Nígbà Tí O Bá Ṣàwárí Iye Owó Tí Àwọn Ẹlòmíràn Ń Jẹ

O gbọ́n nínú iṣẹ́ rẹ, o sì fẹ́ dájú pé wọ́n san ọ́ ní ohun tó tọ́ fún un. Nítorí náà, tí ẹnì kan tó ń bá ọ ṣiṣẹ́ bá sọ nọ́mbà owó tí ó ń jẹ nígbà oúnjẹ ọ̀sán, tí ó sì tayọ ti tìrẹ, fún iṣẹ́ tó fẹ́rẹ̀ dà bí tirẹ gan-an, ohun tó ṣe pàtàkì láti mọ̀ ni pé o ṣẹ̀ṣẹ̀ rí ohun tó níye lórí gbà. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn ni ń lo ọdún púpọ̀ láìní ìsọfúnni kan tí ó dájú nípa iye tí iṣẹ́ wọn wulẹ̀ tọ́ sí, ìwọ nìkan ló rí ọ̀kan lọ́fẹ̀ẹ́, lórí sandwich, láti ọ̀dọ̀ ẹnì kan tó fi ewu díẹ̀ wewu láti sọ ọ́ jáde ní gbangba.

Ìmọ̀lára tí ó wà nínú àyà rẹ jẹ́ òtítọ́, yóò sì kọjá lọ. Nọ́mbà náà kò ní kọjá, tí o bá kọ ọ́ sílẹ̀. Ohun tí ó máa ṣẹlẹ̀ nísinsìnyí jẹ́ ọ̀nà iṣe kì í ṣe ìmọ̀lára lásán, yóò sì bẹ̀rẹ̀ ní ọ̀sán yìí, kì í ṣe ní ọ̀sẹ̀ mẹ́ta sí i, nígbà tí ẹ̀dùn ọkàn bá ti rọ tí kò sì sí ohun tó ti yí padà.

Ẹni tí a bá ṣiṣẹ́ pọ̀ ń jẹ owó ju mí lọ fún iṣẹ́ kan náà. Kí ni kí n kọ́kọ́ ṣe?

Kọ nọ́mbà wọn sílẹ̀ lónìí gan-an, pẹ̀lú orúkọ oyè wọn, iye ọdún ìrírí wọn àti ọjọ́ náà. Èyí ni àmì àkọ́kọ́ nínú àyè tí o ń kọ́ jọ báyìí, àyè náà sì ni ohun tí o máa lò láti béèrè ní ìkẹyìn.

Ṣe èyí kí o tó ṣe ohunkóhun mìíràn, nítorí nọ́mbà náà máa ń dà rú kánkán ní ọ̀nà tí ìmọ̀lára kò fi rí bẹ́ẹ̀. Lẹ́yìn ọ̀sẹ̀ kan, ìwọ yóò rántí pé ó pọ̀ ju tìrẹ lọ, ṣùgbọ́n àwọn nọ́mbà náà yóò ti fò lọ́kàn rẹ. Lórí bébà, tó bá wà ní ẹ̀gbẹ́ orúkọ oyè àti ọjọ́, ó di ẹ̀rí. Ní orí rẹ, ó máa ń dúró ní ẹ̀dùn ọkàn lásán, ẹ̀dùn ọkàn kò sì lè fara dà ìjíròrò owó oṣù.

Kọ ohun tí o mọ̀ nípa ìrísí iṣẹ́ wọn sílẹ̀ pẹ̀lú, ní ìlà kan ṣoṣo: ohun tí wọ́n ń bójútó, ẹni tí wọ́n ń jábọ̀ fún, iye àkókò tí wọ́n ti ń ṣe é. Ìwọ kò ń kọ́ ẹ̀sùn kan sí ẹnikẹ́ni, o ń kọ́ ìfiwéra tí yóò dúró ṣinṣin nígbà tí ẹni àgbà kan bá bi í léèrè, ìfiwéra tí kò yé kedere kò sì lè dúró ṣinṣin.

Lẹ́yìn náà, ti ìwé àkọsílẹ̀ rẹ dé. O kò ń pinnu ohunkóhun ní ọ̀sán yìí. Ìkójọ ìsọfúnni ni o ń ṣe.

Báwo ni mo ṣe lè la ìyókù ọ̀sán yìí já?

