Ẹnìkan tí ẹ jọ bẹ̀rẹ̀ papọ̀ kéde nǹkan ńlá kan ní ọ̀sẹ̀ yìí, ìwọ sì ti ka ìkéde náà ní ìgbà mẹ́rin. Kì í ṣe nítorí ìlara. O ń wá apá tí ó ṣàlàyé rẹ̀, gbólóhùn tí ó sọ "báwo", kò sì sí níbẹ̀, nítorí ìkéde kì í ní i nínú rárá.
Pa ìtẹ̀sí náà mọ́. Ìfẹ́ láti wo ẹni tí ó wà níwájú rẹ dáadáa kì í ṣe àbùkù ìwà tí a gbọ́dọ̀ tọ́jú pẹ̀lú ìdúpẹ́. Ọ̀nà déédéé ni tí ènìyàn fi ń mọ ohun tí ó ṣeéṣe àti ohun tí ó yẹ kí wọ́n ṣe lẹ́yìn náà, àwọn tí ó ní ìfẹ́ ọkàn sì ń ṣe é jù nítorí àwọn ni ó ń gbìyànjú láti sún síwájú. Ìṣòro náà kì í ṣe pé o fi wéra. Ó jẹ́ pé ohun tí kò tọ́ ni o fi wéra. Àbájáde ni apá tí a rí, ó sì jẹ́ apá tí kò wúlò. Ọ̀nà ìṣiṣẹ́ ni apá tí a lè dàákọ, ọ̀nà tí ó dájú sì wà láti rí i.
Kí ni ó fi ń jẹ́ pé ìfiwéra sábà máa ń fi mí sílẹ̀ ní ipò búburú?
Nítorí pé ìfiwéra déédéé jẹ́ àbájáde sí àbájáde, àbájáde sì jẹ́ nọ́ḿbà kan tí ó dé láìsí ìtọ́ni kankan. Gerber, Wheeler àti Suls kó ọgọ́ta ọdún ìwádìí ìfiwéra àwùjọ jọ, wọ́n sì rí i pé ọ̀pọ̀ ènìyàn ni ó ń yàn láti fi ara wọn wé àwọn tí ó wà lókè, àti pé ìdáhùn tí ó wọ́pọ̀ jẹ́ ìyàtọ̀ dípò ìmísí, pẹ̀lú ipa tí ó jinlẹ̀ jùlọ lórí ìdájọ́ agbára àti lórí ìmọ̀lára.
Nítorí náà ìrẹ̀wẹ̀sì tí o ń rí lára jẹ́ àbájáde ìṣirò déédéé, kì í ṣe àbùkù ẹni. Ó tún ṣàlàyé ìdí tí ìmọ̀ràn gbogbogbò "dáwọ́ ìfiwéra dúró" kò fi lè yè lọ́wọ́ ẹni tí ó ní ìfẹ́ ọkàn. Ìfiwéra ni ọ̀nà tí o fi ń wọ ara rẹ, o kò sì ní dáwọ́ wíwọ ara rẹ dúró.
Ohun tí ń yí àbájáde náà padà ni ohun tí o fi wéra. Lockwood àti Kunda rí i pé ẹni tí ó ń ṣe àṣepé ń mí ni nígbà tí àṣeyọrí wọn bá dàbí ohun tí a lè dé, ó sì ń rẹ ni lẹ́wẹ̀sì nígbà tí kò bá rí bẹ́ẹ̀, èyí sì wà ní ẹ̀ka tí olùwòran bìkítà nípa rẹ̀ nìkan. Àṣeéṣe ni ìtẹ̀bọ̀tì náà. Àbájáde máa ń dàbí ohun tí a kò lè dé nígbà gbogbo, nítorí ohun tí o ń rí ni nǹkan tí ó ti parí, láìsí àkàsò kankan lára rẹ̀. Ọ̀nà ìṣiṣẹ́ dàbí ohun tí a lè dé nítorí ọjọ́ Ìṣẹ́gun lásán ni a fi kọ́ ọ.
