Ọ̀nà rere mẹ́ta ti ṣí sílẹ̀. O lè jiyàn lọ́nà tó gbámúṣé fún èyíkéyìí nínú wọn, ìyẹn gan-an sì ni ìṣòro náà, o sì ti tún àkọsílẹ̀ àǹfààní àti àléébù kan náà kà fún ọ̀sẹ̀ kan láìsí pé ó sọ ohun tuntun fún ọ. Èyí kì í ṣe àìlè-pinnu, kì í sì í ṣe àìní ìmọ̀-ara-ẹni. Ohun tó ń ṣẹlẹ̀ nígbà tí ẹni tó ní agbára gbìyànjú láti dá ìbéèrè nípa ara rẹ̀ lóhùn nípa rírò jinlẹ̀ sí i nìyẹn.
Èrò-inú kì í ṣe ohun èlò tó tọ́ níbí. O ti ní èyí tó dára jù lọ́wọ́, ìyẹn ni àkọsílẹ̀ ohun tí o ti ṣe ní tòótọ́, ọ̀sẹ̀ dé ọ̀sẹ̀, láìsí ẹni tó fipá mú ọ. Àkọsílẹ̀ yẹn kò lẹ́wà, ó ní pàtó, kò sì ń pọ́n ọ lé, ìdí nìyẹn tó fi péye ju iye ìfojúinúwò yòówù lọ. Ohun tó ń tẹ̀lé ni bí o ṣe lè kà á ní nǹkan bí ogójì ìṣẹ́jú, àti bí o ṣe lè dán ìdáhùn náà wò kí o tó fi ọdún márùn-ún sí i.
Kí ló dé tí fífojú inú wo àwọn àṣàyàn kò fi ń ṣiṣẹ́?
Nítorí o ń ṣàfarawé ìgbésí ayé tí o kò gbé rí, ènìyàn kò sì mọ̀ọ́ ṣe ní ọ̀nà pàtó kan. Gilbert, Killingsworth, Eyre àti Wilson fi hàn nínú Science ní ọdún 2009 pé ènìyàn sọ àsọtẹ́lẹ̀ ìdáhùn ara wọn sí ìpàdé ìfẹ́ kíákíá àti sí ìdánwò ẹlẹgbẹ́ ní pípé sí i nígbà tí ohun tí wọ́n ní ni ìròyìn bí ẹnìkan mìíràn ṣe dáhùn, ju nígbà tí wọ́n ní ìmọ̀ kíkúnrẹ́rẹ́ nípa ìṣẹ̀lẹ̀ náà fúnra rẹ̀ lọ. Wọn kò sì gbà á gbọ́. Àwọn olùkópa àti àwọn olùwòran fojú sọ́nà pé àpèjúwe kíkúnrẹ́rẹ́ ni yóò ṣiṣẹ́ dáadáa sí i.
Àbájáde yẹn wúlò lọ́nà tí kò wọ́pọ̀ fún ìpinnu iṣẹ́. Ó sọ pé ìwífún tó péye ni ìròyìn ìgbésí ayé ẹlòmíì, kì í ṣe àsọtẹ́lẹ̀ tìrẹ, ó sì sọ pé ìgbọ́kànlé rẹ nínú àsọtẹ́lẹ̀ tìrẹ kì í ṣe ẹ̀rí lórí ohunkóhun.
Nítorí náà dá bíbéèrè èyí tí ìwọ yóò nífẹ̀ẹ́ dúró. Ìbéèrè yẹn ń rìn pátápátá lórí àfarawé. Béèrè ohun tí àkọsílẹ̀ náà ti sọ, lẹ́yìn náà lọ gba ìròyìn ìgbésí ayé ẹni kan lórí ọ̀nà tí o ń rò. Àwọn méjèèjì jẹ́ ẹ̀rí. Àlá ọ̀sán, bí ó ti wù kí ó ṣe kedere tó, kì í ṣe ẹ̀rí.