Dìde, lọ rìn ní ibì kan fún ìṣẹ́jú mẹ́wàá, fa èémí síta fún àkókò tó gùn ju bí o ṣe fà á sínú lọ, kí o má sì fi ránṣẹ́ sí ẹnikẹ́ni. Àwọn olùṣèwádìí ní Stanford dán ọ̀nà mímí yìí wò fún ìṣẹ́jú márùn-ún lóòjọ́ ní gbogbo oṣù kan, wọ́n sì rí i pé ó gbé ìmọ̀lára ọkàn ga ju bí ìṣàkóso ọkàn tí à ń pè ní mindfulness ṣe ṣe. Èyí jẹ́ èrè ńlá fún ìtọ́ni ara kékeré kan ṣoṣo. Ìmọ̀lára tí o ní jẹ́ èsì ìfiwéra, ó máa ń pariwo, yóò sì rọ tí o bá kọ̀ láti bọ́ ọ.

Ohun tí o ń dáàbò bo ara rẹ fún ni ìhùwàsí kánkán sí gbogbo èyí: ìránṣẹ́ tí o fi ránṣẹ́ sí ọ̀rẹ́ tí wọ́n máa yá àwòrán rẹ̀, ìdáhùn tútù tí o fi fún ẹni tó sọ fún ọ, ìwé ìfìlọ́lẹ̀ iṣẹ́ tí a kọ ní wákàtí mẹ́rin ọ̀sán tí o máa fẹ́ gbà padà ní wákàtí mẹ́sàn àárọ̀ ọjọ́ tó tẹ̀ lé e. Ohunkóhun tí o bá fi ránṣẹ́ lónìí kò dára ju bí a bá fi ránṣẹ́ kan náà ránṣẹ́ ní ọjọ́ Ajé, ọ̀pọ̀lọpọ̀ nínú rẹ̀ sì burú ju bẹ́ẹ̀ lọ.

Sísọ fún ọ nípa iye tí ẹlòmíràn ń jẹ máa ń dà bí ẹni pé ìdájọ́ ni lórí bí o ṣe ń ṣiṣẹ́, èrò yìí kò sì tọ́ nípa òtítọ́. Owó oṣù ni a máa ń pinnu fún gẹ́gẹ́ bí àsìkò tí a gbà ọ́ sí iṣẹ́, ohun tí o béèrè nígbà náà, ẹgbẹ́ wo ló ní owó ìṣúná ní àsìkò yẹn, àti bí ọjà ṣe ń yí padà ní oṣù tí ẹnì kan fi ọwọ́ sí bébà. Owó oṣù ẹlòmíràn jẹ́ ìsọfúnni nípa ọjà, kì í sì í ṣe ìdájọ́ lórí rẹ.

Báwo ni mo ṣe lè sọ nọ́mbà kan di àyè tó yẹ láti fi béèrè?

Wá ìsọfúnni méjì síi fún ipò iṣẹ́ kan náà àti agbègbè tó sún mọ́ tirẹ, kí o wá lo èyí tó pọ̀ jùlọ nínú mẹ́tẹ̀ẹ̀ta gẹ́gẹ́ bí àfojúsùn rẹ. Nọ́mbà kan jẹ́ ìtàn kan ṣoṣo, méjì jẹ́ àkókò kan tó ṣẹlẹ̀ láìròtẹ́lẹ̀, mẹ́ta sì jẹ́ owó ìlànà ọjà tí o lè sọ jáde ní gbangba láìjẹ́ pé ohùn rẹ mì.

Ibi tí méjì tókù ti wá, ní ọ̀nà tó ń ṣiṣẹ́ ní ti gidi. Àwọn ènìyàn tí o ti mọ̀ tẹ́lẹ̀ tí wọ́n ń ṣe iṣẹ́ tirẹ ní ibòmíràn, béèrè lọ́wọ́ wọn ní tààrà, nítorí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn máa sọ fún ọ tí o bá kọ́kọ́ sọ tirẹ fún wọn. Àwọn owó oṣù tó wà ní gbangba nínú ìpolówó iṣẹ́ fún ipò tirẹ, níbikíbi tí àwọn agbanisíṣẹ́ bá ti tẹ̀ wọ́n jáde, ìyẹn ni orísun tí kò ní ìdààmú jùlọ. Àwọn tó ń wá àwọn òṣìṣẹ́, tí wọn yóò fún ọ ní àyè nínú ìpè fóònù kan ṣoṣo, tí wọ́n sì ń jẹ owó láti mọ̀ ọ́n. Àti ìsọfúnni owó oṣù èyíkéyìí tí a ti tẹ̀ jáde fún iṣẹ́ àti orílẹ̀-èdè tìrẹ, tí ó jẹ́ ọ̀fẹ́ láti kà, tí yóò sì kéré tán dá ọ dúró kí o má ṣe yà kúrò pátápátá.