Kí ni mo gan-an máa bi wọ́n?
Ìbéèrè kan: kí ni o ń ṣe nígbà tí o wà ní ipò tí mo wà? Lẹ́yìn náà èkejì tí ó tóóró sí i: kí ni o ṣe ní oṣù mẹ́fà ṣáájú kí èyí tó ṣẹlẹ̀?
Àwọn méjèèjì ń ṣe iṣẹ́ tí ó pọ̀ jù, wọ́n sì ń rí ìdáhùn, nítorí pé o ń bèèrè nípa apá tí ó ń mú ìgbéraga bá ènìyàn tí wọn kì í sì í rí ààyè sọ̀rọ̀ nípa rẹ̀. Ìkéde jẹ́ àbájáde. Oṣù mẹ́fà tí ó ṣáájú rẹ̀ jẹ́ ọ̀nà ìṣiṣẹ́, ọ̀pọ̀ ènìyàn yóò sì fi í fún ọ ní kíkún bí ẹnìkan bá kàn bèèrè.
Àwọn díẹ̀ sí i tí ń mú kókó jáde dípò ìmọ̀ ọgbọ́n orí:
- Kí ni o dáwọ́ ṣíṣe dúró láti ṣí ààyè fún èyí?
- Ta ni ó ràn ọ́ lọ́wọ́, báwo ni ẹni náà sì ṣe wá mọ̀ ọ́?
- Kí ni o kọ́kọ́ ṣe ní àìtọ́?
- Báwo ni ó ti pẹ́ tó láti ìgbà ìpinnu dé àbájáde àkọ́kọ́ tí a rí?
Bí o kò bá lè bèèrè tààrà, tún un kọ́ láti inú ẹ̀rí gbogbogbò: ohun tí wọ́n tẹ̀ jáde, ibi tí wọ́n farahàn, àti ètò tí ó tẹ̀ lé e. Wo àwọn ọjọ́. Àlàfo ọdún méjì láàrin ìpinnu ẹnìkan àti ìkéde wọn ni òtítọ́ tí ó ń fúnni níṣìírí jùlọ, ó sì jẹ́ apá tí ìkéde náà máa ń fi sílẹ̀ nígbà gbogbo.
Báwo ni mo ṣe lè lo ohun tí mo kọ́ láìdàákọ gbogbo ìgbésí ayé wọn?
Mú ìwà kan ṣoṣo kí o sì ṣe é fún oṣù kan. Ọ̀kan. Ìkùnà níbí kì í ṣe jíjí díẹ̀ jù, ó jẹ́ gbígbé gbogbo ètò ìgbésí ayé ẹnìkan wọlé ní ọ̀sẹ̀ kan kí o sì fi gbogbo rẹ̀ sílẹ̀ ní ọjọ́ kẹwàá.
Yan ìwà tí ó bá àyẹ̀wò mẹ́ta yìí mu: ó wà lábẹ́ ìdarí rẹ, o lè ṣe é ní ìwọ̀n kékeré ní ọjọ́ tí ó burú jùlọ fún ọ, ó sì ń mú nǹkan tí a lè rí jáde láàrin ọ̀sẹ̀ mẹ́rin. Títẹ̀ jáde ní ọ̀sẹ̀ọ̀sẹ̀. Ìjíròrò ìfẹ̀mí-hàn kan lóòjọ́. Wákàtí méjì ìdánrawò kí o tó ṣí àpótí ìmèlì rẹ. Lẹ́yìn náà kọ ìlà kejì tí ó wúlò jù, ìyẹn ni nǹkan tiwọn tí o mọ̀ọ́mọ̀ pinnu pé o kò ní lépa: ìlú wọn, ìfẹ́ wọn láti rìnrìn àjò ní ọ̀gọ̀rùn-ún méjì òru lọ́dún, ìtara wọn fún iṣẹ́ tí ń jẹ ọjọ́ ìsinmi. Ìlà náà ni ó ń yí ìfiwéra padà sí ètò dípò kí ó jẹ́ ìṣàre lórí ẹ̀rọ.