Kí ni ohun tó jẹ́ ẹ̀rí ní tòótọ́ nínú àkọsílẹ̀ mi?
Nǹkan mẹ́rin, gbogbo mẹ́rẹ̀ẹ̀rin sì jẹ́ ìṣe. Ohun tí o ń ṣe tí o fi ń gbàgbé àkókò, ohun tí o sọ “bẹ́ẹ̀ ni” sí kí o tó ní àyè láti ronú, ohun tí o ń bá a lọ ní ṣíṣe láìgba owó tí kò sì sí ẹni tó ń wò ọ́, àti ìyìn tí o máa ń nà dà nù.
Gba ogójì ìṣẹ́jú kí o sì kọ:
- Ìgbà mẹ́wàá tó gbẹ̀yìn tí o gbàgbé àkókò. Kì í ṣe àwọn alẹ́ tó dára. Iṣẹ́ pàtó náà. Csikszentmihalyi àti LeFevre tẹ̀lé àwọn àgbà 78 pẹ̀lú ẹ̀rọ ìpè fún ọ̀sẹ̀ kan, wọ́n sì rí i pé ìwọ̀n ìrírí kan sinmi lé bóyá ìṣòro iṣẹ́ àti ọgbọ́n bá ara wọn mu, àti pé ọ̀pọ̀ àwọn ìṣẹ́jú tó gba ọkàn wọn yẹn ṣẹlẹ̀ nínú iṣẹ́ dípò nínú ìfàájì. Ìgbà ọkàn jẹ́ àmì nípa iṣẹ́ náà fúnra rẹ̀.
- Nǹkan márùn-ún tó gbẹ̀yìn tí o sọ “bẹ́ẹ̀ ni” sí lójú ẹsẹ̀. Ìyára “bẹ́ẹ̀ ni” jẹ́ ìwífún. Ìjíròrò lọ́kàn ni ibi tí o ti ń bá ara rẹ jiyàn sínú nǹkan.
- Gbogbo ohun tí o ṣe ní ọdún tó kọjá tí kò sí ẹni tó béèrè fún. Láìgba owó, láìsí olùwò, láìsí èrè, tí o sì ṣe é síbẹ̀.
- Ìyìn tí o máa ń kọ̀ sílẹ̀. Kọ ọ́ ní gbólóhùn tí ó rọrùn, ní ọ̀rọ̀ tí ẹni náà lò gan-an.
Máṣe ṣàlàyé nígbà tí o ń kọ. Ìṣàlàyé ni ìgbésẹ̀ tó tẹ̀lé, ó sì rọrùn púpọ̀ sí i nígbà tí ogún àkọsílẹ̀ bá ti wà lórí tábìlì.
Báwo ni mo ṣe lè ka àkọsílẹ̀ náà láìtan ara mi jẹ?
Wá ọ̀rọ̀-ìṣe, kì í ṣe ẹ̀ka iṣẹ́. Fa ìlà sí abẹ́ ohun tí o ń ṣe ní ti ara nínú àkọsílẹ̀ kọ̀ọ̀kan: ṣíṣàlàyé, kíkọ́ nǹkan, ṣíṣàdéhùn, ṣíṣètò, títúnṣe, pípinnu, gbígba àlejò. Àwọn orúkọ tó wà lórí àkọsílẹ̀ rẹ jẹ́ iṣẹ́ àti ẹ̀ka òwò, wọn yóò sì yí padà ní ìgbà mẹ́ta nínú ìgbésí ayé iṣẹ́ kan. Àwọn ọ̀rọ̀-ìṣe ni ohun tí ó ń fà ọ́ ní tòótọ́, wọ́n sì ń rìn pẹ̀lú rẹ.
