàbí dókítà rẹ, pàápàá bí ẹrù náà bá ń tẹ̀lé ọ délé. Rírù àwọn ìpinnu jẹ́ apá kan ìdarí. Rírù wọn nìkan, ní ìdákẹ́jẹ́ẹ́, títí tí wọ́n á fi ṣ'ọ́ ní òfìfo kì í ṣe iṣẹ́ náà, kì í sì í ṣe iye rẹ̀.

Àwọn Orísun

• Harvard Business Review, How to Make Better Decisions Under Pressure (with Carol Kauffman)
• Harvard Business Review, Q&A: Professor Robert Sutton on Communicating Difficult Decisions as a Leader
• IMD, Six strategies for making better decisions under pressure (Michael D. Watkins)
• Amy C. Edmondson, Psychological Safety