Lẹ́yìn náà, yan ọjọ́ kan. Àṣìṣe tó wọ́pọ̀ jùlọ níbí kì í ṣe rírí nọ́mbà tí kò tọ́, ó jẹ́ rírí nọ́mbà tó tọ́ láìṣe ohunkóhun pẹ̀lú rẹ̀ fún ọdún kan. Fi ìbéèrè rẹ sí ọ̀sẹ̀ kan pàtó, ní kíkọ, kí ìmọ̀lára náà tó rọ, nítorí ìmọ̀lára náà ni epo, epo kò sì lè dúró pẹ́.

Ǹjẹ́ kí ló ń ṣẹlẹ̀ tí ìdí kan bá wà tí wọ́n fi ń jẹ owó ju mí lọ?

Nígbà mìíràn, ìdí kan wà, ìrírí rẹ̀ sì jẹ́ àbájáde rere kì í ṣe búburú. Ó lè jẹ́ pé wọ́n ní ojúṣe tí o kò ní, owó ìlànà ọjà fún ọgbọ́n tó ṣọ̀wọ́n, tàbí ìjíròrò owó tí wọ́n ṣe dáadáa ju bí tìrẹ ṣe rí, ọ̀kọ̀ọ̀kan nínú àwọn wọ̀nyí sì ń sọ ohun tó yẹ kí o ṣe tẹ̀lé fún ọ ní kedere.

Ìwádìí kan tí National Bureau of Economic Research (Ilé-iṣẹ́ Ìwádìí Ọrọ̀-ajé ti Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà) tẹ̀ jáde rí i pé àwọn ènìyàn ní àsìwàjú-ẹ̀rò ńlá nípa iye owó tí àwọn alábòójútó wọn ń jẹ, wọ́n sì ní àsìwàjú-ẹ̀rò kékeré ṣùgbọ́n tó jẹ́ òtítọ́ nípa àwọn ẹgbẹ́ wọn, èyí sì lè jẹ́ èké láti ìhà méjèèjì. Àlàfo tí o fojú inú rí lè kéré ju bí ó ṣe dà á lọ, ó sì tún lè tóbi ju bẹ́ẹ̀ lọ ní pàtàkì. A kò lè mọ èyíkéyìí nínú àwọn méjèèjì láti orí oúnjẹ ọ̀sán kan ṣoṣo.

Ohun tó yẹ kí o ṣe, ní kété tí o bá mọ èyí tó jẹ́ nínú àwọn méjèèjì, ni béèrè ìbéèrè tí yóò sọ ọ́ di ètò: kí ni mo nílò láti máa ṣe kí nọ́mbà mi le dà bí tiwọn. Tí ìdáhùn náà bá jẹ́ ojúṣe, béèrè fún ojúṣe náà. Tí ó bá jẹ́ ọgbọ́n, forúkọ sílẹ̀ fún ẹ̀kọ́ náà. Tí ó bá jẹ́ ìjíròrò, jíròrò rẹ̀. Gbogbo irú ìdáhùn wọ̀nyí ni a lè fi ṣe iṣẹ́, ìdí nìyí tí rírí ìdí gidi kan fi jẹ́ ìròyìn tó dára ju rírí ìdí kankan lọ.

Ó tún ṣeé ṣe ní òtítọ́ inú pé o kò tíì béèrè rí. Ó yẹ kí a sọ èyí láìsí ìtìjú kankan, nítorí ìyẹn ni apá tí ó rọrùn jùlọ láti tún ṣe nínú ìtàn yìí. A kì í san owó fún ènìyàn gẹ́gẹ́ bí iye tí wọ́n tọ́ sí, a máa ń san owó gẹ́gẹ́ bí ohun tí a fohùn ṣọ̀kan sí, ìfohùnṣọ̀kan náà sì jẹ́ ìjíròrò tí ẹnì kan bẹ̀rẹ̀. Ní ọdún yìí, ìwọ lè jẹ́ ẹni tí yóò bẹ̀rẹ̀ ẹ̀.