Lẹ́yìn náà kà wọ́n. Ọ̀rọ̀-ìṣe tó fara hàn ní mẹ́fà nínú ogún àkọsílẹ̀ ń sọ ohun kan fún ọ tí ìrántí ìkan ṣoṣo tó ní ariwo kò sọ. Fi àfiyèsí pàtó sí ibi tí ọ̀wọ́n “láìgba owó” àti ọ̀wọ́n “ìgbà ọkàn” ti pàdé, nítorí ibi ìkóra-jọ yẹn ni ohun tó sún mọ́ ìdáhùn tààrà jù lọ tí ìdánrawò yìí ń mú jáde.
Ìkìlọ̀ méjì. Dín ohunkóhun tó fara hàn lẹ́ẹ̀kan ṣoṣo kù, bí ó ti wù kí ó ṣe kedere tó. Kí o sì ya nǹkan náà fúnra rẹ̀ sọ́tọ̀ kúrò nínú yàrá tí ó ti ṣẹlẹ̀. Ọdún tó dára lè jẹ́ nípa ọgbọ́n iṣẹ́ náà tàbí ó lè jẹ́ nípa ènìyàn méjì tí o jókòó lẹ́gbẹ̀ẹ́ wọn, àwọn méjèèjì sì ń tọ́ka sí ìgbésẹ̀ tó yàtọ̀ pátápátá. Béèrè apá wo ni yóò ṣì dára pẹ̀lú àwọn ẹlẹgbẹ́ mìíràn, nínú ilé mìíràn, fún ọ̀gá mìíràn. Àwọn apá tó bá là nínú ìyípadà mẹ́tẹ̀ẹ̀ta ni àwọn tí o lè fi ẹ̀wádún kan kọ́ nǹkan lé.
Báwo ni mo ṣe lè dán ìdáhùn náà wò kí n tó fi ara mi lé e?
Ṣe é fún ọ̀sẹ̀ méjì ní ìwọ̀n tó kéré jù lọ, lẹ́yìn náà béèrè lọ́wọ́ ẹni tó ti ń ṣe ẹ̀yà kíkún rẹ̀ pé kí ni ọjọ́ Tuesday lásán ní nínú gan-an.
Ìdánwò kékeré náà kì í ṣe iṣẹ́ àdánwò ńlá, kì í sì í ṣe iṣẹ́ òwò ẹ̀gbẹ́. Wákàtí mẹ́rin ti ọ̀rọ̀-ìṣe náà gan-an ni: oníbàárà kan, ẹ̀kọ́ kan tí o kọ́ni, àwòṣe kan, ìṣàdéhùn kan tí o ṣe fún ẹlòmíì. O kò ń dán an wò bóyá o lágbára. O ń kó irú ẹ̀rí kan náà tí o ṣẹ̀ṣẹ̀ wa jáde nínú àtijọ́ rẹ, ṣùgbọ́n nípa ọjọ́ iwájú, ọ̀sẹ̀ méjì rẹ̀ sì ju oṣù méjì ìrònú lórí rẹ̀ lọ.
Apá kejì ṣe pàtàkì ju bí ènìyàn ṣe ń rò lọ, ó sì ni ìlò tààrà ti ìwádìí ìmọ̀ràn aládùúgbò yẹn. Wá ẹni kan tó ń ṣe nǹkan náà kí o sì bi ìbéèrè tóóró: kí ni ọjọ́ Tuesday tó kọjá dà bí, wákàtí sí wákàtí? Kì í ṣe bóyá wọ́n nífẹ̀ẹ́ rẹ̀, kì í sì í ṣe ìmọ̀ràn wo ni wọ́n ní. Ìròyìn wọn nípa ọjọ́ gidi kan ń sọ ìdáhùn rẹ tẹ́lẹ̀ ju èrò-inú tìrẹ lọ.
Èrè wà nínú yíyàn ní ọ̀nà yìí dípò ṣíṣe àkọ́ṣe. Sheldon àti Elliot rí i pé àwọn góńgó tó bá ìfẹ́ àti ìlànà ẹni tó ń dàgbà mu ń fa akitiyan tó dúró pẹ́ sí i, ó sì ṣeé ṣe kí a dé wọn. Àwọn góńgó tí a fi ẹ̀rí yàn ni àwọn tó ń dúró nígbà tí ìdùnnú tuntun bá lọ.