Lẹ́yìn náà ṣàyẹ̀wò àkókò náà ní òtítọ́. Bí wọ́n bá ti wà nínú rẹ̀ fún ọdún mẹ́jọ tí ìwọ sì ti wà fún ọdún méjì, ìfiwéra tí ó tọ́ ni pẹ̀lú ọdún kejì wọn, èyí tí ó sábà kéré ní ìgbéraga tí ó sì wúlò gan-an.
Ṣé kí n kàn dáwọ́ títẹ̀lé wọn dúró ni?
Nígbà mìíràn, gẹ́gẹ́ bí ìgbésẹ̀ ìgbà díẹ̀ tí ó ní ọjọ́ lára. Bí ojú-ìwé kan bá ń ba wákàtí méjì àárọ̀ rẹ jẹ́ déédéé, pa á lẹ́nu mọ́ fún oṣù kan nígbà tí o bá ń ṣe ìwà kan náà tí o yàn, kí o sì fi ọjọ́ ìparí sí ìpalẹ́numọ́ náà gẹ́gẹ́ bí wàá ṣe fi ọjọ́ sí ohunkóhun mìíràn tí o pinnu.
Ohun tí kì í ṣe ni ọgbọ́n ìṣiṣẹ́. Pípa ẹnu mọ́ ń mú ìròyìn náà kúrò pẹ̀lú ẹ̀gún rẹ̀, ìròyìn náà sì ni ìdí tí o fi ń wò ó ní ìbẹ̀rẹ̀. Ẹni tí ó wà ní ọdún méjì níwájú rẹ nínú ẹ̀ka tìrẹ gan-an jẹ́ ọ̀kan lára orísun tí ó dára jùlọ tí wàá ní láéláé, ní ọ̀fẹ́, ó sì ń tẹ ọ̀nà ìṣiṣẹ́ rẹ̀ jáde ní gbangba. Pípa ìyẹn kúrò títí láé kí ara lè rọ̀ ọ́ ní ọjọ́ Ìṣẹ́gun kan jẹ́ pàṣípààrọ̀ tí ó gbówó lórí.
Ìsẹ́ tí ó dára jù ń to ọ̀rọ̀ ní ti àkóónú, kì í ṣe ní ti ẹni. Pa àwọn àkàǹtì tí ń fi iṣẹ́ tí ó ń lọ lọ́wọ́ hàn tí wọ́n sì ń ṣàlàyé bí wọ́n ṣe ń ṣe é mọ́, kí o sì fi àwọn àkàǹtì tí ń tẹ àbájáde nìkan jáde sílẹ̀. Ìyàtọ̀ yẹn kò ní í ṣe pẹ̀lú ìlara rárá, ó ní í ṣe pẹ̀lú bóyá o lè ṣe nǹkan lórí ohun tí o ń kà.
Kí ni mo máa ṣe nípa ìmọ̀lára náà fúnra rẹ̀?
Sọ nǹkan kan fún wọn, sókè àti ní pàtó, nípa ohun tí wọ́n ṣe gan-an. Ó ni ọ̀nà tí ó yára jùlọ láti yí ẹni tí o ń fi ara rẹ wé padà sí ẹni tí ó mọ orúkọ rẹ, ó sì ná gbólóhùn kan péré.
Òfin náà tọ́ sí kíkọ́ sórí: ìyìn tí kò ṣe kedere jẹ́ ariwo, dídárúkọ ohun tí ẹnìkan ṣe gan-an, níwájú àwọn tí èrò wọn nípa wọn ṣe pàtàkì, sì jẹ́ ìṣẹ̀lẹ̀ ńlá nínú iṣẹ́ wọn tí kò ná ẹni tí ó fi fúnni ní nǹkankan. Kì í ṣe "kú oríire". Nǹkan tí ó sún mọ́ èyí: apá tí o tún ọ̀nà ìgbanisínú kọ́ ṣáájú ìṣílẹ̀ ni ìdí tí nọ́ḿbà náà fi yí padà, mo sì sọ bẹ́ẹ̀ fún ẹgbẹ́ náà.