Jẹ́ ẹni tí ń sọ nọ́mbà náà ní gbangba

Ẹnì kan sọ iye tí ó ń jẹ fún ọ, pẹ̀lú ewu díẹ̀ sí ara rẹ̀, ó sì ṣeé ṣe kí ó jẹ́ ohun tó ṣàǹfààní jùlọ tó ṣẹlẹ̀ sí iṣẹ́ rẹ ní gbogbo ọdún yìí. Ìmọ̀lára tó tọ́ sí ẹni náà ni ọpẹ́, kì í ṣe ìfiwéra, ó sì yẹ kí a fi èyí sí ọkàn kí ọ̀sán tó parí.

Lẹ́yìn náà, ṣe irú kan náà padà, nítorí ìyẹn ni ọ̀nà tó yára jùlọ láti gbé àyè tí à ń fi wọn ọ́ ga sí i. Àwọn tó mọ iye tí iṣẹ́ tọ́ sí ń béèrè fún síi, wọ́n sì ń rí síi, wọ́n sì ń fa ìpele owó sókè lẹ́yìn wọn. Àwọn tí kò mọ̀ ń gba ìrọ̀rọ̀ àkọ́kọ́ tí a fún wọn, wọ́n sì ń dá ìpele náà dúró sílẹ̀ fún gbogbo ènìyàn. Èyí tí yóò ṣẹlẹ̀ ní ibi iṣẹ́ rẹ ní ọdún márùn-ún tó ń bọ̀ dá lórí bóyá ẹnikẹ́ni yóò sọ nọ́mbà tòótọ́ ní gbangba, ìwọ sì ti di ẹni tí ó lè ṣe bẹ́ẹ̀ báyìí.

Òfin méjì ni yóò sọ èyí di ìgbésẹ̀ dípò ìmọ̀lára lásán. Fún ni nọ́mbà tìrẹ, má sì ṣe fún ẹnikẹ́ni ní tẹnikan mìíràn, nítorí ẹni náà ni ó ní ẹ̀tọ́ láti fún ni tirẹ̀. Kí o sì fi fún ẹni tí yóò ṣàǹfààní fún ní jẹ́jẹ́, kì í ṣe fún gbogbo yàrá náà. Ìwádìí lórí yíyẹra fún ìsọfúnni fi hàn pé àwọn ènìyàn máa ń kọ̀ ìsọfúnni tó wúlò, tí ó jẹ́ ọ̀fẹ́ pàápàá, tí ó bá lè gbé ìdájọ́ wá, nítorí náà ọ̀pọ̀ ìgbà, láti ọ̀dọ̀ rẹ ni ọ̀rọ̀ náà gbọdọ̀ ti wá kì í ṣe pé kí a béèrè rẹ̀ lọ́wọ́ rẹ.

Kò sí ọ̀ranyàn kankan nínú gbogbo èyí, kò sì sí ẹ̀bi kankan tí o bá dákẹ́. O ti la ọ̀sán tó le kọjá, ó sì yẹ kí o lo ó lórí àwọn nọ́mbà tirẹ. Ṣùgbọ́n àyè tí o máa fi béèrè ní ọdún tó ń bọ̀ ń di ìpinnu báyìí, nípasẹ̀ àwọn ènìyàn tí ń sọ̀rọ̀ tàbí tí kò ń sọ̀rọ̀, ọ̀rọ̀ kan tí ó ṣe kedere láti ọ̀dọ̀ rẹ sì máa gbé e lọ síwájú ju bí a ṣe lè retí pé ọjà yóò rí i fúnra rẹ̀ lọ.

Àwọn Orísun

• National Bureau of Economic Research, Iye Owó Wo Ni Ọ̀gá Rẹ Ń Jẹ? Àwọn Ipa Tí Ìfiwéra Owó Oṣù Ń Ní
• American Economic Association, Journal of Economic Literature, Yíyẹra Fún Ìsọfúnni
• Stanford Medicine, 'Mímí Yíyí Padà' Lè Ṣe Ìrànlọ́wọ́ Láti Fi Èémí Lé Àníyàn Kúrò