Bí àkọsílẹ̀ náà bá tọ́ka síbi tí n kò fẹ́ ń kọ́?
Gbà á ní ti gidi, lẹ́yìn náà ṣe é ní kékeré. Àkọsílẹ̀ tó tọ́ka síbi tí kò rọrùn ṣì jẹ́ ìwífún tó dára jù lọ tí o ní, ìdáhùn tó tọ́ sì kì í ṣe fífọ́ iṣẹ́ rere túútúú nítorí àkọsílẹ̀ tí a kọ ní ọjọ́ Sunday kan.
Ohun tí a sábà máa ń rí kì í ṣe ìyípadà ọ̀nà. Ìyípadà ìwọ̀n ni. Àkọsílẹ̀ rẹ sọ “ṣíṣàlàyé”, ó sì di mímọ̀ pé o ń ṣe é fún ìṣẹ́jú àádọ́rùn-ún ní oṣù kan, nítorí náà ìgbésẹ̀ náà ni láti gbé e dé wákàtí mẹ́jọ nínú iṣẹ́ tí o ti ní kí o tó ronú nípa ohunkóhun tó tóbi jù. Ìjíròrò pẹ̀lú ọ̀gá rẹ ni ìyẹn, kì í ṣe ìwé ìfipò-sílẹ̀.
Ṣọ́ ìkùnà ìdàkejì náà pẹ̀lú. Bí àṣàyàn kan bá fara hàn lórí àkọsílẹ̀ rẹ gẹ́gẹ́ bí orúkọ ipò nìkan, tí kò sì fara hàn rí gẹ́gẹ́ bí ọ̀rọ̀-ìṣe, ìta ni ó ti wá, kì í ṣe inú rẹ. Àwọn ọ̀rọ̀-ìṣe jẹ́ tìrẹ. Àwọn orúkọ ipò sábà máa ń jẹ́ ti ẹlòmíì, wọ́n sì ni ohun tó gbówó lórí jù lọ lórí ojú ewé náà láti lé nípa àṣìṣe.
Yàn láti inú àkọsílẹ̀ náà, lẹ́yìn náà lé e gidigidi
O ní àṣàyàn rere mẹ́ta, o kò sì ní ọ̀nà láti fi ọwọ́ ba èyí tó tọ́. Kò sí ẹni tó ní ìyẹn. Ohun tí o ní ni ẹ̀rí tí ìwọ fúnra rẹ ti mú jáde: ọ̀rọ̀-ìṣe tó ń padà wá léraléra, ẹ̀yà ọ̀sẹ̀ méjì rẹ̀, àti ìròyìn ẹni kan nípa ọjọ́ Tuesday gidi kan.
Lẹ́yìn náà yàn, kí o sì dúró lórí ohun tí o yàn pẹ́ tó fún àṣàyàn náà láti pọ̀ sí i. Ìdí tí a fi ń ṣe iṣẹ́ ẹ̀rí kì í ṣe ìbẹ̀rù. Ó jẹ́ kí o lè lé nǹkan náà láìtún ìpinnu náà jiyàn ní gbogbo ọ̀sẹ̀ mẹ́jọ, nítorí àtúnjiyàn ni ohun tó ń gba ẹ̀wádún lọ́wọ́ ènìyàn ní tòótọ́.
O kò sọnù, ìwọ kò sì ní àìní ìtaniji. Àṣàyàn ló pọ̀ jù fún ọ, ìyẹn sì jẹ́ ìṣòro rere, a sì ń yanjú rẹ̀ pẹ̀lú àkọsílẹ̀ àti kálámù dípò fífà sẹ́yìn.
Àwọn orísun
- Science, The surprising power of neighborly advice
- Journal of Personality and Social Psychology, Optimal experience in work and leisure
- Journal of Personality and Social Psychology, Goal striving, need satisfaction, and longitudinal well-being: the self-concordance model