Àtúnṣe ìṣẹ́jú-àáyá mẹ́ta fún àsìkò tí o bá gbàgbé ibi tí o dé

Ìṣẹ́jú mẹ́wàá ni o ti ń sọ̀rọ̀, ó sì ń lọ dáadáa. Yàrá náà wà pẹ̀lú rẹ, ọ̀rọ̀ náà sì ń kàn wọ́n lọ́kàn, lẹ́yìn náà o na ọwọ́ láti mú ohun tó kàn ó sì kù pátápátá. Gbólóhùn tí o wà láàrin rẹ̀ kò ní òpin. Orin tí o ti dún ní ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀rin ìgbà kò ní sáà tó kàn. Ìdákẹ́ jẹ́ẹ́ kékeré kan ṣùgbọ́n tí ó dún gẹ́gẹ́ bí ariwo ńlá ṣubú lulẹ̀, gbogbo ojú tí ó wà nínú yàrá náà sì ṣì ń wo ọ.

Ẹ̀yin tí kò sí ẹnikẹ́ni tí yóò sọ fún ọ nìyí: èyí máa ń ṣẹlẹ̀ sí gbogbo ẹni tí ó máa ń ṣe àṣàrò tàbí eré nígbà gbogbo, kódà sí àwọn tí o lè pè ní àwọn tó dára jùlọ nínú yàrá náà. Àwọn akọrin tí wọ́n máa ń kọrin nìkan ní àsè náà pàápàá máa ń gbàgbé ibi tí wọ́n dé. Àwọn alábàáṣiṣẹ́pọ̀ àgbà náà máa ń gbàgbé nọ́mbà náà. Ìyàtọ̀ ni pé, wọ́n ní ohun kan pàtó tí wọ́n máa ń ṣe láàrin ìṣẹ́jú-àáyá mẹ́ta tó kàn, ó sì máa ń jẹ́ ohun kan náà nígbà gbogbo.

Àtúnṣe yìí kúrú tó bẹ́ẹ̀ tí o lè kọ́ ọ lónìí gan-an, ó sì máa ń ṣiṣẹ́ nínú irú gbogbo àsè: ọ̀rọ̀ pàtàkì kan, ìdáàbòbò ìwádìí, àdánwò, ọ̀rọ̀ ìyìn ìgbéyàwó, ìgbékalẹ̀ èrò àkọ́kọ́.

Kí ni kí n ṣe tí mo bá gbàgbé ibi tí mo dé láàrin àsìkò ìgbékalẹ̀?

Dá ọ̀rọ̀ náà dúró, fa èémí sẹ́kansoso ní ìwọ̀n eré ìsọ̀rọ̀ rẹ déédéé, sọ àbá tó ṣe kedere tó gbẹ̀yìn rẹ padà kí o pariwo, kí o sì tẹ̀síwájú láti ibẹ̀. Ìyẹn ni gbogbo àtúnṣe náà, ó gba ìṣẹ́jú-àáyá mẹ́ta ní àyíká, ó sì ń ṣiṣẹ́ nítorí àbá tó ṣe kedere tó gbẹ̀yìn rẹ ṣì wà nínú yàrá náà, nítorí náà tí o bá sọ ọ́ padà, o dá padà sí ojú ọ̀nà tí o ti ń rìn tẹ́lẹ̀.

Má ṣe gbìyànjú láti parí gbólóhùn tí ó ti já. Gbólóhùn tí o kò lè bá lọ dé ìparí máa ń dà di ọ̀rọ̀ ìkún, ọ̀rọ̀ ìkún náà sì ni yàrá náà máa ń gbọ́ ní ti gidi gẹ́gẹ́ bí ìjayà. Dá a dúró kedere, kódà bí ó bá wà láàrin apá gbólóhùn kan. Ìdúró òjijì yìí máa ń dà bí ẹni pé ènìyàn kan yàn láti dúró fúnra rẹ̀, èyí sì jẹ́ ohun tí àwọn agbéni-lárugẹ́ máa ń ṣe déédéé.

Má ṣe ṣàlàyé pẹ̀lú. "Má bínú, mo ti gbàgbé ohun tí mo ń sọ pátápátá" yóò gba àfiyèsí yàrá náà lọ́wọ́ rẹ, kò sì ní fún ọ ní ohunkóhun padà, nítorí báyìí gbogbo ènìyàn ń wo bí o ṣe ń padà bọ̀ sípò dípò àkóónú náà. Kò sí ẹnikẹ́ni fẹ́rẹ̀ẹ́ nínú àwọn olùgbọ́ tí ó mọ ibi tí o ń lọ. Ìwọ nìkan ni o mọ, ìyẹn ni pé ìwọ nìkan ni o lè mọ̀ pé ohunkan sọnù.