Ẹ̀rí wà nípa ọ̀nà tí èyí ń gbà lọ. Grant àti Gino rí i nínú ìdánwò mẹ́rin, pẹ̀lú ìwádìí pápá kan pẹ̀lú àwọn tí ń kó owó jọ, pé kí a dúpẹ́ lọ́wọ́ ènìyàn ń mú kí wọ́n ran ni lọ́wọ́ sí i lẹ́yìn náà, àti pé ohun tí ó fà á ni ìmọ̀lára pé àwùjọ mọyì wọn, kì í ṣe ìmọ̀lára pé wọ́n lágbára sí i. Ìdámọ̀ jẹ́ nǹkan tí o lè fifúnni ní ọ̀fẹ́, ó sì ń yí ohun tí ènìyàn ń ṣe lẹ́yìn náà padà.
Olùdásílẹ̀ KEEP CALM fi í sí inú ọ̀rọ̀ tirẹ̀: ó sọ pé ọ̀kan lára àṣírí àṣeyọrí tirẹ̀ ni wíwá ààyè láti kọ́ni, láti gbani nímọ̀ràn, láti gbé ni sókè, láti yìn ni àti láti gbérugẹ àwọn tí ó yí i ká, tí ó ṣe é ní gbogbo ọ̀nà lọ dípò lẹ́yìn tí ó ti dé ibi tí ó ń lọ, àti pé ohun tí ó padà wá jẹ́ ìlọ́po mẹ́wàá ohun tí ó fi sí i. Ìtàn iṣẹ́ tirẹ̀ ni ìyẹn, kì í sì í ṣe òfin tí ẹnikẹ́ni lè ṣe ìlérí rẹ̀ fún ọ. Ohun tí kò sí ìjà nípa rẹ̀ ni iye rẹ̀, ìyẹn ni gbólóhùn kan pàtó tí a sọ níbi tí ó ti kà.
Ìfiwéra jẹ́ ohun èlò, nítorí náà dì í mú ní ẹnu rẹ̀
Kò sí ohun kan nínú èyí tí ó ń béèrè pé kí o fẹ́ díẹ̀ sí i tàbí kí o yí ojú rẹ padà. Ìrísí rẹ̀ tí ń mú ọ dára sí i kúkúrú, ó sì rọrùn.
Bèèrè ohun tí wọ́n ṣe ní ipò tí ìwọ wà. Mú ìwà kan kí o sì ṣe é fún oṣù kan. Dárúkọ nǹkan kan tiwọn tí o kò ní lépa. Fi gbólóhùn kan pàtó ránṣẹ́ sí wọn nípa iṣẹ́ náà fúnra rẹ̀.
Ṣe ìyẹn ní ìgbà mẹ́ta tàbí mẹ́rin lọ́dún pẹ̀lú àwọn tí ó wà níwájú rẹ díẹ̀, nǹkan ìpìlẹ̀ kan yóò sì yípadà. Wàá parí pẹ̀lú ọ̀nà ìṣiṣẹ́, àkójọpọ̀ ìpinnu tí o ṣe mọ̀ọ́mọ̀ dípò èyí tí ó ṣẹlẹ̀ lásán, àti ẹgbẹ́ kékeré àwọn ènìyàn tí ó wà níwájú rẹ tí wọ́n mọ ẹni tí o jẹ́ gan-an. Ní ọdún karùn-ún, ìkẹyìn yẹn tọ́ ju ìwà kankan lórí àtòjọ náà lọ.
Àwọn orísun
- Psychological Bulletin, A social comparison theory meta-analysis 60+ years on
- Journal of Personality and Social Psychology, Superstars and Me: Predicting the Impact of Role Models on the Self
- Journal of Personality and Social Psychology, A little thanks goes a long way: Explaining why gratitude expressions motivate prosocial behavior