Kí ló dé tí ìdákẹ́ jẹ́ẹ́ fi máa ń dára ju títẹ̀síwájú lọ?

Nítorí ìdákẹ́ jẹ́ẹ́ jẹ́ ohun tí àwọn agbéni-lárugẹ́ tí ó ní ìgbẹ́kẹ̀lé ara ẹni máa ń ṣe mọ̀ọ́mọ̀, ìdàrúdàpọ̀ kò rí bẹ́ẹ̀. Kò sí ọ̀nà kan tí yàrá náà lè gbà mọ̀ pé ìdákẹ́ jẹ́ẹ́ rẹ kò dá lára rẹ, ṣùgbọ́n wọ́n lè gbọ́ eré ìsọ̀rọ̀ tí ń pọ̀ sí i, ohùn tí ń rẹ̀wẹ̀sì, àti gbólóhùn tí kò parí láti ìhà ẹ̀yìn.

Eré ìsọ̀rọ̀ ni ohun tí ó máa ń tú àṣírí. Gbogbo ohun mìíràn nípa ọ̀rọ̀ rẹ jẹ́ àkóónú tí àwọn olùgbọ́ gbọ́dọ̀ díwọ̀n, ṣùgbọ́n eré ni àmì kan tí wọ́n máa ń kà lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀ láìsí ìsapá kankan. Bí o bá tọ́jú eré déédéé rẹ jálẹ̀ àlàfo náà, àlàfo náà yóò di ìtẹnumọ́. Bí o bá yára gba inú rẹ̀ kọjá, o ti sọ fún yàrá náà pé ohun kan kò dá, èyí tí ó jẹ́ ìròyìn tí wọn kò ní tẹ́lẹ̀, tí wọn kò sì lè gbàgbé mọ́.

Ìdí ẹ̀rọ ara kan tún wà fún kín ó fa èémí dípò kín o kánjú. Ní àkókò tí o bá gbàgbé ibi tí o dé, ìdàrúdàpọ̀ máa ń dé pẹ̀lú rẹ̀ lọ́gán, ohun àkọ́kọ́ tí ó máa ń ṣe ni pé ó máa ń mú kí èémí rẹ ga tí kò sì jìn. Èémí kan ní ìjìn déédéé, tí a fà mọ̀ọ́mọ̀, yóò fún ọ ní ìṣẹ́jú-àáyá méjì tí o nílò, yóò sì dá ohùn rẹ dúró láti rẹ̀wẹ̀sì nínú gbólóhùn tó kàn.

Ìṣẹ́jú-àáyá mẹ́ta máa ń dà bí àkókò gígùn gan-an láti inú, láti òde a kò sì ka a sí ohunkóhun. Dán an wò lẹ́ẹ̀kan pẹ̀lú ohun ìṣírégun, ẹ̀rù kò ní bà ọ́ mọ́.

Gbólóhùn wo ni kí n lò láti padà bọ̀ sínú ọ̀rọ̀ náà?

Kọ gbólóhùn ìpadàbọ̀ tìrẹ ní ìṣáájú, pẹ̀lú ọ̀rọ̀ tìrẹ, kí o sì máa gbé e kiri. Nǹkan bí "Àbá tí mo fẹ́ kí ẹ mú kúrò níbẹ̀ ni..." tàbí "Jẹ́ kí n tún apá pàtàkì náà sọ," tàbí kìkì "Nítorí náà, ẹ jẹ́ kí á padà sí nọ́mbà náà."

Ìdí tí o fi gbọ́dọ̀ pinnu rẹ̀ ní ìṣáájú ni pé o kò ní ronú rẹ̀ jáde lójú kanjú. Àkókò gan-an tí o bá nílò gbólóhùn kan ni àkókò tí agbára rẹ láti kọ́ ọ ti lọ, nítorí náà ètò tòótọ́ ni kí o ti ní ọ̀kan tí a ti pèsè sílẹ̀. Yan àwọn ọ̀rọ̀ tí o máa lè sọ ní ti gidi kí ariwo, nítorí gbólóhùn tí ó dà bí ìwé àfọwọ́kọ ẹlòmíràn kò ní jáde lábẹ́ ìtẹ̀mọ́lẹ̀.

Gbólóhùn kan tó. Méjì ti di ọ̀rọ̀-sísọ nípa bí o ṣe gbàgbé ibi tí o dé. Jẹ́ kí ó kúrú, jẹ́ kí ó wo iwájú, kí o sì rí i dájú pé ó parí nípa tọ́ka sí àkóónú náà dípò títọ́ka sí ìwọ fúnra rẹ.

Lẹ́yìn náà, gbé e sí ibì kan gidi. Ní orí àwọn àkọsílẹ̀ rẹ, lórí káàdì kan lẹ́yìn àmì ìdánimọ̀ rẹ, ní inú ìwájú fáìlì orin náà. Kaadi náà kìkì nílò ìlà kan ṣoṣo: gbólóhùn tí o kò lè kọ́ ní àkókò yẹn ṣùgbọ́n tí o lè kà láìsí ìyèméjì.

Kí ló dé tí orí mi fi máa ń di òfìfo ní apá tí mo mọ̀ jùlọ?

Nítorí àwọn apá tí o mọ̀ jùlọ ni àwọn tí ó ń ṣiṣẹ́ fúnra wọn láìfẹ́ ìrànlọ́wọ́, lábẹ́ ìtẹ̀mọ́lẹ̀ ni àwọn ènìyàn ń bẹ̀rẹ̀ sí darí àwọn ọgbọ́n ìṣiṣẹ́ ara ẹni yìí pẹ̀lú ọwọ́. Ní àkókò tí ìdarí mímọ̀ bá gba ìṣíṣe kan tàbí apá kan tí ó ti ń lọ dáadáa fúnra rẹ̀, gbogbo rẹ̀ máa ń lọ́ra, kò sì ní pé déédéé mọ́.

Èyí fi ara rẹ̀ hàn kedere nínú ìwádìí. Nígbà tí a béèrè lọ́wọ́ àwọn agbábọ́ọ̀lù gọ́ọ̀fù láti ronú ni ariwo lákòókò yíyí ìdíje kan tí ẹ̀bùn owó wà nínú rẹ̀, tí wọ́n sì máa kà pápá wọn padà fún gbogbo ẹgbẹ́ lẹ́yìn náà, àwọn agbábọ́ọ̀lù tí ó jámọ́ jùlọ bẹ̀rẹ̀ sí sọ àwọn òfin ìmọ̀-ẹ̀rọ púpọ̀ sí i ju bí wọ́n ti ń ṣe ní àsìkò eré-ìṣe, pàápàá jùlọ nígbà tí wọ́n bá ń fi bọ́ọ̀lù sínú ihò, ipa yìí sì lágbára jùlọ láàrin àwọn agbábọ́ọ̀lù tí ó ní ìtẹ̀sí jùlọ láti máa ṣàkíyèsí ara wọn báyìí. Ọgbọ́n wọn kò yí padà ní alẹ́ ọjọ́ kan. Àfiyèsí wọn ni ó ti gòkè lọ sínú rẹ̀.

Ó tọ́ láti fi àtúnṣe olóòótọ́ kan kún un, nítorí ẹ̀yà tí ó gbajúmọ̀ nínú èrò yìí rọrùn jùlọ. Àwọn onímọ̀ ìmọ̀ ọkàn eré-ìdárayá ti fi hàn pé ìfetísí ara ẹni kì í ṣe pé ó lè ba nǹkan jẹ́ nígbà gbogbo, ohun tí ó ṣe pàtàkì ni ohun tí o fetí sí àti bí o ṣe ń fetí sí i. Fífetí sí àbájáde, sí àwọn olùwòran, tàbí sí ẹ̀ka ẹ̀rọ ohun tí ó ti ń ṣiṣẹ́ fúnra rẹ̀ tẹ́lẹ̀ ní iye owó gíga. Fífetí sí èrò tí ń bọ̀, sí àwòrán ọ̀rọ̀, sí àbá, sí góńgó, jẹ́ owó kékeré, ó sì ń ràn lọ́wọ́ nígbà mìíràn.

Ìdí nìyẹn tí àtúnṣe náà fi ń ṣiṣẹ́. Sísọ àbá tó ṣe kedere tó gbẹ̀yìn rẹ padà máa ń darí àfiyèsí rẹ padà sí ìta, sí àkóónú náà, ibí kan náà nìkan tí kò ní gba nǹkan kankan lọ́wọ́ rẹ.

Báwo ni kí n ṣe dá a dúró láti tún ṣẹlẹ̀ lẹ́ẹ̀kan sí i?

Ṣe eré-ìṣe padàbọ̀síṣe náà, kìí ṣe àkóónú náà nìkan. Ẹ̀ẹ̀kan ní ìgbà kọ̀ọ̀kan tí o bá ń ṣe eré-ìṣe, dá ara rẹ dúró mọ̀ọ́mọ̀ láàrin gbólóhùn kan, fa èémí, sọ ìlà ìpadàbọ̀ rẹ, kí o sì tẹ̀síwájú. Ìgbà mẹ́ta tàbí mẹ́rin, yóò sì dẹ́kun jíjẹ́ ìṣòro yóò sì di ìgbésẹ̀ dídádúró.

Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ń ṣe eré-ìṣe ẹ̀yà tí gbogbo ohun gbogbo ń lọ déédéé nìkan, èyí tí ó fi wọ́n sílẹ̀ láìní ètò kan fún ìṣẹ̀lẹ̀ kan ṣoṣo tí wọ́n bẹ̀rù ní ti gidi. Ṣíṣe eré-ìṣe ìkùnà ni ohun tí ó ń mú ẹ̀rù kúrò nínú rẹ̀, nítorí ẹ̀rù náà kò tí ì jẹ́ nípa gbígbàgbé ní ti gidi rí. Ó jẹ́ nípa àìmọ ohun tí ń tẹ̀le.

Bí o ṣe wà níbẹ̀, ṣe eré-ìṣe apá tí ó ṣòro pẹ̀lú fúnra rẹ̀, ní eré kíkún àti níwọ̀n ariwo, kí o bẹ̀rẹ̀ láti apá tí o máa ń fò lé kọjá nígbà gbogbo. Ibi tí o bá gbàgbé ibi tí o dé sí, ní ọ̀pọ̀ ìgbà, ni ibi náà tí o kò tí ì ṣe eré-ìṣe rẹ̀ fúnra rẹ láìsí ìhálẹ̀ rí.

Nígbà tí ẹlòmíràn bá di òfìfo níwájú rẹ

Ìwọ yóò máa jẹ́ ara àwọn olùwòran fún èyí ní ọ̀pọ̀ ìgbà ju bí ìwọ yóò ti wà lórí pèpéle fún un, ohun mẹ́rin sì wà tí ìwọ lè ṣe tí kò ní gba nǹkan kankan lọ́wọ́ rẹ ṣùgbọ́n tí yóò ràn lọ́wọ́ púpọ̀.

Jẹ́ kí ojú rẹ ṣí sílẹ̀, kí ojú rẹ sì wà lórí wọn. Má ṣe wo fóònù rẹ, má ṣe wo ẹnì kejì rẹ ní iṣẹ́, má sì ṣe ṣe ìwò ìṣàánú. Agbéni-lárugẹ́ tí ó ń wá ojú ọ̀rẹ́ ní àkókò líle kan ń wá ohun kan ṣoṣo gan-an, jíjẹ́ ẹni tí ó fún un ní eléyìí sì jẹ́ ìrànlọ́wọ́ tòótọ́.

Má ṣe gbà wọ́n là nípa parí gbólóhùn wọn. Ó máa dà bí ìrànlọ́wọ́ ṣùgbọ́n ó máa dà bí ìdájọ́, nítorí ó máa sọ fún yàrá náà pé wọn kò lè dé ibẹ̀ fúnra wọn. Fún wọn ní ìṣẹ́jú-àáyá mẹ́ta náà. Ó fẹ́rẹ̀ẹ́ dájú pé ọ̀nà kan wà fún wọn láti padàbọ̀.

Lẹ́yìn náà, lẹ́yìn ìgbà náà, dárúkọ ìpadàbọ̀ náà ní ariwo fún wọn. Kì í ṣe "o dára gan-an," èyí tí wọn kò ní gbà gbọ́, bí kò ṣe ohun kan pàtó: "o gbàgbé ibi tí o dé ní àmì ìṣẹ́jú mẹ́wàá, mi ò sì lè mọ ibi tí o gbà padà." Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn kìí mọ̀ láéláé pé wọ́n mú un dáadáa, nítorí kò sí ẹni tí ó sọ fún wọn, sísọ fún wọn a sì máa yí bí wọ́n ṣe ń wọlé sí ọ̀kan tó kàn padà. Bí ẹnìkan bá wà ní àyíká tí èrò rẹ̀ ṣe pàtàkì sí wọn, sọ ọ́ ní ibi tí ẹni náà lè gbọ́. Ó ń gba gbólóhùn kan lọ́wọ́ rẹ.

Ó tọ́ láti ṣe èyí fún ìdí tirẹ̀ fúnra rẹ̀, èrè kan sì wà nínú rẹ̀ pẹ̀lú. Wíwo bí ẹlòmíràn ṣe ń padàbọ̀ láti inú òfìfo ni ọ̀nà tí ó dín jùlọ láti kọ́ pé yàrá náà máa ń dárí jì í, ìgbàgbọ́ yẹn sì ni yóò dá ọwọ́ rẹ dúró ní ọjọ́ tí ó bá ṣẹlẹ̀ sí ọ.

Àwọn Orísun

• National Library of Medicine, The fourth dimension: A motoric perspective on the anxiety-performance relationship
• National Library of Medicine, Evidence for Skill Level Differences in the Thought Processes of Golfers During High and Low Pressure Situations
• National Library of Medicine, Music Performance Anxiety: Can Expressive Writing Intervention Help?